T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO : 2023/581
KARAR NO : 2026/209
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/06/2023
KARAR TARİHİ : 07/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin taşımacılık hizmetleri sektöründe faaliyet gösterdiğini, davalı şirket ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu, taraflar arasındaki bu ticari ilişki hasebiyle düzenlenen 29.11.2022 tarihli fatura gereğince müvekkili şirketin davalı şirketten toplam 2.765,70 Amerikan Doları tutarında bakiye bir alacağı bulunduğunu, söz konusu bedelin ödenmesi defalarca kez talep edilmişse de davalı tarafından hiçbir ödeme yapılmadığını, bunun üzerine taraflarından öncelikle 2.765,70 Amerikan Doları tutarındaki miktarın ödenmesi talebini muhtevi 21.02.2023 tarihli ihbarname tanzim edildiğini, davalı şirkete gönderildiğini, davalı şirketin işbu ihbarnameye cevaben göndermiş olduğu 10.03.2023 tarihli yazıda müvekkili şirkete herhangi bir borcu bulunmadığını bu nedenle talebi kabul etmediğini bildirdiğini, davalının bu tutumu üzerine muaccel olan borcun tahsili amacıyla taraflarından .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... esas numaralı dosyası ile davalı şirket aleyhine icra takibi başlatıldığını, davalı-borçlunun borcun ferileri ile birlikte tamamına itiraz ettiğini, müvekkili şirketin alacağı likit bir alacak olduğunu, TTK. 5/A maddesi gereğince 10.04.2023 tarihinde zorunlu arabuluculuk yoluna müracaat edildiğini, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, davalının .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... esas sayılı dosyasına vaki itirazının iptali ile takibin devamına, müvekkili şirketin likit alacağına itiraz eden borçlunun en az %20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, her türlü yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetkili ve görevli mahkeme denizcilik ihtisas mahkemesi olarak İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davacının talepleri için husumet itirazında ve zamanaşımı def'inde bulunduklarını, müvekkili şirket kayıtlarında davacı lehine bir borç kaydı bulunmadığını, bu durumun davacı tarafa ifade edildiğini, davacının davasının reddine, %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatı ile tüm yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/11/2023 tarih ve ... sayılı dosyası mahkememize görevsizlikle gelmiş olup, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.
Dava, itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın davaya konu alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, fatura kapsamında davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, var ise miktarı noktasında toplanıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı Doç. Dr. ... tarafından tanzim edilen 17/06/2025 havale tarihli raporda özetle; davacının davalıya karşı taşıtan sıfatını ve bu sıfatla aktif husumet ehliyetini, davalının ise davacıya karşı taşıyan sıfatını ve bu sıfatla pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, 22.03.2022 tarihinin eşyanın teslim edilmiş olması gereken tarih olarak kabul edilebileceği, bu durumda bir yıllık hak düşürücü sürenin bu tarihten itibaren işlemeye başlayacağı ve kural olarak 22.03.2023 tarihinde sona ereceği, T.C. .... İcra Dairesi’nin 2023/... Esas sayılı dosyasındaki takip talebinin 16.03.2023, ödeme emrinin 17.03.2023 tarihli olduğu, şu hâlde bir yıllık hak düşürücü süre sona ermeden yargı yoluna başvurulduğu, bu çerçevede hak düşürücü sürenin korunduğu, yükün akıbeti dosya içeriğinden anlaşılamamaktaysa da bu hususta ispat yükü taşıyanın üzerinde olduğundan ve davalı akdi taşıyan, yükün akıbetini, teslim edilememesinde kendisine ve eylemlerinden sorumlu olduğu kişilere yüklenebilecek bir kusur bulunmadığını ortaya koyamadığından, meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerektiği, mal bedeli olarak dosyaya sunulan fatura esas alınacak olursa zayi olan eşyanın değerinin 3.172,06 Euro olarak kabul edileceği, davacının ise mal bedeli olarak 2.262,50 USD talep ettiği, davalı akdi taşıyanın meydana gelen yük zararından sorumlu olduğu sonucuna varıldığından TTK m. 1199/1 çerçevesinde davacının davalı akdi taşıyana ödediği navlunun iadesinin talep edilemeyeceği sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı Doç. Dr. ... tarafından tanzim edilen 27/03/2026 havale tarihli raporda özetle; kök raporda “dava dışı alıcı ... .... Ltd. firmasının EXW teslim gereği navlun sözleşmesi kurma borcu altında dava dışı .... Ltd. ile anlaştığı, .... Ltd.’nin ise davacı ... Hizm. A.Ş. ile alt taşıma sözleşmesi kurduğu, davacı ... Hizm. A.Ş.’nin de davalı... Ltd. Şti. ile dosyaya sunulan yazışmalardan tekrar bir alt taşıma sözleşmesi kurarak fiili deniz taşımasının ... tarafından yapılmış olduğu” belirlendiği, davalının davacı adına navlun faturası düzenlemesi karşısında ve taraflar arasındaki taşıma ilişkisine yönelik bu tespitler çerçevesinde davacının davalıya karşı taşıtan sıfatını ve bu sıfatla aktif husumet ehliyetini, davalının ise davacıya karşı taşıyan sıfatını ve bu sıfatla pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kanaatine ulaşıldığı, davacının aktif husumet ehliyetini haiz olması ile zarara uğramış bulunması ve bunun ispatı birbirinden farklı meseleler olduğu, kök raporda mali müşavir bilirkişi tarafından “satışı yapılan ürünlerin taşıma esnasında 2.262,50 USD kısmının kaybolduğu, ... Lojistik tarafından davacı Profreight adına kaybolan mal bedel olan 2.262,50 USD ile 664 USD navlun bedeli olmak üzere toplam 2.926,50 USD tutarlı faturanın tanzim edildiği, tanzim edilen fatura bedelinin Profreight tarafından ... Lojistik’e ödendiği” tespit edildiği, davacının uğradığını iddia ettiği zararın ispatı bakımından da bu mali tespitler esas alındığı, bu konuda kök raporda açıklanan kanaati değiştirmelerini gerektiren bir hususun tespit edilemediğini, davalının exworks kaydına rağmen dava dışı alıcının mal bedelini ödemediği, dolayısıyla zarara uğramadığını iddia ediyorsa buna dair ispat yükünün kime ait olduğu hususunda takdirin Mahkeme'ye ait olduğu, davalı tarafın müvekkili şirket yetkililerinden sadır olmadığından itiraz ettiklerine dair takdirin Mahkeme'ye ait olduğu, Mahkeme tarafından bilirkişi heyetinin “dava konusu taşımaya ilişkin düzenlenen konşimento, navlun faturaları ve navlun ödemelerine göre taraflar arasındaki taşıma ilişkisinin tespit edilerek, tarafların husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı, konteyner hareketleri ve mail yazışmalarına göre yükün akıbetinin irdelenerek, yükün kaybolmasında davalının sorumlu olup olmadığı, meydana gelen zararı davalıdan talep etme koşullarının oluşup oluşmadığı ve varsa talep edilecek miktarın tespiti noktasında rapor” düzenlemek üzere görevlendirildiği, belli evrakların değerlendirme dışı tutulmasına yönelik bir sınırlandırma ise getirilmediği, bilirkişi kurulunun incelemesini Mahkeme’nin görevlendirmesi çerçevesinde yaptığı, davalının bu itirazının Mahkeme takdirinde olduğu, kök raporda açıklandığı üzere TTK m 1199/1 uyarınca “boşaltma süresinin sonuna kadar bir kaza sonucunda zıyaa uğrayan eşya için navlun ödenmez ve peşin ödenmiş ise geri alınır. Navlun götürü kararlaştırılmış ise eşyanın bir kısmının zıyaı, navlunun o oranda indirilmesini istemeye hak verir”, “Kaza” ile ifade edilmek istenen; taşıyanın veya fiillerinden sorumlu tutulabileceği kişilerin sebep olmadığı, taşıyanın sorumlu tutulamayacağı olaylar olduğu, bu düzenlemenin esasen TBK m 136 hükmünün özel bir görünümünü teşkil ettiği, TBK m 136/1 uyarınca borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşırsa borcun sona ereceği, aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ise; karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde imkânsızlık sebebiyle borçtan kurtulan borçlu, karşı taraftan almış olduğu edimi sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri vermekle yükümlü olduğu, henüz kendisine ifa edilmemiş olan edimi isteme hakkını kaybettiği, dava konusu uyuşmazlıkta davalı akdi taşıyanın meydana gelen yük zararından sorumlu olduğu sonucuna varıldığından, davacının davalı akdi taşıyana ödemiş olduğu navlunun iadesinin talep edilemeyeceği sonucuna varıldığı, bu kanaatlerini değiştirmelerini gerektiren bir hususun tespit edilmediği, dosya üzerinde yeniden yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda ilk raporda varılan sonuçların değiştirilmesini gerektiren bir husus tespit edilemediği sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Satıcı ile alıcı arasında kurulan 28.12.2021 tarihli satış faturasına göre satıcı sıfatı dava dışı ...San. ve Tic. A.Ş., teslim şekli “EXWORK' olarak düzenlenmiştir. Satıcı, malları işyerinde daha önce belirlenen tarihte alıcının emrine hazır ederek alıcıya bildirir. Alıcı malları işletmeden teslim alarak ihracı için gerekli belgeleri hazırlar gümrük işlemlerini tamamlayarak malları kendi ülkesine ithal eder. Malların işletmede teslim edilmesinden itibaren malla ilgili bütün masraf ve risk alıcı tarafından karşılanır. Navlun sözleşmesini kurma borcu da alıcının üzerindedir. Faturada alıcı olarak dava dışı ... .... Ltd. gözükmektedir. Fatura 3.172,06 Euro bedelle düzenlenmiştir. Göndereni dava dışı ...San. ve Tic. A.Ş., alıcısı ... Faso olan konşimento ile ... nolu 1 x 40 feet konteyner muhtevası 1 palet madencilik sarf malzemeleri emtiasının İstanbul limanından Antwerp limanına... gemisi ile taşındığı anlaşılmaktadır. Emtianın nihai teslim yeri ... olarak gözükmektedir.
Davacı ... Hizm. A.Ş. tarafından, dava dışı .... Ltd. firmasına “navlun, B/L ücreti, isps, v.b.” konuları ile 664,00 Usd bedelle düzenlendiği görülmektedir. ...-117 Nolu 10.01.2022 Tarihli Fatura: Davalı... Ltd. Şti. tarafından, davacı ... Hizm. A.Ş.’ne navlun, isps, dokümantasyon ücreti, konşimento ücreti” konularıyla 503,20 Usd bedelle düzenlendiği görülmektedir.
... nolu konteynerin 30.12.2021 tarihinde limanlarına giriş yaptığı, 09.01.2022 tarihinde... isimli gemiye yüklenerek limandan ayrıldığı, ... nolu konteynerin davalı... Ltd. Şti.’ne tahsis edildiği, 08.01.2022 tarihli çıkış bildirimine kayden, ... Carmen isimli gemiye yüklendiği, 10.01.2022 tarihinde ... limandan ayrıldığı anlaşılmıştır.
Dosyaya sunulan ve taraflar arasındaki yazışmalara göre, ilgili yükün varış limanında alıcıya teslim edilmediği, davacı tarafından davalıya yükün akıbetinin bir çok kere sorulduğu ve 06.03.2023 tarihinde göndermiş olduğu e-posta ile “ihracata konu mal bedelini ve navlun bedelini iade etmelerini” istemiştir.
Tüm bu deliller birlikte değerlendirildiğinde, dava dışı alıcı ... .... Ltd. firmasının EXW teslim gereği navlun sözleşmesi kurma borcu altında dava dışı .... Ltd. ile anlaştığı, .... Ltd.’nin ise davacı ... Hizm. A.Ş. ile alt taşıma sözleşmesi kurduğu, davacı ... Hizm. A.Ş.’nin de davalı... Ltd. Şti. ile dosyaya sunulan yazışmalardan tekrar bir alt taşıma sözleşmesi kurarak fiili deniz taşımasının ... tarafından yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla davalının davacı adına navlun faturası düzenlemesi karşısında ve yukarıda yer alan, taraflar arasındaki taşıma ilişkisine yönelik tespitler çerçevesinde, davacının davalıya karşı taşıtan sıfatını ve bu sıfatla aktif husumet ehliyeti bulunduğunu, davalının ise davacıya karşı taşıyan sıfatını ve bu sıfatla pasif husumet ehliyetini haiz olduğunu göstermiştir.
Yukarıda açıklandığı üzere, eşyanın teslim edilmiş olması gereken tarihin 22.03.2022 olduğu, hak düşürücü süre bu tarihten itibaren işlemeye başlayacağı ve 22.03.2023 tarihinde sona ereceği anlaşılmıştır. .... İcra Dairesi’nin 2023/... Esas sayılı dosyasındaki takip talebi 16.03.2023 tarihlidir. Dolayısıyla bir yıllık hak düşürücü süre sona ermeden yargı yoluna başvurulduğu tespit edilmiştir.
Dosyadaki delillere göre dava konusu yükün teslim edilememiş olduğu sabittir. TTK 1191 ve 1179/1 uyarınca davalı akdi taşıyan, yükün akıbetini, teslim edilememesinde kendisine ve eylemlerinden sorumlu olduğu kişilere yüklenebilecek bir kusur olmadığını ortaya koyamadığından, meydana gelen zarardan sorumludur. Davacının ayrıca taşımaya konu navlun ücretinin de iadesini talep ettiği, TTK 1199/1 uyarınca maddesinde ancak kaza halinde ödememe ve iadeden bahsedildiği, dosyaya konu olayda kaza durumunun gerçekleşmediği, navlun ücretinin iadesini istemeyeceği, ayrıca davacının davalıyı 24/02/2023 tarihinde temerrüde düşürdüğü anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilerek hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın kısmen iptaline, takibin 2.262,50 USD asıl alacak ve 20,65 USD faiz bakımından takibin devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD faizi uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine,
-Taktiren %20 oranı üzerinden hesap edilen 2.151,73 TL (takip tarihindeki merkez bankası usd cinsi dövize uygulanan efektif satış kuru üzerinden hesaplanan) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Karar harcı olan 2.966,53 TL'den peşin alınan 641,33 TL'nin mahsubu ile bakiye 2.325,20 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 641,33 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 32.906,65 TL'nin (179,90 TL başvurma harcı, 1.226,75 TL posta gideri ve 31.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 26.927,51 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı yargı gider toplamı olan 100,00 TL posta giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 18,17 TL'sinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı için takdir edilen 43.427,57 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
7-Davalı vekili için takdir edilen 9.639,79 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
8-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 2.553,09-TL sinin davalıdan, 566,91-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
9-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/05/2026
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır
Full & Egal Universal Law Academy