T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO : 2024/181 Esas
KARAR NO : 2024/471
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 15/04/2024
KARAR TARİHİ : 03/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Huzurda ki davanın ... nolu ve 24.08.2022 başlangıç tarihli Nakliyat Abonman Sözleşmesi poliçesi ile ... no.lu ve 29.05.2023 başlangıç tarihli Nakliyat Sigorta Emtia Gemi Poliçesi ile sigortalı bulunan dava dışı ... San ve Tic Ltd Şti'ye ait emtiaların Çin- Türkiye taşımasını üstlenen davalı/borçlu / taşıyıcı şirketin sorumluluk sahasında iken ıslanarak hasara uğraması nedeniyle oluşan hasarların tazmini amacıyla dava dışı sigortalıya ödenmiş olan 61.993,33 TL hasar tazminatının borçlu / davalı / taşıyıcı şirketten TTK'nın 1472. Maddesi hükmü uyarınca rücuen tazmini ....İcra Müdürlüğü'nün 2023/... E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemi ile ikame edildiğini, davalı tarafın mezkur icra takibine karşı, yetki itirazında bulunulduğunu, bu yetki itirazının kabul edilmesi hukuken imkan dahilinde olmadığını. Somut uyuşmazlıkta konşimentoda yer alan yetki kaydının uygulanması gündeme gelse dahi, bu kaydın TBK m.25'e göre genel işlem koşulları içerik denetimine tabi olacağını, anılan takibin ilgili yetki kuralları gereğince, yetkili icra müdürlüğünde başlatılmış olması sebebi ile, davalı ... ... A.Ş tarafından yapılmış olan haksız yetki itirazının reddin karar verilmesi gerektiğini, dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Çin'de yerleşik, ... Ltd. şirketinden 20.04.2023 tarih ve ... fatura kapsamında FOB teslim şekilli, toplam 730 kap (brüt 12.560,00 kg) ve 56.088,60 USD tutarında çizilmez cam film oto aksesuarları satın alındığını.İşbu emtiaların Çin'in Rongqi Limanı'ndan ... Limanı'na kadar olan deniz yolu nakliyesi, ... nolu navlun faturası, ... no.lu ve ... no.lu konşimentolar kapsamında davalı üst taşıyıcı ... ... A.Ş'nin sorumluluğunda ve dava dışı fiili taşıyıcı ... tarafından temin edilen... no.lu 40 feet’lik kapalı tip konteyner içerisinde ... gemisine 21.04.2023 tarihinde yüklenmek suretiyle gerçekleştirildiğini.Emtiaların gümrük işlemleri 06.06.2023 tarihinde ... Gümrük Müdürlüğü tarafından tamamlandığını ve ... barkod numaralı Gümrük Beyannamesi tanzim edildiğini, sonrasında emtialar dava dışı sigortalının İkitelli / İstanbul'da bulunan deposuna sevk edildiğini, meydana gelen hasarlardan ötürü dava dışı sigortalı şirket 01.06.2023 tarihinde müvekkil şirkete ihbarda bulunduğunu, bunun üzerine müvekkil şirket tarafından mezkur emtiada meydana gelmiş olan hasar için bağımsız ve uzman eksper tarafından hasarın miktarı ve niteliği yönünden detaylı tespit yaptırılmış olduğunu, ekspertiz çalışması sırasında dava konusu konteynerin canlı olarak incelenmesi için ekspertiz ekipleri tarafından davalı şirket yetkilileri ile e-posta üzerinden iletişime geçildiğini ancak davalı şirket yetkilileri bahse konu konteynerin onarıldığını ve yeniden dolaşıma sokulduğunu bildirdiklerini. Söz konusu e-posta yazışmaları davalı şirketin onarımını gerçekleştirdiği konteynerin hasarlı olduğunu, davalı şirketin kusurunu ve ihmalini ikrar ettiğininin bir göstergesi olduğunu. Davaya konu hasarın davalı taşıyıcı şirketin sorumluluk sahasında oluştuğu yapılan incelemelerle sabit olduğunu beyanla, .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... E. sayılı dosyasından başlatılan icra takibine konu alacağın aslı ile ferilerine ilişkin olarak muteriz borçlu şirket tarafından yapılan itirazın iptalini ve icra takibindeki miktar üzerinden takibin devamını, takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminat ödenmesini ve tüm yargılama giderleri ile ücreti vekaletin de davalı yana yükletilmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu taşıma için düzenlenmiş olan ... numaralı konişmento, ... ... Limited tarafından düzenlendiğini. İlgili konişmeto üzerinde de açıkça yazılmış olduğu üzere hem akdi hem de fiili Taşıyan ... ... Limited şirketi olduğunu, müvekkili şirketin, bu taşımada ... ... Limited Singapur şirketinin acentesi olduğunu, davanın yanlış tarafa açıldığını, acenteye doğrudan husumet yöneltilemeyeceğini, acenteye ancak ve ancak taşıyana izafeten husumet yöneltilebileceğini bu hususun ıslah ile dahi düzeltilemeyeceğinin sabit olduğunu, müvekkili şirketin, a ... ... tarafından düzenlenen konişmentoda da "as delivery agent only" yani sadece teslimat acentesi olarak yazıldığını, müvekkili, taşıyan değil sadece ilgili yük Türkiye'ye geldiğinde teslimat acentesi olarak birtakım işlemler gerçekleştirdiğinden hasarı kabul anlamında olmamakla birlikte, hasardan sorumlu tutulması mümkün olmadığını. Bu sebeple davanın başkaca bir incelemeye dahi gerek olmaksızın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini,. Dava konusu taşımaya ilişkin konişmentonun 16. maddesine göre, Taşıyana karşı açılacak davaların Çin Mahkemeleri’nde açılması ve ihtilaflara Çin Halk Cumhuriyeti hukukunun uygulanması gerekli olduğunu. Yetkili Mahkeme Çin mahkemeleri olduğunu. Uygulanacak hukuk da Çin Halk Cumhuriyeti hukuku olduğunu, hasar ihbarı Gönderilen tarafından müvekkili şirkete 20.06.2023 tarihinde yapıldığını. Hasar ihbarının süresinde yapılmadığında hasarın müvekkil şirketin sorumlu olduğu sahada meydana geldiğini ispatının yükü davacıda olduğunu. Ambalaj yetersizliğinden doğan hasarlardan taşıyan sorumlu tutulamayacağını, bu sebeple davanın reddi gerektiğini beyanla, davanın reddini, davacı taraf aleyhine, İİK 67/2 uyarınca %20 den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin karşı yana yükletilmesinine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava,davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
.... İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta Anonim Şirketi borçlusunun ... AŞ. olduğu, 06/10/2023 tarihinde 64.450,98 TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçlulara 11/10/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 13/10/2023 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 15/04/2024 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 14/08/2024 tarihli raporda; Tanzim edilen 2.685 USD tutarlı borç dekontunun, davalı ... ... tarafından kabul edilerek nezdinde ki ... ... ... () LTD hesabına 01.05.2023 tarihinde alacak kaydedildiği, Davalı ... ... ile acentesi olduğu anlaşılan davadışı ... ... ... () LTD arasında cari hesap ilişkisi olduğu, ödemelerin fatura bazında değilde cari hesaba mahsuben yapıldığı, 2.685 USD navlun bedeli içerikli borç dekontunun ödemesinin ... tarafından 11.05.2023 tarihinde yapılan 175.220,25 USD içerisinde yer aldığı, Davalı ... tarafından ödemesi yapılan 2.685 USD tutarlı navlun bedeli içerikli borç dekontunun kar ilavesi ile yük alıcısı olan davadışı ...'e yansıtıldıdığı ve ... adına aşağıda örneği sunulan faturanın tanzim edildiği tespit edildiğine ilişkin görüşlerini bildirmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigortası Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Ticaret Ltd Şti tarafından Çin'den FOB teslim şekli ile ithal edilen oto aksesuarı emtiasının, Çin-Rongqi Limanı'ndan Türkiy-İstanbul Limanı'na gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı... Sanayi ve Ticaret Ltd Şti firmasının konşimentoda gönderilen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 02/08/2023 tarihli ödeme dekontuna göre %10 ilave sigorta poliçesinden kaynaklanan marj ile birlikte toplamda 70.442,67 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... Ltd Şti firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Bu hali ile davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödeme kapsamında TTK. 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde, konşimentonun dava dışı ... ... ( ... ) Limitad tarafından ZIM acentesi sıfatı ile imzalandığı, davalının unvanının konşimentoda malların teslimi için başvurulacak bilgisi altında belirtildiği, dosyaya celp edilen gümrük kayıtlarına göre de yük teslim talimat formunun davalı tarafından gümrüğe verildiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte davacı vekilil tarafından dava dilekçesi ekinde dosyaya ibraz edilen 29/05/2023 tarihli Navlun Bedeli açıklamalı faturanın davalı tarafından dava dışı sigortalı ... adına düzenelndiği anlaşılmakla birlikte ilgili faturada navlun faturasının dava dışı ... ... ... Limited firmasının acentesi sıfatıyla düzenlendiğinin kayıtlı olduğu görülmüştür. Davalı vekili tarafından cevap dilekçesi ile davaya konu taşımaya acente olarak dahil olduklarından bahisli pasif husumet itirazında bulunulmuş olmakla, mahkemece davalı tarafından düzenlenen navlun faturası uyarınca davalının TTK 921 maddesi gereği taşıyan sıfatını haiz olup olmadığının tespiti bakımından, davalının ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılarak ilgili navlun faturasının adına acente olarak düzenlendiği anlaşılan dava dışı ... ... ... Limited firmasına aktarılıp aktarılmadığının tespiti için muhasip incelemesi yapılmasına karar verilmiştir. Düzenelel muhasip raporu neticesinde davalının dava dışı sigortalı adına düzenleyerek tahsil etmiş olduğu navlun bedelini davalı ... ... tarafından kabul edilerek nezdinde ki ... ... ... (... ) LTD hesabına 01.05.2023 tarihinde alacak kaydedildiği, Davalı ... ... ile acentesi olduğu anlaşılan davadışı ... ... ... ( ... ) LTD arasında cari hesap ilişkisi olduğu, ödemelerin fatura bazında değilde cari hesaba mahsuben yapıldığı, 2.685 USD navlun bedeli içerikli borç dekontunun ödemesinin ... tarafından 11.05.2023 tarihinde yapılan 175.220,25 USD içerisinde yer aldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle davalının acente sıfatı ile düzenlendiği navlun faturası bedelini dava dışı taşıyana aktarması nedeniyle ve davaya konu konşimentoda davalının teslimat acentesi olarak kayıtlı olması hususu bir arada değerlendirildiğinde, TTK 921 maddesi gereğince davalının taşıyan sıfatını haiz olmadığı, taşımaya acente olarak dahil olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davalının ne TTK 921 maddesi gereğince ne de TTK 1238 maddesi gereği taşıyan sıfatını haiz olmadığı, acente olarak taşımada rol aldığı bu hali ile TTK 105 maddesi gereğince acenteye doğrudan dava açılamayacağı gözetilerek bu davalının pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı kabulü ile davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni usulden reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile USULDEN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 778,42 TL den karar harcı olan 427,60 TL nin mahsubu ile fazla alınan 350,82 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır