T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/487 Esas
KARAR NO :2026/201
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:26/10/2023
KARAR TARİHİ:06/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... ... A.Ş.'ye ait sıcak haddelenmiş rulo türü emtianın taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile müvekkili tarafından sigorta teminatı altına alındığını, emtianın 11.11.2021 tarihli ve 4 numaralı konşimeto tahtında Türkiye'den İspanya'ya taşınmak üzere ... Imo numaralı "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, taşımanın tamamlanarak yükün tahliyesi sırasında yapılan kontrollerde ruloların taşıma sırasında istifinin bozulduğu, bu nedenle hasar oluştuğu ayrıca emtiaların ıslanmış olması sebebiyle ürünlerde oksidasyon meydana geldiği ve emtianın hasarlandığının tespit edildiğini, meydana gelen hasarın fark edilmesi akabinde taşıyana hasar ihbarında bulunulduğunu, 1 nolu davalının navlun faturası düzenlemesi sebebiyle "akdi taşıyan" olarak hareket etmiş olduğundan sorumluluğu söz konusu olduğunu, 2 nolu davalının ise konşimentoları düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada TTK m.1191 gereğince "fiili taşıyan" sıfatına haiz olduğunu, bu nedenle, hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen emtianın, deniz taşıması sırasında ıslanarak hasarlanması sebebiyle her iki davalının da taşıyan sıfatıyla müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin etmiş olması olduğundan TTK'nın 1472. maddesine göre sigortalının haklarına halef olduğunu, bununla birlikte temlikname ile de TBK m.132 gereğince de "akdi halef" sıfatına haiz olduğunu, taşıyan sıfatını haiz davalının hem kendinden beklenen dikkat ve özeni göstermediğini, hem de hasarın, eşyanın kendi hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, dolayısıyla TTK m. 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğunun söz konusu olduğunu, bu nedenlerle borçlular aleyhine .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyası üzerinden başlattıkları takibe davalılar/borçlular tarafından yapılmış olan itirazın haksız olup, alacaklarının sürüncemede bırakmak amacıyla yapıldığını beyanla, borçlular/davalılar tarafından yapılan haksız itirazların iptali ile takibin devamına, haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren borçlular/davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Sanayi ve Ticaret A. Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ... Sigorta Anonim Şirketi’nin 11.11.2021 tarihli ve 4 numaralı konişmento tahtında Türkiye'den İspanya'ya taşınan “... soğuk paketli sac” emtiasının taşıma esnasında hasarlandığı iddiası müvekkili şirkete karşı başlatılan icra takibine itiraz edilmesi sonucu takibin durdurulduğunu, davacı sigorta şirketi tarafından dosyaya ibraz edilmiş olan Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi'nde İskenderun-Türkiye arasında yapılacak taşıma için ...-1 numaralı poliçe düzenlenmiş olmakla poliçe kapsamında sigortalı Sevilla, İspanya'da mukim dava dışı ... ... firması ve sigorta ettiren ise dava dışı ... ... Anonim Şirketi olduğunu, mal faturasından anlaşıldığı üzere, dava dışı ... ... Anonim Şirketi dava dışı ... ... firmasına 2.566.873,52 EUR tutarındaki fatura karşılığında “... soğuk paketli sac” emtiası sattığını, davacı tarafından emtianın taşıma esnasında hasarlandığı iddiasına binaen ayrı ayrı 42.000,00 EUR, 43.000,00 EUR, 44.000,00 EUR, 45.000,00 EUR ve 15.214,64 EUR olmak üzere toplamda 189.214,64 EUR ödeme yapıldığını, 14.07.2022 tarihli ...-1 sigorta numaralı poliçeye binaen alınan İbranamede; “Aşağıda imzası bulunan “... ... A. Ş.” olarak, tazminat talebinin Türkiye'de mukim “... ...” ye ödenmesini talep ederiz ve söz konusu ödeme yapıldığında yukarıda bahsedilen kargonun hasarından kaynaklanan veya hasarla bağlantılı olarak sorumluluk yüklenebilecek herhangi bir tarafa karşı doğacak her türlü hak talep ve iddialarımızı ... Sigorta A.Ş.'ye devir ve temlik etmiş sayılacağımızı kabul ve beyan ederiz. ... ...'a ödenecek tutar: 189.214,64 EURO” ifadelerine yer verilmiş olması karşında bahsi geçen ödemenin sigorta ettiren dava dışı ... ... Anonim Şirketi'ne yapıldığını, dayanak poliçede sigortalı ... ... Şirketi olmasına ve sunulan İbranamede ödemenin yapılacağı taraf olarak dava dışı sigortalı şirketi gösterilmesine rağmen iddia olunan zararın sonuçlarına katlanacak olan sigortalıya değil sigorta ettirene ödeme yapılması durumunda davacı sigorta şirketinin halefiyet iddiasına dayanamayacağı, bu nedenle davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerekeceğini, hasar bildiriminin zamanında yapılmadığını, her ne kadar davacı tarafından dava dilekçesinin eki olarak sunulduğu edilse de delil dilekçesi muhteviyatına ve eklerine bakıldığında iddia olunan hasar için sunulan herhangi bir hasar bildirimine rastlanılmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydı ile müvekkili şirketin “Taşıyan” sıfatını haiz olduğu kabul edilse dahi, hasar bildirimi yapılmadığından ve bu durum davacı sigorta şirketince ispat edilemediğinden davanın usulden reddi gerektiğini, ekspertiz Raporu'nda belirtildiği üzere gemi ambarında yüklerin lashinglerinin koptuğu ve rulo saçların birbirlerine vurarak veya devrilerek hasarlandığı tespit edildiğini, tüm lashing yani bağlama ekipmanı konişmentoda “gönderici” sıfatı ile bulunan dava dışı ... ... Anonim Şirketi tarafından temin edilmiş ve bağlama işlemleri yine dava dışı ... ... Anonim Şirketi tarafından gerçekleştirildiğini, ... ile de görüleceği üzere, her bir rulo arasında en az 20 cm mesafe bırakılması gerektiği rulolar için kullanılacak şeritlerin kalınlık ve genişliğinin 0,80x32 mm olması gerektiği, her rulo 12x15x25 cm ölçülerinde takoz kullanılması gerektiği, her rulo için 3x15x125 cm boyutlarında istifleme kalası kullanılması gerektiği belirtildiğini, ancak fotoğraflardan da görüldüğü üzere, ruloların adeta yan yana dizildiği, bağlama için öngörülen ve gerekli olan hiçbir standarda ya da tarife uyulmadığını, bu durumun davacı tarafından sunulan Ekspertiz Raporunda da, “ruloların birbirine çok yakın istiflendiği için aralarına giriş kontrol etmenin mümkün olmadığı” denilmek suretiyle belirtildiğini, dava dışı ... ... A.Ş. emtiaların taşıma esnasındaki güvenliğinin sağlanması için yapılan lashing işlemlerinde basiretli bir tacirden beklenen özen yükümlülüğünü yerine getirmediği ve iddia olunan hasara kendisi sebebiyet verdiğini, dolayısıyla müvekkili şirketin iddia olunan hasardan hiçbir şekilde sorumlu olmadığını, dava dışı Kaptan ..., protesto mektubu ile 02.12.2021 tarihinde çok ciddi ve yüksek dalgalar ile karşılaşıldığını, fırtına olduğunu, geminin 25-30 derece kadar yattığını ve rüzgarın 7-8 derecesinde olduğunu, bu durumun kargoya ya da gemiye zarar verebileceğini, bu durum karşısında tüm gemi adamları ile gerekli önlemleri aldıklarını, dalgaların 30 fit uzunluğunda olduğunu, deniz suyunun tüm güverteyi kapladığını belirterek meydana gelebilecek tüm hasar ve kayıplar için haklarını saklı tuttuğunu, bu kapsamda alınabilecek önlem yükün özellikleri göz önünde bulundurularak doğru istifleme ve lashing işlemlerinin yapılması olduğunu, davacı emtiaların ıslanmış olması sebebiyle ürünlerde oksidasyon meydana geldiği ve emtianın hasarlandığını iddia ettiğini, ancak, davacı tarafından sunulan Ekspertiz Raporu'nda “ruloların gümüş nitrat testine negatif reaksiyon verildiği” belirtilmiş olmakla ruloların herhangi bir şekilde deniz suyuna maruz kalmadığının belirtildiğini beyanla davanın reddine, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve tüm masrafların karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Gemisi Donatanı ... ... Ltd.'ye İzafeten ... ... İth. İhr. ve Kum. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili firmanın geminin acentalık görevini üstlenmiş olduğundan kanunun ilgili maddeleri gereği izafeten dava dilekçesi tebliğ edildiğini, müvekkili yalnızca tebliğ merci olup davanın tarafına gerekli bilgilendirme yapıldığını, Türk Ticaret Kanunu’nun 105. Maddesi uyarınca müvekkili firmanın dava ve dava konusu ile ilgisi bulunmadığı açık olduğundan müvekkili firmanın bir sorumluluğu ve taraf sıfatı haiz olmadığını, müvekkili kanundan kaynaklı acentelik görevini yerine getirdiğini, müvekkili ... Ltd. Şti.'nin dava, dava konusu ile bir ilişkisi bulunmadığını, davaya taraf sıfatına haiz olmadığını ve son olarak hukuki bir sorumluluğu da bulunmadığından taraf kaydının silinmesini talep etmiştir.
Mahkememiz dosyasına sunulan 15/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Sigorta tazminatının, sigortalının muvafakati ile sigorta ettirene ödenmiş olması durumunda kanuni halefiyetin koşullarının gerçekleşmiş sayılıp sayılmayacağı hususunda nihai takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu; dosyaya sunulan 07.10.2022 tarihli yazıda “sigortalının, ödemenin sigorta ettirene yapılmasına muvafakat ettiği; ödemenin yapılması halinde tazminat talep hakkından feragat ettiği ve bu ödeme ile birlikte sigortacının poliçeden kaynaklanan tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş olacağı, bu hasar dosyası sigortacıdan başkaca bir talepte bulunulmayacağı ve sigortacının ifade edilmiş olup, yazıda “üçüncü kişilere karşı olan tazminat alacağının sigortacıya temlik edildiği"ne dair açık bir ifadenin yer almadığı; bu çerçevede anılan yazının alacağın temliki olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunda takdirin Mahkeme'ye ait olduğunu, somut olayda taşıma konusu rulo sac emteasında meydana gelen hasarın, İskenderun'dan Sevilla Limanı'na kadar olan denizyolu taşımasını yapan “...” isimli geminin ambarında taşınan toplam 115 adet rulo sacdan 55 adedinin lashing'lerinin bozulması/kopması sonucunda istifi bozulan rulo sacların birbirlerine vurarak veya devrilerek deforme olması neticesinde meydana geldiğini, emtianın istifleme, bağlama, lashing ve emniyete alma işlemlerinin yükleten ... tarafından yapıldığı ve yükleme sonrasında gemi hareket etmeden yapılan istifleme ve lashing işlemlerinin gemi kaptanı tarafından da onaylanmış olduğu hususu göz önüne alındığında zararın meydana gelmesinde taşıyanın da kusurunun bulunduğu; deniz taşımacılığında bütün gemiler tarafından seyre başlamadan önce ve/veya esnasında alınabilen deniz/hava raporlarına göre her gemi kaptanının gemisinin rotasını bu kötü hava koşullarının etkisi olmayacak şekilde belirlemesi gerektiği, bilirkişi kurulunda bulunan uzman bilirkişilerin zararın sebebine ve kusur durumuna ilişkin değerlendirmesi çerçevesinde, Mahkeme tarafından taşıyanın, kaptanın istife nezaret görevini ihlalden kaynaklanan sorumluluğunun, yalnızca geminin elverişliliği, gemi ve diğer yüklerin güvenliği bakımından değil, ayrıca, istifi hatalı / kusurlu yapılan yükün kendisinin uğradığı zararlar bakımından da söz konusu olduğu kabul edilirse, meydana gelen zarardan, yükleten ile davalı taşıyanın birlikte sorumlu olduğu sonucuna varılması gerekeceği, davacının tazminat talep edebileceğine hükmedilmesi halinde 172.013,31 Euro hasar tutarının takip tarihi itibariyle talep edilebileceği, bu tutarın, taşıyanın sorumluluğunun TTK m. 1186/1 uyarınca hesaplanan üst sınırının (267.380 kg X 2 ÖÇH - 534.760 ÖÇH) altında kaldığı kanaatine varılmıştır.
25/03/2026 tarihli bilirkişi ek raporunda; Dosya üzerinde yeniden yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, kök raporumuzda yaptıkları tespit ve varılan kanaatte bir değişiklik bulunmadığı belirtilmiştir.
Dava; davacı sigorta şirketi nezdinde nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan eşyanın gemi ile taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle ödenen sigorta tazminatının davalılara rücuna ilişkin icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Dava konusu olan .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı icra dosyası örneğinin incelenmesinden, davacı tarafından 189.214,64 Euro alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili için, davalılar ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi ve ... ... Tic Ltd Şti aleyhine 25/10/2022 tarihinde icra takibi başlatıldığı, davalıların süresinde borca itirazı nedeniyle takibin durdurulduğu görülmüştür.
11.11.2021 tarih ... nolu ihracat faturasına göre, satıcı ... ... A.Ş. tarafından İspanya'da yerleşik ... firmasına, toplam 2.566.873,52 EUR tutarında 115 bobin / brüt 2.275,220 mton ... rulo saç cinsi emtianın “CIF Sevilla” teslim şartıyla satılmış olduğu anlaşılmaktadır. Dosyaya mübrez 11.11.2021 tarih ve 4 nolu “...” ... konişmentoya göre; Yükletenin ... ... A.Ş., Alıcının ...., ihbar edilenin ise ... isimli firma olduğu, brüt 2.275,220 mton / net 2.267,215 mton ağırlığındaki 115 bobin ... çelik rulo emtiasının İskenderun ... limanından Sevilla limanına taşınmak üzere ... isimli gemiye yüklendiği, konişmentonun üzerinde "Clean On Board" yani temiz konişmento kaydının bulunduğu ve konişmentonun gemi kaptanı adına gemi acentesi ... Vapur Acentalığı tarafından imzalanmış olduğu görülmüştür.
Taşımada kullanılan ... IMO nolu "..." gemisinin Eguasis kaydındaki bilgilerden, 11.11.2021-20.12.2021 tarihleri arasında gemi donatanının, gemi işletmecisinin ve ISM yöneticisinin aynı adreste yerleşik bulunan 2 nolu davalı ... ... Ltd. olduğu tespit edilmiştir. 1 nolu davalı “ ... San. ve Tic. A.Ş. “ tarafından dava dışı satıcı “... ... A.Ş." adına düzenlenmiş bulunan 11.11.2021 tarihli navlun faturası incelendiğinde, dava konusu taşımaya ilişkin ... çelik rulo emtiasının, ... IMO no.lu "..." isimli gemi ile İskenderun - Sevilla denizyolu taşıması için navlun bedeli olarak 820.000 USD tutarında ücret yansıtılmış olduğu görülmektedir.
Dosyaya sunulan, davacı ... Sigortanın düzenlemiş olduğu 11.11.2021 tarihli, ...-1 nolu Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesinde dava dışı alıcı ..., sigortalı olarak gösterilmiştir. Bu durum, dava konusu emtianın davadışı satıcı ... ... tarafından dava dışı alıcı ...'e CIF tipi teslim şekli ile satılmış olmasıyla da uyumludur. CIF satımda mallar gemiye yüklendiği andan itibaren hasar alıcıya intikal etmektedir. Satış sözleşmesi çerçevesinde malın nakliye esnasında maruz bulunduğu rizikolara alıcı katlanacağından, sigorta poliçesinde de alıcı, sigortalı olarak gösterilmiştir.
Dava dışı sigortalı ... tarafından davacı ... Sigortaya hitaben düzenlenmiş olan 07.10.2022 tarihli yazıda, dava dışı sigortalının, ödemenin sigorta ettiren satıcıya yapılmasına muvafakat ettiği ve sigortacıyı bu ödeme dolayısıyla ibra ettiği görülmektedir. Sigorta şirketinin de söz konusu muvafakatname uyarınca sigorta tazminatını sigorta ettirene ödendiği, dosyaya sunulan ...'ya ait, 19.10.2022 işlem tarihli 43.000 Euro, 15.214,64 Euro, 42.000 Euro, 45.000 Euro, 44.000 Euro tutarlı 5 adet dekonttan anlaşılmaktadır. Bu durumda davacı sigorta şirketi, sigortalının düzenlediği muvafakatname doğrultusunda yaptığı ödemeyle birlikte TTK m. 1472'e göre halefiyet hakkını kazanmış olduğundan, davada aktif husumet ehliyetine haiz olduğu kabul edilmiştir.
Somut taşıma ilişkisinde, 1 nolu davalının navlun faturası düzenlemesi sebebiyle "akdi taşıyan" olarak hareket ettiği, 2 nolu davalının ise konşimentoları düzenlemek suretiyle taşıma işlemini fiilen gerçekleştirdiği sunulan delillerle sabit olduğundan her iki davalıda TTK'nın 1178 ve devamı maddelerinde düzenlenen taşıyanın sorumluluğuna ilişkin hükümlere tabidir.
Dosya kapsamındaki yüke ilişkin belgelerden, taşıma konusu 115 adet çelik rulo emtiasının 56 adedinin geminin 2 nolu ambarına, 59 adedinin de 3 nolu ambarına yüklenmiş olduğu, yükleme sonrası lashing işleminin yükleten ... Demir Çelik tarafından yapıldığı anlaşılmaktadır. 11.11.2021 tarihli, 4 no.lu “...” ... konişmentonun "Clean On Board" kaydıyla düzenlenmiş olmasından, yükleme limanında 115 adet çelik rulonun gemiye hasarsız ve temiz durumda yüklenmiş olduğu belirlidir.
Davacı ... Sigorta A.Ş.'nin talebi doğrultusunda ... Hiz.Ltd. Şti. tarafından hazırlanan 17.05.2022 tarihli Ekspertiz Raporunda; emtianın İskenderun'dan Sevilla Limanı'na deniz yolu ile nakliyesi için M/V ... gemisi ile yapıldığı, geminin 07.11.2021 tarihinde İskenderun ... Limanı'na geldiği, saat 16:20'de yükleme operasyonuna başlandığı ve 11.11.2021 tarihinde yükleme operasyonunun tamamlandığı, yükleme operasyonu esnasında ... Gözetim Firması tarafından yükleme gözetimi yapıldığı, 31 rulonun metal şeritlerinden kopmuş, 1 rulonun da yeşil plastik kapağının yırtılmış olduğunun kayıt altına alındığı, yükleme sonrası lashing işleminin başka bir firmaya yaptırıldığı, yapılan lashingin gemi kaptanına onaylatıldığı, bobinlerin kağıt, plastik kapaklı, ... sac ve metal şerit ile sarılarak ambalajlanmış olduğu, Sevilla Limanı'nında yapılan ilk incelemelerde gemi ambarında yüklerin lashinglerinin koptuğu ve rulo saçların birbirlerine vurarak veya devrilerek hasarlandığının tespit edildiği, 27.12.2021 tarihinde Sevilla Limanı içerisinde bir depoda bulunan emtia üzerinde yapılan müşterek ekspertiz çalışmasında, toplamda 55 rulonun hasarlı olarak ayrıldığı, ruloların gümüş nitrat testine negatif reaksiyon verdiği, ancak ruloların birçoğunun metal şeritlerinin koptuğu, ambalajlarında, iç ve dış sarımlarında ezilme hasarı meydana geldiği, ruloların birbirine çok yakın istiflendiği için aralarına girip kontrol etmenin mümkün olmadığı, ruloların tek tek işlemden geçirilerek kullanılırken ayıklanması gerektiği, tespit edilmiştir.
Geminin ... kulüp sigortacısı ... ... Ltd. tarafından alınan sörvey raporunda hasarın sebebi; "geminin şiddetli bir fırtınaya dayanmak zorunda kaldığı, bu nedenle 2 ve 3 no'lu ambarlarda istiflenen rulolar, boylamasına hareketler, yuvarlanma ve yalpalama nedeniyle oluşan güçlü ivmelere maruz kaldığı, rulolar çok ağır olduğundan, ruloların kütlesiyle çarpılan bu ivmeler önemli kuvvetler yarattı ve bunlara karşı koymanın tek yolunun uygun istifleme ve yeterli lashing/bağlama olacağı, Lashing ve bağlama için kullanılan malzemenin ruloları sarmak için kullanılan kayışla aynı olduğu ve malzemenin yüksek gerilimlere dayanıksız olduğu, tüm bobinlerin birbirine bağlanmadığı ve lashing için kullanılan malzemenin şiddetli bir fırtına sırasında oluşan gerilime karşı yeterli olmadığı, üstelik uzunlamasına hareketlerde lashing yapılmadığı “ şeklinde açıklanmıştır.
... gemisi kaptanı imza ve kaşeli, deniz protestosu mektubunda; "02.12.2021 tarihinde ...'le ... arasında çok ağır, yüksek dalgalı ve fırtınalı bir havayla karşılaştığımızda gemi 25-30 derece yalpalayıp ağır bir şekilde yuvarlanıyordu, hemen ardından rüzgar kuvveti 7-8 oldu ve deniz durumu da aynı şekilde 7-8 olmuştu ve bu durum gemiye ve kargoya zarar verdi.“ şeklinde ifadelerle yolculuk sırasında kötü hava koşulları ile karşılaşıldığından bahsedilmiştir. Dosyada mübrez, Gemi Jurnal kayıtlarında; 01-02.12.2021 tarihlerinde ... –... burnu arasında yapılan 20 saatlik seyir sırasındaki rüzgar ve deniz şiddetinin, 12 saatlik bölümünün 7/6 bofor, 8 saatlik bölümünün ise 8/7 bofor olarak jurnale kaydedilmiş olduğu görülmektedir. TTK'nın 1182/1-a bendinde; "Denizin ve geminin işletilmesine elverişli diğer suların tehlike ve kazaları" taşıyan açısından sorumsuzluk sebebi sayılmıştır. Bu hüküm uyarınca taşıyanın sorumluluktan kurtulması için hasar ile olumsuz hava ve deniz durumu arasında illiyet bağının olması, önceden öngörülemeyen kötü hava durumu ile karşılaşılması ve yük ile ilgili gerekli/uygun istifleme ve lashing işlemleri yapıldığı halde ağır hava koşullarının etkisiyle yükün hasarlanmış olduğunun ortaya konulması gereklidir.
Dava dosyasında alınan bilirkişi raporlarında teknik bilirkişiler tarafından, taşıma sırasında kötü hava koşulları ile karşılaşılmış olsa da, deniz taşımacılığında seyre başlamadan önce ve/veya esnasında alınabilen deniz/hava raporlarına göre her gemi kaptanının gemisinin rotasını bu kötü hava koşullarının etkisi olmayacak şekilde belirlemesi gerektiği, taşıma konusu rulo sac emteasında meydana gelen hasarın İskenderun'dan Sevilla Limanı'na kadar olan denizyolu taşımasını yapan “...” isimli geminin ambarında taşınan toplam 115 adet rulo saçtan 55 adedinin lashinglerinin bozulması/kopması sonucunda istifi bozulan rulo saçların birbirlerine vurarak veya devrilerek deforme olması neticesinde meydana geldiği yönünde görüş ve kanaate varılmıştır. Dolayısıyla gerek sörvey raporunda, gerekse mahkemenin atadığı teknik bilirkişiler tarafından yük hasarının lashing/bağlama yetersizliğinden kaynaklandığı yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Hava koşulları ile ilgili bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, deniz taşımacılığında gemi kaptanın seyre başlamadan önce yolculuğun yapılacağı güzergahtaki hava durumunu önceden tespit etmesi, sefer başlangıcında ve/veya esnasında alınabilen deniz/hava raporlarına göre gemisinin rotasını bu kötü hava koşullarının etkisi olmayacak şekilde belirlemesi gerekmektedir. Somut olayda gemi kaptanın bu konuda gerekli önlemleri aldığı dosya kapsamından anlaşılamamıştır.
Diğer yandan somut taşımada yükleme/lashing yükleten tarafından yapılmış olsa da bu durumda dahi kaptanın gözetim görevini devam etmektedir. Nitekim, TTK m. 1091/1'deki “Kaptan, yükleme ve boşaltma araçlarının kullanılma amaçlarına uygun durumda olmasına ve istifin, özel istifçiler tarafından yapılsa bile, denizcilikte geçerli olan kurallara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesine dikkat etmek zorundadır.” hükmü düzenlenmiştir. Bu hüküm gereği, yükleme ve istifin yükleten tarafından yerine getirilmesi, taşıyanın istif nedeniyle doğabilecek sorumluluğunu, gemi ile diğer yüklerin güvenliği ve geminin sefere elverişliliği açısından ortadan kaldırmayacaktır. Kaldı ki, yükleme sonrasında düzenlenen 11.11.2021 tarihli "... Demir Çelik" antetli belgede“ İstifleme, bağlama, lashing ve emniyete alma Kaptan memnuniyeti ile yapılmıştır." kaydı yer almakta olup belge gemi kaptanı tarafından da imzalanmıştır.
Teknik bilirkişilerce bu konuda, gemide yapılan istifleme ve lashing işlemlerinin gemi kaptanı tarafından da yazılı olarak onaylanmış olduğu göz önüne alındığında, kaptanın TTK m. 1091/1 hükmünde düzenlenen nezaret görevini gereği gibi yerine getirmediği değerlendirilmiştir.
Dosyaya sunulan 10.12.2021 tarihli sörvey raporundan, ambar kapaklarının sörvey gözetiminde açıldığı, boşaltmaya nezaret edildiği ve yükün durumunun fotoğraflarla tespit edildiği anlaşılmaktadır. Sörvey talebinin geminin ... sigortacısından geldiği ve ambar kapaklarının açılmasından itibaren gerekli incelemelerin yapılarak olası hasarların tespiti amacını taşıdığı raporda belirtilmiştir. Sörveyin yük ambarda iken yapılmış olması; ambar kapaklarının açılması, boşaltma sürecine nezaret edilmesi ve gemi ambarına girilerek sörvey yapılmasının gemi kaptanının bilgisi dışında mümkün olmaması ve gemi kaptanının fiili taşıyan sıfatını haiz donatanın kanuni temsilcisi olması karşısında, TTK m. 1185/1 uyarınca hasar ihbarının süresinde yapıldığı kabul edilmiştir.
Konişmento üzerinde mala ve ambalajına dair açık kusur kaydının olmaması, geminin 2 ve 3 nolu ambarlarına yüklenen 115 adet çelik rulo emtiasının istifleme, bağlama, lashing ve emniyete alma işlemlerinin yükleten ... Demir Çelik tarafından yapıldığı ve yükleme sonrasında gemi hareket etmeden yapılan istifleme ve lashing işlemlerinin gemi kaptanı tarafından da onaylanmış olduğu hususu göz önüne alındığında, seyir esnasında karşılaşılan hava ve deniz koşullarına bağlı olarak meydana gelen devinimler sırasında istifi ve lashingi bozulan 55 adet rulonun birbirlerine vurarak veya devrilerek deforme olması neticesinde hasarın meydana gelmesinde taşıyanın da kusuru bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu doğrultuda meydana gelen zarardan yükleten ile birlikte taşıyanın da sorumlu olduğu değerlendirilerek, her iki davalının, meydana gelen yük hasarının takdiren 1/2'sinden müteselsilen sorumlu oldukları kabul edilmiştir.
Hasar miktarının tespiti konusunda Ekspertiz Raporunda ayrıntılı bir şekilde hesaplama yapılmıştır. Söz konusu raporda, ürünlerin gemiden tahliye edilmesi esnasında 55 adet bobinin hasarlı olarak ayrıldığı, söz konusu bobinlerin açılıp kesilerek yapılan iç incelemesinde; 6 adet bobinin sağlam olduğu 49 bobinde ise mekanik hasar oluştuğu tespit edildiği, alıcı yetkilileri tarafından 30 bobinde daha hasar olduğu belirtilmiş ise de, bu hasarların ilk aşamada tespit edilmediği ve dış ambalajlarında mekanik hasar olmadığı için hasar hesabında değerlendirmeye alınmadığı, 49 adet bobinin spektlerine göre satış faturasındaki birim fiyatları ile yapılan hesaplama neticesinde hasarlı ürün bedelinin 303.029,51 Euro, alıcı firmadan sovtaj teklifi 490 Euro /ton alınmış olduğundan zarar miktarı, % 10 ilave bedel dahil 189.214,64 EUR olarak tespit edilmiştir.
Mahkemece alınan bilirkişi raporunda; Ekspertiz raporunda poliçe şartı gereği hasar tutarına eklenen %10 ilave bedel hariç tutularak gerçek zarar miktarı; 1267,380 Kg, Hasarlı Ürün Bedeli :303.029,51 EUR, Hurda Bedeli :131.016,20 Euro olmak üzere sonuçta 1.172.013,31 Euro olarak saptanmıştır.
Her ne kadar davacı sigorta şirketi, sigortalısına ödediği %10 ilave bedelinde davalı taşıyana rücu edilmesini istemiş ise de, bu tutar sigorta hükümleri gereğince davacı ile sigortalısı arasındaki hukuki ilişki bakımından geçerli olduğundan, söz konusu tutara ilişkin talep yerinde görülmemiştir. Bu kabul şekline göre, bilirkişi raporundaki hesaplama dikkate alınarak hasar bedelinin 1.172.013,31 Euro olduğu sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklandığı üzere davalı zararın 1/2'sinden sorumlu sayıldığından, rücuya esas zarar miktarı 86.006,65 Euro olarak hesaplanmıştır. Taşıyanın sorumluluğunun TTK m. 1186/1 uyarınca hesaplanan üst sınırı 267.380 kg X 2 ÖÇH = 534.760 ÖÇH'dir. Karar tarihi itibariyle 1 ÖÇH kuru= 62.1494 TL, 1Euro = 53.2715 TL olduğundan, 534.760 ÖÇH = 1.367.333,82 Euro'ya tekabül etmektedir. Bu durumda yukarıda açıklandığı üzere davalının sorumlu kabul edildiği 86.006,65 Euro zarar miktarı sınırlı sorumluluk sınırı içinde kaldığından, sonuçta bu tutar üzerinden davanın kısmen kabulü ile; davalıların .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı icra takibine vaki itirazlarının KISMEN İPTALİNE, bu kapsamda 86.006,65 Euro alacağın takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince işleyecek faizi ile birlikte davalılardan tahsili için icra takibinin devamına, koşulları oluşmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile davalıların .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı icra takibine vaki itirazlarının KISMEN İPTALİNE, bu kapsamda 86.006,65 Euro alacağın takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince işleyecek faizi ile birlikte davalılardan tahsili için icra takibinin devamına,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
-Koşulları oluşmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 175.125,40 TL'den, peşin alınan 79.505,45 TL'nin mahsubu ile bakiye 95.619,95 TL harcın davalılardan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacının peşin olarak yatırdığı 79.505,45 TL harcın davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
3-Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 375.279,20 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
4- Davalılar vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 441.935,08 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5- Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 38,40 TL başvurma harcı, 1.526,00 TL posta gideri, 105.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 106.564,40 TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 484.438,36 TL'sinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.800,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1727,27-TL sinin davalılardan, 2.072,73-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, hazır olan taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/05/2026
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır
Full & Egal Universal Law Academy