T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/330 Esas
KARAR NO:2024/106
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:11/10/2022
KARAR TARİHİ:05/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin sigortalısı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin akrilik ve karışımlık iplikler, polipropilen, iplik, tops, akrilik, elyaf, yün, polyamid vs. ticareti yapan bir şirket olduğunu, davalı şirketin ise deniz yoluyla uluslararası taşımacılık faaliyeti yürüttüğünü, müvekkili şirket ile sigortalısı arasında 26/08/2021 tarihinde 1 yıllık Primli Abonman Sigorta Poliçesi akdedildiğini, müvekkili şirket sigortalısı ile dava dışı ... Ltd.'nin toplam 1530 koli muhtelif iplik satışı konusunda 21.01.2022 tarihinde 150.852,90 USD bedelle anlaştığını, satışı gerçekleştirilen emtianın müvekkili şirket sigortalısının ...’te bulunan tesislerinden 29/01/2022 tarihinde ... numaralı 3 adet 40” FT konteynere yüklendiğini, nakliyeci davalı ... Lojistik A.Ş. ile müvekkili şirket sigortalısı arasında 11.475,00 GBP bedelle navlun sözleşmesi akdedildiğini, akabinde satışa konu emtialar davalının sorumluluğunda teslim alınarak ... Limanı’ndan gemi ile Felixstone Limanı’na sevk edilmek üzere yola çıktığını, Felixstone Limanı'ndan davalı tarafından temin edilen İngiltere içi dahili nakliye aracı ile konteynerler 16/02/2022 tarihinde alıcı firmaya teslim edildiğini, alıcıya yapılan teslimat esnasında ... konteyner muhteviyatı emtiaların ıslak olduğu görüldüğünü, 16/02/2022 tarihinde konteynerden tahliye öncesinde alıcı firmanın deposunda hasar fark edildiğini ilgili hasar notu taşıma belgesine düşüldüğünü, 28/04/2022 tarihinde müvekkili şirket tarafından ekspertiz raporu alındığını, poliçede yer alan özel şart ile ıslanma hasarları olay başı ve yıllık 50.000,00 TL ile sınırlı olmak kaydı ile poliçeye dahil edildiğini, deniz yoluyla eşya taşımalarında taşıma konusu eşyanın zıya veya hasara uğraması halinde, taşıyanın sorumluluğuna ilişkin düzenlemeler ile hem uluslararası hem de ulusal mevzuatta yer aldığını, uluslararası mevzuatta taşıyanın sorumluluğu Lahey Kuralları ile düzenlendiğini, denizyolu ile uluslararası eşya taşımacılığı önemli ölçüde Lahey Kuralları olarak anılan konvansiyona tabi olduğunu, Lahey kurallarına göre taşıyanın sorumluluğu yüklemenin başlangıcından boşaltmanın sonuna dek sürdüğünü, TTK'nın ilgili hükümleri uyarınca davalı taşıyan tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özen göstermediğini, aksini ispat yükü taşıyana ait olduğunu, davaya konu alacak miktarı davalı tarafça kolayca belirlenebilir olduğundan ve davalı borçlu tarafından bu husus bilinerek kötü niyetli olarak borca ve icra takibine itiraz edildiğinden, ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasında yapılan icra takibine haksız itirazın iptali ile takibin devamına, haksız ve kötü niyetli itiraz sebebiyle davalının %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın deniz taşımasından kaynaklanan bir tazminat davası olduğunu, Denizcilik İhtisas Mahkemesi görevini ifa eden İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılması gerekirken huzurda açılması sebebi ile yetkisizlik kararı verilerek dosyanın resen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiğini, malın İngiltere’de alıcıya teslim tarihi 16/02/2022 olduğunu, hasarın taraflarına ihbar tarihi ise e-postada görüleceği üzere 13/04/2022 olduğunu, TTK 1184. maddeye göre tespit yapılmadığını, ... ünvanlı ekspertiz şirketince verilen ekspertiz raporuna göre ekspertize başvurma tarihi 08/04/2022 olduğunu, malın teslim tarihi 16/02/2022 olduğunu, raporun düzenlenme tarihinin 28/04/2022 olduğunu, yasa gereği ekspertiz raporunun fiziksel muayene ile düzenlenmek mecburiyetinde olduğunu, huzurdaki davaya esas teşkil eden ekspertiz raporu ise alıcı firmanın verdiği bilgiler doğrultusunda düzenlendiği gibi sigortalının talep yazısına dayanıldığını, hasara ilişkin tespitin ise net olmadığını, konu hasarın kendilerince görülmemiş, tespit edilmemiş, alıcı ve satıcının beyanına dayanan yönetmeliğe aykırı bir tespit ve beyan olduğunu, raporun geçersiz olduğunu, resimler incelendiği zaman ipliklerin naylona sarıldığı gözükmediğini, buna rağmen iplikler su aldıysa ambalajın da kifayetsiz olduğunu, konteynere su basmadığını, iddiaya göre ya kapaklardan ya da delikten girdiğini, diğerlerinde ıslanma yoksa kısmen ambalajların yetersiz olduğunu, buna rağmen, sigorta tazminat ödediyse poliçe şartlarına aykırı para ödendiğinden davanın bu sebeple de reddi gerektiğini, arz ve izah edilen sebeplerden dolayı haksız ve mesnetsiz davanın reddi ile mahkeme masrafları ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, haksız başlatılan icra takibi nedeniyle %20'den aşağı kalmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına da hükmedilmesine karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/05/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı görevsizlik kararı ile dosyanın mahkememize gelmiş ve mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.
Dava, davacı sigortalısına ait emtianın, davalı sorumluluğunda deniz taşımasın esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın; davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasar nedeni ile davalının sorumlu olup olmadığı ve neticede var ise davalının sorumlu olduğu hasar miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde, davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 29/08/2022 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 31/08/2022 tarihinde tebliği üzerine davalı borçlunun 01/09/2022 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da buna göre 11/10/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Tekstil Mühendisi ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 05/02/2024 havale tarihli raporda özetle; mahkeme görevlendirmesi kapsamında dosya üzerinden yapılan inceleme ve değerlendirmelerde, davacının aktif, davalının da pasif husumet ehliyetlerini haiz olduğu, hasar ihbarının süresi içinde yapılmadığı, ıslanma zararının davalı taşıtanın sorumlu olduğu süreçte meydana geldiğinin ispat edilememesi gerekçesi ile işbu zarardan davalının sorumlu tutulamayacağı, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde tazmini gereken hasar tutarının 2091,60 USD olduğu belirtilmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472. maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan .../5 yenileme poliçe numaralı Nakliyat Emtia Abonman Sigorta Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... San ve Tic. AŞ firması tarafından DAP teslim şartı ile ihrac edilen iplik emtiasının, Türkiye ... Limanından İngiltere ... Limanına ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... San ve Tic. AŞ firmasının konşimentoda gönderen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 25/05/2022 tarihli ödeme dekontuna göre 2.091,60 USD hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... San ve Tic. AŞ firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK 1472. maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimentoda taşıyan olarak dava dışı ... ... firmasının kayıtlı bulunduğu anlaşılmıştır. Ayrıca dosyaya davalı ... Lojistik AŞ tarafından dava dışı sigortalı ... San ve Tic AŞ adına düzenlenen 31/01/2022 tarihli Navlun açıklamalı 11.475,00 GBP bedelli navlun faturası ibraz edilmiş olup, bu kapsamda davalının TTK 921 maddesi gereğince taşıyan sıfatı ve pasif husumet ehliyetini haiz oldukları mahkemece kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan 28/04/2022 tarihli ekspertiz raporunda, sigortalı ... firması tarafından İngilterede mukim ... firmasına DAP teslim şekli ile satışı yapılan Muhtelif iplik emtiasının, dava dışı sigortalının Gaziantepte bulunan tesislerinde ...-4, ...-8, ...-2 numaralı 3 adet 40lık konteyner FCL olarak yüklendiği, konteynerin davalı sorumluluğunda ... Limanından ... isimli gemi ile ... Limanında tahliyesi sonrasında alıcı firma tarafından, ilk aşamada 20 kolinin ıslak olduğunun tespit edildiği, detaylı inceleme sonrasında ...-8 numaralı konteyner içerisindeki 21 kolide net 252,00 Kg emtianın ıslak olduğunun belirtildiği, hasarın Tükiye'den İngiltere'ye yapılan taşıma esnasında ...-8 numaralı konteyner kapaklarından ve/veya konteyner tavanındaki olası delik/yırtıktan giren sulardan ıslanma sornucu meydana geldiği belirtilmiştir. Ekspertiz incelemesinin evrak üzerinden yapıldığı, hasarlı emtiaların bulunduğu konteynerin eksper tarafından görülmediği ve ıslanmanın deniz suyundan kaynaklanıp kaynaklanmadığını tespite ilişkin gümüş nitrat testinin yapılmadığı anlaşılmıştır.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimento üzerinde "..." kayıtlarının bulunduğu; bilirkişilerce açıklandığı hali ile "..." kaydına göre, dava konusu iplik emtiasının konteyner içerisine yüklenmesi, istiflenmesi, sabitlenmesi, tartımı ve sayımı işlemlerinin bizzat yükleten sigortalı tarafından yapıldığı, STC kaydına göre konteyner içeriği emtia hakkında bilgilerin gönderen sigortalı tarafından taşıyana iletildiği ve konşimentoda kayıtlı olan FCL kaydına göre konteynerin tamamının dava dışı sigortalı tarafından tek bir alıcıya sevk edilmek üzere yüklendiği tespit olunmuştur. Ayrıca konşimentoda bulunan "..." kaydı nedeni ile davalı taşıyanın, emtia bakımından sorumluluğunun yükleme limanında alınarak gönderici veya alıcı tarafından belirlenen depo/fabrikaya teslim sürecine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Dava konusu emtia, ilk aşama olarak dava dışı sigortalının Gaziantep'te bulunan tesislerinden ... Limanı'na kara yolu taşıması ile taşınmış, ikinci aşama olarak ... isimli gemi ile ...-... Limanları arası deniz yolu ile taşınmış son olarak ise ... Limanı'ndan yaklaşık 5 saatlik mesafede bulunan ...' e kara yolu ile taşınmıştır. Davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ekspertiz raporunda da açıklandığı hali ile hasarın hangi aşamada meydana geldiği net olarak tespit edilememiştir. Ekspertiz raporu ekinde dosyaya ibraz edilen ELS başlıklı dahili taşıma belgesi olarak tercüme edilen belge üzerine 20 koli ıslak şeklinde kayıt düşüldüğü ve bu belgenin 16/02/2022 tarihinde düzenlendiği görülmüştür. Ancak bu belgenin hangi aşamada ve kim tarafından düzenlenmiş olduğu dosya kapsamında tespit edilemediği gibi anılı belge üzerinde bulunan konteyner bilgilerinin ekspertiz raporunda ıslak kutuların tahliye edildiği konteyner bilgileri ile de uyumlu olmadığı görülmüştür.
TTK 1185 maddesi gereği zıya veya hasarın haricen belli olması durumunda en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, haricen belli olmaması halindeyse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde taşıyana ihbar edilmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında bulunan ekspertiz raporunda hasarın 16/02/2022 tarihinde tespit edildiğine ilişkin yukarıda belirtilen belge dışında, emtianın dava dışı alıcıya teslimine ilişkin başkaca bir belge sunulmadığından emtianın dava dışı alıcıya bu tarihte teslim edildiği değerlendirilmiş ancak dava dışı alıcı yahut sigortalı tarafından davalıya hasar ihbarının iletildiğine dair ise dosyaya herhangi bir belge sunulmamıştır. Bu nedenle davalı taşıyana TTK gereği hasar ihbarının usule uygun yapılmadığı anlaşılmıştır. İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.
Dosyada bulunan ekspertiz raporunda ve dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda hasarın deniz taşıması esnasında gerçekleştiğine dair kesin bir tespit bulunmamaktadır. Yukarıda bahsedildiği üzere, hasarın ve ıslanmanın taşımanın hangi safhasında meydana geldiği dosya kapsamından anlaşılamamış olup, gümüş nitrat testinin de uygulanmamış olduğu değerlendirildiğinde ve taşımaya konu konişmentolardaki "..." kaydı gereği yüklerin yükletenin sorumluluğunda, konteyner içerisine yüklendiği, istiflendiği, sayıldığı ve mühürlendiği, taşıyıcı/taşıyanın konteyner içerisindeki yükün akıbetinin ne olduğu hususunda sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, ekspertiz raporunda belirtildiği hali ile konteyner kapaklarında ve/veya konteyner tavanındaki olası delik/yırtığa ilişkin olarak, bilirkişilerce açıklandığı hali ile, düzenlenmesi gereken "konteyner el değiştirme ve hasar tutanağı"nın dosyada bulunmadığı, konteynerin eksper tarafından görülmediği, varma yerinde yapılan kontrollerde konteynerin mühürlerinin sağlam olduğunun tespiti karşısında, emtiaların gemiye hasarsız olarak teslim edildiği de davacı tarafından ispatlanamamış olduğundan hasarın, davalının sorumluluk alanı içerisinde ve deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyanmamıştır.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
-Şartlar oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 674,96 TL den karar harcı olan 427,60 TL nin mahsubu ile fazla alınan 247,36 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı vekili için takdir edilen 17.900,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.05/03/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır