T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2024/225 Esas
KARAR NO:2025/104
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:01/04/2024
KARAR TARİHİ:26/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket yaş meyve sebze ithalatı, ihracatı, alım ve satımı işiyle iştigal ettiğini, davalı şirket ise uluslararası, gemi ile konteyner ve yük taşımacılığı işiyle iştigal ettiğini, müvekkili şirketin Kenya ülkesi Nairobi kentinde kurulu ... Ltd ünvanlı şirketten 2 konteyner avokado ithalatı/satın alınması için anlaştığını, dava dışı satıcı şirket taşıma için yine davalı şirket ile anlaştığını, ürünün satın alındığı Kenya’daki şirket ile davalı taşıma şirketi arasında yapılmış olup sözleşme ile taşıma bedelinin ödeme yükümlülüğü teslim anında müvekkili tarafından gerçekleştirilecek şekilde tarafların anlaşmaya vardığını, taşınan ürün taze meyve/sebze nevinden olup yüklemesi sırasında soğutulup, ısısı ayarlanmış konteynerlere yükleneceği ve avokadonun maksimum taşıma süresi 3 hafta olduğunu, gelen ürün müvekkiline ait soğuk hava depolarında tekrar soğutulduğunu, maksimum 1 aylık süreçte piyasaya, müşterilere satıldığını, aksi halde ürünün bozulduğunu, müvekkilinin yıllardır aynı firmadan avokado ithal etitğini ve yıllardır davalı şirket tarafından bu ürünlerin taşıması gerçekleştirildiğini, anılan faturalar, konişmento ve özellikle taşıma sözleşmesinden de anlaşılacağı üzere; davalı tarafından 2 konteyner ürünün en geç 17.04.2023 tarihinde Kenya’dan gemi ile yola çıkışı ve en geç 09.05.2023 tarihinde yani 22.gün ... Limanına teslimi taahhüt edildiğini, ürünler 13.04.2023 tarihinde Kenya’dan yola çıktığını ancak taahhüt edilen 09.05.2023 tarihinden de 1 ay sonra yani 09 Haziran 2023 tarihinde ... Limanına ulaştığını ve 10 Haziran 2023 tarihinde konteynerin tahliyesi yapıldığını, bu süre zarfında taşınan ürünler de doğal olarak bozulduğunu, ürünün gecikmesi ve benzeri tüm bu hususlar anlık olarak davalı şirket yetkili ve ilgili departman çalışanlarına iletildiğini, ürünler daha ... Limanına gelmeden önce bozulacağı öngörülmüş olduğundan, davalı firma da kendilerinin ... isimli bir firmadan sörveyör tayin ettiklerini konternerlerin açılmasına ve diğer işlemlere nezaret edeceklerini bildirildiğini ve nihayetinde konteynerlerin 09.06.2023 tarihinde ... Limanına gelmesinden itibaren imhasına kadar olan süreç davalı tarafından da takip ve nezaret edildiğini, bozulan ürünler, ilgili gümrük tarafından ithalat işlemi tamamlattırılmayarak incelemeye alındığını, numuneler üzerinde yapılan laboratuvar analizleri sonucu; ... Valiliği İl Tarım ve Oman Müdürlüğü’nün 16.06.2023 Tarih E-...-305.04.01.02-... sayılı yazısı ile ürünlerin bozulmuş olduğu ve Türkiye’ye girişine izin verilemeyeceği, mahrecine iade, başka ülkeye gönderme ya da imha yönünde karar verildiğini, 08.06.2023 tarihinde yani konteynerler limana gelmeden 1 gün önce müvekkilinden 17.414,00.USD taşıma ücretlerini tahsil ettiğini, konteynerler için 4.000,00.USD depozito dahi talep ve tahsil ettiğini, müvekkilinin bu bedellerin ödenmemesi talepleri ürün indirilmez tehdidiyle reddedildiğini, geçen süreçte müvekkili tarafından ürünlerin imhası ve liman ücretlerinin davalı şirket tarafından ödenmesi talep edildiğini, ancak bu talebe de yanaşılmadığını, bu ödemeler de taraflarından yapılmak zorunda kalındığını, davalı şirkete; iki konteyner ürün içinsatıcı firmaya ödenen 42.048,00.USD ürün bedeli, 17.414,00.USD taşıma ücreti, 4.000,00.USD depozito ücreti olmak üzere toplam 63.462,00.USD’nin ve 275.412,34.TL. liman ücretleri ile 107.260,61.TL. imha masraflarının ödenmesi için müteaddit defalar mail ile yazışmalar ve telefon görüşmeleri yapıldığını, davalı şirketin istediği tüm belge ve bilgiler defalarca kendilerine iletildiğini, ancak bir türlü müvekkilinin zararı tazmin edilmediğini, davalı şirket bu süreçte demuraj faturaları tanzim ettiğini, ancak daha sonra davalı şirketin talebi üzerine navlun bedellerine ve demuraja dair faturaların iadesi için iade faturaları dahi tanzim edildiğini ve davalı şirkete gönderildiğini, davalı hiçbir ödeme yapmadığını hatta depozitoyu bile iade etmediğini, alacağın tahsili için ....İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak davalı şirket bu kez haksız ve kötü niyetli olarak borca ve yetkiye itiraz etmiş, takibin durdurulmasına sebebiyet verdiğini, konişmentoda ya da taşıma sözleşmesinde bir yetki anlaşması bulunmadığını beyanla fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla davalının ....İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı icra takip dosyasındaki borca itirazının iptali ile takibin devamına, haksız itiraz sebebiyle lehimize, asıl alacağın %20’sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin acenteliğini yaptığı... S.A tarafından dava konusu taşıma ile ilgili olarak düzenlenmiş olan konişmentolarda, “işbu konişmento tahtında taşıyana karşı doğan tüm talepler ve uyuşmazlıkların Marsilya Ticaret Mahkemeleri tarafından başkaca hiçbir ülke mahkemesinin yetkisi olmaksızın münhasıran çözüme kavuşturulacağı” öngörüldüğünü, yani Marsilya Mahkemelerinin münhasır yetkisi kabul edildiğini, MÖHUK m.40 uyarınca, yabancılık unsuru taşıyan davalarda, Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarıyla belirlendiğini, ....’nın ticari merkezi de Marsilya, Fransa’da olup, Türkiye’de daimi bir ikametgahı olmadığını, bu nedenle, iç hukukun yetki kurallarını belirleyen HMK madde 6 f.1 hükmü uyarınca da, taşıyan/donatanın ikametgahı mahkemesi olan Marsilya Ticaret Mahkemeleri yetkili olduğunu, davacı ile malların satıcısı olan şirket arasında akdedilen satım sözleşmesi müvekkiline tebliğ edilmediğini, mal bedelinin davacı tarafından satıcıya ödenip ödenmediğinin ve malın hasar ve yararının davacı alıcıya geçip geçmediğinin davacının ticari defterlerinin incelenmesi sureti ile tespit edilmesi ve irdelenmesi gerektiğini, dava konusu Konişmentonun 30. nolu klozunda, işbu konişmento tahtında doğan ihtilaflar bakımından Fransız hukukunun uygulanacağı kararlaştırıldığını, dolayısı ile derdest dava bakımından Fransız Hukukunun uygulanması gerektiğini, konişmentoda öngörülen süre içerisinde, usulüne uygun olarak Taşıyan veya Taşıyanın tahliye limanı acentesine hasar ihbarında bulunulduğu ispatlanmadığını, oysa konişmentoda yer alan 7 nolu kloz uyarınca, en geç malların teslim tarihinde, hasarın yazılı olarak taşıyana bildirilmesi zorunlu olduğunu, TTK madde 1185 deki düzenleme de konişmentodaki düzenleme ile aynı mahiyette olduğunu, davacının sigortalısının bu ihbar yükümünü yerine getirdiği kanıtlanmadığını, davacının iddia ettiği hasarların davalının kusuru sonucu meydana geldiği kanıtlanamadığını, davacı, müvekkili tarafından dava konusu yüklerin 22 günde tesliminin taahhüt edildiğini ve fakat 1 ay gecikmeli olarak tahliye limanına ulaştığı ve bu gecikme nedeni ile yüklerde hasar meydana geldiğini iddia etmişse de, bu iddialarının doğru olmadığını, ... nın konişmentolarının arkasında yeralan 8. Nolu klozun 3 nolu paragrafında açıkça “Taşıyanın, Malların boşaltma limanına veya teslimat yerine belirli bir zamanda varacağını veya belirli bir piyasa ya da kullanımı karşılayacağını taahhüt etmediği ve taşıyanın, hiçbir durumda ortaya çıkan gecikmenin neden olduğu doğrudan, dolaylı veya yansıma yolu ile zarar veya hasardan sorumlu olmayacağı” öngörüldüğünü, Booking confirmation/ rezervasyon teyidininde yeralan eta olara yazılı tarihler tahmini tarihler olduğunu, Booking confirmation/ rezervasyon teyidininde açıkça, dava konusu taşıma bakımından... SA nın konişmentolarında yeralan klozların uygulanacağı ve konişmentolarda yer alan hüküm ve klozlar çerçevesinde taşımanın yapılacağı yazılı olduğunu, dolayısı ile konişmentoda yeralan taşıyanın her ihtimalde gecikmeden dolayı sorumlu olmayacağına ilişkin kloz uyarınca davanın reddi gerektiğini, yüklerin eta /tahmini olarak yazılı tarihlerde tahliye limanına varamamasının asıl sebebi, 6 Şubat 2023 tarihinde, meydana gelen depremden sonrasında çıkan yangından sonra uzun süre İskenderun Limak Limanının kullanılamaması sebebi ile ... ... Limanında oluşan yoğunluk olduğunu, malın kendi cinsi ve mahiyetinden kaynaklanan sebeplerle veya eşyanın gizli ayıplarından veya yetersiz veya yanlış ambalaj yüzünden veya yükleten tarafından konteyner içi hatalı yükleme ve istif yapılması nedeni ile meydana gelen zarardan dolayı müvekkilinin acenteliğini yaptığı taşıyanın sorumlu tutulabilmesi mümkün olmadığını, müvekkilinin sorumluluğu her ihtimalde, Hague Visby Kurallarında belirlenen sorumluluk sınırları çerçevesinde sınırlı olduğunu, konişmentonun 8 nolu klozunun 3. Nolu paragrafındaki düzenleme uyarınca da, dava konusu taşımaya ilişkin olarak ödenen navlun miktarı ile sınırlı olduğunu beyanla davanın reddine, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; gemi ile taşınan yükün taşıma süresindeki gecikme nedeniyle bozulmasından dolayı ortaya çıkan zararın davalı taşıyandan tahsiline ilişkin icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Davalı vekili tarafından konişmentoda bulunan yetki kaydı nedeniyle Milletlerarası yetki itirazında bulunulmuş olduğundan öncelikle bu hususun değerlendirmesi gerekmektedir. Somut uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetki itirazı MÖHUK m.47'ye göre belirlenmelidir. MÖHUK 47.maddesinde, "yer itibariyle yetkinin kamu düzeni veya münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılabileceği" düzenlenmiştir.
Dava konusu taşımanın... SA'ya ait,... ve ... nolu konişmentolar tahtında ... D isimli gemi ile ... Limanından, ... Limanına yapıldığı, konişmentonun taşıyıcı... SA adına acente sıfatıyla... Kenya Ltd tarafından imzalandığı, bu durumda taşıyanın yabancı bir şirket olup taşımanın yurt dışından yabancı bayraklı gemi ile yapılmış olması nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, konişmentonun arka sayfasında "Yetkili Mahkeme" başlıklı 31. bölümünde yer alan yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin Marsilya Ticaret Mahkemeleri olduğunun kararlaştırıldığı, uyuşmazlık taşıma sözleşmesinden kaynaklandığından Türk mahkemelerinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı anlaşılmıştır.
Konişmentoda taşıyan sıfatıyla davalı... unvanı yer almakta olup konşimentonun taşıyanın yurt dışı acentesi tarafından taşıyan adına düzenlenip imzalandığı görülmektedir. Taşıyanın Türkiye acentesinin konişmentonun düzenlenmesine aracılık ettiğine dair dosyada her hangi bir delil bulunmadığından TTK m.105/f.2 düzenlemesine göre dava konusu olayda Türk mahkemelerinin münhasır yetkili olduğundan söz etmek mümkün değildir.
Davacı şirket konişmentoda Consıgnee/ gönderilen olarak yer almaktadır. TTK'nun 1237.maddesine göre taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkide konişmento hükümleri esas alınacağından davacı gönderilenin konişmentoyu ibraz ederek yükü teslim aldığı takdirde konişmentodaki yetki şartı davacı açısından bağlayıcı hale gelecektir.
Davacı vekili iddialarında, müvekkilinin Kenya'da kurulu ... Ltd ünvanlı şirketten 2 konteyner avokado satın aldığını, sözleşme ile taşıma bedelinin müvekkili tarafından teslim anında ödenmesi konusunda tarafların anlaşmaya vardığını ve taşımayı üstlenen davalı tarafından yükün en geç 17.04.2023 tarihinde Kenya’dan gemi ile yola çıkışı ve en geç 09.05.2023 tarihinde yani 22.gün ... Limanına tesliminin taahhüt edildiğini, ürünler 13.04.2023 tarihinde Kenya’dan yola çıktığını ancak taahhüt edilen 09.05.2023 tarihinden de 1 ay sonra ... Limanına ulaştığını, taşıma süresindeki gecikme nedeni ile ürünler de doğal olarak bozulduğunu, bozulan ürünlerin analizleri sonucu; ... Valiliği İl Tarım ve Oman Müdürlüğü’nün 16.06.2023 Tarih E-...-305.04.01.02-... sayılı yazısı ile ürünlerin bozulmuş olduğu ve Türkiye’ye girişine izin verilemeyeceği, mahrecine iade, başka ülkeye gönderme ya da imha yönünde karar verildiğini, bu karar doğrultusunda yükün imha edildiğini ileri sürerek, bundan doğan zararlarının davalı taşıyandan tahsilini talep etmiştir.
... Gümrük Müdürlüğünden dosyaya celb edilen bilgi ve belgelerden yükün iddia edildiği şekilde imha edildiği anlaşılmıştır. Davacı vekili bozuk olan yükün teslim alınmadığını, bu nedenle konişmentonun davacı gönderilen tarafından kullanılması söz konusu olmadığından yetki şartının kendisini bağlamayacağını beyan etmiştir. Davalı vekili ise, davacının ibraz ettiği orjinal konişmentolar tahtında ... Limanında yükü teslim aldığını bu nedenle konişmentodaki yetki klozunun davacıyı bağlar hale geldiğini belirterek 27.12. 2024 tarihli dilekçesi ekinde "yük teslim talimat formunu" dosyaya ibraz etmiş olup incelenen12.06.2023 tarihli, ... nolu yük teslim onay belgesinde davacı şirket adına ... ile... Deniz Acenteliğinin imzasının bulunduğu görülmüştür. Yük Teslim talimat formu, konişmentonun taşıyana veya acentesine ibrazı halinde düzenlenen bir belge olduğundan iş bu dosya da davacı her ne kadar bozulan yükü fiilen teslim almamış olsa da konişmentoyu söz konusu belgenin düzenlenmesinde kullanmış olduğundan, konişmentodaki yetki şartının kendisi açısından bağlayıcı olduğu kabul edilmiştir. Bu doğrultuda konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Marsilya Mahkemelerinin yetkili olduğu kanaatine varılmakla, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkememizin yetkisizliği nedeni ile davanın USULDEN REDDİNE,
2-Peşin alınan 30.536,23 TL harçtan, karar harcı olan 615,40 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 29.920,83TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3- Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4- Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/02/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır