T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO :2023/463 Esas
KARAR NO :2024/491
DAVA :Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :01/11/2019
KARAR TARİHİ :10/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı sigortalı ... ... San. Ve Tic. A.Ş tarafından Birleşik Arap Emirlikleri'nde mukim ... ... Ltd şirketine 30/12/2013 tarihli ... numaralı fatura ile satılan ... kesme makinesinin Gemlik limanından Birleşik Arap Emirliklerinin ... Limanına nakliyesinin müvekkili şirket tarafından üstlenilmiş olduğunu, sözkonusu taşımanın müvekkili şirket tarafından davalı ... ... A.Ş ye ait gemi ve hatta yaptırıldığını, davalının sorumluluğundaki mezkur taşıma sırasında makinenin kabininin tavanında kırılma ve çökme şeklinde hasar bulunduğundan bahisle tespit edilen 22.283,00 TL hasar bedelinin dava dışı sigorta şirketi ... Sigorta A.Ş tarafından dava dışı sigortalı ... ... San. Ve Tic. A.Ş ye ödemesine müteakiben ödenen tazminat tutarının rücuen tahsili amacıyla müvekkili şirket aleyhine ... İcra Müdürlüğü'nün 2015/... E.sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, müvekili şirketin dava dışı ... Sigorta A.Ş tarafından başlatılan takibe itiraz etmesi sonucu dava dışı ... Sigorta A.Ş tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/... E.sayılı dosyası ile itirazın iptali davası ikame edildiğini, ... Mahkemesi ... . Hukuk Dairesi’nin 2018/... E. 2019/... sayılı, 22.05.2019 tarihli kesin kararı doğrultusunda esastan reddedildiğinden, ... İcra Müdürlüğü’nün 2015/... sayılı dosyasında kalan 7.784,55 TL bakiye borcunda müvekkili şirket tarafından icra dosyasına ödendiğini, mezkûr ödeme neticesinde davalı şirkete rücu hakkı doğan müvekkili şirketin davalı şirkete karşı... İcra Müdürlüğü’nün 2019/... sayılı dosyası ile takip başlattığını, davalı tarafın haksız itirazı neticesinde takibin durduğunu, müvekkili şirketin ödemek zorunda kaldığı tazminata konu olayın maddi anlamda kesinleşmiş bir mahkeme ilamı ile de sabit olduğu üzere, ihbar olunan davalı borçlu ... ... AŞ’nin taşıması sırasında gerçekleştiğini, bu nedenlerle İİK’nın 257. vd. maddeleri gereği borçlunun, 61.284,55 TL meblağ miktarda menkul, gayrimenkulleri ile 3. şahıslardaki hak ve alacaklarının teminatsız olarak, mahkemenin aksi kanaatte olması hâlinde uygun bir teminat karşılığı ihtiyaten haczine, davalı borçlunun ... İcra Müdürlüğü’nün 2019/... E.sayılı takip dosyasına yapmış olduğu haksız ve mesnetsiz itirazın iptaliyle takibin devamına, davalının itiraz ettiği alacak miktarının %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava dışı ... ... San. Ve Tic. A.Ş tarafından Birleşik Arap Emirlikleri’nde mukim ... ... Ltd. şirketine satılan ... kesme makinesinin Gemlik limanından Birleşik Arap Emirlikleri’nin Jebel Ali limanına nakliyesi sırasında meydana gelen hasarla ilgili olarak, ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2015/... Esas 2018/ ... karar sayılı kararı uyarınca ödeme yaptığı tutar ile birlikte manevi tazminat da talep ederek müvekkili aleyhine başlattığı icra takibine itirazları üzerine işbu davayı açtıklarını, davacının dava konusu yükler bakımından akdi taşıyan konumunda olduğunu, bu hususun davacı vekili tarafından dava dilekçesinde dava konusu yüklerin taşınması işinin davacı tarafından üstlenildiği beyan edilmek sureti ile kabul edildiğini, dava konusu yüklerin Müvekkili ... ... Deniz Acenteliği A.Ş.’nin acenteliğini yaptığı, Fransa da yerleşik taşıyan ... ... SA tarafından işletilen gemiye ... nolu konişmento tahtında yüklenerek taşındığını, müvekkilinin acenteliğini yaptığı ... ... SA nın fiili taşıyan konumunda olduğunu, davacının iddiasının aksine, müvekkilinin dava konusu eşyaların taşınma işini kendi nam ve hesabına üslenmediğini, müvekkilinin deniz yolu ile eşya taşımacılığı yapan bir şirket olmadığını, dolayısıyla, müvekkilinin taşıyan sıfatını haiz olmaması nedeniyle davacının taleplerinden dolayı sorumlu olmadığını, Yargıtay’ın yerleşik içtihatları uyarınca da acenteye doğrudan husumet yöneltilemediğini, bu itibarla, müvekkili ... ... A.Ş.’ye karşı doğrudan husumet yöneltilmesinin hukuken mümkün ve yerinde olmadığını, müvekkilinin .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/ ... Esas sayılı dosyasında Davalı konumunda olmadığını, bu itibarla, bu davada verilen kararın tarafları farklı olan işbu dava bakımından kesin hüküm teşkil etmediğini, Müvekkilinin ... İcra Müdürlüğünde davacı aleyhine ... Sigorta tarafından başlatılan icra dosyasının da tarafı olmadığını, bu nedenlerle davanın pasif husumet yokluğu, milletlerarası yetkisizlik nedeni ile ve hak düşürücü süre itirazlarının kabulü ile, süresinde açılmayan davanın her ihtimalde reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davanın, davacının davadışı ... San. Ve Tic. A.Ş tarafından Birleşik Arap Emirlikleri’nde mukim ... ... Ltd. şirketine satılan lazer kesme makinesinin Gemlik limanından Birleşik Arap Emirlikleri’nin Jebel Ali Limanına nakliyesi sırasında meydana gelen hasarla ilgili olarak, Mahkememiz 2015/... 01 Esas 2018/... karar sayılı kararı uyarınca ... İcra Müdürlüğü'nün 2015/... E. Sayılı icra dosyası kapsamında ödeme yaptığı miktar ile birlikte manevi tazminat talebinden oluşan icra takibine itirazın iptali davası olduğu, uyuşmazlığın ise davacının ... İcra Müdürlüğü'nün 2015/... E. Sayılı icra dosyası kapsamında ödediği miktarı davalıya rücu edip edemeyeceği, davalının husumet, milletlerarası yetki ve hak düşürücü süre itirazının kabul edilip edilmeyeceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizin 29/06/2020 tarih, 2019/... Esas, 2020/... Karar sayılı kararı ile taşımaya ilişkin konişmentonun taşıyan sıfatıyla ... ... SA tarafından düzenlendiği, davalı vekilinin cevap dilekçesi ekinde gemi acenteliği yetki belgesinin sunulduğu, dolayısıyla davalının taşıyan sıfatını haiz olmadığı, somut olay bakımından fiili taşıyanın ... ... SA, acentesinin ise davalı olduğu olduğu, davacının davalıya dava açtığı, davacının bu halde davayı taşıyanın acentesine izafeten yöneltmesi gerekirken doğrudan acenteye dava açılmasının 6102 sayılı Kanun'un 105. inci maddesine aykırılık teşkil ettiği, davalının pasif husumetinin olmadığı gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Yukarıda belirtilen karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiş olup, ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 23/09/2021 tarih, 2020/... Esas, 2021/... Karar sayılı kararı ile; davacı tarafından davalının akdi taşıyan olduğuna ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı bulunduğunu ileri sürmekte ise de sigortalının akdi taşıyıcısı olan davacı aleyhinde hüküm verildiği, davalı acenteye dava ihbar edilmiş ise de hüküm içeriğinde davalı acentenin fiili taşıyan sıfatını haiz olduğuna dair bir belirleme yer almadığı, taşımaya ilişkin konşimentoda fiili taşıyanın ... ... isimli yabancı menşeli bir şirket olduğu, davacının davalının akdi taşıyıcı olduğuna dair herhangi bir belge sunmadığı, tarafların beyanlarından ve dosya kapsamından davalının taşıyıcı ... ... şirketinin acentesi olduğunun anlaşıldığı, 6102 sayılı Kanun'un 105 imci maddesinin ikinci fıkrasında acentelik sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklardan dolayı acentenin müvekkili adına dava açabileceği, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabileceğinin düzenlendiği, davalı acentenin navlun faturası düzenlemesinin davalının taşıyan sıfatını haiz olduğunu kabule yeterli olmadığı, acente sıfatıyla hareket ettiğinin belirli olduğu bu durumda davalının acente sıfatıyla hareket ettiğinin ve kendisine doğrudan dava açılamayacağı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Davacı vekilinin temyiz başvurusu üzerine Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 18/05/2023 tarih, 2021/... Esas, 2023/... Karar sayılı kararı ile davalı şirket 14.01.2014 tarihli davacı adına düzenlenen fatura, taşıyıcıya izafeten acenta sıfatıyla düzenlenmeyip davalının kendi adına düzenlediği, navlun faturasını düzenleyen davalının bu durumda taşıma ilişkisinin tarafı olduğu (Dairemizin 18.06.2014 tarihli, 2014/869 E., 2014/11771 K; 28.11.2011 tarihli, 2010/5127 E.,2011/15931 K. Sayılı kararları). İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 22.05.2019 tarihli ve 2018/766 E., 2019/778 K. sayılı kararında her ne kadar davalı acente, davada ihbar olunan sıfatıyla yer almakta ve o dosyada taraf değilse de aynı taşımaya ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesince yapılan belirlemede alt taşıyıcı olduğunun belirtildiği, tüm bu hususlar değerlendirilerek davanın husumetten reddi yerine işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmadığı belirtilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve Mahkememizin kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Dava konusu yük ... sayılı fiili taşıyan konişmentosu tahtında Gemlik Limanı'ndan ... Limanı'na taşınmış olup, konişmentonun " ... ... S.A. " kaydı ile taşıyan adına acentesi tarafından imzalandığı, fiili taşıyanın ... ... S.A. şirketi olduğu, davalı ... ... A.Ş.' nin fiili taşıyanın acentesi olduğu konişmento kayıtları ve dosya kapsamı ile belirlidir.
TTK'nın 102.maddesine göre acente; "ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya işletmenin çalışanı gibi işletmeye bağlı bir hukuki konuma sahip olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde sürekli olarak ticari bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları tacir adına yapmayı meslek edinen kimse" olarak tanımlanmıştır.
TTK'nun 105.maddesinde ise "acentenin aracılık ettiği sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklardan dolayı acente tarafından müvekkili adına dava açılabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfatla dava yöneltilebileceği" hükmü düzenlenmiş olup anılan yasa maddesine göre acenteye karşı izafeten dava yöneltilebilecek olmasına rağmen doğrudan dava açılması mümkün değildir.
14/01/2014 tarihli navlun faturası davalı acente tarafından düzenlenmiş ise de acente olduğu sabit olan davalının taşımayı üstlenip üstlenmediğinin tespiti gerekmektedir. Bu bakımdan davalı acentenin ticari defterlerinin incelenmesine karar verilmiş olup, mali müşavir bilirkişiden aldırılan raporda davalı şirketin, dava dışı ... ... SA ile olan hesap hareketlerini ilgili ... no'lu cari hesap kodunda takip ettiği tespit edildiği, davalı şirketin 14.01.2014 tarihinde düzenlediği fatura ile ilgili olarak 27 Şubat 2014 tarihinde "... Nolu Credit Note" açıklamasıyla dava dışı armatör ... ... SA'ya 6.700,00 USD'yi (14.01.2014 tarihli faturada NAVLUN 6.499,00 USD+PRİMAJ 201,00 USD) yansıtarak ticari defterlerinde kayıt ettiği, davalı şirketin, dava dışı ... ... SA'ya yansıtmış olduğu navlun gelirini 27.02.2014 tarihinde 21061 yevmiye numarasıyla ticari defterlerine kayıt ettiği, başka bir ifadeyle, davacı tarafa düzenlenen 14/01/2014 tarihli fatura bakımından tahsil edilen navlun bedelinin dava dışı ... ... SA'ya 6.700,00 USD (14.01.2014 tarihli faturada NAVLUN 6.499,00 USD+PRİMAJ 201,00 USD) olarak yansıtıldığı, ek raporda da özetle; Davalı şirketin kayıtlarında dava konusu taşımaya ait düzenlenmiş olan navlun fatura bedelinin davalı tarafından acente olarak armatör adına tahsil edilmiş olduğu, navlun fatura bedelinin mahsuplaşma yoluyla ... ... SA'ya ödenmiş olduğu ve davalı şirketin acentelik sıfatı ile komisyon tahsil ettiği belirtilmiştir. Buna göre davalının navlun bedelini fiili taşıyan adına tahsil ederek fiili taşıyana aktarmış olduğu, primaj açıklaması ile acentelik hizmetinden kaynaklı komisyon aldığı tespit edilmiş olup davalı acentenin taşıma işini üstlendiğine dair başkaca bir delil sunulmadığından davalının taşıyan sıfatını haiz olmadığı ve doğrudan dava yöneltilemeyeceği değerlendirilmiştir.
Davacı akdi taşıyan aleyhine açılan Mahkememizin 2015/501 Esas 2018/33 karar sayılı dosyasının istinaf incemesinde, ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 22.05.2019 tarihli ve 2018/... E., 2019/... K. sayılı kararında davalının alt taşıyıcı olduğu belirtilmiş ise de, anılan dosyada davalı taraf olmadığından eldeki dava bakımından kesin hüküm teşkil etmediği gibi kararda, acentenin ... ... S.A. Şirketinden ayrı olarak taşımayı kendi adına üstlendiği yönünde açık bir değerlendirme de bulunmamaktadır. Dava dilekçesinde açıklamalara göre davalı acentenin kişisel kusuruna da dayanılmadığından bu haliyle davalının pasif dava ehliyetinin bulunmadığı kanaatine varılarak Mahkememizin önceki kararında direnilmesine ve davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Mahkememizin 2019/... Esas, 2020/... Karar sayılı kararında DİRENİLMESİNE,
2-Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 1.284,66 TL den karar harcı olan 427,60 TL nin mahsubu ile fazla alınan 857,06 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
4-Davalı yargı gider toplamı olan 3.150,00 TL'nin ( 150,00 TL posta gideri ve 3.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
8-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren yasal süresi içeresinde Yargıtay ilgili dairesinden temyiz yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.10/12/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır