T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/426 Esas
KARAR NO :2025/366
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:15/12/2022
KARAR TARİHİ:13/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirket nezdinde ... numaralı Emtia Nakliyat Blok Sigorta Poliçesi (NBA) ile sigorta örtüsü altında bulunan, dava dışı sigortalı ... ... A.ş'ye ait 4 kap/600 kg medikal malzeme, set halinde emar kontrol ünitesi emtiası; davalı ... ... Ltd. Şti tarafından ... gemisi ile ...-0 nolu konteynır içerisinde ... nolu konşimento ile Türkiye'den Japonya'ya sevkinin gerçekleştirildiği esnada hasarlanmış, emtianın 12.06.2020 tarihinde alıcı tarafından hasarlı olarak teslim alındığına dair tutanak düzenlendiğini, dava konusu hasardan sorumluluğu dolayısı ile davalı taraftan, davacı şirketçe dava dışı sigortalısına ödenmiş olan hasar tazminatının rücuen tahsili amacı ile .... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasından hasar tazminatının rücuen tahsili talep edildiğini, davalı taraf ise işbu takip dosyasında borca itiraz etmiş ve söz konusu takip durdurulduğunu, .... İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı dosyadan başlatılan icra takibine konu alacağın aslı ile ferilerine ilişkin olarak davalı muteriz borçlu şirket tarafından yapılan itirazın iptali ve icra takibindeki miktar üzerinden takibin devamı ile, takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminat ödenmesine ve tüm yargılama giderleri ile ücreti vekaletin de davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Hem taşımanın tamamlandığı tarih hem de davacının sigortalısına yaptığı ödeme tarihi dolayısı ile hak düşürücü süre içerisinde ikame edilmeyen davanın hak düşürücü süre içerisin açılmaması nedeni reddi gerektiğini, taşımaya konu emtiaların ne zaman nasıl ne şekilde hasarlandığı belirli olmadığını, dava dilekçesinde malın 12.05.2020 taarihinde alıcıya teslim edildiği, alıcının malı 12.06.2020 tarihinde kontrol ettiğinin ikrar edildiğini, konteyner taşımacılığında taşıyanın yükü kontrol etmesi mümkün olmadığını, usulüne uygun survey ve hasar ihbarı yapılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/05/2023 tarih, ... Esas, ... karar dosyasında görevsizlik kararı verilmiş, davacı vekilinin talebi üzerine dosya Mahkememize gönderilmiş ve yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.
Mahkememizin 07/12/2023 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın muhasip bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, aldırılan muhasıp bilirkişi raporunda özetle; İncelenen dava dışı sigortalı ... ... A.Ş.'ye ait 2020 yılı Ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterinin yasal süresinde onaylandığı ve dava dışı sigortalı ... ... A.Ş.'nin 2020 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı dava dışı sigortalı ... ... A.Ş.'nin 2020 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacı ... Sigorta A.Ş.'nin taşıma esnasında hasara uğrayan mallar için ... Bankası A.Ş. aracılığı ile 16.10.2020 tarihinde dava dışı sigortalı ... ... A.Ş.'ye 12.000,00 USD tutarında EFT göndererek hasar tazminat bedelini ödediği, ... ...'nın taşıma esnasında hasara uğrayan mallar için 06.11.2020 tarihli 12.000,00 USD tutarlı Borç Dekontunu Dava dışı sigortalı ... ... A.Ş. ünvanına düzenlediği, Dava dışı sigortalı ... ... A.Ş. tarafına düzenlenen Borç Dekontunu 06.11.2020 tarihinde 16701 yevmiye numarasıyla ticari defterlerinde alacak kaydı yaparak dava dışı sigortalı ... ... A.Ş.'nin hasaraya uğrayan mal tutarı kadar ticari defterlerinde zarar kaydettiği belirtilmiştir.
Mahkememizin 12/03/2024 tarihli celsesinde muhasıp bilirkişiden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, aldırılan ek raporda özetle; ... ...'nın taşıma esnasında hasara uğrayan mallar için 06.11.2020 tarihli 12.000,00 USD tutarlı Borç Dekontunu Dava dışı sigortalı ... ... A.Ş. ünvanına düzenlediği, Dava dışı sigortalı ... ... A.Ş. tarafına düzenlenen Borç Dekontunu 06.11.2020 tarihinde 16701 yevmiye numarasıyla ticari defterlerinde alacak kaydı yaptığı, dava dışı sigortalı ... ... A.Ş.'nin hasaraya uğrayan mal tutarı kadar ticari defterlerinde zarar kaydettiği, dava dışı sigortalı ... ... A.Ş.'nin 12.000,00 USD tutarındaki hasar bedelini dava dışı ... ...'nın fatura borcundan mahsup ettiği, kalan 33.000,00 USD (45.000,00 USD-12.000,00USD) tutarındaki fatura alacağını ise dava dışı ... ...'den cari hesaba istinaden tahsil ettiği belirtilmiştir.
Mahkememizin 24/09/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, aldırılan bilirkişi raporunda özetle;Davacının emtia nakliyat sigortacısı sıfatı ile akdi ve yasal halefiyete dayalı dava ve talep hakkı olduğu, davalının akdi taşıyan sıfatı ile sorumlu olduğu, davacı ödemesinin geçerli sigorta poliçesi, sigorta eksper raporu ve ödeme dekontu ile teyit edildiği, hasara ilişkin süresinde bir ihbar yoksa da, hasarın deniz taşıması sürecinde, konteyner içi istifleme - sabitleme kaynaklı olduğunun dosyada belirlendiği, bu durumda kısmi konteyner yükü taşımasında davalının bu hususlardaki risklerin gerçekleşmesinde sorumlu olduğu, hasarın davalının akden üstlendiği parsiyel konteyner yükü deniz taşıması sürecinde meydana geldiğinin değerlendirildiği, hasarın yol açtığı zararın 12.000 USD tutarında dosya kapsamına uygun görüldüğü, davalının sınırlı sorumluluk hükümlerine göre azami 3.763,70 USD tazminattan sorumlu tutulabileceği, deniz taşıyanının sınırlı sorumluluk ilkelerinden ayrılmayı gerektiren bir tespitin dosyada mevcut olmadığı, belirtilmiştir.
Dava; taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle davacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
Dava dışı sigortalı tarafından satışı yapılan medikal malzeme emtiasının İstanbul Limanından ... Limanına sevkedildiği, emtianın nakliyat rizikolarına karşı sigortalandığı, varma yerinde emtianın hasarlandığının tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Taşımaya konu emtianın CIF satış, yani taşıma sözleşmesinin satıcı-gönderici tarafından yapılıp, mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra masraf ve riskin alıcıya geçtiği satım şekli olduğu görülmektedir. CIF satış türü, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve teslim şeklini ifade etmektedir. Buna göre taşıma sözleşmesi satıcı- göndericisi tarafından yapılıp alıcının taşıma sırasındaki hasar riskini karşılayacak sigorta poliçesinin de alıcı namlı hesabına satıcı tarafından yaptırılması gerekir. CIF satışta hasarın alıcıya geçmesi nedeniyle rizikodan sonra sigortacının sigortalı konumundaki alıcıya ödemede bulunması gerekmekte olup bu koşullar altında sigortacının halefiyet hakkı doğacaktır. CIF satışa konu poliçede sigortalı, satıcı-gönderici olması durumunda satış yapan sigortalıya sigorta bedelinin ödenmesi, sigortalının mal bedelini tahsil edememiş olmasına bağlıdır. Dosyaya sunulan 27/08/2024 tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda; dava dışı sigortalı ... ... A.Ş. tarafından 19.02.2020 tarihli ... numaralı 45.000,00 USD karşılığı 272.601,00 TL tutarlı faturanın dava dışı ... ... ünvanına düzenlenmiş olduğu, dava dışı ... ...'nın 2020 yılında banka aracılığıyla dava dışı sigortalı ... ... A.Ş.'ye havaleler gönderdiği, ... ...'nın taşıma esnasında hasara uğrayan mallar için 06.11.2020 tarihli 12.000,00 USD tutarlı Borç Dekontunu Dava dışı sigortalı ... ... A.Ş. ünvanına düzenlediği, Dava dışı sigortalı ... ... A.Ş. tarafına düzenlenen Borç Dekontunu 06.11.2020 tarihinde 16701 yevmiye numarasıyla ticari defterlerinde alacak kaydı yaptığı, dava dışı sigortalı ... ... A.Ş.'nin hasaraya uğrayan mal tutarı kadar ticari defterlerinde zarar kaydettiği, başka bir ifadeyle dava dışı sigortalı ... ... A.Ş.'nin 12.000,00 USD'yi dava dışı ... ...'nın fatura borcundan mahsup ettiği, kalan 33.000,00 USD (45.000,00 USD-12.000,00USD) tutarındaki fatura alacağını ise dava dışı ... ...'den cari hesaba istinaden tahsil ettiği tespit edilmiş olup hasar bedelinin dava dışı alıcının borcundan mahsup edildiği, buna göre dava dışı sigortalının zararının oluştuğu ve sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu anlaşıldığından davacının TTK 1472. Maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu görülmüştür.
Dosyaya sunulan ... sayılı konişmentonun ... ... adına davalı ... ... tarafından düzenlendiği, ... adına düzenlenen konişmentoda davalının yükleten olarak gösterildiği, 04/03/2020 tarihli navlun faturasının davalı tarafından sigortalı adına düzenlendiği, 05/03/2020 tarihli navlun faturasının ...tarafından davalı adına düzenlendiği, buna göre davalının üstlendiği taşımayı fiilen ... yaptırdığı ve anılan şirketin fiili taşıyan, davalınının akdi taşıyan konumunda olduğu, davalının pasif husumet ehliyetini haiz olduğu anlaşılmıştır.
TTK 1188. Maddesinde “ (1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer.” Düzenlemesi bulunmaktadır. Somut olayda hasarın 12/06/2020 tarihinde tespit edildiği, icra takibinin 18/05/2021 tarihinde hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı, davanın süresinde olduğu görülmüştür.
TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Dosyaya sunulan ihtarnamenin 18/06/2020 tarihli olduğu, hasarın 12/06/2020 tarihinde tespit edildiği görülmektedir. Süresinde hasar ihbarı yapılmadığından hasarın taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiğinin davacı tarafça ispatlanması gerekmektedir.
Davacı taraf yük hasarının deniz taşıması sırasında davalıların sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup ekspertiz raporunda emtia tesliminde kapalı kasada olduğu için hasarın farkedilmediği ve tutanak tutulmadığı, alıcı firmanın ürünleri teslimden bir ay sonra kontrol ederek hasarı tespit ettiğini, sigortalının sunduğu fotoğrafların rapora eklenerek tahta kasanın nakliye sırasında darbe aldığının beyan edildiği belirtilmiştir. Ekspertiz raporunun yerinde inceleme ile düzenlenmediği, hasar tespitinin sigortalı beyanı ve fotoğraflar üzerinden yapıldığı, hasarın nedenine ilişkin değerlendirme yapılmadığı, ... teknik servisin tespitlerine yer verildiği görülmektedir. 05/08/2020 tarihli ... servis raporunda ürünün kapalı ahşap kasa içinde yer aldığı, açılmamış paketlerin fotoğraflarına yer verildiği ve karton kutunun dış kısmında herhangi bir hasar bulunmadığı, kargo elleçlemesinin ithal edildiği andaki ambalaj ile aynı şekilde yapıldığı, ambalajın ithal halindeki görünümünde herhangi bir hasar gözlemlenmediği, kontrol kabininin ve gradyan kabinin arızalı olduğu, ... nin iyi durumda olduğu belirtilmiştir. Ekspertiz raporu ve servis raporunda ambalaja ilişkin tespitlerin birbiri ile uyumlu olmadığı anlaşılmaktadır.Yine alıcı ve sigortalı arasındaki mail yazışmalarında pakette hasar olmadığı, ekipmanın paketlemeden önce hasar gördüğünün varsayıldığı ifade edilmiştir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda meydana gelen hasarın, davalının üstlendiği deniz taşıması sürecinde, parsiyel-grupaj yüklerin konteyner içi istiflemesi kaynaklı sorunlara dayandığı, makinenin teknik özellikleri, istiflenemez karakteri gözetilerek yapılması gereken istifleme-sabitlemede hatalardan makinenin hasar gördüğü ve davalı akdi taşıyanın sorumlu olduğu belirtilmiş ise de dosyaya sunulan konişmentolarda FCL/FCL (full container load) ve“ shippers load stow and count" (yükleme, istif ve sayım yükleten tarafından gerçekleştirilir) kaydına yer verilmiştir. Ayrıca dosyaya sunulan Kumport yazı cevabında konteynerın limana dolu giriş yaptığı belirtilmiştir. Bu durumda konteyner içi istifi yükleten tarafından yapılır ve taşıyana kapalı bir şekilde teslim edilir. Yükün konteyner özelliklerine ve yapacağı yolculuğun şartlarına uygun olan bir konteynere, uygun şartlarda istiflemek ve paketlemek yükletenin sorumluluğunda olup taşıyanın sorumluluğu bulunmamaktadır. Bilirkişi raporunda parsiyel yük olarak kabul edilmesi ve ... servis raporunun değerlendirilmemesi nedeniyle bu yönde kanaat bildirildiği anlaşılmaktadır. Kaldı ki davalı taraf sadece deniz taşımasını üstlenmiş olup deniz taşıması sonrası konteyner el değiştirme ve hasar tutanağının da düzenlenmediği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle yerinde yapılan inceleme ile düzenlenen ... raporunda ambalajda hasar bulunmadığı bulunmadığının, hasarın yükleme öncesi meydana gelmiş olabileceğinin belirtildiği, ekpertiz raporunda hasarın nedenine ilişkin bir tespitin bulunmadığı anlaşılmış olup dosya kapsamı itibariyle hasarın davalının sorumluluğunda meydana geldiği ispatlanamadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 1.167,55 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 552,15 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır