T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO : 2023/585 Esas
KARAR NO : 2025/674
DAVA:Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:20/11/2023
KARAR TARİHİ:25/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...Tekstil İnşaat Kimya Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. firmasının ithal etmek istediği PVC cinsi eşya için yurt dışında yerleşik ... firması ile anlaştığını, 25/10/2022 tarihli satış sözleşmesine (sales contract) istinaden ... kurallarına göre emtiaların CIF teslim şekli ile ... Limanında alıcı müvekkili firmaya teslim edileceğini, eşyanın satış bedelinin eşyanın varış limanına varışından belirli bir süre önce alıcı tarafından göndericiye ödeneceğini, satış sözleşmesine istinaden gönderici tarafından düzenlenen 16/01/2023 tarih ve ... sayılı fatura muhteviyatı eşya satış sözleşmesinde belirtilen koşullarda ... numaralı olmak üzere toplamda 8 adet konteynere yüklenerek navlun sözleşmesi ile ücreti yine eşyanın göndericisi tarafından karşılanarak davalı ... firmasına teslim edildiğini, firma tarafından ... numaralı konşimento ile emtianın ... gemisine yüklenerek ... yükleme limanından ... varış/boşaltım limanı ile olmak ve aktarma limanı olmaksızın taşınacağı şartlarıyla sözleşme hüviyetinde taşıma senedi düzenlendiğini, davalı firmanın konşimento muhteviyatı eşyanın teslim yeri taraflarca CIF ... olarak belirlenmesine karşılık müvekkili firmanın ve eşyanın göndericisi olan firmadan herhangi bir onay almadan tamamen kendi inisiyatifiyle yükü ... ... Limanı'na boşalttığını, davalı firmanın eşyaları ... Limanı'nda yaşanan yoğunluk nedeniyle aldıkları bir karar neticesinde ETA (beklenen varış tarihi) 31/01/2023 tarihi olmak üzere ... ... Limanı'ndan teslim almaları yönünde gönderici firma vasıtasıyla müvekkili firmaya bilgi iletilmişse de müvekkilinin anlaşma şartlarına uyulmasını talep ederek eşyayı CIF ... teslimi ile kabul edeceğini gönderici firma aracılığıyla davalı yana bildirdiğini, davalı acentenin tamamen eşyayı anlaşma şartlarına uygun şekilde teslim borcunu yerine getirmediğini, eşyanın anlaşma şartlarına göre ... Limanı'na indirilmesi gerekirken müvekkilinin kendi inisiyatifi dışında ve tamamen davalı firmanin inisiyatifi dahilinde ... ... Limanı'na 31/01/2023 tarihinde boşaltılmasından sonra 06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli olarak gerçekleşen deprem nedeniyle müvekkili firmaya ait eşyaların bir kısmının tamamen yanarak kullanılamaz hale gelmesine geriye kalan kısmının da kalitesini yitirerek piyasa değerini yitirmesine, borcunu gereği gibi ifa etmeyen taşıyanın kusuru nedeniyle sebep olunduğunu, borçlunun üzerine düşen özen yükümlülüğünü yerine getirerek eşyayı anlaşma şartlarına uygun olarak ... Limanı'na boşaltsaydı eşyaların deprem nedeniyle zarar görmeyeceklerini, deprem sonrasında müvekkilinin halen eşyasını teslim almak üzere hazır olduğunu davalı taşıyana bildirse de davalı eşyaları teslim yükümlülüğünü yerine getirmediğini, 01/06/2023 tarihinde Survey marifetiyle gerçekleştirilen inceleme ile eşyaların hasar durumu tespit edildiğini, ilgili rapora göre 3 konteyner muhteviyatı eşyanın tamamen yanmış olduğu geriye kalan 5 konteyner eşyanın tespitinin istif nedeniyle yapılamadığını, aktarma sırasında tespitinin yapılabileceğinin raporlandığını, eşyaların liman içi aktarılması sırasında ekspertiz raporu aldırılarak teslimi konusunda hukuki hakları saklı olarak anlaşıldığını, 18/08/2023 tarihinde ... Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen tespit raporu neticesinde hasarlı ve ekonomik değeri düşen eşyanın 18/08/2023 tarihinde teslim alındığını, müvekkilinin uğradığı zararların tazmini için 18/09/2023 tarihinde taraflarınca KEP elektronik tebligat adresi üzerinden ihtarname gönderildiğini, davalı firmanın taleplerini karşılamadığından temerrüde düştüğünü, 09/10/2023 tarihinde uyuşmazlığın çözümü için zorunlu arabuluculuğa taraflarınca başvurulduğunu ancak 08/11/2023 tarihli arabuluculuk son tutanağı ile anlaşmaya varılamadığından işbu davayı ikame etme zorunluluğu hasıl olduğunu, tamamen yanan konteynerler nedeniyle zayi olan eşyadan toplam zararlarının 56.160 USD olduğunu, yanan konteynerlerden kaynaklı yoksun kalınan kâr 6.480 USD olduğunu, satış taahhüdünün yerine getirmek için stoktaki yüksek maliyetli ürünün zararına satışı ile oluşan zarar 61.050 USD olduğunu, kalite kaybından kaynaklı zararına satış nedeniyle 11.040 USD zarar edildiğini, 18/08/2023 tarihli gözetim/survey raporuyla tespitli 2 konteyner muhteviyatı 48.000 kg eşya, konteynerlerin zarar görmesi, eşyanın devrilmesi, ambalajlarındaki yırtılmalar ve benzeri nedenleriyle kalite kaybından kaynaklı eşyanın ... numaralı alış faturasındaki kıymetten daha düşük bedelle ... firmasına ...-034/18.08.2023 sayı ve tarihli fatura ile tonu 550 USD'de satılmak kaydıyla ton başına 230 USD olmak üzere toplamda 11.040 USD zararına satış gerçekleştiğini, müspet zararlarının toplamda 134.640 USD olduğunu, fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydı ile davalı tarafından gereği gibi ifa edilmeyen edimden kaynaklı 100 ABD doları, eksik ifadan dolayı 100 ABD doları, müspet zarar için 100 ABD doları olmak üzere kısmi olarak şimdilik 300 ABD dolarının davalıdan 3095 sayılı kanunun 4/a fıkrasına göre yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranına göre hesaplanacak faizi ile tahsiline, yargılama giderleri ve taraflarına takdir olunacak vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ...'un uzun yıllardır Amerika, Avrupa, Akdeniz ve Karadeniz pazarlarında aktif olarak konteyner taşımacılığı hizmeti sunduğunu, müvekkilinin yükün taşıyanı olduğu dava konusu olayda yükleme limanı ... Terminal - Amerika’dan tahliye limanı ... olan bir taşıma bulunduğunu, taşıma kapsamında ... numaralı konşimento ile ... gemisine yüklenen PVC Westlake 1230P cinsi malın ... Limanı’nda yaşanan yoğunluk nedeniyle 31.01.2023 tarihinde ... Limanı’nda tahliye edildiğini, tahliyeden yedi gün sonra 06.02.2023 tarihinde meydana gelen deprem ve yangın sonucu bazı konteynerlerin zarar gördüğünü ve nihayetinde malların 18.08.2023 tarihinde gönderilen tarafından teslim alındığını, aynı tarihte ... Tic. Ltd. Şti. tarafından tespit raporu düzenlendiğini,. davacının zararlarına ilişkin 18.09.2023 tarihinde müvekkili ...’a ihtarname gönderdiğini ve akabinde işbu davayı ikame ettiğini, taşıyanın sorumluluğunun tahliye limanında sona erdiğini, müvekkili ...'un konşimentoda tahliye limanı olarak belirtilen ... Limanı’ndaki yoğunluk nedeniyle gemide yer alan yüklerin menfaatini korumak ve yükü en kısa sürede teslim etmek amacı ile ... Limanı’nda tahliye ettiğini, gönderilen ... MBC'ye de yazılı bildirimde bulunduğunu, taşıyanın sorumluluğunun limandan limana yükün deniz yolu ile taşınmasından ibaret olduğunu, sorumluluk dışında gerçekleşen hasar veya zararlardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, müvekkilinin denizdeki sorumluluğunun gemiyi tahliye limanına yanaştırması ile sona erdiğini, free out -fo- kaydının geçerliliğinin kabul edilmediği halde taşıyanın tevdii hakkı bulunduğunun kabulü gerektiğini, FO kaydı ile taşıyanın sorumluluğunun bittiğini, Kırkambar sözleşmeleri kapsamında TTK m. 1176 uyarınca gönderilenin taşıma tamamlanır tamamlanmaz yani gemi rıhtıma yanaşır yanaşmaz yükü fiilen “gecikmeden” teslim alma yükümlülüğü bulunduğunu, gönderilenin eşyayı gecikmeden teslim almadığı hallerde konteyneri teslim borcu olan taşıyanın TTK md. 1174’den atıfla TBK 107. maddesi kapsamında teslim alınmayan eşyayı/konteyneri, hasar ve giderleri “gönderilene” ait olmak üzere derhal bir ardiyeye/liman terminalince işletilen (gümrüklü) antrepoya tevdi hakkına sahip olduğunu, ardiye masraflarının “gönderilen” tarafından ödendiği durumda saklayan (... Limanı) ile saklatan “yük ilgilisi/gönderilen” (... MBC) arasında bir saklama sözleşmesi kurulduğunu, navlun sözleşmesinin tarafları arasındaki ilişkinin yükün ... Limanı’na gelmesiyle birlikte sona erdiğini ve liman ile yük ilgilisi arasında “saklama sözleşmesi” uygulanmaya başladığını, saklama sözleşmesinin yürürlükte olduğu sürede hasar meydana gelmiş ise bu hasardan saklama yükümlüsü olan ... ... A.Ş.'nin sorumlu olacağını, yangının taşıyan için mutlak sorumsuzluk sebebi teşkil ettiğini, davacının tazminat talepleri hesaplanabilir ve objektif olmadığını, deprem/yangının bir mücbir sebep teşkil ettiğini ve taşıyanın sorumluluğu bulunmadığını belirterek davanın reddine, davanın ... ... ... A.Ş.’ye ihbar edilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizde açılan işbu davanın, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 21/11/2023 tarih, ... sayılı Görevsizlik Kararı ile geldiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talimat yolu ile resen seçilen bilirkişi Serbest Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 11/06/2024 havale tarihli raporda özetle; davacı ...Tekstil İnşaat Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin 2023 takvim yılı ticari defterlerinin Açılış-Kapanış Noter tasdikleri, usulüne uygun olarak yasal sürelerinde oluşturulduğu, sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacı ...Tekstil İnşaat Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin Muavin Defter (Yevmiye Defteri yardımcı defteri) kayıtlarına göre; Satıcı ... ile ticari alışverişe ilişkin muhasebe hesap kayıtlarını, 320.03.009 Satıcılar ... hesabında takip ettiği, "320 Satıcılar Hesabı; İşletmenin ana faaliyet konusuyla ilgili her mal ve hizmetlerden kaynaklanan senedi olmayan borçların takip edildiği hesaplardır.", 2023 takvim yılında taraflar arasında gerçekleşen ticari alışverişten dolayı Net ağırlık 192.000 kg, 149.760 USD tutarındaki PVC emtiasını ithal ettiği, ithal edilen emtianın 02.02.2023 tarihli ... yevmiye maddesi ve 18.08.2023 tarihli ... yevmiye maddesi ile toplam 201.735 USD karşılığı 5.030.313,32 TL'sini Satıcı ... hesabına alacak kaydı ile muhasebe kayıtlarına alındığı, 18.08.2023 tarihli ... yevmiye maddesinde 4.053.718,66 TL tutarındaki alacak kaydında sehven TL'sine çevrilmiş USD tutarın (Döviz Tutarı kısmına) TL tutarı olarak kaydedildiği, ilgili hatalı kaydın 01.12.2023 tarihli ... yevmiye maddesi ile düzeltildiği, davacı ...Ltd. Şti.' nin Satıcı ...'ye 01.02.2023-01.12.2023 tarihlerinde ...-... yevmiye numaraları muhasebe kayıtlarıyla toplam 201.735 USD karşılığı 3.840.920,66 TL ödeme yapıldığı, yapılan ödemelerinin borç kaydının yapıldığı, 01.12.2023 tarihinde Satıcı ...'nin 1.189.410,65 TL alacaklı olduğu, alacak bakiyesinin 31.12.2023 tarihli ... yevmiye maddesi ile Satıcı ...'nin cari hesabına borç kaydı yapıldığı ilgili kaydın kur farkından kaynaklandığı, yapılan ödemeler ve kayıtlar sonucunda Satıcı ...'nin 31.12.2023 tarih itibariyle Borç/Alacak bakiyesinin bulunmadığı sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, kısmi dava şeklinde açılan tazminat davası olup uyuşmazlığın davalının yükü ... Liman'a boşaltması gerekirken ... Limanı'na boşaltması sebebiyle davacının uğradığı müspet zararının, davalının edimini gereği gibi yapmaması nedeniyle uğradığı zararının ve eksik ifa nedeniyle zarar miktarının tespiti noktasında toplanıldığı anlaşılmıştır.
Davaya konu satım şekli CIF satış şekli olup davacı tarafça satın alınan emtia bedelinin dava dışı satıcının cari hesabına borç kaydı yapıldığı cari hesap bakiyesinin ödendiği, böylece davacının davada aktif dava ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
HMK’nn 324. maddesine göre; “Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi halde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümler saklıdır.” Madde hükmünde, delil avansının yatırılmaması halinde, tarafın o delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılacağı düzenlenmiş olup, bu durumda mahkemenin davayı mevcut delil durumuna göre değerlendirerek karar vermesi gereklidir. Diğer deliller ile dava kanıtlanamamışsa, delil avansının kesin süreye rağmen yatırılmaması halinde davanın usulden değil, esastan reddi gerekir.
Eldeki davada davacının alacaklı olup olmadığı, davalıların emtianın hasarlanmasında kusurunun bulunup bulunmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılması zorunlu olup, teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle gerekli inceleme ve araştırmanın mahkemece yapılmasının mümkün olmadığı açıktır.
Somut olayda mahkememizce 30.04.2025 tarihli ara karar ile dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş, ara karada belirtilen miktarda delil avansının ikmal edilmesi hususunda davacıya kesin süre verilerek kesin süreye uyulmaması halinde ortaya çıkacak hukuki sonuçlar ihtar edilmiştir.
Mahkemece depo edilmesi istenen avansın delil avansı niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Davacı vekili tarafından verilen kesin süre içerisinde bilirkişi delil avansını yatırmamış, bu durumu açıklar mahiyette herhangi bir mazeret dilekçesi de dosyaya ibraz edilmemiş ve mevcut delil durumuna göre karar verilmesini talep etmiş böylece delil avansı bulunmadığından inceleme işlemi gerçekleştirilmemiştir. Kesin süreye uyulmaması nedeniyle bilirkişi incelemesinin yapılamadığı, verilen kesin sürenin HMK'nın 324. maddesine uygun olduğu, kesin süreye uyulmamasının sonuçlarının usule uygun şekilde ihtar edildiği, duruşmaların uzadığı , sonraki yapılan usuli işlemlerin davacıya hak kazandırmayacağı, somut uyuşmazlığa konu zararın davalının kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının ispatı için bilirkişi delinin yargılamada mecbur olduğu, davanın aydınlatılmasında hakimin hukuki bilgisi dışında teknik bir incelemeye ihtiyaç duyulduğu anlaşıldığından, ispatlanamayan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-İspatlanamayan davanın REDDİNE,
2-Karar harcı olan 615,40 TL'den peşin alınan 269,85 TL'nin mahsubu ile bakiye 345,55 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davalı vekili için takdir edilen 9.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.25/09/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır