T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/283 Esas
KARAR NO:2024/12
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:15/06/2023
KARAR TARİHİ:16/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı sigortalı ... İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. tarafından Çin'den satın alınan 1.858 adet su pompasının ... numaralı 26/06/2021 - 25/08/2021 vade tarihli Nakliyat Emtia Abonman Alt Sigorta Poliçesi ile davacı ... Sigorta A.Ş.'nin sigorta teminatı altına alındığını, Sigortalı ... İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. tarafından 23.06.2021 tarih ve ... numaralı fatura kapsamında .... Ltd. firmasından 1.858 adet su pompasının FOB satış şekli ile alındığını, emtiaların Çin'den Türkiye'ye kadar denizyolu nakliyesinin davalı ...Ltd. Şti. sorumluluğunda ..., ... ve ... numaralı konteynerler içerisinde ... ... isimli konteyner gemisi ile gerçekleştirildiğini, Konteynerlerin denizyolu ile nakliyesinin tamamlanmasından sonra ... Limanında tahliyesini takiben, 20.09.2021 tarihinde 3 adet konteynerin, 3 farklı TIR ile ... Limanından sigortalı firmanın ... ... / ... tesislerine nakledildiğini, sigortalı yetkililerince ... plakalı TIR ile taşınan ... numaralı konteyner açıldığında tavanından sızan sular nedeniyle emtiaların bir kısmının ıslanarak hasar gördüğünün tespit edilerek fotoğraflarının çekildiğini, depo sorumlusu, teknik servis uzmanı ve ... plakalı TIR şoförü tarafından tutanak düzenlenerek hasarın kayıt altına alındığını, sigortalı firma tarafından fiili taşıyıcı davalı ...Ltd. Şti.'ye 24.09.2021 tarihinde noter kanalı ile ihtarname keşide edildiğini, Davacı tarafından eksper atandığını ve hasar tutarının 4.574 TL olduğunun tespit edildiği ve dava dışı sigortalı ... İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.'ye 28.09.2021 tarihinde ödendiğini, davacının TTK 1481 gereğince sigortalısının haklarına halef olduğunu, Davalı taşıyıcının yüke gerekli özeni göstermediği ve sağlam teslim aldığı emtiaları hasarlı teslim ettiği için zarardan sorumlu olduğunu, davalı taşıyıcının sorumluluk sınırlaması ... (özel çekme hakkından) yararlanamayacağını, sigortalıya ödenen hasar tutarının tahsili için davalı ... ... ... Ltd. Şti. aleyhine başlatılan icra takibinin haksız itirazı ile durdurulduğunu, .... İcra Dairesinin ... E dosyası ile 4.574,00 TL emtia hasar tutarı ile ödenme tarihi 28.09.2021 itibariyle 412,57 TL işlenmiş yasal faizin toplamı 4.986,57 TL tazminatın tahsili için 19.04.2022 tarihinde başlatılan icra takibine itirazın iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, kusur ve zararı bilirkişilerin belirlemesi gerektiğini, davalının taşıma işleri komisyoncusu olduğunu ve fiili taşımanın .... tarafından yapıldığı; ayrıca konteyner sahibinin de ... .... olduğunu, kendilerinin konteyner ayıbından sorumlu olmadıklarını, davanın .... ve izafeten ...A.Ş.'ye yönlendirilmesi gerektiğini, davacının tek taraflı hazırlattığı ekspertiz raporunun kabul edilmediğini, icra inkar tazminatı talep edilemeyeceğini beyanla davanın reddini ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlunun ... Ltd. Şti. olduğu, 19/04/2022 tarihinde 4.986,57.TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 06/05/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 09/05/2022 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 15/06/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 28/11/2023 tarihli raporda, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, ... no.lu konteynerin gemiye hasarsız yüklendiği ve gemiden hasarsız indirildiği, konteynerin davalı taşıyanın hakimiyeti altında bulunduğu süreçte hasarlanmış olduğunun ispat edilemediği, emtianın ıslanmasının varma limanı sahasında gönderilenin hakimiyet alanındaki 29 günlük bekleme sürecinde meydana gelmiş olabileceği, Hasar tutarı 4.158,64 TL'nin sigortalıya ödenme tarihi 28.09.2021 ile takip tarihi 19.04.2022 arasındaki süreye denk işlenmiş yasal faizin 208,16 TL ve hasar tutarı ile toplamının 4.366,80 TL olduğu, Geriye dönük olarak nakliyat alt sigorta poliçesi tanzim edilebileceği, nitekim, poliçe düzenlenme tarihinde hasarın henüz tespit edilmemiş olduğu, bu durumda, nihai takdir Sayın Mahkemenize ait olmak üzere tanzim edilen nakliyat abonman alt sigorta poliçesinin, geçerli bir poliçe olduğu, Davaya konu yükün 22.8.2021 ... Limanına tahliye edildiği, 20.9.2021 tarihinde ... limanından karayolu ile sigortalının Dilovasındaki tesislerine getirildiği, hasarın tutanak altına alındığı ve 24.9.2021 tarihinde noter kanalı ile Davalı'ya ihtar edildiği anlaşılmakla TTK m. 1185 uyarınca ihbar ve inceleme yükümlülüğünün yerine getirilmemiş olması nedeniyle, bu zararın Davalı akdi taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten ileri geldiği ispat edilmedikçe hasardan sorumlu tutulamayacağına ilişkin görüşlerini bildirmiştir.
Arabuluculuk tutanağı, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, hasar dosyası ,konişmento, ödeme dekontu, ibrarname, bilirkişi raporu ile dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler bir bütün değerlendirildiğinde ;
Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabidir. Anılan yasal düzenleme uyarınca;"(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Somut olayda emtiaların 20.09.2021 tarihinde alıcısı davadışı ... İth. İhr. A hasarlı olarak teslim edildiği, davacının 20.04.2022 tarihinde davalı aleyhinde icra takibine giriştiği görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın ... numaralı nakliyat abonman poliçesi tahtında 07.07.2021 tarihinde ... numaralı alt abonman sözleşmesi kapsamında sigortalandığı, buna göre geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin FOB (free on board – gemide/bordada masrafsız teslim) olduğu, buna göre navlun sözleşmesi alıcı tarafından akdedilir ve satıcı satım konusu malı alıcı tarafından belirlenen gemide teslim eder; malın gemide teslimi için yapılması gereken (malın limana ve liman içinde taşınması ve yüklenmesi) işlemler ve masrafları satıcıya ait olur. Dolayısıyla FOB satımda yarar ve hasar, satım konusu mal gemiye yüklendiği (gemi küpeştesini geçtiği) anda alıcıya intikal eder. Bu nedenle alıcı hasarın kendisine intikal ettiği andan itibaren satım konusu mala ilişkin sigortalanabilir menfaate sahiptir. Dava konusu olayda da emtiayı sigorta ettiren alıcı olduğundan alıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, davacının 28.09.2021 tarihinde sigortalıya 4.574,50 TL ödediği dosyaya sunulu dekonttan anlaşıldığından davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosyada mevcut 25.08.2021 tarihli navlun faturası uyarınca davadışı alıcı ... İth. İhr. San. Ve Tic. A.Ş ile Davalı ...Ltd. Şti arasında emtiaların Çinin ... limanından Kocaeli ... limanına taşınması için navlun sözleşmesinin kurulduğu görülmekle davalının TT 1138 uyarınca akdi taşıyan olarak pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, anlaşılmıştır.
Dosyaya mübrez 23.06.2021 tarih ve ... nolu ticari faturaya göre, dava dışı sigortalı ... İth. İhr. San. Ve Tic. A.Ş nin Çin'de yerleşik .... Ltd. isimli şirketten 159.463,78 USD bedelle 1453 koli içerisinde 1858 adet (Brüt; 45.637,80 Kg.) " Su Motoru ve Pompaları" cinsi emtiasını satın aldığı, emtiaların ... nolu konşimento tahtında ... adlı konteyner gemisine yüklendiği, daha sonra ... adlı konteyner gemisine aktarıldığı, ..., ... ve ... no.lu 3 adet konteyner içinde Çin'in ... limanından Kocaeliye taşındığı, 25.08.2021 tarihli navlun faturası uyarınca emtianın Çinden Kocaeliye deniz yoluyla taşınmasının davalı tarafça üstlenildiği, 21.09.2021 tarihli kara navlun faturası uyarınca emtiaların Kocaeli ... limanından alıcının ... ... bulunan tesislerine kadar olan karayolu taşımasının davadışı ... .... Ltd. Şti. Tarafından üstlenildiği anlaşılmıştır. Emtiaların 22.08.2021 tarihinde Kocaeli'nde bulunan ... Limanına tahliye edildiği ve 20.09.2021 tarihinde ... Uluslararası Nakliyata ait 3 ayrı tır ile ... Limanından -sigortalının ... OSB / ...' nda bulunan tesislerine nakledildiği, dosyaya sunulu ekpertiz raporu uyarınca ; ... nolu konteyner kapısı tahliye amaçlı açıldığında emtialardan ... tipi 16 adet su pompasının kullanılamayacak derecede ... tipi 2 adet, ürün kolilerinin ıslak ve dağılmış durumda olduğu, ürünlerin ıslanmak suretiyle hasarlandığının belirtildiği , sigortalı depo personeli tarafından araç sürücüsünün de imzasını taşıyan bir tutanak uyarınca " ... no.lu konteynerin sol arka tavan kısmı paslanmış, çürümüş ve delindiğinin belirtildiği, "deniz nakliyesi esnasındaki dalga serpintileri ve yağmur, bu kısımdan konteyner içerine sızarak emtiaların ıslanmasına yol açmıştır. " şeklinde tespitin yer aldığı görülmüştür.
Dava konusu taşımaya ilişkin olarak düzenlenmiş bulunan 26.06.2021 tarih ve ... no.lu konişmentoda, CY/CY kaydı yer almaktadır. Bu kayıt, taşıyanın yükleme limanındaki konteyner sahasından boşaltma limanındaki konteyner sahasına kadar olan taşımadan sorumlu olduğunu göstermektedir. Bu taşıma şeklinde, taşıyanın mallara ilişkin sorumluluğu malların yükleme limanında gemi küpeştesine kabul edilmesiyle başlamakta ve tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edilmesiyle sona ermektedir. Taşıyan her ne şekilde olursa olsun, her nasıl kaynaklanırsa kaynaklansın yükleme limanında geminin küpeştesine kabul edilmeden önce veya tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edildikten sonra mallara gelebilecek herhangi bir zarardan veya gecikmeden dolayı sorumlu olmamaktadır. Yine konişmento üzerinde ... & ... kaydı yer almaktadır. Bu kayıt, taşıma konusu eşyanın konteynere yüklenmesi, istifi, ambalajlanması, sabitlenmesi, sayımı ve nihayetinde konteyner kapılarının kapatılarak mühürlenmesi işlemlerinin bizzat Çin'deki gönderen firma tarafından yapılmış olduğunu göstermektedir. Diğer bir ifadeyle, ... no.lu konteyner içi istiflenmiş ve mühürlenmiş bir halde kapalı olarak davalı taşıyana teslim edilmiştir. Öte yandan, dosya içerisinde ... nolu konteynerin sol arka tavan kısmındaki delik hasarının denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair, gerek yükleme ve tahliye limanında liman yetkilileri tarafından, gerekse gemideki görevliler tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına rastlanmamıştır. Zira, Uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman ve acente görevlileri gerekse gemi görevlileri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen fiziki hasarlar tespit edilip "EIR (Interchange Receipt And Damage Report)" olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" işlenmektedir. Ancak somut olayımızda böyle bir rapora/tutanağa dosya içeriğinde rastlanmamıştır. Gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra konteynerin limandan çıkışı esnasında ve/veya kara nakliyesi için TIR şöförü tarafından teslim alındığı esnada düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına da dosyada rastlanılmamıştır. Dosyaya mübrez 27.09.2021 tarihli Ekspertiz Raporu'ndan, hasara ilişkin Ekspertiz çalışmasının 22.09.2021 tarihinde alıcının Dilovası'ndaki tesislerinde yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Ekspertiz Raporu'nun sonuç kısmında; " Deniz nakliyesi esnasındaki dalga serpintileri ve yağmur, bu kısımdan konteyner içerine sızarak emtiaların ıslanmasına yol açmıştır. " şeklinde belirtilmesine karşın, ıslanma hasarının deniz suyu mu yoksa yağmur suyu mu olup olmadığını tespit edebilmek adına eksper tarafından yapılması gereken gümüş nitrat testinin tatbik edilmemiş olduğu görülmektedir. Dava dosyasına getirilen maddi vakıa, emtianın ıslanmış olduğudur. Ancak, ıslaklığın deniz suyundan mı yoksa tatlı sudan mı kaynaklandığı ve ıslanma zararının taşıyanın sorumluluk alanı içerisinde mi yoksa dışarısında mı meydana geldiği hususu belirli değildir. Dolayısıyla emtianın hangi aşamada ve nasıl ıslandığı hususu ispata muhtaçtır. Dosyadaki deliller uyarınca bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere konteynerin hasarlanması ve emtianın ıslanmasının varma limanı sahasında gönderilenin hakimiyet alanındaki 29 günlük bekleme sürecinde meydana gelmiş olabileceği kanaatine ulaşılmıştır.
Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TT 1185 maddede düzenlediği, TTK m. 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK m. 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK m. 1185/4). Somut olayda; davaya konu yükün hangi tarihte 22.8.2021 ... Limanına tahliye edildiği, 20.9.2021 tarihinde ... limanından karayolu ile sigortalının ... tesislerine getirildiği, hasarın tutanak altına alındığı ve 24.9.2021 tarihinde noter kanalı ile Davalı'ya ihtar edildiği anlaşılmakta olduğundan TTK m. 1185 uyarın ihbar ve inceleme yükümlülüğünün yerine getirilmemiş olması nedeniyle, bu zararın taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten ileri geldiği ispat edilmedikçe Davalının hasardan sorumlu tutulamayacağı kanaatine varılmıştır. Yukarıda detaylı olarak izah edildiği üzere zararın taşıyanın hakimiyetinde gerçekleştiği ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar harcı olan 427,60.TL'den peşin alınan 179,90TL'nin mahsubu ile bakiye 247,70TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davalı vekili için takdir edilen 4.986,57TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/01/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır