T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2023/366 Esas
KARAR NO: 2024/228
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 15/08/2023
KARAR TARİHİ: 21/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından nakliyat emtea sigorta poliçesi ile sigortalanan ... Ltd Şti’ye ait porselen mutfak eşyası cinsi emtianın Çin’den Türkiye’ye nakliyesi işinin davalı tarafından üstlenildiğini, emtiaların ... nolu konteyner içerisinde ... gemisine yüklendiğini, konteynerin sigortalı firmanın deposuna ulaşmasını müteakip yapılan tahliye sırasında yapılan kontrollerde bir kısım emtianın kırılmak suretiyle hasarlandığının tespit edildiğini, bu durumun antrepo tutanağı ile kayıt altına alındığını, ekspertiz incelemesi sonucunda hasarın nakliye sürecinde meydana geldiğinin anlaşıldığını, taşıma sürecinde ve sorumluluğu altında iken meydana geldiği sabit olan hasardan davalı taşıyıcının sorumlu olduğunu, fatura ve yapılan tespitler gereğince 1.188,00 USD sigortalı zararının müvekkili şirket tarafından tanzim edildiğini, icra takibine konu tutara % 10 ilave bedel ve takip tarihine kadar işlemiş faizin dahil olduğunu belirterek borçlunun takibe, borca, faize ve fer’ilerine dair itirazının kısmen iptali ile icra takibinin 1.080,00 USD üzerinden devamına, esas alacağından % 20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, taşımaya konu emtia satışının FOB teslim şekliyle gerçekleştiğini, yükün gemi küpeştesini geçtiği ana kadar hasara katlanma ve emtiaların ambalajlanması yükümlülüğünün davadışı satıcıda olduğunu, ekspertiz raporunda yada tutanaklarda konteyner yüzeyinde herhangi bir darbe izi yada hasarın tespit edilemediğini, kutuların ezilmiş olmasının tamamen emtiaların ağırlığına dayanıklı olmayan ambalajlama ve istifleme şekli nedeniyle hasara uğradığını gösterdiğini, konişmentoda bulunan ... ve ... , ... şerhlerinin yer aldığının görüldüğünü, hasarın satıcı sorumluluğunda olan denizaşırı taşımaya uygun ambalajlamama ile konteyner istifleme ve yüklemesinin emtiaya uygun yapılmaması nedeniyle oluştuğunun anlaşıldığını, davacı tarafından poliçe kapsamı dışında yapılan ödemelerin lütuf niteliğinde olduğunu, müvekkilinin taşıyan sıfatına haiz olmadığını, ekspertiz raporunda hasarın hangi aşamada gerçekleştiğinin tespit edilemediğini, yükün deniz taşıması sırasında hasara uğradığının ispatlanamadığını, ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmediğini, yükün alıcısı tarafından ihtirazı kayıtsız ve hasarsız olarak teslim alındığını, davacının takip öncesi faiz talep edebilmesi için temerrüt şartını yerine getirmesi gerektiğini belirterek davanın usulden reddine, esastan reddine, davacı tarafın kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 26/10/2023 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; davadışı sigortalı ... Ltd Şti'ye ait 2023 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davadışı sigortalı ... Ltd Şti'nin 2023 yılı ticari defterlerinin TTK hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davadışı sigortalı ... Ltd Şti'nin 2023 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacının taşıma esnasında hasara uğrayan mallar için ... AŞ aracılığı ile 30/05/2023 tarihinde sigortalı ... Ltd Şti'ye ait 1.188,00 USD tutarında EFT göndererek hasar tazminat bedeli ödediği, davadışı sigortalı ... Ltd Şti'nin davaya konu mal bedeli olan 49.464,00 USD tutarındaki faturaya istinaden davadışı ... ... LTD'ye 23/03/2023 tarihinde 34.464,00 USD, 30/03/2023 tarihinde 15.000,00 USD olmak üzere toplam 49.464,00 USD eft göndererek tarafına düzenlenen fatura bedelini ödediği, davadışı sigortalı ... Ltd Şti'nin ticari defter kayıtlarında hasara ilişkin mahsuplaşma yada ikame mal kaydının bulunmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Mahkememizin 20/02/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; emtiada oluşan hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiğinin davacı tarafından somut delillerle ispat edilemediği, davalının oluşan hasardan sorumlu olmadığı, sigorta poliçesi gereği davacının sigortalısına halef olduğu ve rücuen tazminat talep edebileceği, davacının ödemesinden 1.080-USD tutarının meydana gelen hasar bakımından doğrudan zarar olduğu ve taşıyıcının sorumlu tutulabileceği azami miktarı teşkil ettiği, davacının sigortalısının FOB teslim şekli ile satın aldığı emtianın konteyner içine yükleme ve istifleme ile sabitlemesi işlerinin davalı yanca üstlenildiğinin sabit olmadığı, somut olayda emtianın "kapalı yüklü konteyner içinde kötü istifleme ve sabitlemeden" kaynaklı hasarının, yurtdışı ihracatçının risk alanında kaldığı gözetilerek davalının sorumlu tutulamayacağı yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
... İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı dosyasının celbedilip incelenmesinden, davacının 1.191,12 USD asıl alacağın tahsili için davalı aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığı, itiraz üzerine takibin durduğu, itirazın iptali davasının ise İİK'nun 67.maddesine göre süre içerisinde açıldığı görülmüştür.
Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili isteğine ilişkindir.
Dava dışı sigortalı tarafından satın alınan porselen yemek takımı emtiasının ... Limanından İstanbul Limanına sevkedildiği, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, alıcı tesislerine varış sonrasında yapılan kontrolde 40 setin kırık olduğunun tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin davalı akdi taşıyandan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
... (China) ... LTD.( ... CHINA) tarafından düzenlenen ... numaralı ... de davalının gönderilen olarak gösterildiği, navlun faturasının ise davalı tarafından sigortalı adına düzenlendiği görülmüştür. Buna göre navlun sözleşmesinin dava dışı sigortalı alıcı ile davalı arasında kurulduğu davalının akdi taşıyan konumunda olup pasif husumet ehliyetini haiz olduğu görülmüştür.
Davaya konu mal faturasına göre emtianın FOB teslim şartı ile satıldığı görülmektedir. Bu satış türünde emtia gemi küpeştesini geçtikten sonra her türlü risk alıcıdadır. Kaldı ki dava dışı sigortalının ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde aldırılan bilirkişi raporunda ... Ltd. Şti.'nin davaya konu mal bedeli olan 49.464,00 USD tutarındaki faturaya istinaden dava dışı ... ... LTD'ye 23.03.2023 tarihinde 34.464,00 USD, 30.03.2023 tarihinde 15.000,00 USD olmak üzere toplam 49.464,00 USD eft göndererek tarafına düzenlenen fatura bedelini ödediği, dava dışı sigortalı ... İthalat İhracat Dahili Tic. ve Turizm Ltd. Şti.'nin ticari defter kayıtlarında hasara ilişikin mahsuplaşma yada ikame mal kaydının bulunmadığı tespit edilmiş olup buna göre buna göre dava dışı alıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu ve davacının TTK 1472. maddesi gereğince halefiyete istinaden aktif husumet ehliyetini haiz olduğu anlaşılmıştır.
Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabi olup anılan maddede "(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Düzenlemesi bulunmaktadır. Somut olayda hak düşürücü sürenin TTK 1188/1 kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Ekspertiz raporuna göre emtianın 14/04/2023 tarihinde tesliminin gerçekleştiği, davacının 22/06/2023 tarihinde davalı aleyhinde icra takibi başlattığı görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı tespit edilmiştir.
Davacı taraf hasarın deniz taşıması sırasında davalı tarafın sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Hasarın 14/04/2023 tarihli tutanak ile tespit edilmiş olduğu, hasar ihbarının 02/05/2023 tarihli ihtarname ile yapıldığı görülmektedir. Süresinde hasar ihbarının yapılmadığı anlaşıldığından davacının hasarın taşıyanın kusuru nedeniyle meydana geldiğini ispatlanması gerekmektedir.
Denizyolu taşımasının tamamlanmasından sonra, emtiaların ... firmasına ait antrepo deposuna götürüldüğü, burada 14/04/2023 tarihinde emtianın hasarlı olduğunun tespit edilerek tutanak altına alındığı, ekspertiz raporunda emtiaların yüklenmesi sırasında forklift sıkıştırması ya da konteynerın düşürülmesi nedeniyle mukavva kolilerin ezilmesi nedeniyle meydana gelmiş olabileceği belirtilmiştir. Bilirkişi raporunda emtiayı taşıyan konteynerde herhangi bir hasara ilişkin kaydın bulunmadığı, bu nedenle emtiaların istif edildikleri konteynerin herhangi bir dış hasara uğrayarak içerisine istif edilmiş olan emtiaların zarar görmesine sebep verme ihtimalinin ortadan kalktığı, konteynerin herhangi bir dış hasara uğramaksızın içerisine istif edilen emtiaların hasar görmesinin istif kaynaklı olduğu, davalının oluşan hasardan deniz taşıyanı sıfatı ile sorumlu olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.
Taşımaya konu konişmentolarda FCL/FCL (full container load) ve“ shippers load stow and count" (yükleme, istif ve sayım yükleten tarafından gerçekleştirilir) kaydına yer verilmiştir. Bu durumda konteyner içi istifi yükleten tarafından yapılır ve taşıyana kapalı bir şekilde teslim edilir. Yükün konteyner özelliklerine ve yapacağı yolculuğun şartlarına uygun olan bir konteynere, uygun şartlarda istiflemek ve paketlemek yükletenin sorumluluğunda olup taşıyanın sorumluluğu bulunmamaktadır. Bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere konteyner taşımacılığında tüm konteynerlerın yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra hem liman, acente ve gümrük görevlileri hem de gemide güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip "Container Interchange Receipt And Damage Report" olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" işlenmektedir. Bu tutanak tutulurken, yükleme ya da boşaltmada, taşıyan temsilcisi Güverte zabiti (kaptan adına) ile acente, yükleten veya gönderilen tarafın temsilcileri birlikte hareket etmesi ve tutanağı beraber kayıt altına alması gerekmektedir. Dava konusu konteynere ilişkin bu yönde bir hasar tutanağının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Buna göre hasarın davalının sorumluluğunda meydana geldiği uygun delilerle ispatlanamadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın REDDİNE,
2-Koşulları oluşmadığından davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
3-Karar harcı olan 427,60 TL'den peşin alınan 295,07 TL'nin mahsubu ile bakiye 132,53 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davalı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, miktar itibariyle kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 21/05/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır