T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/488 Esas
KARAR NO:2025/706
DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:26/10/2023
KARAR TARİHİ:14/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... ... İnşaat Ltd. tarafından CFR olarak satılarak İzmir'den Libya'ya taşınan mobilya emtiasının teminat altına alındığını, emtianın davalı taşıyan sorumluluğunda 2 konteyner içerisinde ... ... isimli gemi ile taşındığını, emtianın alıcı tarafından teslim alınması sırasında ... ... nolu konteyner açıldığında konteynerde delik bulunduğunu ve ürünlerde ıslaklık olduğunun tespit edildiğini, ekspertiz çalışması yapılarak 61.200 TL tutarındaki hasarın tazmin edildiğini, ödenen hasar tazminatının tahsili için ... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, itiraz üzerine takibin durduğu beyanla ... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazlarının olduğunu, davacının yaptığı ödemenin teminat kapsamında olduğunu ve halef olduğunu ispatlayamadığını, hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin belli olmadığını, fotoğraflar üzerinden hazırlanan bir ekspertiz raporu bulunduğunu, konteynerlerin kapalı ve mühürlü olarak teslim alındığını, ambalaj yetersizliği ve yükün güvertede taşınmış olması nedeniyle sorumluluklarının bulunmadığını, konteyner istifi taşıtan tarafından taşımaya uygun olmayan dayanıksız ambalaj ile yapılmış olduğunu ve emtianın güvertede taşınmış olması sebebiyle hasara uğradığını, konteynerin delik olduğuna dair ispata yönelik bir delil sunulmadığını, ekspertiz raporunda bir çok kez ıslanmanın deniz suyu kaynaklı olduğu belirtilmiş ise de gümüş nitrat testi yapıldığına dair bir bilgi belge sunulmadığını, sovtaj araştırması yapılmadığını, geçerli ve süresinde yapılmış bir ihbarın bulunmadığı beyanları ile davanın reddini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, icra dairesi yetkisine yönelik itirazın yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
.... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş., borçlusunun ... ... ve Tic. A.Ş. olduğu, 14/10/2022 tarihinde 61.200,00.TL'nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 24/12/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 22/12/2022 tarihli itiraz dilekçeleri ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 26/10/2023 tarihinde İİK 67. maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava dışı sigortalı ... ... Ltd. Şti. Firmasının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 11/03/2025 tarihli raporda; Davaya konu emtia satım bedeli olan ... firması tarafından 823.268,05 TL bedelinin cari hesap şeklinde takip edildiği ve ödendiği ve eksik kalan hasarlı kısımla ilgili olarak ise ... Sigorta A.Ş. Firmasından 61.200,00 TL lik bir ödemenin tazminat ödemesinin olarak firmaya yapıldığı, dolayısıyla tam olarak tahsilatın tamamlandığı, Hasarlı ürünlerle ilgili ikame mal gönderimin yapılmadığı, Hasar nedeniyle sigortalı nezdinden 61.200,00 TL lik kısmi bir zarar oluştuğu ve bu zararın da ... Sigorta A.Ş. Firmasından 61.200,00 TL lik bir ödemenin tazminat ödemesi ile tahsil edildiği, dolayısıyla firma kayıtlarında kalan bir zarar kaydının olmadığına ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 13/08/2025 tarihli raporda; Yapılan incelemede 9 adet koltuğun kullanılamayacak olduğu Toplam zarar bedelinin 61.200,00 TL olarak kadri marufunda bulunduğu, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, Sigorta sözleşmesinin geçerli olduğu ve geçerli bir sözleşme uyarınca hasar tazminatının ödendiği, Hasara ilişkin süresinde ve geçerli yapılmış bir ihbarın bulunmadığı ve fakat heyetimizin teknik bilirkişisince yapılan dosyaya sunulan renkli fotoğraflar incelendiğinde konteynerde delik ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelmiş olduğu kanaatine sebebiyle, TTK m.1185 f.4 hükmünde taşıyan lehine olan karinenin aksinin aksinin ispat edildiği; Hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelmiş olduğu, bu sebeple TTK m. 1178 uyarında dava konusu zarardan davalı taşıyanın sorumlu olduğu sınucuna varıldığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Davalı vekili tarafından dosyaya sunulan cevap dilekçesinde, dava konusu taşımaya ilişkin düzenlenen konşimentoda bulunan yetki kaydı uyarınca İstanbul icra dairelerinin yetkili olduğundan bahisle icra dairesi yetkisine itiraz edilmişse de; dava konusu olan .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı icra dosyasına sunulan borca itiraz dilekçesinde yetki itirazı bulunmaması nedeni ile, usule uygun bir icra dairesi itirazı bulunmaması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesine göre dava dışı sigortalı ... ... İnşaat Ltd. Şti firması tarafından CFR teslim şartı ile ihrac edilenahşap kapı-koltuk takımı emtiasının, İzmir Aliağa Limanı'ndan Libya'ya ... ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... ... İnşaat Ltd. Şti firmasının konşimentoda gönderen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankası'na ait 05/04/2022 tarihli ödeme belgesine göre 61.200,00 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... ... İnşaat Ltd. Şti firmasına ödendiği anlaşılmıştır.Davaya konu emtia satım şekli CFR olmakla, bu satım şeklinde hasara katlanma yükümlülüğü, emtianın nakliye aracına yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçmekle, dava dışı satıcı sigortalının sigortalanabilir menfaati bulunup bulunmadığının saptanması bakımından, sigortalıya ait ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılmış olup, yapılan inceleme neticesinde, satım bedelinin hasarlı olan emtia için ödemesinin yapılmadığı tespit olunmuştur. Bu kapsamda dava dı şı sigortalının satım bedelini tam olarak tahsil edememesi nedeni ile sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu ve davacı sigortacı tarafından sigorta tazminatı ödenmiş olup, bu hali ile davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK. 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimentoda taşıyan olarak davalı ... firmasının kayıtlı olduğu anlaşılmakla, buna göre, davalı ... firmasının TTK 1238 maddesi uyarınca taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.
TTK 1188 maddesi uyarınca eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Uyuşmazlığa konu olayda, dosyada mübrez gümrük kayıtları, hasar tutanağı ve ekspertiz raporlarına göre eşyanın08/02/2022 tarihinde limana tahliye edildiği dikkate alındığında, davaya konu icra takibinin başladığı 14/10/2022 tarihi itibarı ile TTK 1188 maddesinde öngörülen 1 yıllık sürenin dolmadığı değerlendirilerek davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmış olduğu kabul edilmiştir.
Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4). Dosyada bulunan belgelerdin emtianın dava dışı alıcıya 08/02/2022 tarihihde teslim edildiği, ekspertiz talebinin 21/02/2022 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır. Dava dışı sigortalı adına navlun faturası düzenlediği anlaşılan, dava dışı ... Transport firmasına ise hasar ihbarının 08/03/2022 tarihinde iletildiği görülmekle, bu hali ile kanunun öngördüğü 3 günlük süre içerisinde hasar ihbarının yapılmamış olması nedeni ile; hasarın davalı sorumluluğunda meydana geldiğini ispat yükünün davacı üzerinde bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosyada bulunan 04/04/2022 tarihli ... numarayı ekspertiz raporunda; dava konusu emtiaların taşındığı ... numaralı konteynerin alıcısı tarafından teslim alınarak açıldığında, konteynerde delik bulunduğunun ve emtiların ıslak olduğunun tespit edildiği belirtilerek, çekilen konteyner fotoğraflarının ekspertiz raporuna eklenmiş olduğu görülmüştür. Raporun devamında, delik altında bulunan koltuk takımlarının nem ve sudan zarar gördüğü, küflenmiş olduklarının tespit edildiği belirtilerek, sovtaj imkanının bulunmadığı ve hasar miktarının 61.200,00 TL olarak tespit edildiğinin açıklandığı, hasara konteynerde bulunan deliğin sebebiyet verdiğinin belirtildiği görülmüştür.
Eldeki davaya konu emiadaki zararın yükteki ıslaklığa bağlı hasardan kaynaklı olması münasebetiyle TTK 1178/2 maddesi uyarınca hasarın eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla davalıların sorumluluğuna gidilebilecektir. Bu bağlamda dosyada alınan bilirkişi raporundaki teknik inceleme sonucunda, dosyaya sunulan renkli fotoğraflar incelendiğinde konteynerde delik ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelmiş olduğu kanaatine varılmıştır. Sigortalı emtianın taşındığı konteynerin dış yapısında herhangi bir fiziki hasar olduğuna dair yükleme limanlarında gerek liman, gümrük ve acente yetkilileri tarafından, gerekse gemi görevlileri tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına rastlanılmamıştır. Buna karşılık bilirkişi raporu teknik bilirkişisince dosyaya sunulan renkli fotoğraflar incelendiğinde konteynerde delik olduğunun görüldüğü ve bu sebeple dava konusu hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelmiş olduğu kanaatine varılmıştır. İş bu değerlendirmeye bağlı olarak TTK 1178'de yer alan ve hasarın yükün taşıyanın muhafazası altında iken meydana gelmiş olması halinde söz konusu hasardan sorumlu olacağına dair düzenleme karşısında dava konusu zarardan davalı taşıyanın sorumlu olduğu mahkemece de kabul edilmiştir. Bilirkişi raporunda aynı zamanda hasar miktarının kadri maruf olduğu da belirtilmiş olmakla; dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak açıklanan nedenlerle neticede davanın kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın iptaline, takibin 61.200,00.TL asıl alacak bakımından devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren yasal faiz UYGULANMASINA,
-Şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 4.180,57.TL'den peşin alınan 739,15.TL'nin mahsubu ile bakiye 3.441,42.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan ( 1.047,40.TL ilk harç 1.171,75.TL posta ücreti ve 33.000,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 35.218,15.TL'nin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı vekili için takdir edilen 30.000,00.TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın kabulüne karar verildiğinden davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/10/202
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır