T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2023/38 Esas
KARAR NO: 2023/251
DAVA: Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 28/11/2022
KARAR TARİHİ: 14/06/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin şirket merkezinin Mersin’de olup, tarım ürünleri ithalat ve ihracatı alanında faaliyet gösterdiğini, yükleyicisi ... & ...ve müvekkilinin alıcısı olduğu 18.10.2021 tarihli ... nolu konşimento tahtında taşınan 57 konteyner içerisinde bulunan 1.028.327,25 KGS bezelyenin ... nolu konşimento tahtında Sudan’dan Türkiye Mersin limanına davalıya ait ...gemisi ile taşındığını, 57 konteyner ürünün 18.08.2021 tarihinde konşimento kaydına göre gemiye yüklendiğini, yükün Mersin Liman Başkanlığı kayıtlarına göre 08.09.2021 tarihinde Mersin limanına ulaştığını, yükün tesliminin gecikmesi üzerine 29.09.2021 tarihinde yükleyici ...& ... Şirketinin bir kez daha...hattının Sudan limanındaki acentesine... nolu konşimento tahtında taşınan yükün alıcısı ve ihbar adresi olan müvekkiline teslimine dair ...alimatı verdiğini, yükün geç teslim edilmesi nedeniyle ...A.Ş.'nin (...) 26.11.2021 tarihli ... sayılı 76.924,35-USD bedelli faturayı düzenlediğini, ardiye ithalat dolu normal konteyner masrafı 74.074,35-USD ve çıkış terminal masrafı olarak 2.850,00-USD fatura edildiğini, müvekkilinin yükü teslim alabilmek için fatura bedelini MIP’e ödediğini, 29.11.2021 tarihli ...no’lu 76.924,35-USD bedelli faturayı ...adına düzenleyerek rücu ettiğini, davalı ...'in faturaya yasal süresinde itiraz etmediğini ve kayıtlarına işlediğini, müvekkilince defalarca telefon ile görüşüldüğünü ve sayısız maile cevaben konunun incelendiği ve kısa zamanda ödeme yapılacağının bildirildiğini, halen ödeme yapılmadığını beyanla 76.924,35 USD asıl alacağın ve USD'ye işlemiş/işleyecek en yüksek ticari mevduat faizi ile fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu ihtilafa ilişkin yüklerin merkezi Kopenhag Danimarka'da bulunan yabancı taşıyan ...'nin ... numaralı konşimentosu tahtında Sudan'ın Port Sudan limanından Mersin Limanına taşındığını, taraflarınca ... 'a yapılan başvuruda konşimento hakkında görüş alındığını, ... 14.02.2019 tarihli görüş yazısında taşımalara ilişkin konşimentoların arkasındaki taşıma şartlarının navlun sözleşmesi hükmünde olduğu ve konşimento arkasındaki bu şartların konşimentonun tarafları için bağlayıcı olduğunun ifade edildiğini, yetkili mahkemenin Londra'da ki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun taraflarca kabul edildiğini, dava konusu uyuşmazlıkta taşımanın yapıldığı gemilerin yabancı bayraklı gemiler olduğunu, yüklerin Sudan'dan Türkiye'ye taşındığını, yabancı taşıyan ...'nin Türkiye'deki Türk acentesinin bahsi geçen taşımalar için navlun sözleşmesinin kurulmasına ve konşimentoların düzenlenmesine herhangi bir aracılık olmadığını, davacının davasının milletlerarası yetki yönünden reddi gerektiğini, iddia edilen gecikme sebebiyle müvekkile atıf olunabilecek herhangi bir kusur bulunmadığını, yüklerin ilk alıcısının ... firması olduğunu 16/09/2021 tarihinde yükleri kabul etmediğini ve yüklerden feragat ettiğine dair feragatnamesini müvekkiline verdiğini, yurt dışındaki yükleten de 29.09.2021 tarihinde alıcı değişikliği talebinde bulunduğunu yeni alıcının dava olduğuna dair talep yazısını verdiğini, davacının taahhütnameyi 08.10.2021 tarihinde müvekkiline gönderdiğini, gümrük müşavirlerinin "Birleşik Gümrükleme" firmasından aldığı mesajda Gümrük Müdürlüğü nezdinde özet beyan ve alıcı değişikliğinin 13.10.2021 tarihi itibariyle yapıldığını, yeni alıcının davacı olarak gümrük idaresi kayıtlarında düzeltildiğinin görüldüğünü, davacı yanın ithalat işlemlerine başladığını yükün muhtemel millileşmemesi için davacı adına Mersin ...Noterliğinin 18.07.2019 tarihli ve... yevmiye numaralı gümrükçü vekaletnamesi ile vekil kılındığını, ... Hizm Tic Ltd Şti firması Gümrük Müdürlüğüne hitaben 21.10.2021 tarihli başvuru yazısı ile yüklerin halen daha ithalat işlemlerinin devam ettiğini, gümrükçü vekaletnamesi ile vekil kılınan şirketin müvekkili şirkete 05.11.2021 tarihinde başvurduğunu ve yükleri kabul ettiğinin bildirildiğini, müvekkilinin dijital sistem üzerinden tahliye limanı olan Mersin MIP Liman işletmesinin sistemine gönderildiğini, buna müteakip davacı yan tüm gümrük işlemlerini tamamladıktan sonra 57 konteynere tekabül eden yüklerini 10.11.2021 ile 11.10.2021 tarihlerinde limandan fiilen çekerek teslim aldığını, akabinde tüm konteynerler 15.11.2021 ile 17.11.2021 tarihleri arasında müvekkiline boş olarak iade edildiğini, 08.09.2021 tarihinde tahliye edilen yüklerle ilgili yurt dışından taşıtan ve yükleten sıfatlarını haiz ... firmasının alıcı değişikliği yapılması ve yeni alıcının davacı olarak gösterilmesini talebini müvekkili Sudan acentesine gönderdiğini, 29.09.2021 tarihleri arasında müvekkiline atfolunabilecek herhangi bir kusur bulunmadığını, davacı yanın 57 adet konteyner yükü kabul ettiğini ve teslim aldığını, müvekkili tarafından davacıya 11.019,82 Euro tutarında indirim yapılarak 08.08.2022 tarihli ... numaralı ve 112.886,15 Euro tutarlı demuraj faturası ile 08/07/2021 tarihli ... numaralı 4315,32 Euro tutarlı demuraj faturaları düzenlenmiş olmasına rağmen davacı tarafça ödenmediğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla yapılacak yargılama neticesinde aleyhe hüküm kurulması keyfiyeti karşısında davacıdan tahsil edilen demuraj ve alacaklarının takas mahsup yapılmasını talep ettiklerini beyan etmekle davanın reddine, yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; Sudan'dan Mersin'e gemi ile taşınan konteynerların alıcı değişikliğine ilişkin işlemlerin geç yapılması nedeni ile davacı tarafından Mersin Liman işletmelerine ödenen ardiye ve liman çıkış ücretinin davalı taşıyana rücu edilmesi istemine ilişkindir.
Davalı cevap dilekçesinde taşımayı konu alan konşimentodaki yetki şartı nedeniyle mahkememizin Milletlerarası yetkisizliği itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle yetki ilk itirazının incelenmesi gerekmiştir.
Dava konusu taşıma ... adına düzenlenen ... numaralı konşimentosu tahtında Sudan'ın Port Sudan limanından Mersin Limanına gerçekleşmiştir. Davacı konşimentolarda “alıcı" olarak yer almakta olup, yükü teslim aldığı sabittir. Taşıyanın yabancı bir şirket olması ve taşımanın Sudan'dan Türkiye 'ye yapılması nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşımaktadır. Konişmentoların arka sayfasında yer alan taşıma şartlarının 26. maddesindeki yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra mahkemeleri olduğunun kararlaştırılmıştır.
Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıkların çözümünde uygulanacak hukukun tayininden önce çözümü gereken sorun açılan davada mahkemenin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığı meselesidir. (Aysel Çeliker/Bahadır Erdem, Milletlerarası Özel Hukuk, Sayfa 19) Öyleyse uygulanacak hukuktan önce yetki konusu karara bağlanmalıdır. MÖHUK 47.maddesinde yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılması mümkündür. Yetki şartı taraflar arasındaki ilişkiyi düzenleyen sözleşmeye ayrı bir madde olarak konulabileceği gibi ayrı bir sözleşme olarak da düzenlenebilecektir. Anılan hükme göre yetki şartının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ile uyuşmazlığın özel borç ilişkisinden doğması gerekmektedir.
Eldeki dosyada somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, davanın navlun sözleşmesinden kaynaklanıp Türk mahkemelerinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, konişmento yükleme limanı olan Sudan/Port Sudan Limanında düzenlendiği, taşıyanın Türkiye acentesinin konişmentonun düzenlenmesine aracılık ettiğine dair dosyada her hangi bir delil bulunmadığından TTK m.105/f.2 düzenlemesine göre dava konusu olayda Türk mahkemelerinin münhasır yetkili olduğundan söz edilemeyeceği (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamı) konişmentonun 26.maddesinde bulunan yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Londra Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalı vekili tarafından ileri sürülen milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkememizin yetkisizliği nedeni ile davanın USULDEN REDDİNE,
2-Peşin alınan 24.303,00 TL harçtan, karar harcı olan 179,90 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 24.123,10 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3- Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4- Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/06/2023
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır