T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/415 Esas
KARAR NO:2025/379
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:07/06/2022
KARAR TARİHİ:15/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl davada davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalanan sigortalı ... Zemin Teknolojileri ve İnş. Tic. A.Ş.'ye ait fore kazık makinesi cinsi emtiaların borçluların sorumluluğunda ... isimli ... nolu gemi ile Türkiye'den Almanya/Bremerhaven'e aktarmalı olarak Mozambik-Maputo'ya nakliyesi esnasında emtiaların hasara uğradığını, nakliye işlemiinin davalılar tarafından gerçekleştirildiğini, fatura ve yapılan tespitler gereğince sovtaj durumu da dikkate alınarak 11.113,60 USD asıl alacak olan sigortalı zararının müvekkili şirket tarafından tazmin edildiğini, TTK ve poliçe hükümleri ile ibraname ve 30.07.2019 tarihli banka ödeme dekontunun halefiyet kuralları ve sigortalının temlik talebi gereğince TBK ilgili hükümleri temlik esasına göre sigortalısının haklarını devralan müvekkilinin TTK ve ilgili konvansiyon hükümleri ile davalıya rücu hakkı doğduğunu, davalılara müracaatta bulunulduğunu, akabinde arabuluculuk görüşmesi yapıldığını ancak sonuç alınamadığını, davalı .... şirketine izafeten ... ... A.Ş.'ye konşimento belgesine istinaden taşıyan sıfatıyla dava açıldığını, davalı ... ... Limited Şirketi'ne konşimento belgesine, (...) navlun faturasına ve ihtarname/rücu ihbarlarına istinaden fiili taşıyan sıfatıyla dava açıldığını, emtiaların ... ... nakliyesi akabinde davalılar tarafından hasarlı olarak teslim edildiğini, yapılan araştırmalar neticesinde emtiaya aktarma limanında yapılan yanlış müdahaleler sonucu hasarlandığının tespit edildiğini, konu ile ilgili davalı ... Proje Uluslararası Nakliyat ve Ticaret Limited Şirketi'ne ihtarname/rücu ihbarları gönderildiğini, hasarın tespitinin akabinde ekspertiz çalışması yapıldığını, dava dışı taşıyan ... Lojistik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından hasar tutanağı/beyanı düzenlendiğini, hasarın borçluların sorumluluğunda aktarma limanında makineye yanlış müdahaleler sonucu meydana geldiği ve makine zarar gördükten sonra yüklemenin yapılabildiğinin ikrar edildiğini, akabinde eksper raporu düzenlendiğini, eksper raporunda emtiaların nakliye esnasında hasarlandığı ve davalıların meydana gelen kayıp ve hasardan sorumlu olduğunun tespit edildiğini, taşıma işlemini gerçekleştiren davalı .... şirketine izafeten ... ... A.Ş.'nin ve davalı ... Proje Uluslararası Nakliyat ve Ticaret Limited Şirketi firmasının fiili taşıyan sıfatıyla taşıyıcı olarak sorumlulukları bulunduğunu, davalılara müracaatta bulunulduğunu, arabuluculuk görüşmesi yapıldığını ancak sonuç alınamadığını belirterek müvekkilinin davalılardan 11.491,46 USD olan alacağına ilişkin .... İcra Müdürlüğü 2020/... Esas sayılı icra dosyasına vaki itirazın iptali ile takibin USD üzerinden devamına, aksi takdirde davanın alacak davası olarak devamına, dava dışı sigortalıya ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek kamu banka USD faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, alacaklarının likit ve belirlenebilir olduğundan %20'den az olmayan oranda icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin davalılara yükletilmesine, karşı taraf vekalet ücretinin adlarına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Asıl davada davalı ...'ne usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı ancak cevap sunulmadığı anlaşılmıştır.
Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... ... Tic. A.Ş.'ye ait Fore Kazık Makinesi cinsi emtianın davalılar sorumluluğunda Türkiye'den Almanya aktarmalı olarak Mozambik'e nakliyesinin gerçekleştirildiğini, davalılardan ... şirketine izafeten ... şirketinin konşimento belgesine istinaden Taşıyan sıfatının bulunduğunu, diğer davalı ... şirketinin yine konşimento kayıtlarına göre fiili taşıyan sıfatının bulunduğunu, taşımanın gerçekleşmesinden sonra emtianın hasarlı olarak teslim edildiğini, müvekkilinin sigortalısının 11.491,46 USD zararını tazmin ettiğini, ödenen hasar bedelinin tazmini için .... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı dosyası ile başlatıldığını, ancak yetkisizlik kararı ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Esas sayılı dosyası haline geldiğini, davalıların itirazı ile icra takibi yapıldığını, davalıların itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, .... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve alacağın %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada davalı ... şirketine izafeten ... ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hak ve alacaklarının zamanaşımına uğradığını, müvekkili ... Taş. Den. A.Ş.'nin Mersen'de mukim acente olduğunu, müvekkilinin taşımaya aracılık ettiğini, müvekkilinin ... firmasının Türkiye acentesi olduğunu, müvekkilinin taraf olmadığını bu nedenle husumet itirazlarının bulunduğunu, Mahkemenin yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemelerin Hollanda Mahkemeleri olduğunu, yükün tahliye tutanağında alıcının hiçbir ihtirazı kayıt öne sürmeden yükü teslim aldığının ve yükün mülkiyetinin alıcıya geçtikten sonra kayıt düşüldüğünü, sigorta şirketinin ödeme yapmasının hatalı bir ödeme olduğunu, konteyner içi istifin ise gönderen sigortalı tarafından yapıldığını beyanla, öncelikle davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, Mahkeme aksi kanaatte ise zamanaşımı ve yetki itirazlarının kabulü ile davanın reddine karar verilmesini ve nihayetinde davanın esastan reddine ve %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Mahkememizde açılan işbu davanın, Mahkememiz ... Esas sayılı dosyasının 19/09/2023 tarihli duruşma ara kararı gereğince tefrik edilerek açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizde açılan ... Esas sayılı dosyasının 30/09/2024 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı birleştirme kararı ile işbu dosyayla birleştirildiği anlaşılmıştır.
Mahkememiz ... Esas sayılı dosyasında .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talimat yolu ile resen seçilen bilirkişi Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 10/03/2023 havale tarihli raporda özetle; 2019-2020-2021 ve 2022 yıllarına ait defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresi içerisinde yapıldığı, davacının ödediği sigorta hasar bedelinin dava dışı sigortalı tarafından ticari defterlere gelir kaydedildiği, dava dışı sigortalının dava konusu mala karşılık alıcı firmadan olan alacağının tamamını tahsil etmediği, ancak bir kısmını cari hesap şeklinde tahsil ettiği, hasarlı çıkan mal bedeli tutarında ticari defterlerde alıcıyı alacaklı olarak kaydetmediği, alacaklıya hasarlı mallar için onarım bedeli göndermediği, hasarlı çıkan mal tutarında ücretsiz olarak alıcıya mal göndermediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememiz ... Esas sayılı dosyasında .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talimat yolu ile resen seçilen bilirkişi Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 14/07/2023 havale tarihli ek raporda özetle; dava dışı sigortalı satıcı ... ... Ticaret A.Ş,'nin alıcı ... Ltd'ye sattığı dava konusu 450.000 USD tutarlı fore kazık makinesine karşılık ... ... Bankası A.Ş. ile ... Bankası A.Ş.'den alınan İhracat Bedeli Kabul Belgelerinden 399.940 USD tahsil ettiği ve tahsilatların ticari defter kayıtları ile örtüştüğü, 50.060 USD bakiye alacağının kaldığı, dava dışı sigortalı satıcı ... ... Ticaret A.Ş'nin ticari defterlerinde davacının ödediği sigorta hasar bedeli olanı 11.113,60 USD “yi alıcı ... Ltd'yi alacaklı olarak kaydetmeyip gelir olarak kaydettiği, dava dışı sigortalı satıcı ... ... A.Ş.'nin hasar bedeli tutarında alıcı ...'ye onarım bedeli olarak ya da herhangi bir sıfatla ödemede bulunmadığı, dava dışı sigortalı satıcı ... ... Ticaret A.Ş.'nin hasar bedel tutarında alıcı ...ye ücretsiz mal gönderiminde bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememiz işbu dosyasında resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ..., Metalurji Mühendisi.., Uzakyol Kaptanı .. ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 29/09/2024 havale tarihli raporda özetle; Davalı ... Proje ile dava dışı ... arasında davaya konu taşımalar nedeniyle navlun ilişkisinin bulunduğu tespit edildiği, ... Proje tarafından ...’ye navlun faturaları tanzim edildiği, tanzim edilen navlun faturalarının ... tarafından davalı ... Proje'ye ödendiği, tarafların davada aktif ve pasif husumet ehliyetine sahip olduğu, teknik inceleme sonucunda hasarın taşıma sırasında meydana geldiği, bu teknik tespite bağlı kalınarak TTK. madde 1178/2 uyarınca hasarın davalıların hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olduğu, davalıların müteselsilen meydana gelen hasardan sorumlu olduğu, hasar ihbarının TTK. m. 1185 uyarınca yasal süresi içerisinde yapıldığı, Mahkemenin davalıların meydana gelen zarardan sorumlu olduğu kanaatine ulaşması hâlinde zararın tamamının talep edilmesinin mümkün olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
ASIL VE BİRLEŞEN DAVADA DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Asıl ve Birleşen dava; davacı nakliyat sigortacısı tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin davalılara rücu edilmesi için başlatılan icra takibine itirazın iptali davası olduğu, uyuşmazlığın tarafların husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, davalılar tarafından ileri sürülen milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
.... İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. Borçlularının ... ...Şirketine izafeten ... ... A.Ş., ..... ŞTİ, olduğu, 15.12.2020 tarihinde 11.113,60 asıl alacak, 377,96 USD işlemiş faizin tahsili için takibe geçildiği anlaşılmış olup bu takip öncesinde davacı tarafça yetkisiz icra dairesinde 16.12.2019 tarihinde icra takibi başlatıldığı borçlularca yetki itirazında bulunulduğu ve alacaklı vekilince yetki itirazının kabulü üzerine itirazın iptaline konu olan icra dairesine dosyanın gönderilerek yeni bir ödeme emri tanzim edildiği, yetkisiz icra dairesinde başlatılan takibin devamı niteliğinde bir takibin söz konusu olduğu hasarın 03.05.2019 tarihinde gerçekleştiği böylece icra takibinin hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce davalılardan ... Şirketine izafeten ... ... A.Ş. hakkında tefrik kararı verilerek pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmişse de İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2023/1431 Esas 2024/567 Karar sayılı ilamı ile mahkememiz kararı bozulmakla dosya asıl dosya ile birleştirilmesine karar verilmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada Davacı sigorta şirketi ile Dava dışı sigortalı ... arasında 25.07.2019 tanzim tarihli ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile nakliyat rizikolarına karşı 495.000.-USD (*410 ilave bedelli) sigorta sözleşmesi yapıldığı ve işbu sözleşmenin ... ... esasına dayandığı, satışın CIF satış olması nedeniyle davadışı sigortalının satış bedelinin tahsil edip etmediğinin önem arz ettiği, yapılan defter incelemesin 10.03.2023 tarihli bilirkişi raporunda dava dışı sigortalının mal bedelini tam olarak tahsil edemediği tespit edildiği, böylece davadışı sigortacının sigortalanabilir bir menfaatin bulunduğu ve poliçenin emtia hasarını karşıladığı ve davacının TTK 1472 maddesi gereğince sigortalının haklarına halef olarak dava ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosyada bulunan konişmento ve navlun faturalarına göre; Davalı ...'ın emtianın taşınmasında fillen taşıyandır. ...'nun, ...'in Türkiye'deki acentesi olduğu dava dışı ... LOJİSTİK HİZMETLERİ LTD. şirketi tarafından sigortalı ... adına navlun faturası düzenlendiği, 28.02.2019 tarih ve ... seri numaralı navlun faturasına göre; “Navlun Bedeli” toplam 39.270.2USD olarak belirtilmiş olup, fatura üzerindeki bilgilerin konişmentodaki bilgiler ile örtüşmekte olduğu ... taahhüt ettiği taşımayı, diğer davalı ... Proje'ye devrettiği ve akti taşıyan olduğu, böylece davalıların TTK 1238. maddesi uyarınca taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4). Uyuşmazlığa konu olayda, dava dışı akti taşıyan ...'nin hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiğine dair yazısı, bulunmakla davalıların hasardan haberdar olduğu ve geçerli bir ihbarın yapıldığı kanaatine varılmıştır.
TTK madde 1178/2 uyarınca hasarın eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla davalıların sorumluluğuna gidilebilecektir. Dolayısıyla, emtianın nihai teslim yerine kadar olan aşamada meydana gelen hasardan Davalılar, taşıyan sıfatı ile sorumludur. Emtianın deniz taşıması sırasında hasarlı yönündeki davadışı akti taşıyanın beyanı , survey raporuna göre makinanın varma limanında çalışmadığı ile halat hasarının bulunduğunun tespit edildiği, davalıların hasarın deniz taşıması sırasında gerçekleşmediği yönünde dosyaya delil ibraz edememiş olmaları nedeniyle hasarın davalıların sorumluluğunda gerçekleştiği yönünde mahkememizde kanaat oluşmuştur.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak açıklanan nedenlerle neticede asıl dava ve birleşen davanın 11.113,60 USD asıl alacak ile 377,96 USD işlemiş üzerinden kabulü ile alacak miktarı yargılama neticesinde tespit edilmiş olduğundan İİK 67 maddesi gereğince şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
Her ne kadar asıl ve birleşen dosya yönünden davanın kabulüne karar verilmişse de kısa kararda sehven yazım hatalı yapılmışsa da gerekçeli kararda bu husus düzeltilmiştir.
Her ne kadar bilirkişi raporunda takipte talep edilen faiz yönünden bir hesaplama yapılmamışsa da bu durum yeniden rapor alınmayı gerekli görülmeyerek mahkemece hesaplama yapılmış: sigorta şirketince hak sahibine ödeme yapıldığı 30.07.2019 tarihinden itibaren davacının faiz talep edebileceği değerlendirilmiş, yetkili icra dairesindeki ödeme emrinin 15.12.2020 olduğu ve arada geçen 500 günlük faizin doğduğu, yıllık faizin Merkez Bankası verilerine göre %3,10 olduğu bu hesaba göre davacının 471,95 USD faize hak kazandığı fakat daha azını istediği anlaşıldığından taleple bağlı kalınarak 377,96 USD yönünden takipte haklı olduğu anlaşılmış ve faiz yönünden kabul kararı verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile .... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın iptaline, takibin 11.113,60 USD asıl alacak ile 377,96 USD işlemiş faiz bakımından devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının USD faizi uygulanmasına,
-Şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 13.041,29 TL'den peşin alınan 3.260,33 TL'nin mahsubu ile bakiye 9.780,96 TL harcın asıl ve birleşen davada davalılardan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Asıl ve birleşen davada davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (3.352,53 TL ilk harç, 1.845,00 TL posta ücreti ve 14.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 19.197,53 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
4-Asıl ve birleşen davada davalılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Asıl ve birleşen davada davacı vekili için takdir edilen 30.546,14 TL vekalet ücretinin Asıl ve birleşen davada davalılardan alınıp davacıya verilmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin Asıl ve birleşen davada davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.15/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır