T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2024/32 Esas
KARAR NO:2025/579
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:23/01/2024
KARAR TARİHİ:17/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, davalı/borçlu tarafından...'ya mobilya emtiası ihraç edildiğini, davalının satmış olduğu emtiaların Türkiye'den İsrail'e taşınması işinin müvekkili şirket tarafından organize edildiğini, ... numaralı konşimento tahtında taşınan konteyner ile ilgili davalının kusuru nedeniyle demuraj ve ardiye masrafları oluştuğunu, işleyen demuraj sürelerine ve ardiye masraflarına istinaden müvekkili tarafından 19.07.2022 tarihinde davalıya ihtarname gönderildiğini, davalı tarafından konuya ilişkin bir ödeme yapılmadığını, müvekkili tarafından davalı adına 10.10.2022 tarihli ... numaralı 30.000,00 USD bedelli fatura düzenlendiğini, Türk Ticaret Kanunu'nun 1145 . maddesi uyarınca yükleten eşya hakkında taşıyana tam ve doğru beyanda bulunmakla yükümlü olduğunu, yükleten davalının doğru beyanda bulunmamış olması sebebi ile tahliye limanında doğmuş demuraj, ardiye ve sair masraftan sorumluluğu bulunduğunu, bu masrafların müvekkilinin tüm ihtarlarına rağmen ödenmediğinden davalı şirketten olan alacağının tahsili maksadıyla ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyası nezdinde icra takibi başlatıldığını, davalı/borçlu tarafından takibe itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu, 12.07.2023 tarihinde taraflarınca ... Arabuluculuk Bürosu'na başvurulduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmesi sonucunda herhangi bir anlaşmaya varılamadığını ve bu doğrultuda son tutanak düzenlendiğini belirterek ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasına borçlu/davalı tarafından yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamına, itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren borçlu/davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; işbu davaya bakmaya İstanbul Ticaret Mahkemeleri yetkili olmadığından yetki itirazında bulunduklarını, müvekkili şirketin Talas/... adresinde ticari faaliyetini devam ettirdiğini, davaya bakmaya yetkili mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davacı şirket tarafından 10.10.2022 tarih ... fatura numarası ile ... hizmet sunulduğu gerekçesiyle müvekkili şirkete 30.000,00 USD bedelli fatura tanzim edilerek gönderildiğini, müvekkili şirket tarafından ... 2. Noterliği'nin 14.10.2022 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile bu faturaya itiraz edildiğini ve fatura davacı şirkete iade edildiğini, müvekkili şirket ile davacı şirket arasında ihraç edilecek ürünlerin taşınması veya taşımanın organize edilmesi hususuna aracılık yapılmasına dair herhangi bir sözleşme bulunmadığını, davacı tarafından davaya dayanak yapılan .../.../... numaralı konşimento tahtındaki taşıma işinde muhatabın müvekkili şirket olmadığını, bahse konu taşıma işleminde bir problem oluşmuş ise bunun sebebinin davacı şirket ile malın alıcısı olan kişi olduğunu belirterek yetki itirazlarının kabulü ile Mahkememizin yetkisizliğine, talep olması halinde dosyanın işbu davada yetkili olan ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini, davanın reddine karar verilmesini, dava konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminatın davacıdan alınarak müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi Serbest Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 01/08/2024 havale tarihli raporda özetle; davacı şirketin ticari defterlerinden 2021 ve 2022 yılına ait açılış - kapanış tasdiki zorunlu olan Yevmiye ve Defter-i Kebir Defterlerini e-defter olarak tuttuğu ve Envanter Defterlerinin Noter Açılış Tasdiklerinin tam ve eksiksiz olduğu görüldüğü, tüm defterlerin kendi içlerinde birbirini teyit ettiği görüldüğü, tüm defterlerin kendi içlerinde birbirini teyit ettiği, genel kabul görmüş muhasebe esas ve tekniğine uygun tutulduğu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu görüldüğü, defterlerin davacı lehine delil teşkil etmesi kararının Mahkeme'ye ait olduğu, Mahkememizin 20/05/2024 tarihli ara kararında “Tarafların ticari defterleri incelenerek, davaya konu taşımaya ilişkin davacının davalı adına navlun faturası düzenleyip düzenlemediği hususuna ilişkin olarak ticari defterlerde herhangi bir kayıt bulunup bulunmadığı, davacının dosyaya sunduğu 3.900,00USD navlun, 1.232,00USD imha masrafı, 351,00USD imha denetim, 25.381,00USD demuraj ardiye ücreti adı altında İsrail'de mukim ... ... şirketine ödemede bulunup bulunmadığı hususunda muhasip bilirkişi raporu alınmasına” karar verilmiş olduğu, ilgili kararda belirtilen faturaların davacı şirkete hitaben düzenlediğinin görüldüğü, davacı şirket muhasebe yetkilisi tarafından; dava dışı ... ... ile karşılıklı hizmet alıp verildiği, o dönem alacaklı taraf ... oldugu icin firmadan ödeme alındığı, ödemeye ilişkin dekont ve mahsuplaşma için firmanın taraflarına ilettiği fatura detay listesinde ...tarafından düzenlenmiş olduğu fatura mevcut olduğu, yazışma ve firma tarafından taraflarına gönderilen ödemeye ilişkin swift mesajı sunulduğu ve cari hesap muavin detayı sunulduğu, Cari Hesap Muavin Detayları rapor ekinde dosyaya sunulduğu, rapor ekinde verilen Cari Hesap Dökümlerinde Mahkememizin kararında belirtilen davacının dosyaya sunduğu 3.900,00USD navlun, 1.232,00 USD imha masrafı, 351,00 USD imha denetim, 25.381,00 USD demuraj ardiye ücreti adı altında İsrail'de mukim ... ... şirketine ödemede bulunup bulunmadığı konusunda bir işlem görülemediğini, davacının davaya ilişkin taleplerinin Mahkememizin takdirinde olduğu sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ..., Uzakyol Kaptanı ... ve taşıma alanında uzman Doç. Dr. ... tarafından tanzim edilen 05/06/2025 havale tarihli raporda özetle; davaya konu masraflar bakımından davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davalı tarafından dava dışı alıcısı ile yaptığı satış anlaşmasına ve konşimento hükümlerine göre konu emtiayı yükleme limanında hazır ederek sorumluluğunu yerine getirdiği, dava konusu taşımada davalı tarafın yükleten konumunda olduğu, dava dışı alıcı şirketin hem taşıma işlerini organize ettirdiği hem de gönderilen konumunda olduğu, emtianın teslim limanında dava dışı şirket tarafından teslim alınmadığı, imha edildiğinin beyan edildiği, dolayısıyla konteyner demurajı, ardiye masrafları, liman masrafları ve imha masrafları olduğu, bu masrafların dava konusu edildiği, davacı tarafından davalı adına navlun faturası düzenlenip tahsil edilip edilmediği, davacı tarafından dava konusu taşımaya ait navlun faturasının dava dışı ... Lojistik adına tanzim edildiği ve ücretinin tahsil edildiği, davacı tarafça davaya konu bedeller bakımından ödeme yapılıp yapılmadığı davacı tarafça davaya konu edilen bedellerin asıl alacaklısı üçüncü taraflara varsa ödemelerinin yapıldığına dair belgelerin dosyada bulunmadığı, davacı tarafından bu ödemelerin yapılmadığı, neticede varsa davacı alacak miktarının tespiti taşıma konusu masraf kalemlerinin toplamının 14.979,97 USD olduğu, ancak bu tutarların tahliye limanında oluşan ücretler olduğu ve dava dışı şirketlere fatura edildiği, bu faturaların davacı şirket tarafından ödendiğini gösterir ödeme belgelerinin dosyada bulunmadığı, davacı vekili tarafından ... cari hesabı olarak belirtilen 15.000,00 USD tutar ile ilgili fatura, taşıma belgesi, taşıma detayları bulunmadığından dava konusu taşıma kapsamında olmadığı sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava; davacının satıcı-gönderen davalıdan demuraj bedeli tahsili için başlattığı takibe yönelik itirazın iptali talebidir.
Kural olarak demuraj ücretinden taşıtan sorumlu olup, taşıyan dışında, alt taşıyan(organizatör)bu bedeli talep edebilmesinin öncelikli koşulu, demuraj bedelini asıl taşıyana ödemesi gereklidir. Ancak 6102 sayılı TTK 1203- maddesi " (1) Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." ve TTK nun 1205/1. Maddesi " Eşyayı gönderilene teslim etmiş olan taşıyan, TTK. 1203.maddeye göre gönderilenden istenebilecek olan alacakların ödenmesini taşıtandan isteyemez. Ancak, taşıtanın, taşıyanın zararına olarak sebepsiz zenginleştiği oranda, taşıyan taşıtana rücu edebilir." düzenlemesi içermektedir.
... satış, ... kapsamında milletlerarası ticarette kullanılan teslim şekillerinden biridir ve uluslararası ticari ilişkilerde alıcı ve satıcı arasındaki borç, sorumluluk ve masrafların paylaştırılmasına ilişkin kuralları belirler. Satışın EXW teslim şeklinde yapılmış olması halinde satıcının sorumluluğu alıcının belirlediği taşıyıcıya malları teslim etmekle sona erer. Yükleme, taşıma limanında oluşacak masraflar, kayıp veya hasarlı malların riski alıcıya geçer. EXW satış şeklinde, alıcı, yani ithalatçı, malları satıcı, yani ihracatçının fabrika veya deposundan teslim alarak, nihai varış noktasına kadar, gümrükleme, sevkiyat, sigorta, dahil tüm masraf ve riski üstlenmektedir.
Taraflar arasında yazılı bir taşıma sözleşmesi bulunmadığı, davalının yurt dışındaki müşterisine EXW (EXWORK) satış olarak mal sattığı, dosyada ... tarafından düzenlenen konişmentoda davalının yükleten sıfatına sahip olduğu, taşımaya ilişkin navlun ücretinin davalıdan tahsil edildiğine dair bir iddia ve belgenin sunulmadığı, bilakis navlun faturasında müşteri olarak dava dışı ... ... Ltd. Olarak yazıldığı ,takibin ise gönderilen alıcının yükü almaması nedeniyle oluşan demuraj ve giderlere ilişkin faturaya dayandığı anlaşılmaktadır.
TTK m. 1193 vd. uyarınca taşıyan, navlun sözleşmesinden doğan, başta navlun olmak üzere bazı istem haklarına sahiptir. Davaya konu uyuşmazlık navlun sözleşmesinden kaynaklanmakla, davalının navlun sözleşmesindeki sıfatının tespiti gerekir.
Navlun sözleşmesi, tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme olup, taraflardan birinin (taşıyan), ücret karşılığı deniz yolu ile yük taşıma taahhüdünde bulunduğu, buna karşılık diğer tarafın ise (taşıtan) işbu sözleşme ile yük taşıma hakkını haiz olduğu ve taşıma ücreti olan navlunun da borçlusu olduğu bir sözleşmedir ve bu sözleşmenin geçerliliği herhangi bir şekle tabi değildir.
TTK 1228/1. Maddesinde, karine olarak konişmentonun bir navlun sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan senet olduğu, TTK m. 1238/1. Maddesinde ise konişmentoyu taşıyan sıfatı ile imzalayan veya konişmento kendi ad ve hesabına imzalanan kişinin de taşıyan olacağı düzenlemiştir. Aksi ispat edilene kadar konişmento bir navlun sözleşmesinin varlığına ve taşıyan sıfatını tespitte karine teşkil etmekte ise de yükleten/shipper olarak görünen kişinin taşıtan olduğuna yönelik konişmento bir karine teşkil etmemektedir.
Yükleten navlun sözleşmesine dayanarak yükü taşıyana teslim eden kişidir ve yükleten, bizzat taşıtan olabileceği gibi, ondan farklı ve taşıtanın bağımsız temsilcisi üçüncü bir kişi de olabilir. Yükleten, navlun sözleşmesine konu deniz yolu ile taşınacak yükün satıcısı olmakta ve denizaşırı satışların hukuki niteliği sebebiyle, navlun sözleşmesinin tarafı olmasa da, normal bir temsilciden farklı olarak, Kanun tarafından yükletene, yük üzerinde navlun hukuku bakımından tasarruf etmek, konişmento düzenlenmesini talep etmek, konişmento uyarınca gönderileni tayin etmek, yükün güverteye yüklenmesine muvafakat etmek gibi, daha kapsamlı bir takım yetkilere sahip olabilmektedir.
Somut olayda; konişmentoda "..." olarak görülen davalının taşıtan sıfatına sahip olup olmadığının tespitinde navlun sözleşmesi önem arz etmektedir. Dosyaya yazılı bir navlun sözleşmesi sunulmamıştır . Sözleşmenin davalı ile kurulduğuna dair herhangi beyan da bulunmamaktadır. Davalıdan navlun ücreti tahsil edilmediği, emtianın taşıtılması talebinin davalıdan geldiğine dair görsel ve yazılı bir delilin sunulmadığı , davalının yükleten olmasına karşılık, dava konusu navlun sözleşmesinin tarafı olmadığı ve taşıtan sıfatının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Demuraj ücretine ilişkin taşımanın taşıtıcı ve gönderileni dava dışı alıcı... olup yükün alıcı tarafından teslim alınmaması nedeniyle meydana gelen demuraj ücretinden satıcının sorumlu tutulamayacağı anlaşılmakla davanın reddine dair karar vermek gerekmiştir.
İİK 67 maddesi gereği kötü niyet tazminatına hükmedilebilmesi için; geçerli bir ilamsız takibin bulunması, süresi içinde usulünce itiraz edilmiş olması, yasal süresi içinde açılmış bir itirazın iptali davası bulunması, davacının takibinde ve itirazın iptali davası açmasında haksız ve kötü niyetli olması, açılmış olan itirazın iptali davasının reddedilmiş olması ve davalı tarafça kötü niyet tazminatının talep edilmiş olması gerekir. Yine itirazın iptali davasının dava şartı yokluğundan reddi halinde davacı kötü niyet tazminatı ile sorumlu tutulamaz.
Somut olayda davacının iddiasını ispat edememiş olması davacının takipte kötü niyetli olduğunu göstermeyeceği ve dosya kapsamı itibariyle kötü niyet iddiası ispat edilemediğinden davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur .
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
-Şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 12.725,81 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 12.110,31 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı vekili için takdir edilen 139.337,28 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.17/07/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır