T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/477 Esas
KARAR NO :2025/531
DAVA :İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:17/10/2023
KARAR TARİHİ:24/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava şartı arabuluculuk başvurusu gerçekleştirildiğini, anlaşma sağlanamadığını, ... ... isimli gemi ile ... ... limanından Hamburg limanına gerçekleştirilen davalının gönderici dava dışı ..., ..., ... ise alıcı olduğu drinking water/içme suyu emtiasının taşımasından taşıma işleri komisyoncusu olarak görev alan davacının yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, taşıma neticesinde Hamburg'a ulaşan ... ve ... numaralı 2 adet konteynerin taşıması tamamlanarak yük alıcıya ulaşmış olmasına karşın davalının davacının navlun alacağından doğan ödemesini yapmaktan imtina ettiğini, davacının davalıdan alacağının tahsili gayesi ile sair yollar denediğini, davacı tarafından davalı aleyhinde icra takibi başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davaya konu ... numaralı 16.09.2022 tarihli ve 4.760,00 Euro bedelli faturaya karşı davalı tarafça iade fatura kesilmesine dair izlenen yol neticesinde ... 9. Noterliği'nin 17.11.2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı faturaya itiraz ihtarnamesi ile itiraz edildiğini, davacının davalıdan alacaklı olduğunu, davalının davacıya karşı borçlu olduğunu, itiraz dilekçesinde belirtilen alacaklı olduğu iddiasının yerinde olmadığını, davalının alıcı tarafından kendilerine ödeme yapılmadığı gerekçesi ile davacıdan alacaklı olduğu iddiasına olduğunu, bu doğrultuda 21.07.2022 tarihinde ... 40. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiğini, davacı tarafından davalıya ... 9. Noterliği vasıtasıyla 15.09.2022 tarihinde ... yevmiye numaralı gönderilen ihtarname ile cevap ve ödeme ihtarında bulunduklarını, davalı tarafından dava dışı alıcıya karşı düzenlenen ... numaralı ve 11.05.2022 tarihli faturanın incelendiğinde ve ödeme şekli dikkate alındığında dava konusu taleple illiyet bağı olmadığının açıkça görüleceğini, davacının davalının talep ve talimatlarına uygun olarak yükümlülüklerini yerine getirdiğini belirterek, fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydı ile, .... İcra Dairesinin 2022 / ... E. Sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamını, davalının alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalı tahmiline karar verilmesini talep ettikleri görülmüştür.
Davalı vekili davaya cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; Davalı karşı davacının Almanya'da bulunan ... isimşi şirket ile bir kısım ürünlerin satışı için anlaştığını, ... ...'nun davalıyı ... Taşımacılığa yönlendirdiğini, ... ...'nun nakliye işlerini bu firma ile yapılmasını istediğini, davalı karşı davacının, davacı karşı davalı ile görüştüğünü, birkaç defa da ... ... firmasına ürünlerini gönderildiğini, taraflar arasındaki iş ilişkisine göre davacı karşı davalı ürünleri teslim etmeden önce ücretini alır, daha sonra teslim belgelerini gördükten ve davalı karşı davacının onay verdikten sonra ürünleri teslim ettiğini, davalı karşı davacının bu şartlar oluşmadan teslimatın yapılmaması hususunda davacı karşı davalıya birçok defa uyarıda bulunduğunu, davaya konu taşıma olayında ... ... firması davalıya ödeme yapmadığını, davacı karşı davalının kendisine ödeme yapılmadan ve belgeler sunulmadan söz konusu ürünleri ... ... şirketine teslim ettiğini, davalıyı zarara uğrattığını, davaya konu olayda davacının kusurunun bulunduğunu, davacının kusurlu eylemi neticesinde davalının 9.746 Euro zarara uğradığını, bununla alakalı olarak davacı karşı davalı aleyhinde .... İcra Müdürlüğünün 2022 / ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davacı karşı davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu belirterek, davacının davasının reddini, karşı davanın kabulünü .... İcra Müdürlüğünün 2022 / ... E. Sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine davacı karşı davalı tarafından haksız olarak yapılan itirazın iptali ile takibin devamını, davacı karşı davalının alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davacı karşı davalı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı karşı davalı vekili karşı davaya cevap dilekçesinde özetle; Karşı dava ikamesinin gerek dava dilekçesinde bulunan gereken unsurlar gerekse harçlandırma yönünden usule uygun olarak yerine getirilmediğini, davalı karşı davacının, karşı dava dilekçesinde yer alması zorunlu unsurlara yer vermediğini, davalı karşı davacı tarafından başvurma harcının yatırılmamış olması karşısında Harçlar Kanununa aykırılıktan kamu düzenine ilişkin olması ve mahkemelerce resen dikkate alınacağı gözetilerek karşı davanın devamına yönelik işlemlerin gerçekleştirilmemesi gerektiğini, yasal süresi içerisinde usule uygun ikame edilmiş bir karşı dava bulunmamakla birlikte açılmamış sayılmasına karar verilmesini talep ettiklerini, davanın usulden reddini talep ettiklerini, davalı karşı davacının dilekçesinde yer alan beyanlar ayrı başlıklar altında somutlaştırılmadığını, davacı karşı davacının taraflar arasındaki iş ilişkisine göre ifadesine yer verdiğini, davalı karşı davacının dava dış alıcı şirket ile arasındaki ticari ilişkinin tarafı olmadığını, davacı ile alıcı arasındaki alım satım akdi kaynaklı herhangi bir ihtilafın muhatabı olmadığını, davalı karşı davacının müvekkilinin yükü alıcıya teslim etmesine rağmen alıcının ödeme yapmaması kapsamında müvekkilinin kusurlu olduğunu iddiasında olduğunu, bu iddianın kabulünün mümkün olmadığını, davalı karşı davacının yükün teslim edilmemesine yönelik bir talimatı bulunmadığını, ... yük teslimini hızlandırmaya yönelik bir uygulama olmadığını, konşimentonun ulaşma beklenmeden yükün alıcıya teslim edilmesine imkan tanımakta olduğunu, ... ... kapsamında davalı karşı davacının yükün konşimentosuz olarak alıcıya teslim edilmesine dair talimatta bulunduğunun açık olduğunu, davalının yük alıcısına teslimi hususunda herhangi bir talimata aykırı etmediğinin izahtan vares olduğunu, dava dışı alıcıya karşı düzenlenen ... numaralı ve 11.05.2022 tarihli faturanın incelendiğinde ve ödeme şekli dikkate alındığında dava konusu taleple illiyet bağı olmadığının açıkça görüleceğini belirterek, fazlaya ilişkin her türlü haklarının saklı kalmak kaydı ile, karşı davanın usulden reddini, aksi takdirde karşı davanın tüm talepler yönünden reddini, müvekkili aleyhine ikame edilen icra takibi ile huzurdaki karşı davada haksız e kötüniyetli olan karşı davacı aleyhine % 20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, asıl davanın kabulü ile .... İcra Dairesinin 2022 / ... E. Sayılı dosyasında yer alan itirazın iptalini ve takibin devamını, davalı alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalı karşı davacı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 04/06/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; Davacı/karşı davalının yasal defter kayıtlarında; Davacı tarafından 2022 yılında davalı adına muhtelif tarihlerde tanzim edilen faturalar karşılığı tahsil edilen tutarların mahsubuyla, 05.10.2022 icra takip tarihi itibarıyla 16.09.2022 tarih, ... seri nolu, 4.760 Euro bedelli "Navlun" fatura bedeli karşılığı 87.218,91 TL alacaklı gözüktüğü, davacının iş bu alacak tutarını 05.10.2022 tarihi itibarıyla 128-Şüpheli Alacaklar hesabına virman etmek suretiyle karşılık ayrıldığı, Davalı/karşı davacının yasal defter kayıtlarında; davacı tarafından 2022 yılında tanzim edilen faturalar karşılığı, yapılan ödemelerin ve iade faturalarının mahsubuyla davalının davacıya 31.12.0222 ve 11.11.2022 tarihi itibarıyla 4.760 Euro karşılığı 72.583,10 TL borçlu olduğu, iş bu borç bakiyesinin 2023 yılına devrettiği 31.12.2023 tarihi itibarıyla da 4.760 Euro borçlu olduğu, davalı/karşı davacı tarafından dava dışı malın alıcısı ... ... şirketine ait muavin kayıtlarının ... nolu Müşteriler hesabının alt detayında takip edildiği, 2022 yılında Euro yabancı para cinsinden tanzim edilen faturalar karşılığı tahsil edilen tutarların mahsubuyla dava dışı malın alıcısından 31.12.2022 ve 31.12.2023 tarihleri itibarıyla 953.992,91 TL. alacaklı olduğu, davalı/karşı davacının huzurdaki karşı davaya konu etmiş olduğu 11.05.2022 tarih ... seri nolu 9.746 Euro bedelli 155.936 TL. karşılığındaki fatura dahil, 2022/3,4 ve 6.ayda satışı yapılan diğer emtia bedellerine ait fatura bedellerinin de dava dışı malın alıcısı ... ... tahsilini gerçekleştirmemiş olduğu, asıl davacı / karşı davalı akdi taşıyanın, mal bedelinin tahsil edilememesinden kaynaklanan zarardan sorumlu tutulamayacağı, asıl davalı / karşı davacının dava konusu taşıma bakımından taşıtan sıfatını haiz olduğu ve bu sıfatla navlunun borçlusu bulunduğu, Mahkeme tarafından asıl davacı / karşı davalının, mal bedelinin tahsil edilememesinden kaynaklanan zarardan sorumlu olduğu kanaatine varılırsa, kurulumuzda bulunan mali müşavir bilirkişi tarafından mal bedelinin dava dışı alıcı tarafından ödenmediği belirlendiğinden, asıl davacı / karşı davalının, ödenmeyen bu tutardan sorumlu olacağı, Mahkeme tarafından asıl davacı / karşı davalının, mal bedelinin tahsil edilememesinden kaynaklanan zarardan sorumlu olduğu kanaatine varılırsa, asıl davacı / karşı davalı akdi taşıyanın sorumluluğunun TTK m. 1186/1 uyarınca sınırlandırılamayacağı; zira anılan düzenlemenin eşyanın zıyaı ve hasarı hallerine münhasır olduğu; dava konusu olayda eşyanın yanlış kişiye teslim edildiği ispat edilmiş olmadığından zıyaın söz konusu olmadığı; eşyanın alıcısına, ancak konişmento ibraz edilmeksizin teslim edilmesinden dolayı mal bedeli tahsil edilemediğinden uğranılan zararın tazmininin talep edildiği, bu halin TTK m. 1186/1'in uygulama alanına girmediği belirtilmiştir.
Asıl dava; taraflar arasındaki taşıma ilişkisi nedeniyle davacının navlun alacağını tahsili için başlattığı icra takibine itirazın iptali davası, karşı dava; taşımaya konu yükün mal bedeli tahsil edilmeden alıcısına teslim edildiği iddiası ile meydana gelen zararın tahsili istemiyle başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Davacı tarafça .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile 4.760,00 USD bedelli deniz navlunu açıklamalı faturanın tahsili için davalı aleyhine icra takibi başlatıldığı, yapılan bu takibe davalı tarafından itiraz edildiği ve takibin durduğu, takibin devamı isteği ile süre içinde eldeki davanın açıldığı görülmüştür.
Davacı vekili dava dilekçesinde davalının gönderici, dava dışı ..., ..., ...'nın ise alıcı olduğu drinking water/içme suyu emtiasının taşımasından taşıma işleri komisyoncusu olarak görev alan davacının yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, taşıma neticesinde Hamburg'a ulaşan ... ve ... numaralı 2 adet konteynerin taşıması tamamlanarak yük alıcıya ulaşmış olmasına karşın davalının davacının navlun alacağından doğan ödemesini yapmaktan imtina ettiğini ileri sürmüş, davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesi ile taşıma konusu iki konteyner içindeki emtianın bedeli olan EUR 9.746 tutarın alıcısından tahsil edilemediği ve bunun orijinal konişmento sunulmadan yükün gönderilene teslim edilmiş olduğundan ileri geldiği gerekçesiyle asıl davada davanın reddini, karşı davada emtia bedelinin davalı taşıyandan tahsilini talep etmiştir.
Dosyaya sunulan konişmentoların incelenmesinde; ... waybill: Fiilî taşıyan, "... (...)"in "..." no ve 22.05.2022 tarihli denizde yük taşıma senedi (sea waybill) içeriğinde; ... ve ... nolu konteynerlerin "..." gemisi ile Gebze / Hamburg arasında taşınmak üzere yüklendiği, yükletenin "...", gönderilenin "..." oldukları kayıtlıdır. ... tarafından verilmiş "..." nolu ve 22.05.2022 tarihli ve "......" rezervasyon nolu konişmentoda; yükleten ... olarak kayıtlı olduğu görülmektedir.
Dava konusu "..." no ve 16.09.2022 tarihli "Deniz Navlunu ... faturaya iade" bedeli EUR 4.760 tutarıyla, asıl davada davalı ... adına tanzim ettiği faturada; "Deniz Navlunu, Pozisyon No: ..., Kap Adeti:42.0 Gross KG:52000.0, Sefer No: ..., Kalkış/Varış Yeri: Yılport / Hamburg, Konteyner No: ..., ... ..." notunun eklenmiş olduğu, navlun faturası ve konişmento bilgilerinin uyumlu olduğu görülmektedir.
Taraflar arasında taşıma sözleşmesi yapıldığı ve taşımanın gerçekleştiği konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacının davalıya karşı üstlendiği taşıma işini dava dışı fiili taşıyan ... şirketine yaptırmış olup buna göre davacı akdi taşıyan, davalı taşıtan konumunda olduğu anlaşıldığından davacının navlun ücretini talep edebileceği değerlendirilmiştir.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda Davacı/karşı davalının yasal defter kayıtlarında; Davacı tarafından 2022 yılında davalı adına muhtelif tarihlerde tanzim edilen faturalar karşılığı tahsil edilen tutarların mahsubuyla, 05.10.2022 icra takip tarihi itibarıyla 16.09.2022 tarih, ... seri nolu, 4.760 Euro bedelli "Navlun" fatura bedeli karşılığı 87.218,91 TL alacaklı gözüktüğü, davacının iş bu alacak tutarını 05.10.2022 tarihi itibarıyla 1Şüpheli Alacaklar hesabına virman etmek suretiyle karşılık ayrıldığı, Davalı/karşı davacının yasal defter kayıtlarında; davacı tarafından 2022 yılında tanzim edilen faturalar karşılığı, yapılan ödemelerin ve iade faturalarının mahsubuyla davalının davacıya 31.12.0222 ve 11.11.2022 tarihi itibarıyla 4.760 Euro karşılığı 72.583,10 TL. borçlu olduğu, iş bu borç bakiyesinin 2023 yılına devrettiği 31.12.2023 tarihi itibarıyla da 4.760 Euro borçlu olduğu, tespit edilmiştir.
Davalı yanın orijinal konişmento sunulmadan yükün gönderilene teslim edilmiş olduğunu ileri sürerek navlun bedelini ödemediği ve alıcıdan tahsil edilemeyen emtia bedelini davalı taşıyandan tahsilini talep ettiği anlaşılmaktadır.
TTK m. 1230/1 uyarınca konişmentonun meşru hamili, eşyayı teslim almaya yetkilidir. Konişmentonun meşru hamili, düzenlenme türüne göre senette hak sahibi görünen ve senedi elinde bulunduran kişidir. Eşyanın şeklen hak sahibi görünen kişiye teslimi ile taşıyan teslim borcunu ifa etmiş olur. Taşıyan, TTK m. 1236/1 gereğince konişmento nüshasının ibraz edilmesi ve üzerine eşyanın teslim alındığına ilişkin şerh düşülerek geri verilmesi karşılığında eşyayı teslim eder. Bununla birlikte, uygulamada eşyanın teslimi, konişmentonun ibrazı karşılığında yükle ilgiliye taşıyan veya acentesi tarafından düzenlenerek verilen ve ordino veya yük teslim talimat formu olarak adlandırılan bir belge ile sağlanmaktadır. Bu belge, taşıyanın veya temsilcisinin eşyanın belgede ismi yazılı olan kişiye teslim edilmesine dair bir talimatıdır. Taşıyanın konişmento ibraz edilmeden eşyayı teslim etmesi, TTK m. 1230/1'e aykırılık teşkil eder.
Taşıyanın, satım bedelinin ödenmesini sağlama veya garanti altına alma gibi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır. Bu itibarla yargı kararlarında mal bedelinin tahsili hususunda yükletenin taşıyana açık bir talimat vermiş olup olmadığı ile satış sözleşmesinde kararlaştırılan ödeme şekli esas alınarak değerlendirme yapılmaktadır.
Taşıyanın ödenmeyen satış bedelinden sorumlu tutulup tutulamayacağı illiyet bağı açısından değerlendirilirken, ödeme şeklinin mal mukabili veya vesaik mukabili olmasına göre bir ayrım yapılmaktadır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2010/15103 E., 2012/5643 K. ve 9.4.2012 tarihli kararında, "konişmento ibraz edilmeksizin eşyanın taşıyan tarafından teslim edilmesinde taşıyana karşı tazminat isteminin yöneltilip yöneltilemeyeceğinin ödeme şeklinin vesaik mukabili yahut mal mukabili olmasına göre farklı şekilde irdelenmesi gerektiği; mal mukabili ödeme şartında, alıcının konişmento aslını taşıyana sunması ile mal bedelini ödemesi arasında illiyet bağının mevcut olmadığı" ifade edilmiştir.
Dava konusu olayda karşı davacı ... tarafından dava dışı alıcı ... adına düzenlenmiş olan 11.05.2022 tarihli faturada "ödeme şekli: mal mukabili" kaydı bulunmaktadır. ... Gümrük Müdürlüğü'nün 12.5.2022 tarihli gümrük beyannamesinde de aynı kayıt ("mal mukabili") yer almaktadır. Yine taşımada, asıl davacı / karşı davalı akdi taşıyana, mal bedelinin ödenmesinin sağlanması hususunda bir talimat verildiği ortaya konmuş değildir. Düzenlenen konişmentonun "yükletenin talimatları ("shipper's instructions") hanesi boş bırakılmıştır. Dosyaya sunulan e-posta yazışmalarından, 24 Mayıs 2022'de, saat 10.42'de ... yetkilisi ... ..., ... yetkilisi ...'a gönderdiği e-postada şu ifadeler yer almaktadır: "Yarın yükünüz varış yapacak. Acil geri dönüş sağlar mısınız?" 11.25'te gönderilen cevabi e-postada ise "Merhaba, karşı firmadan ödeme bekleniyor." ifadesi yer almaktadır. Söz konusu ifade açık bir talimat teşkil etmediğinden, asıl davacı/karşı davalının, mal bedelinin tahsil edilememesinden kaynaklanan zarardan sorumlu tutulamayacağı kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; asıl davada davalının taşıtan konumunda olduğu navlunun bedelinden sorumlu olduğu, davacı / karşı davalı akdi taşıyanın, mal bedelinin tahsil edilememesinden kaynaklanan zarardan sorumlu tutulamayacağı anlaşıldığından asıl davanın kabulüne, icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin 4.760,00 USD asıl alacak üzerinden devamına, karşı davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile;
.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin 4.760,00 USD asıl alacak üzerinden devamına, kabulüne karar verilen asıl alacağa takip tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden 1 yıl süreli mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden faiz uygulanmasına,
- 4.760,00 USD asıl alacağın takip tarihindeki TL karşılığı üzerinden %20 oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karşı davanın REDDİNE,
-Koşulları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Asıl davada karar harcı olan 9.593,03 TL'den peşin alınan 1.955,44 TL'nin mahsubu ile bakiye 7.637,59 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Karşı davada karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 4.700,00 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 4.084,60 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
5-Asıl davada davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan ( 2.263,69 TL ilk harç 158,75 TL posta ücreti ve 9.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 11.422,44 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Asıl davada davacı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
7-Karşı davada davalı vekili için takdir edilen 48.745,59 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
8-Asıl davada tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
9-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.24/06/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır