T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2024/143 Esas
KARAR NO :2025/95
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:09/02/2024
KARAR TARİHİ:20/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin uluslararası taşıma hizmetleri sunan bir şirket olduğunu, davacı müvekkil şirket ile davalı şirket arasında deniz, hava ve kara taşımasından kaynaklı cari hesap ilişkisi mevcut olduğunu, davacı şirket tarafından davalı şirket ile yapılan anlaşma neticesinde 4 farklı konşimento üzerinden iki farklı yük elleçlendiğini, ... yükleme limanlı ve Singapur aktarma limanlı ve Sydney teslimli 07.11.2021 tarihli konşimentolar tahtında ... nolu konteyner muhteviyatı yüklerin davacı müvekkili şirket tarafından deniz yolu ile taşıtılması hizmeti tam ve eksiksiz olarak sunulduğunu, söz konusu konteyner muhteviyatı yüklerin fiili taşıyan/armatör şirket tarafından .../İstanbul Limanı'ndan ... sefer nolu ve ... adlı gemiye yüklendiğini, geminin 09.12.2021 tarihinde aktarma limanı olan Singapur Limanı'na vardığını, yüklerin aktarma limanı Singapur'a varması ile birlikte gönderici tarafından varış limanı olan Avustralya'nın yasal gerekliliklerinin yerine getirilmediğini, fumigasyon ve sair işlemlerin ve bunlara ilişkin evrakların eksik olduğu anlaşıldığından derhal davalı şirket ile iletişime geçildiğini, davalı şirketin ve gönderici müşterisinin masrafları kabul etmesi, ilgili varış limanında zorunlu olan eksik evrakları tamamlaması ve gerekli prosedürleri yerine getirmesi sürecinde aktarma limanında demuraj ve operasyonel birtakım giderlerin oluşması sebebiyle müvekkili şirketin zararı oluştuğunu, armatör şirket tarafından müvekkili şirkete yansıtılacak işbu operasyonel giderlerin davalı şirkete bildirildiğini, bu giderlerin davalı şirkete 19.04.2022 tarihli 1.083,20 USD bedelli ... numaralı, 19.04.2022 tarihli 720,40 USD bedelli ... numaralı, 19.04.2022 tarihli 2.024,00 USD bedelli ... ve 19.04.2022 tarihli 850,00 USD bedelli ... numaralı faturalar üzerinden yansıtıldığını, icra takibine ilişkin diğer bir cari hesap kaynaklı alacakta davalı şirketin talimat ve onayı doğrultusunda, ... numaralı ve 21.03.2022 tarihli konşimento tahtında ... numaralı konteyner muhteviyatı yüklerin denizyolu ile ...'dan Tema'ya taşıması davacı müvekkil şirket tarafından organize edildiğini, taşıma işinin davacı müvekkili şirket tarafından tam ve eksiksiz şekilde yerine getirildiğini, bu hizmetin bedeli olarak 22.03.2022 tarihli 211,70 USD bedelli ... numaralı navlun faturası davalı şirkete düzenlendiğini, davalı şirket tarafından navlun faturasına süresi içerisinde hiçbir itirazda bulunmamasına rağmen davalı şirketin işbu bedelin de içinde havi olduğu cari hesap bakiyesini de ödemekten imtina ettiğini, müvekkili şirketin ilgili cari hesaptan kaynaklı alacaklarını davalı yandan tahsil edemeyince borçlu/davalı şirket hakkında .... İcra Müdürlüğü’nde ... Esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin söz konusu icra takibine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini, müvekkili şirketin cari hesaptan kaynaklı olarak davalı şirketten alacağı bulunduğundan davalı şirket aleyhine icra takibi başlatıldığını ve davalı şirketin haksız ve mesnetsiz olarak takibe itirazda bulunduğunu, davalı şirket tarafından yüklerin fumigasyonunun yolculuktan önce yapılmamış olması nedeniyle hem fumigasyon masrafları doğmuş hem de aktarma limanında ciddi bir gecikme yaşandığını, fumigasyon masrafları göndericiye/ihracatçıya ait olup davalı taraf yazışmalarında bu hususu kabul ve ikrar ettiğini, dava şartı arabuluculuk sürecindeki görüşmelerin sonuç vermediğini ve sürecin anlaşmama ile sonuçlandığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davanın kabulü ile .... İcra Müdürlüğü’nde ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptaline, icra takibinin talep edilen miktar ve asıl alacağa takip tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden 1 yıl vadeli mevduat hesabına uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden devamına, karşı taraf davalı/borçlunun haksız itirazı sebebiyle itiraz edilen kısma ilişkin alacağımızın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalı borçluya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı ancak cevap sunulmadığı anlaşılmıştır.
Mahkememizde açılan işbu davanın .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/02/2024 tarih, ... sayılı görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır.
Dava, itirazın iptali olup uyuşmazlığın davacının davalıdan demuraj ve fumigasyon alacaklısı olup olmadığının tespiti ve alacak miktarı hususunda toplanıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememiz dosyasına sunulan 08/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda; dosya mevcudu, davacı ve davalı şirketin 2022 yılına ait ticari defterleri, dava ve icra dosyası ile yine bu kayıtların dayanağı belgelerin muhasebesel ve taşımacılık yönünden tetkiki sonucunda ve rapor içinde açıklanan nedenlerle; incelenen davacı şirkete ait 2022 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2022 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2022 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, incelenen davalı şirkete ait 2022 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davalı şirketin 2022 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davalı şirketin 2022 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacı ...ve Tic. A.Ş.’nin düzenlediği demuraj ve fumigasyon faturalarından kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 22.07.2022 tarihi itibariyle davalı ... Dış Tic. Ltd. Şti.’den 4.889,30 USD karşılığı 86.189,56 TL cari hesap alacağının bulunduğu, davalı ... Dış Tic. Ltd. Şti’nin tarafına düzenlenen demuraj ve fumigasyon faturalarını kabul etmeyerek iade faturası düzenlemesinden kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 22.07.2022 tarihi itibariyle davacı ...ve Tic. A.Ş.’ye herhangi bir borcunun bulunmadığı, dava ve icra takibine konu olan demuraj ve fumigasyon ücreti alacağı ile ilgili olarak dava dışı ... ... Lojistik A.Ş. tarafından 25.03.2022 tarihinde ... nolu 204,40 USD tutarlı e-faturanın davacı şirket ünvanına düzenlenmiş olduğu, davacı şirketin tarafına düzenlenen 25.03.2022 tarihinde ... nolu 204,40 USD tutarlı e-faturaya istinaden dava dışı ... ... Lojistik A.Ş.’ye ...A.Ş. aracılığıyla 15.04.2022 tarihinde 2.609,25 USD havale göndererek tarafına düzenlenen fatura bedelini cari hesaba istinaden ödediği, dava ve icra takibine konu olan demuraj ve fumigasyon ücreti alacağı ile ilgili olarak dava dışı ... LTD tarafından 01.03.2022 tarihinde ... nolu 4.405,60 USD tutarlı faturanın davacı şirket ünvanına düzenlenmiş olduğu, davacı şirketin dava dışı ... LTD’den 2022 yılında hizmet aldığı ve dava dışı şirkete hizmet verdiği, bu ticari ilişki kapsamında mahsuplaşma yoluyla tarafına düzenlenen fatura bedelini kapattığı, başka bir ifadeyle mahsuplaşma yoluyla fatura bedelinin ödendiği, dava ve icra takibine konu olan demuraj ve fumigasyon ücreti alacağı ile ilgili olarak dava dışı şirketler tarafından toplam 4.610,00 USD (204,40 USD +4.405,60 USD) tutarında davacı şirkete fatura düzenlendiği, davacı şirketin tarafına düzenlenen fatura bedelini davalı şirkete 4.889,30 USD olarak yansıttığı, davacı ile davalı arasındaki akdi ilişki olduğu, davacının dava dışı alt taşıyanlara ödediği depolama ücreti ve navlunu kendi akidi davalıdan talep edilebileceği, ancak davacının düzenlendiği fatularda alacağın konusu olarak “demuraj açıklamalı” olarak tanzim edildiği, bu konuda nihai takdirin mahkemeye ait olduğu, davacı şirketin icra takip tarihi öncesinde davalı yandan işlemiş faiz talebinde bulunmadığı, tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin değerlendirilmesinin Mahkemenin takdirinde olduğu sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, tacirler arası hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasında 2 farklı taşıma ilişkisinden kaynaklı ticari ilişki bulunduğu sabittir.
Davacının hizmetlere ilişkin fatura bedellerinin ödenmediği iddiasına karşılık, davalı cevap vermemiştir. Ancak yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde, her iki tarafın ticari defterlerinin de usulüne uygun tutulduğu, davacı tarafça takibe konu edilen alacağa ilişkin faturaların her iki taraf defterlerinde kayıtlı altına alındığı, davalı tarafça takibe konu edilen 4 adet faturaya ilişkin iade faturası kestiği tespit edilmiştir.
Davacı tarafça takibe konu edilen faturalar 22.03.2022, 19.04.2022 ( 4 adet fatura) tarihli olup aynı tarihlerde davalı tarafça defterlerine işlemiş, davalı tarafından ardiye ve demuraj ücretleri için kesilen iade faturaları ise 10.06.2022 tarihinde düzenlenmiştir.
6102 sayılı TTK'nın 21/2 maddesinde "Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır." hükmü yer almaktadır.
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 11/11/2020 tarihli 2019/3926 E. 2020/2954 K. sayılı ilamında; "...Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 27.06.2003 tarih ve 2001/1 Esas, 2003/1 Karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere; bir faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içerdiği bilgilere itiraz etme hakkına sahiptir. Aksi taktirde faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır (Fatura ve dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı TTK'nın m. 21/2.). Bu hüküm, fatura içeriğinden kabul edilen hususlara ilişkin olarak, faturayı düzenleyenin lehine; adına fatura düzenlenenin aleyhine bir karine getirmektedir. Bu karine, faturanın ispat gücüne yönelik bir düzenlemeyi ortaya koymaktadır. Diğer anlatımla, fatura, düzenleyen aleyhine delil olduğu gibi, kendisi faturayı düzenlemediği halde tebliğinden itibaren sekiz gün içinde itiraz etmeyen aleyhine de delil olabilecektir. Faturanın adına tanzim edilen aleyhine ispat vasıtası olması, yani, faturayı alan kişinin fatura kendinden sadır olmamakla birlikte aleyhine delil teşkil etmesi TTK'nın 21. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen ve yukarıda ayrıntısı açıklanan bu karineden kaynaklanmaktadır. İşin bedeli sözleşme kurulurken kararlaştırılmış olup, fatura ise bu aşama ile ilgili değil, ifa safhası ile ilgili bir belgedir. Fatura öncesinde taraflar arasında borç doğurucu hukuki ilişkinin bulunması, faturanın da bu ilişki nedeniyle düzenlenmiş olması gerekir. Faturayı alan (faturayı defterlerine kaydetmemesi koşulu ile) akdi ilişkiyi inkâr ettiğinde, faturayı gönderenin önce akdi ilişkiyi kanıtlaması gerekir.
Fatura, sözleşmenin kurulması safhasıyla ilgili olmayıp ifasına ilişkin olduğundan öncelikle temel bir borç ilişkisinin bulunması gerekir. 6102 sayılı TTK'nın 21. maddesinin 2 ve 3. fıkrasındaki karine aksi ispat edilebilen adi bir karinedir. 2. fıkra gereği sekiz gün içinde faturaya itiraz edilmesi durumunda fatura içeriğinin doğru olduğunu faturayı düzenleyen tacirin ispat etmesi gerekir. Taraflar arasında bu tür bir sözleşme ilişkisi yoksa düzenlenen belge gerçek anlamda fatura olarak kabul edilemez. Bu belge belki icap olarak kabul edilebilir ki, buna itiraz edilmemesi, anılan 21/2. madde hükmü anlamında sonuç doğurmaz. Öte yandan, sadece faturanın tebliğ edilmiş olması akdi ilişkinin varlığını ispatlamaz. Karşı tarafın akdi ilişkiyi inkâr etmesi halinde tacir, öncelikle akdi ilişkiyi başkaca delillerle ispatlamalıdır. Akdi ilişkinin ispatlanamaması halinde faturanın anılan fonksiyonundan yararlanma imkânı yoktur. Faturanın ispat aracı olması, ancak niteliği gereği faturaya geçirilmesi gereken bilgiler (olağan içerik) hakkında geçerlidir.
Sözleşmenin ifa safhasıyla ilgili olarak düzenlenen faturanın şekli ve kapsamının ne olması gerektiği konusunda, Türk Ticaret Kanunu'nda özel bir hüküm bulunmamakta, anılan Yasa'nın 21. maddesinde neyi ifade ettiği açıklanmaksızın faturanın içeriğinden söz edilmektedir. Faturanın zorunlu içeriği ve şekil şartlarına ilişkin ayrıntılı düzenleme Vergi Usul Kanunu'nda yer almaktadır. Faturanın olağan içeriği, akdin ifası ile ilgili hususlarla sınırlıdır (VUK'nın m. 230). Dolayısıyla, faturanın içeriği, faturanın bu temel niteliğine uygun olmadığı takdirde, sekiz günlük itiraz süresinin geçirilmesi bu hususları yazılı delil haline getirmez. Faturaya itiraz, faturanın teslim alındığı tarihten itibaren sekiz gün içinde yapılmalıdır. İtirazın sekiz gün içinde karşı tarafa varması şart değildir. Sekiz günlük süre, hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi değildir. Sadece ispat yükünün yer değiştirmesi açısından önem taşır. Sekiz günlük süre içinde itiraz edildiği taktirde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunu ispat külfeti faturayı veren tarafa ait iken, sekiz günlük sürenin geçmesinden sonra itiraz edilmesi halinde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığını ispat külfeti faturayı alan tarafa ait olur. Faturayı alan her türlü delille bu külfeti yerine getirebilir (Prof. Dr. Sami Karahan, Ticari İşletme Hukuku, 23. Baskı, Eylül 2012, Sh 111 vd.).
Faturanın tebliği şekle bağlı değildir, yazılı veya sözlü herhangi bir şekilde yapılabilir. Muhatap hazır ise kendisine elden verilmesi, değil ise herhangi bir şekilde gönderilmesi mümkündür. Ancak, uyuşmazlık halinde ispat kolaylığı açısından, fatura tebliğinin noter aracılığıyla ya da imza karşılığı elden tebliğ yolu ile ya da telgraf, teleks yolu ile veya PTT aracılığıyla ya da faks çekilmesi yahut güvenli elektronik imza ile elektronik posta gönderilmesi şeklinde yapılması uygundur. Faturaların borçluya tebliğ edilip edilmediği, itiraza uğrayıp uğramadığı belirlenmeli, faturaların tebliğ edilmiş ve 8 günlük itiraz süresi içerisinde itiraz edilmemiş olduğunun tespiti halinde faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunun alacaklı tarafça kanıtlanmış olduğu ve sadece fatura içeriğinin kesinleştiği, bunun aksinin yani faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığının ve kesinleşmediğinin kanıt yükünün bu kez borçluya geçtiği kabul edilmelidir. Faturaların tebliğ edildiğinin alacaklı tarafça kanıtlanamaması ya da kanıtlanıp da süresinde iade edildiğinin borçlu tarafça kanıtlanması halinde, borçlu taraf alacaklının hizmet vermediğini savunmakta ise, faturaya konu hizmetin verildiğinin alacaklı tarafça kanıtlanması; borçlunun faturaları tebliğ alıp süresinden sonra iade etmesi halinde de faturanın alacaklı tarafça gönderilmesi şeklindeki icabı, borçlunun (faturayı defterine kaydetmemek ve hizmet almadığını savunmak suretiyle), kabul etmemesi ya da borçlunun faturayı kendi defterine kaydetmekle birlikte süresinde itiraz ve iade etmesi halinde hizmetin verildiğini yine alacaklının kanıtlaması gerekeceğinden, bu doğrultuda alacaklının delillerinin toplanıp değerlendirilmesi, şayet borçlunun faturaları kendi defterlerine kaydetmesi halinde alacaklının HMK'nın 222. (6762 sayılı TTK'nın 84. ve 85.) maddesi uyarınca alacağını ispatladığının kabul edilmesi gerektiği gözetilmelidir..." Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 10/02/2016 tarihli 2015/4576 E. 2016/621 K. sayılı, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 08/02/2016 tarihli 2015/5485 E. 2016/550 K. sayılı, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 09/12/2015 tarihli 2015/2467 E. 2015/7975 K. sayılı, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 11/01/2016 tarihli 2015/4473 E. 2016/19 K. sayılı ilamları da aynı mahiyettedir.
Taraflara ait ticari defterler üzerinde yapılan incelemede, davacı tarafça takibe konu edilen faturaların, davalı tarafından fatura tarihlerinde defterlerine işlendiği, 8 günlük itiraz süresi içerisinde itiraz ve iade edilmediği, iade faturasının ise son fatura tarihinden yaklaşık 2 ay sonra düzenlendiği tespit edildiğinden, yukarıda yer verilen emsal kararlar uyarınca, davacının davalıdan 4.889,30 USD alacaklı olduğu sabit hale gelmiş, (İstanbul BAM 45 HD 2021/1003 Esas- 2024/1149 Karar) alacağın faturaya dayandırıldığı ve likit olduğu mahkememizce değerlendirilerek davacı lehine alacağın %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın iptaline, takibin 4.889,30 USD asıl alacak bakımından devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca TC Merkez bankası USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek USD faizi oranının uygulanmasına,
2-İcra inkar tazminatı talebinin kabulü ile 4.889,30 USD asıl alacağın takip tarihindeki efektif satış kuru üzerinden hesap edilen TL karşılığı üzerinden %20 oranı üzerinden hesaplanan 17.346,08 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar harcı olan 10.253,96 TL'den peşin alınan 2.131,13 TL'nin mahsubu ile bakiye 8.122,83 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (2.619,53 TL ilk harç, 1.552,00 TL posta ücreti ve 15.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 19.171,53 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.20/02/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır