T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO : 2023/365 Esas
KARAR NO : 2024/485
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 15/08/2023
KARAR TARİHİ : 10/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Sigorta A.Ş., dava dışı ... A.Ş. ("Sigortalı") ile sigorta sözleşmesi imzaladığını; imzaladığı bu sözleşmenin ... numaralı, emtia nakliyat sigorta poliçesine bağlandığını. müvekkilinin, anılan poliçe ile Sigortalı'nın Çin'den satın aldığı emtialarda nakliye sırasında oluşacak hasarları sigorta himayesi altına aldığını, Sigortalı, Çin'den bilgisayar network ürünleri satın almış; bu ürünlerin Çin’den İstanbul’a deniz yoluyla nakliyesini davalı üstlendiğini, ürünlerin, parsiyel yükleme yöntemiyle konteynere isfitlendiğini. Ardından söz konusu konteynerin tavanında delik olduğunu, aynı zamanda ürünlerde de hasar olduğunun tespit edildiğini. Söz konusu hasarın ihbarı üzerine, eksper incelemesi yapıldığını. Buna istinaden müvekkilinin, sigortalısına 12.279 TL ödediğini ve halef sıfatını kazandığını, Ardından davalıya icra takibi başlatıldığını; davalının takibe itiraz etmesi üzerine yapılan arabuluculuk görüşmeleri de olumsuz neticelendiğini. davalı söz konusu zarardan sorumlu olduğunu, zararın tahsili amacıyla, HSK'nın 06.10.2021, 730 sayılı kararı gereği, deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevli mahkemede huzurdaki davayı açma gereğinin doğduğunu. icra inkar tazminatına ilişkin kriterlerden biri alacağın likit olduğunu. Somut olayda davalı, teslim aldığı malı ve bedelini bildiğini.Gümrük beyannamesinde bu hususlar yazılı olduğunu. Bu nedenle, alacak miktarı yargılamaya muhtaç olmadığını, dava konusu alacağın likit olduğunun açık olduğunu beyanla, davalının, ... İcra Dairesi'nin 2023/... E. sayılı icra takibine itirazının iptali ile takibin devamını, davalı aleyhine asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile dava ve arabuluculuk vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesini, karar verilmesini vekaleten dava ve talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle, davanın pasif husumet yokluğundan reddi gerektiğini. Müvekkili somut olayda taşıyıcı sıfatını haiz olmadığını. Müvekkil sadece taşıma işleri komisyoncusu olduğunu. Taşımada görev üstlenmediğini; sadece taşıyıcıyı bulduğunu ve davacının yükünü taşıttığını. TTK m.917 gereği müvekkilin yükümlülüğü “eşyayı taşıtmak” olduğunu, müvekkil işi dava dışı ... A.Ş. ile organize ettiğini. Bu firma da akdi taşıyıcı-taşıma işleri organizatörü olarak rol üstlendiğini, dava dışı ... firması ile birlikte taşımayı ...-... A. Ş. ile organize ettiğini. Fiili taşımanın ...-... Nakliyata ait gemilerle yapıldığını, akdi taşımayı yürüten ... A.Ş.'nin de kabulünde olduğunu. Buna göre varma yerinde tespit edildiği ileri sürülen hasarın fiili (son taşımayı yapan) taşıyıcının taşıma sürecinde oluştuğu sonucuna varılırsa, aleyhe bir hüküm kurulması halinde rücu taleplerine muhatap olacağından dolayı davanın iddia edilen hasardan nihai sorumluluğu söz konusu olacak olan ...-... A. Ş.'ye ihbar edilmesini talep ettiklerini, işi dava dışı akdi taşımayı yürüten ... A.Ş. ile organize ettiklerini. Fiili taşıyıcıyı organize eden ... de çıkacak olası sorumluluk sebebiyle aleyhe bir hüküm kurulması halinde rücu taleplerine muhatap olacağından dolayı davanın iddia edilen hasardan nihai sorumluluğu söz konusu olacak olan ... Anonim Şirketi'ne ihbar edilmesini talep ettiklerini. Davada pasif husumet yanlış yöneltildiğini, davanın müvekkile yöneltilmesi hatalı olduğunu. konişmentoda mutlaka taşıyıcı veya gönderen sıfatı ile yer alması gerektiğini. Fakat taşımayı tevsik eden konişmentoda taşıyıcı sıfatı ile ... A. Ş. yer aldığını. Müvekkilinin ancak TTK m.928 gereği “ZİLYETLİĞİNDE BULUNAN EŞYANIN ZIYAINDAN” sorumlu tutulabileceğini. müvekkilinin zilyetliğinde iken malda herhangi bir hasar meydana gelmiş olmadığını. müvekkili hiçbir aşamada malın zilyedi de olmadığını, müvekkili şirkete sorumluluk tevcih edilemeyeceğini. Hasarın Tazmini İçin Taşıyıcı Huzurunda Tutanak Tutulması veya derhal bildirim yapılması gerektiğini. Süresinde ve usulüne uygun tutanak tanzimi ve hasar bildirimi olmadığını, Dava konusu iddia edilen hasar, karton koli ambalajların nakliye aşamasında konteyner delinmesi sebeiyle ıslak ve hasarlı olması şeklinde ortaya çıkan bir hasar olup emtianın teslimi anında açıkça fark edilebilecek nitelikte olduğundan tesellüm anında derhal ileri sürülmesi gereken nitelikte olduğunu. Somut olayda, davacı her ne kadar taşıyıcı oldukları iddiası ile davayı müvekkili şirkete yöneltmişse de müvekkili şirket yetkilisi huzurunda tutulan, müvekkil şirket yetkilisinin imzasını içeren bir tutanak bulunmadığını. Davacı tarafın ve eksper raporuna dayanak yapılan 09.09.2022 tarihli ... A.Ş. tarafından tutulan tutanak fiili taşıyıcının organizatörü olan ... A. Ş.'nin imzasınını içerdiğini müvekkili şirket yetkilisi imzası taşımadığını. Davacı vekili tarafından açılan dava, ... İcra Müdürlüğü 2023/... E. Sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ve %20 icra inkar tazminatı talepli olduğuun. Oysa, davacı iddiaları zarar ziyan, kusur, sorumluluk ve tazminat miktarı gibi hususlarda yargılamayı gerektiren içeriği ile likit ve muaccel bir alacak iddiasına değil, yargılamayı gerektiren tazminat iddiasına dayandığını. Bu
nedenle davada itirazın iptali cihetine gidilecek bile olsa, icra takibine bağlı sonuçlar ve inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini. hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte huzurdaki davaya konu hasar mevcut olsa bile hasarın ciddi bir paketleme eksikliğinden kaynaklandığının kabul edilmesi gerektiğini. Emtia için, taşıma süreci gözetilerek daha muhkem, özenli ve hassas şekilde ambalajlama yapılmasının gereği açık olduğunu beyanla, davanın akdi taşıyıcı ... A. Ş. Ve fiili taşıyıcı ...' a ihbar edilmesini, pasif husumet ve aktif husumet ehliyeti bulunmadığı için husumetten davanın reddini, Davacı şirketin sigorta poliçesine aykırı olarak ex-gratia ödemesi, hasarın süresinde ihbar edilmemesi, paketleme ve iaşretleme hatası ile zararın deniz taşıma sürecinde meydana gelmediği hususları gözetilerek, davanın esastan reddini, TTK m.1179 hükmü gereği, müvekkile veya adamları ile yardımcılarına izafe edilebilecek kasıt veya ihmal şeklinde bir kusur bulunmadığı için kusursuzluk sebebi ile davanın reddini, Eğer bir kusur ve sorumluluk söz konusu olacak ise bunun dava dışı ... risk alanında veya ... risk alanında kalabileceği gözetilerek dava konusu olay bakımından bu şirketlerin kusur ve sorumluluk hususlarında statülerinin belirlenmesi ve davanın müvekkil açısından pasif husumetten reddini, davada talep edilen inkar tazminatı taleplerinin haksız olması, davacı yanın doğrudan tazminat davası açması gerekirken haksız ve kötüniyetli bir şekilde doğrudan takibe girişmesi sebebi ile davacı aleyhine dava konusunun %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı yan üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
Davalı vekilinin talebi doğrultusunda dava, ... AŞ ile ... ... AŞ firmalarına ihbar edilmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşıldı.
... İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... SİGORTA A.Ş. borçlusun ... ANONİM ŞİRKETİ olduğu, .06/04/2023 tarihinde 8.188,68
TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 07/04/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 18.04.2023 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 15.08.2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 09/06/2024 tarihli raporda;Davada tarafların aktif ve pasif husumet ehliyeti olduğu, ... İstanbul deniz yolu taşımasına ilişkin münferit bir nakliyat emtia poliçesi düzenlenmiş olduğu, geçerli bir sigorta sözleşmesine istinaden ödemede bulunulduğu, TTK m.1185’te öngörülen ihbar yükünün yerine getirildiği, Heyetimiz’in teknik değerlendirmesine bağlı kalınarak, emtianın konteyner içerisinde parsiyel taşıma işleminden Davalı’nın sorumlu olduğu göz önüne alındığında hasarın eşyanın Davalı taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu süre içerisinde meydana geldiği, Dava konusu olaya ilişkin olarak tazminat bedeli, hasar gören ürünlerin toplam bedeli üzerinden sovtaj bedelinin düşümü ile hesaplanmış olduğundan dolayı zarar bedelinin ürünlerin toplam bedelinden daha düşük olarak hesaplanmış olduğu, tazminat hesaplaması sırasında cihazların birim fiyatının ithalat bedeli üzerinden hesaplanmış olduğu ve bu nedenle 12.279.-TL tutarındaki hasar hesaplamasının makul ve kadri maruf olduğu,
sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigortası Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... AŞ tarafından FOB teslim şartı ile ithal edilen bilgisayar aksam ve malzemeleri emtiasının, ... Limanı'ndan ... -İstanbul Limanı'na ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... Tic. AŞ firmasının konşimentoda gönderilen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 14/11/2022 tarihli ödeme dekontuna göre 12.279,00 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... AŞ firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Bu hali ile davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödeme kapsamında TTK. 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde, konşimentonun dava dışı ... Limited firması tarafından düzenlendiği, teslimak acentesi olarak dava dışı ... firmasının kayıtlı olduğu ayrıca gümrük müdürlüğünden celp edilen kayıtlara göre taşımanın fiilen dava dışı ... ... firması tarafından gerçekleştirildği anlaşılmıştır. Ayrıca davacı vekili tarafından dosyaya davalı tarafça dava dışı sigortalı adına düzenlenmiş 09/09/2022 tarihli Navlun Ücreti açıklamalı 2.190,00 USD bedelli navlun faturası ibraz edilmiş olup, bu fatura üzerindeki kayıtların davaya konu taşıma bilgileri ile uyumlu olduğu görülmekle, davalının TTK 921 maddesi uyarınca akdi taşıyan ve pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Davacı delilleri arasında dosyaya sunulan 31/10/2022 tarihli ... firması tarafından düzenlendiği anlaşılan ekspertiz raporunun incelenmesinde;
brüt 2.709,12 KG ağırlığında olan “Network Ürünleri” emtiasının 231 koli olarak ambalajlanarak
... numaralı 40’ HC konteyner içerisine parsiyel olarak istif edildiği, 12.08.2022 tarihinde,
... adlı gemiye yüklendiği, 09.09.2022 tarihinde, ... Limanında ... nolu konteynerin tavanında delik
olduğunun tespit edildiği, bu konuda Konteyner Hasar Raporunun (Damage Report) düzenlendiği,
davaya konu emtianın konteynerden tahliyesi esnasında emtianın 15 kolisinin ıslak olduğu ve ıslaklığın ürünlere de
sirayet etmiş olduğunun tespit edilerek bu konuda da bir TUTANAK düzenlendiği, akabinde 12.09.2022 tarihinde, emtianın ithalat gümrük işlemleri tamamlanarak emtiaların ... Limanı'ndan sigortalının Mecidiyeköy - İstanbul’ da bulunan deposuna kamyonla nakledildiği açıklanarak, sovtaj tenzili sonrası hasar miktarının 12.279,00 TL olarak hesap ve tespit edildiğinin belirtildiği görülmüştür.
Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4). Dosyada bu kapsamda önem taşıyan belge 08/09/2022 tarihli hasarın tespitine ilişkin tutanak olup, bu tutanağın Gümrük Ambar Memuru, ... firması yetkilisi ile işletme yetkilisi tarafından imzalandığı görülmüş olup, ayrıca aynı tarihte ... AŞ tarafından düzenlenen Konteyner El Değiştirme Makbuzu na göre de ... numaralı konteynerin tavanında bir delik bulunduğunun kayıt altına alındığı görülmüştür. Bu durumda taşıyan adına ... firmasının imzasını içerir hasar tutanağı mahkemece TTK 1185/1 maddesi kapsamında davalı taşıyana usulüne uygun olarak ihbar edilmiş olduğu kabul edilmiştir. İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmesi halinde TTK 1185 madesinin mefumu muhalifinden, dosya kapsamında ispat yükü davalı taşıyanın üzerinde bulunmakla davalının hasarın kendi sorumluluğu altında meydana gelmediğini ispat etmesi gerekmektedir.
Dosyada alınan bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile, taşımaya konu konşimentoda ... kaydı bulunmakla buna göre davaya konu taşımanın parsiyel yük olarak ... numaralı konteyner içerisine yüklendiği anlaşılmıştır. Davaya konu emtia hasarı ıslanma sureti ile meydana gelmiş olup, yukarıda açıklandığı hali ile 09/09/2022 tarihinde düzenlenen Konteyner Hasar Raporuna göre konteynerde delik bulunduğu dosya kapsamında sabittir. Dava konusu edilen hasarın konteynerde bulunan delik nedeni ile emtiaların ıslanması sureti ile esasen konteynerin elverişsizliği sonucu meydana geldiği mahkemece kabul edilmiştir. Buna göre, TTK 921 maddesi kapsamında davalı taşıyan sıfatını haiz olmakla; hasarın da yüke elverişsiz konteynerden kaynaklanması karşısında konteynerlerin elverişsizliklerinin TTK'nın 1141 ve 932/3 maddesi uyarınca davalı taşıyanın sorumluluğunu gerektirdiği kanaati ile davalının hasar nedeni ile sorumlu olduğu kabul edilmiştir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 22/12/2022 tarihli 2020/1834 Esas ve 2022/1940 Karar sayılı ilamı ile yerleşik uygulamaları da bu yöndedir. )
Dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda, talep edilen hasar miktarının kadri maruf olduğu belirtilmiş olup; icra takibine dava dışı sigortalıya yapılan ödemenin tamamının konu edilmediği, bu hali ile ekspertiz raporunda açıklanan %10 ilave bedelin davaya konu edilmediği anlaşıldığından, dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da kısmen hükme esas alınarak neticede davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM
1-Davanın KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın iptali ile takibin 7.809,49TL asıl alacak ile 379,19.TL işlemiş faiz bakımından devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren avans faizi UYGULANMASINA,
-Şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 559,636TL'den peşin alınan 269,85.TL'nin mahsubu ile bakiye 289,51TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (578,10.TL ilk harç 300,25.TL posta ücreti ve 9.000,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 9.878,35TL'nin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı vekili için takdir edilen 8.188,68TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın kabulüne karar verildiğinden davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 10/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır