T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2024/223 Esas
KARAR NO:2025/70
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:09/05/2024
KARAR TARİHİ:13/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... A.Ş.'nin sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiye’nin önde gelen şirketlerinden biri olduğunu, dava dışı sigortalı ... Kimya Sanayi'ye ait emtianın taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, dava konusu "çuvallı sodyum gluconate" emtialarının ... numaralı konşimento tahtında Çin'den Türkiye'ye taşınmak üzere "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, tahliye işlemleri sırasında 47 adet çuvalın yırtılmış ve akarlı olduğunu, ekspertiz tarafından yapılan inceleme neticesinde sigortalı emtiada tahliye sonrasında 4.430 kg eksikliğin tespit edildiğini, tahliye sonrasında eksikliğin tespit edilmesi üzerine hasar ihbarında bulunulduğunu, davalının taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada TTK. madde 1191 uyarınca fiili taşıyan olarak meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğini, TTK 1472. maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu, taşıyanın beklenen dikkat ve özeni göstermediğini, eşyada meydana gelen hasarın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, TTK. Madde 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğu bulunduğunu, davalı/borçlu aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası kapsamında başlatılan takibe borçlu/davalı tarafından itiraz edildiğini, .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına borçlu/davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren borçlu/davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dosyaya sunduğu 07.09.2022 tarihli ... numaralı konşimentonun ... 1994 formu olduğunu, açıkça 27 Temmuz 2022 tarihli ... Parti’ye atıf yaptığını, davacının dosyaya sunduğu konşimento şartlarının ilk maddesinde hukuk ve tahkim maddesine atıf yapıldığından husumetin çözümü için mahkeme dışı tahkim yolu seçildiğini, mahkememizin konu davada yetkisiz olduğunu, davanın usulden reddi gerektiğini, davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, dava konusu hakkın zaman aşımına uğradığını, konşimentoda yer alan kayıtlar gereğince yükteki eksiklikten taşıyanın sorumluluğu bulunmadığını, emtiadaki fire oranının yasal sınırlar içerisinde olduğundan taşıyanın sorumluluğu bulunmadığını belirterek Mahkememizin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine, davanın hak düşürücü süresi içinde açılmaması nedeniyle usulden reddine, dava konusu hakkın zaman aşımına uğraması nedeniyle davanın usulden reddine, kanuni sınırların içinde olan fire oranı ve konşimentoda yer alan kayıtlarla sabit olan emtiadaki hasarlardan taşıyanın sorumluluğu bulunmadığından davanın esastan reddine, davacının dosyaya sunduğu konşimentonun noter onaylı ve yetkili makam onaylı/tasdikli Türkçe tercümesinin sunulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalıya rücu edilmesi istemine ilişkin olup, uyuşmazlığın; tarafların husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı, yükte meydana gelen eksikliğin sigorta teminatı kapsamında olup olmadığı, eksikliğin taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği, yükün eksik teslim edilmesinde davalının kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, süresinde hasar ihbarının yapılıp yapılmadığı ve gerçek zarar miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşıldı.
Davalı cevap dilekçesinde tahkim itirazında bulunmuş olup, 06.11.2024 tarihli beyan dilekçesinde ... Party'in türkçe tercümesini sunmuş , sözleşmenin incelenmesinde 26. Maddesinde Tahkim şartının yazışmış olduğu görülmüştür.
Dosyanın incelenmesinde, davacının sigortalısı tarafından Çin'de mukim şirketten sodyum emtia alındığı, emtianın Çin'de bulunan tedarikçi tarafındanTranstıme adlı gemiye yüklenerek Diliskelesi limanına getirildiği, davalının donatanın acentesi olduğu, taşımaya ilişkin konşimentoda sigortalının alıcı anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki ilişkide konşimento; taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkide ise navlun sözleşmesi hükümleri bağlayıcıdır. ... sözleşmesi taşıyanın geminin tümünün ya da bir bölümünün veya belirli bir yerini taşıtana taahhüt ederek denizde eşya taşımayı yükümlendiği sözleşmedir. Başka bir deyişle eşya taşımak amacıyla geminin bir bölümü ... sözleşmesi ile tahsis edilir. ... sözleşmesi yapıldığı taktirde taraflardan biri masrafları ödemek koşuluyla kendisine sözleşmenin ana noktalarını içeren çarterparti verilmesini isteyebilir. Sözleşmenin tarafları bazen bir araya gelerek ıslak imza atmak yerine bir tarafın bilgisayar ortamında hazırladığı ve imzasız ''recap of fixture'' denilen metnin elektronik ortamda diğer tarafa gönderilmesi ve yine elektronik ortamda diğer tarafın kabul beyanının iletmesiyle navlun sözleşmesini akdetmeyi tercih edebilirler. Recap Of Fixture şeklinde düzenlenen bu metindeki tahkim şartı geçerlidir (Yargıtay 11.HD'si, 12.01.2017 tarih, 2015/12971 E, 2017/240 K. 26.11.2014 tarih, 2014/17444 E. 2014/18405 K, 18.04.2013 tarih, 2012/6961 E, 2013/7612 K sayılı ilamları).
Somut uyuşmazlıkta davaya esas konşimentoda, sigortalı yer almaktadır. Konşimentodaki taşıma şartları için arka sayfaya atıf yapıldığı, taşıma şartlarına ilişkin birinci maddede ise "Ön yüzde tarihi belirtilmiş olan ... Parti'nin tüm şartları, imtiyaz ve istisnaları, hukuk ve tahkim klozu dahil olmak üzere geçerli kılınmıştır" ibaresi bulunmakta olduğu, sigortalının konişmentoyu gümrük müdürlüğüne teslim ettiği böylece konişmentodaki şartlardan haberdar olduğunun anlaşıldığı . Çarterpartinin 26. maddesinde hukuk ve tahkim düzenlenmiş olup, " İngiliz Hukuku geçerli olacak olup tahkim Hong kong'da uygulanacaktır" hükmü bulunmaktadır.
Taşıyan ile gönderilen (konişmentonun meşru hamili) arasındaki ilişkide konişmento esas alınır (TTK.m.1237/1). Dolayısıyla konişmento hamili gönderilen eşyayı teslim alma hakkının kapsam ve koşulları, navlun sözleşmesinden bağımsız olarak konişmentoya göre belirlenir. Davacı ... şirketinin sigortalısı, somut olayda gönderilen konumundadır ve davacı, gönderilenin halefi olarak onun hak ve sorumluluklarına tabidir. Bu nedenle, konişmentodaki tahkim şartı davacı için bağlayıcıdır.
Taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan borç ilişkisi mevcut olup, bu ilişkiden doğan uyuşmazlıkların yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi yada uyuşmazlığın tahkimde çözülmesi konusunda tarafların anlaşması mümkündür. Uyuşmazlık, tahkime elverişlidir.
Tahkim şartı konişmentoda matbu olarak yer alsa ve genel işlem şartı niteliğinde bulunsa bile uluslararası deniz yolu ile taşımalar standart sözleşmeler kapsamında yapıldığından ve dava konusu taşıma da bu konişmentoya göre yapıldığından, tahkim şartının geçerli olduğu, konişmentodaki tahkim şartının dürüstlük kuralına aykırı haksız işlem şartı olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Taraflar arasındaki taşıma ilişkisinde düzenlenen konşimentoda konulmuş olan tahkim şartının geçerli olduğu, davacının halefiyet yoluyla davayı açması nedeniyle sigortalısı olan gönderilenin sahip olduğu hak ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle üçüncü kişi olarak değerlendirilmeyeceği, matbu şekilde düzenlenmesi teamül olan deniz konşimentosundaki tahkim şartının tarafların sözleşmedeki durumuna göre haksız şart niteliğinde genel işlem koşulu olarak değerlendirilerek geçersiz sayılamayacağı anlaşılmakla, davalının tahkim itirazının kabulü mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Tahkim itirazının kabulü ile konşimentodaki tahkim şartına göre mahkememizin GÖREVSİZLİĞİ nedeni ile DAVANIN USULDEN REDDİNE,
2-Karar harcı olan 615,40 TL'den peşin alınan 590,84 TL'nin mahsubu ile bakiye 24,56 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davalı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/02/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır