T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/559
KARAR NO :2026/206
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:18/12/2023
KARAR TARİHİ:07/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin yurtiçi ve yurtdışı her türlü hava, kara ve deniz taşımacılığı işi ile iştigal eden bir şirket olduğunu, Davalı ... ve Tic. A.Ş. Firmasının yurtdışına ihraç etmek istediği emtia olmasından bahisle müvekkili firmadan navlun teklifi istediğini, müvekkilinin davalıya 15.06.2023 tarihinde navlun teklifini ilettiğini, taraflar arasındaki müzakereler neticesinde ve söz konusu ticari ilişki kapsamında müvekkili şirketin davalıya ait olan emtiaların deniz yolu ile taşımasını organize ettiğini, somut olay bakımından müvekkili firmanın akdi taşıyan yani taşıma işleri organizatörü olarak hareket ettiğini, kendisinden beklenen tüm ifaları eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, ancak müvekkili firmanın hak ettiği navlun alacağını tahsil edemediğini, tarafların aralarında geçen icap ve kabul aşamalarının ardından müvekkili firmanın hizmetlerini ifa etmesine rağmen davalı taraf kat-i surette kendisinden beklenen ifayı yerine getirmediğini, navlun faturalarının Davalı Şirketçe teslim alındığını, faturaların içeriğine ilişkin süresinde ve usulüne uygun herhangi bir itirazda da bulunulmadığını, müvekkili şirket tarafından Davalı aleyhine 17.10.2023 tarihinde .... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, Davalı şirketin kendilerine tebliğ edilen ödeme emrine vekilleri aracılığıyla haksız ve yasal dayanaktan yoksun bir şekilde itiraz ettiğini ve bu itiraza istinaden takibin durdurulmasına karar verildiğini, TTK 5/A uyarınca ticari davalarda dava şartı olan arabuluculuk müessesine başvurulduğunu, 15.11.2023 tarihli son tutanak ile uzlaşmaya varılamadığının sabit olduğunu, davanın kabulü ile itirazın iptali ile .... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı dosyası ile yapılan takibin kaldığı yerden devamına, davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin Davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından düzenlenen 23/06/2023 tarih ve 65.658,00 EUR bedelli fatura ile 21.180 kg. ... tipi mal Flintshire İngiltere’deki ... kaydıyla satıldığını, bu satış için kapıdan kapıya taşıma davacı tarafından üstlenildiğini, davacı tarafından tedarik edilen ...-3 nolu ISO tanka müvekkilinin fabrikasında 23/06/2023 tarihinde dökme olarak yüklenen mal yine davacı tarafından teslim alınarak ... Limanı’na götürülerek 27/06/2023 tarihinde .. gemisine yüklendiğini, 12/07/2023 tarihinde ... Limanı’nda yapılan tahliyeyi müteakip karayoluyla taşınarak Flintshire’daki Müşteri’ye 20/07/2023 tarihinde teslim edilmek istendiğini, Davacı tarafından bu taşıma için dava konusu 30/06/2023 tarih ve 3.200,00 EUR bedelli navlun faturası kesildiğini, denizyolu taşıması için ... Line firmasına ait 28/06/2023 tarihli ...düzenlendiğini, Sea Waybill, ... Line adına “acente” sıfatıyla davacı tarafından düzenlendiğini, İngiltere’deki karayolu taşıması ve gümrük işlemlerinin ise ... tarafından Suttons ve ... firmalarına yaptırıldığını, karayolu + denizyolu + karayolu ile yapılan bu taşımanın kombine taşıma olduğunu, Davacının bütün güzergah (kapıdan kapıya taşıma) için taşıma taahhüdünde bulunmak ve tek navlun faturası kesmekle “akdi taşıyan”, kullandığı diğer firmaların ise “alt taşıyan” ve ifa yardımcısı olduğunu, 20/07/2023 tarihinde müşterinin fabrikasında malda jelleşme tespit edildiğini, jelleşme nedeniyle pompalar basmadığından ancak eser miktarda yük tahliye edilebildiğini ve müşteri tarafından yükün reddedildiğini, teslim yapılamadan ISO tank içindeki yükle beraber ... ve ... firmalarının deposuna geri götürüldüğünü, 20/07/2023 – 25/07/2023 arasında müşteri ile alt taşıyanlar Suttons ve ... arasında yazışmalar yapıldığını, zararın bulaşmadan kaynaklandığının ve test yaptırıldığının kendilerine bildirildiğini, 30/06/2023 tarih ve 3.200,00 EUR bedelli navlun faturasının ödenmesinin istenmesi üzerine ise .... Noterliği’nin 17/08/2023 tarih ve ... nolu ihtarnamesi ile yükün hala teslim edilmediğini, testlerin de hala devam ettiğini, yük tam zıyaa uğradığı için taşıma ücreti düştüğünden fatura ödenmeyip aynı bedelli iade faturası kesileceğini, yükün (tehlikeli madde olduğundan) bertaraf işlemlerinin bütün masrafı davacıya ait olmak üzere ivedilikle yerine getirilmesi için 65.658,00 EUR olan mal bedelinin de derhal ödenmesi hususunda davacıya ihtar edildiğini, aynı gün 17/08/2023 tarih ve 3.200,00 EUR bedelli iade faturası düzenlendiğini, İngiltere ve Türkiye’de yapılan laboratuvar testlerinin bilirkişi ve eksper incelemeleri sonucunda zararın davacı tarafından tedarik edilen ...-3 nolu ISO tankın iyi temizlenmemesinden tankta daha önce taşınan ... maddesinin müvekkiline ait Reçineye bulaşmasından kaynaklandığının kanıtlandığını, yük sigortacısı olan ... Sigorta tarafından tam zıya tazminatı ödendiğini, mal bedeli olan 65.658,00 EUR için yük sigortacısı davacı ve sorumluluk sigortacısına karşı rücu davası açacağını, tehlikeli madde olan yükün İngiltere’de bertaraf edilmesi konusunda da davacı ve sorumluluk sigortacısı ile pek çok yazışma yapıldığını, talep edilen bilgi ve belgeler kendilerine sağlandığını, fakat kendileri tarafından bir türlü organize olunamaması ve hiçbir bilgi ve belge sağlanmaması üzerine 11/10/2023 tarihinde süreç tıkandığını, malın akıbeti hakkında güncel bilgiye sahip olmadıklarını, 18/10/2023 tarihinde ise davacı tarafından navlun faturası için dava konusu takibin yapıldığını, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin müvekkilinin adresinin bulunduğu Gebze Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, taşımanın kombine bir taşıma olduğundan Denizcilik İhtisas Mahkemesi görevli olmadığını, davanın genel ticaret mahkemesinde açılması gerektiğini, davacının zıyanın denizyolu ayağında gerçekleştiğini ileri sürüyorsa taraf ehliyeti bulunmadığını, böyle bir davayı asaleten değil acentesi olduğu ... Line firmasını temsilen onun adına açması gerektiğini, olayda kombine taşıma yapıldığını, yükün tam zıyaa uğradığını, davacının akdi taşıyan olduğunu, TTK. 902 uyarınca TTK. 883 uygulandığını, taşıma ücreti düştüğünü, aynı hüküm uyarınca davacı bertaraf masraflarından da sorumlu olduğu gibi TTK.875 vd. uyarınca sorumlu olduğu 65.658,00 EUR yük bedeli içinse yük sigortacısı tarafından rücu davası açılacağını belirterek davanın yetki ve görev yönünden reddine, aksi takdirde aktif husumetten reddine, davanın esastan reddine, Davacının %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, itirazın iptali olup uyuşmazlığın davalının yetki itirazının yerinde olup olmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, davacının yerine getirdiği taşıma faaliyeti nedeniyle davalının yükünün tam zıyaya uğrayıp uğramadığı, davalının yükünün tam ya da kısmi zayi olmasında davalının kusurunun bulunup bulunmadığı, varsa davalının sorumlu olduğu miktarın tespitinden ibaret olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı Doç. Dr. ... tarafından tanzim edilen 30/09/2024 havale tarihli raporda özetle; incelenen davacı şirkete ait 2023 yılları ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2023 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2023 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, incelenen davalı şirkete ait 2023 yılları ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davalı şirketin 2023 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davalı şirketin 2023 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, tarafların 2023 yıllarına ait ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi neticesinde; Davacı şirketin dava ve icra takibine konu ettiği navlun faturasından kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 17.10.2023 tarihi itibariyle davalı ... San. ve Tic. A.Ş.’den 3.200,00 EURO fatura alacağının bulunduğu, Davalı şirketin deniz taşımacılığıyla ilgili tarafına düzenlenen navlun faturasını kabul etmeyerek davacı yana iade faturası düzenlemesi ve tekrardan aynı miktarda tarafına düzenlenen faturayı ticari defterlerinde kayıt altına almamasından kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 17.10.2023 tarihi itibariyle davacı ... Lojistik Hizmetleri Ltd. Şti.’ye herhangi bir borcunun bulunmadığı, taşıma konusu mal zayi olsa da taşıyanın navlun alacağının devam ettiği, Davacı şirketin icra takibi öncesinde işlemiş faiz talebinde bulunmadığı, tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin değerlendirilmesinin Mahkemenin takdirinde olduğu sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı Doç. Dr. ... tarafından tanzim edilen 26/05/2025 havale tarihli ek raporda özetle; davalının zayi olan eşyanın navlun alacağına etkisini düzenleyen TTK m. 1199 hükmünü yanlış yorumladığını, Mahkemenin 2017/... Esas sayılı, 2023/ 2 Karar sayılıve 2 .10.2023 tarihli kararında TTK m. 1199 hükmü şu şekilde açıklanmıştır: “Türk Ticaret Kanunu'nda eşyanın zayi olmasının navlun alacağına etkisine ilişkin özel hükümler (TTK m. 1198, m. 1199) de bulunmaktadır. Eşyanın zıyaa uğramış olmasının navlun alacağına etkisi bakımından TTK m. 1199'da kaza sonucunda ortaya çıkan zıya hali ile niteliği gereği herhalde navlun ödenecek eşyadan söz edilmektedir. Bu özel ve istisnai haller dışında eşyanın varma limanına taşınmış olması şartıyla zayi olmasının navlun bakımından bir etkisi bulunmamaktadır. Diğer bir anlatımla taşıma edimini ifa etmiş olan taşıyan navluna hak kazanacaktır. Eşyanın zayi olmasından kaynaklanan tazminat talebi ise navlun alacağından bağımsızdır. Bu sebeple eşyanın teslim edilmemiş olması dolayısıyla davacının navlunun iade edilmesine ilişkin talebinin de reddine karar verilmiştir.” dolayısıyla denizyolu ile eşya taşınmasına ilişkin navlun sözleşmelerinde eşya zayi olsa da navlun alacağı devam ettiği, somut uyuşmazlıkta taşıma Dilovası’nda bulunan fabrikadan yine Dilovası’nda bulunan ... limanına yapıldığı, akabinde de ise ... limanından ... limanına denizyoluyla taşındığı, zararın Dilovası’ndaki fabrikadan Dilovası’ndaki limana kadar taşınma esnasında değil, denizyolu ile taşıma esnasında ortaya çıktığı düşünüldüğünden TTK m. 1199 hükmünün uygulanması yoluna gidildiği, davacının aynı faturada navlun ve iç nakliye bedeli olarak iki ayrı kalem halinde fatura kestiği, bunun iki ayrı taşıma taahhüt ettiği şeklinde yorumlanabildiği, ancak Mahkemenin davacının taşımayı kapıdan kapıya taahhüt ettiği sonucuna vardığı takdirde, karma taşıma söz konusu olduğu, yabancılık unsuru barındıran karma taşıma bakımından öncelikle somut uyuşmazlığa uygulanacak hukukun tespit edilmesi gerektiği, bu itibarla eşya taşıma sözleşmelerine uygulanacak hukuku belirleyen MÖHÜK m. 29 hükmünün dikkate alınması gerektiği, bu kapsamda Mahkeme Türk hukukunun uygulanması gerektiği sonucuna varırsa o halde karma taşımalar bakımından TTK m. 902 uyarınca TTK m. 883 uygulama alanı bulacak ve davalının dediği gibi davalı navlun ve taşıma ücreti ödemekten kurtulacağı sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Kimya Mühendisi ... ..., Serbest Mali Müşavir ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı Doç. Dr. ... tarafından tanzim edilen 02/03/2026 havale tarihli raporda özetle; taşıma konusu mal zayi olsa da taşıyanın navlun alacağının devam etmesinden dolayı davacı şirketin düzenlediği navlun faturasından kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 17.10.2023 tarihi itibariyle davalı ... San. ve Tic. A.Ş.’den 3.200,00 EURO fatura alacağının bulunduğu, dava konusu taşımada emtianın zıyaa uğramasının nedeninin davacı taşıyan tarafından tedarik edilen ...-3 nolu ISO tankın, bir önceki yük olan ... esaslı ... ...'den yeterince temizlenmemesi sonucu oluşan kontaminasyon olup tankın temini ve taşıma için uygunluğu davacının sorumluluğunda olduğundan, meydana gelen hasardan eşyayı taşımaya uygun bir araç temin etme yükümlülüğünü ihlal eden davacı ... Lojistik Hizmetleri Ltd. Şti.'nin sorumlu olduğu, Davacının navlun alacağı talebinin yerinde olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Taraflar arasındaki hukuki ihtilafın, davacının davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı dosyası ile 3.200,00 EURO tutarındaki alacağının tahsili amacıyla başlatmış olduğu icra takibine, davalının itirazı ile icra takibinin durdurulması sonucunda davacı şirketin düzenlediği navlun faturasından kaynaklı alacağını davalıdan tahsil edemediği için açtığı itirazın iptali davasıdır.
Davacının incelenen ticari defterlerinde; Davacı şirketin 17.10.2023 tarihi itibariyle davalı yandan 3.200,00 EURO alacaklı olduğu, davalının incelenen ticari defterlerinde; davalı şirketin 17.08.2023 tarihi itibariyle davacı yana herhangi bir borcunun bulunmadığı görülmüştür. Davacı şirketin, 30.06.2023 tarihli ... numaralı 3.200,00 EURO bedelli “Navlun Bedeli-Yurtiçi Nakliye bedeli” açıklamalı faturayı davalı şirket ünvanına düzenlediği, davalı şirketin tarafına düzenlenen faturayı kabul etmeyerek 17.08.2023 tarihli ... numaralı 3.200,00 EURO bedelli “Navlun Bedeli-Yurtiçi Nakliye bedeli” açıklamalı iade faturasını davacı şirket ünvanına düzenlediği, davacı şirketin de tarafına düzenlenen iade faturasını ticari defterlerinde kayıt altına aldığı tespit edilmiştir.
Dava, navlun alacağına dair yapılan icra takibine itirazın iptali davasıdır. Taşıma konusu eşya zayi olmuştur, kullanılamayacak hale gelmiştir. Taraflar arasındaki taşımaya konu emtianın kimyasal bir madde olduğu, bu maddenin taşınması sürecinde taşıyan olan davacının sağladığı tanklarda taşındığı anlaşılmıştır. İlgili emtia varış yerine vardıktan sonra tahliye sürecinde yapılan testlerde olması gereken durumda olmadığı ve jelleştiği anlaşılmıştır. Yapılan araştırmada ise, ürünün taşındığı ... – 3 nolu iso tanka ait 06.05.2023 tarihli temizlik belgesinden tankta daha önce ... maddesi taşındığı anlaşılmaktadır. Jelleşen ürün için 01.08.2023 tarihinde ... testi yaptırılmıştır. Taşımaya konu emtiadan alınan şahit numune de İngiltere’ye gönderilerek aynı ... testi yaptırılmış, jelleşen ürüne ait 01.08.2023 tarihli test grafiğinin farklı bir yapıda olduğu anlaşılmış, bu durumun ... yapısından kaynaklandığı tespit edilmiştir. 21.07.2023 tarihinde ürün etüv de stabilite testi uygulanmış, 24.08.2023 tarihinde yapılan kontrolde herhangi bir jelleşme görülmediği tespit edilmiştir. 23.08.2023 tarihinde içine ... ilave edilen ve ... ilave edilmeyen iki ürün 120 derecede hızlı stabilite testine tabi tutulmuş, ... ilave edilmeyen ürün sıvı formunu kaybetmemiş ... ilave edilen ürün’ün 2 saat sonunda Jel hale geldiği tespit edilmiştir. Bütün bu bilgilerden; bahse konu Polyester reçine ürününün ...-3 nolu iso tank ile sevkiyatında jelleşmesi ve kullanılamaz hale gelmesine, tankta daha önce taşınan ... maddesinin neden olduğu görülmektedir.
Tüm bu deliller birlikte değerlendirildiğinde, hasarın ...-3 nolu ISO tankın iyi temizlenmemesi nedeniyle, tankta bir önceki seferde taşınan ... maddesinin kalıntılarının, davalıya ait ...'ye bulaşması sonucu meydana geldiği kesin olarak tespit edilmiştir. Dolayısıyla hasar, gemide veya taşımanın diğer aşamalarında meydana gelen bir kaza sonucu değil, taşıma için kullanılan ekipmanın olması gerektiği gibi hazırlanmasından kaynaklanan bir kusurdan kaynaklanmıştır.
Taraflar arasındaki taşıma anlaşması, Gebze'den İngiltere/Flintshire'a kadar gerçekleştirilmiş olup, karayolu, denizyolu ve tekrar karayolu aşamalarını içermektedir. Bu durumda uyuşmazlı konusu taşıma "karma taşıma" niteliğindedir. Eşyanın zıyaa uğradığı anın tespiti açısından ise. hasarın yükleme öncesinde tankın temizlenmemesinden kaynaklandığı göz önüne alındığında, zararın taşımanın hiçbir ayağında değil, taşıma başlamadan önceki hazırlık aşamasında meydana geldiği anlaşılmaktadır. Bu durum taşıyanın sorumluluğu kapsamındadır. temin etme yükümlülüğü ile ilgilidir. TTK 875 vd. hükümlerine göre taşıyan, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçen sürede meydana gelen zıya veya hasardan sorumludur. Taşıyanın bu sorumluluğu, eşyaya göstermesi gereken özen borcuna dayanmaktadır. Davacı taşıyan, eşyayı sağlam olarak teslim edemediğine ve bu durum kendi kusurundan kaynaklandığına göre, TTK 883 uyarınca taşıma ücretini iade etmek zorundadır.
Davacının, navlun faturasına konu taşıma hizmetini fiilen ifa ettiği ancak, ifa edilen bu hizmet sonucunda eşya, davacının sorumluluk alanında meydana gelen bir kusur nedeniyle zıyaa uğramış ve alıcıya teslim edilememiştir. Taşıma sözleşmesinde asıl olan, eşyanın varma yerinde sağlam olarak teslimidir. Teslim gerçekleşmediği ve bu durum taşıyanın kusurundan kaynaklandığı için, taşıyanın ücrete hak kazanması TTK 883’e aykırılık teşkil etmektedir. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu taşımada, emtianın zıyaa uğramasının nedeninin davacı taşıyan tarafından tedarik edilen ...-3 nolu ISO tankın, bir önceki yük olan ... esaslı ... ...'den yeterince temizlenmemesi sonucu oluşan kontaminasyon olup tankın temini ve taşıma için uygunluğu davacının sorumluluğunda olduğundan, meydana gelen hasardan eşyayı taşımaya uygun bir araç temin etme yükümlülüğünü ihlal eden davacı ... Lojistik Hizmetleri Ltd. Şti.'nin sorumlu olduğunda, davacının navlun alacağı talebinin yerinde olmadığı anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde karar verilerek hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın esastan reddine,
2-Tazminat talebinin şartları oluşmadığından reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 1.272,88 TL den karar harcı olan 732,00 TL nin mahsubu ile fazla alınan 540,88 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
4-Davalı vekili için takdir edilen 45.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/05/2026
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır
Full & Egal Universal Law Academy