T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO : 2024/349 Esas
KARAR NO : 2024/480
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/10/2022
.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2022/... ESAS-2023/...
KARAR SAYILI DOSYASI İLE TEVHİTLİDİR
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/10/2022
KARAR TARİHİ : 05/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Esasa davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Sigortalısı ... Sanayi A.Ş tarafından düzenlenen mal faturaları uyarınca yurtdışında mukim ... Ltd. Şirketine aralarındaki proje sözleşmesine istinaden Boru ve Aksamları satıldığını, Türkiye/... ... Limanından "... " isimli gemiye yüklenen emtiaların, 1 nolu davalı ile aktedilen sözleşme ile ve düzenlenen konişmentolar tahtında davalı taşıma şirketleri sorumluluğunda ... ..., Avusturalya Limanına taşındığını, davalı ... üzerine akten almış olduğu taşıma işi için dava dışı sigortalı ... A.Ş'ye tahsil ettiği mavlun için 07/12/2020 tarih ve ... numaralı e-faturasını tanzim ettiğini, emtiaların toplam 3.798.790,00 KG olarak 24.12 2020 tarihli ... ve ... nolu konişmentolar tahtında gerçekleştirilen nakliyesi, Türkiye ile Avustralya arasında yapılan taşımayı da kapsayacak bir şekilde müvekkili şirket tarafından ... numaralı Nakliyat Blok Sigorta Poliçesi tahtında nakliyat muhataralarına karşı sigorta edildiğini, ... ... Limanında 12.02.2021 tarihinde tahliyeye başlandığını, güverte üstü ve bir kısım tahliye tamamlandıktan sonra geminin 3,4 ve 5 numaralı ambarlarındaki borularının hasarlı, dağınık ve istifinin bozulduğu tespit edilerek tahliye durdurulduğunu, hasar ihbarının zamanında gemi tarafına bildirildiğini,13.02.2021 tarihinde Avusturya Hükümetine bağlı Australian Maritime Safety Authority tarafından düzenlenen Gözetim Raporu uyarınca, özellikle 3, 4 ve 5 no'lu kargo ambarlarında CTP boruların yük sabitleme düzenlerinde deniz taşıması esnasındaki nezaret vb borcuna aykırı davranmaya dayalı hasarlanmış olduğu kayıt altına alınmış olup, boruların ara çerçeveler ile birbirine bağlanan 4 borudan oluşan paketler halinde olduğu, dörtlü paketlerin kaymış olduğu gerekçesi ile emtiaların planlandığı şekilde tahliye edilemeyeceği tespit edilmiş ve bu nedenle taşımadan kaynaklanan zararların daha da büyümesinin önlenebilmesi gayesi ile Avusturya Hükümeti tarafından boruları tek tek yakalayabilecek mıknatıs özellikli özel bir vinç aparatının getirilmesi talep edildiğini, Avusturya Hükümeti'nin talepleri dağrultusunda mıknatıs özellikli vinç aparatın beklenildiği yaklaşık 30 günlük süreçte (13.002.2021- 15.03.2021 tarihleri arasında) gemi açığa alınmış olup, özel vinç aparatının limana ulaşmasını takiben, Gözetim Firması tarafından 16.03.2021 tarihinde yapılan incelemelerde boruların 8 tanesinde ağır hasar, 27 tanesinde hafif çizikler ve izler olmak üzere toplamda 35 adet boruda hasar olduğu tespit edildiğini, emtiaların davalı taşıma şirketlerinin gerekli önlemleri almamış olması ve pervasızca ve nezaret ve gözetim borcuna aykırı davranışları neticesinde alıcısına tam ve hasarsız şekilde teslim edilememiş olması nedeniyle sigortalı şirketnin zarara uğradığını ve söz konusu zarara ilişkin olarak müvekkili sigorta şirketinin ... numaralı Nakliyat Blok Emtia Sigorta Poliçesi kapsamında Sigortalısı ... Sanayi A.Ş tarafından yapılan hasar başvurusunun incelendiğini ve söz konusu hasar kapsamında müvekkili ... Sigorta hissesine düşen %45 oranındaki 382.500,00 USD sigorta tazminat tutarını sigortalısına ödediğini ve böylece alınan tazminat makbuzu ve temlikname belgesi uyarınca müvekkili şirket, sigortalısının haklarına halef ve temellük eden olduğunu, müvekkili şirket tarafından sigortalısının haklarına halef olarak davalılar aleyhinde .... lera Müdürlüğü nezdinde 2021/... Esas sayısı ile icra takibi başlatıldığını, icra takibine borçlu şirketler tarafından itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu beyanla davalıların icra takibine yapmış oldukları haksız itirazların iptaline ve fazlayı talep hakkı saklı kalmak kaydıyla ve tahsilde tekerrür olmamak üzere, müvekkili sigorta şirketinin dava dışı sigortalısına ödeyerek TTK'nun 1472 maddesi uyarınca haklarına halef olduğu 382.500,00 ABD Doları tazminatın ödendiği tarihten itibaren işletilmiş faiz de dahil, icra takip tarihinden işleyecek 1 yıl vadeli ABD Doları hesabına uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden aynen veya fiili ödeme tarihinde T.C.M.B. efektif satış kuru üzerinden hesap edilecek TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalıların başlatılmış olan icra takibine karşı yapmış oldukları haksız ve yersiz itirazlar nedeniyle %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahküm edilmelerine, mahkeme masrafları ile ücret-i vekaletin ve arabuluculuk ücreti de dahil diğer tüm yargılama giderlerinin davalı taraflardan tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Esas davada davalı ... Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının taleplerinin zaman aşımına uğradığını, hak düşürücü süre içerisinde ödeme icra takibi ve dava açılmadığını, müvekkili şirkete yöneltilebilecek herhangi bir husumet bulunmadığını, dava dilekçesinden ve eklerinden müvekkilinin dava konusu vakıa ile hiç bir ilgisi olmadığının açıkça görüldüğünü, müvekkilinin dava dilekçesi ekinde yer alan ve diğer davalı ... şirketi ile dava dışı ... arasında imzalanan teklifnamenin, konişmentoların, ve de faturaların tarafı ve muhatabı olmadığını, özü itibariyle davacının iddiasının aksine müvekkilinin dava konusu taşıma ve taşıma esnasında yaşandığı iddia olunan hizmet kusuruyla ilgisi olmadığını, her ne kadar davacı, müvekkilinin ilgili geminin donatanı/taşıyanına izafeten TTK 105 uyarınca acente sıfatıyla sorumlu olduğunu ifade etmekle husumet yöneltmiş ise de, yine aynı maddenin 3.fıkrası uyarınca acentelerin dava ehliyetinin olmadığı açıkça ifade edildiğini, dava konusu geminin yüklenmesi ve taşınması safhasında müvekkilinin herhangi bir dahli olmadığını, tazminat talebine konu hasarların oluşmasında, giderilmesi için yapıldığı iddia olunan masrafların meydana gelmesinde müvekkilinin hiç bir illiyeti olmadığını, tazminat talebine dayanak yapılan ... isimli ekspertiz şirketince hazırlanan raporun güvenilirliği ve denetime elverişliği tartışmalı olduğunu beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasın karar verilmesini talep etmiştir.
Esas davada davalı ... Donatanı Taşıyanı ... (...) ... Ltd / ... ... ... Ltd.’ye izafeten ... ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki davada konişmentonun genel şartlarındaki yetki anlaşmasının hukuken geçerli olduğunu, dava, sigorta ödemesine binaen kanuni halefiyet iddiası ile açıldığını, davacı sıfatına haiz olunabilmesi için aktif husumet ehliyetine sahip olunması gerektiğini, davacı tarafından “İbraname”nin, sözde alacağın temlik edildiğine dair herhangi bir beyan içermediğini, davacının aktif husumet ehliyetine haiz olduğu ispat edilmediğini, dava ... ... ... Ltd.'ye izafeten ... ... A.Ş.'ye yöneltildiğini, ancak 21.09.2020 tarihli “Teklifname” incelendiğinde, ... San. A.Ş.'nin “Taşıtan” ve ... Tic. Ltd. Şti.'nin ise “Taşıyan” sıfatını haiz olduğunun açıkça görüldüğünü, sigortacının halefiyet hakkından bahsedilebilmesi için sigortacı ile sigortalı arasında geçerli bir sigorta sözleşmesi bulunmasını, hukuken geçerli bir sigorta sözleşmesinin varlığı, sigortacının tazminat ödeme borcunun hukuki sebebi olduğunu, ayrıca sigorta ettirene yapılan ödemenin sigorta poliçesi ile teminat altına alınmış olan bir rizkonun meydana getirdiği zarara yönelik olması gerektiğini, geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunmadığı, sunulan evraklardaki tarihlerin bariz bir şekilde çeliştiğini, muhatabının teklifname ve navlun faturasına istinaden taşıyıcı sıfatını haiz ... olduğu, hasarlı teslim edildiği iddia olunan emtialara istinaden hasar bildirimi yapılmamış olmakla beraber hasara istinaden rücu muhatabının müvekkili şirket olmadığı, söz konusu bildirim kanun tarafından öngörülmüş süreler içinde ve öngörülen şekilde yapılmadığından, usulüne uygun bir hasar bildiriminin varlığını kabul etmek mümkün olmayacağını, taşıma esnasında gerçekleştiği iddia olunan hasar ile ilgili Ekspertiz Raporu'nda istifleme hatası olduğundan bahsedildiğini, davacı tarafından dosyaya sunulan ... tarafından “Lashing-Unlashing-Sertifika Bedeli”ne istinaden düzenlenmiş olan 07.12.2020 tarihli faturadan da anlaşılacağı üzere, emtianın yüklenmesi ve istiflenmesi ... sorumluluğunda gerçekleştirildiğini, kabul anlamına gelmemek kaydı ile müvekkili şirketin huzurdaki zararlardan ötürü sorumlu olduğu kabul edilse dahi, ... numaralı konişmentoda sorumluluk sınırlandırıldığını beyanla davanın reddine, yargılama giderinin, vekalet ücretlerinin ve masrafların karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Esas davada davalı ... Donatanı Taşıyanı ... (...) ... Ltd ve ... ... ... Ltd vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkillerine izafeten açıldığı belirtilen iki şirket olan ... ... A.Ş. ve ...Ltd. Şti ile müvekkilleri arasında herhangi bir acentelik veya başka türlü temsilcilik ilişkisi bulunmadığını, dava dışı taşıtan ... A.Ş ile diğer davalı ... Ticaret Ltd. Şti, 21 Eylül 2020 tarihli bir taşıma sözleşmesi akdettiklerini, bu ilişkide “taşıyan” olarak tanımlanan ..., sözleşme kapsamında dava dışı Taşıtan tarafından ihraç edilecek olan boru ve ilgili aksesuarlardan oluşan emtiayı Avusturalya'nın ... ... limanına taşımayı taahhüt ettiğini, sözleşme kapsamında “taşıyan” olarak tanımlanan ..., taahhüt ettiği taşımanın fiilen gerçekleştirilmesi için müvekkilinin gemisini kiraladığını ve 3 Eylül 2020 tarihli çarterparti bağlama özeti ile “...” isimli geminin taşıma işlemini gerçekleştireceği konusunda anlaşıldığını, yükleme limanı olan ... ... limanında görev alacak olan acentenin kiracı/taşıyan ... tarafından atanan ... Ltd. Şti isimli şirket olacağı çarterparti bağlama özetinde belirtildiğini, aynı bağlama özetinde söz konusu taşımadan kaynaklı olarak herhangi bir uyuşmazlık çıkması halinde, uyuşmazlığın İngiliz Hukuku uygulanarak Londra'da tahkim yoluyla çözümleneceği kararlaştırıldığını, ayrıca ifa yeri mahkemelerinin yetkisinin kabul edilmemesi halinde dahi İstanbul mahkemelerinin yetkili olmayacağını, bu doğrultuda derdest davada Hong Kong ve Guangzhou mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacı ikame ettiği haksız davasını açmadan önce icra takibi başlattığını, davacı esasında hem icra takibini hem de itirazın iptali davasını yanlış şirketlere karşı ikame etmiş olup, işbu taşıma tahtındaki taşıyana karşı haklar 13 Şubat 2022 tarihindeTTK m. 1188 uyarınca, hak düşümüne uğradığını, müvekkilinin pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, gemi Avusturalya'nın ... ... limanına vardığını ve yanaşma için demirde beklemeye başladığını, ancak 31 Ocak 2021 günü, ... ... Liman Başkanlığı Otoritesi'nden gelen bir yazı üzerine demir bölgesinden ayrılmak zorunda kaldığını, ilgili yazı ile liman başkanlığı, ... ... ve çevre bölgede bulunan limanların o gece itibariyle büyük bir fırtınanın (siklon) etkisinde kalacağını, bu sebeple resmi mercilerin alarm seviyesi 3'e geçtiğinin ilan edildiği ve limanlarda/demir bölgelerinde bulunan bütün gemilerin uzaklaşarak siklon geçene kadar güvenli mesafeyi koruması gerektiği hususlarında talimat verdiğini, bu sebeple gemi, 31 Ocak 2021 günü öğle saatlerinde liman başkanlığının talimatı uyarınca demir bölgesinden ayrıldığını, ancak geminin fırtınadan kaçmak için alabileceği tüm önlemleri aldığını ve uyması gereken bütün talimatlara uymuş olmasına rağmen fırtınadan kaçamadığını, fırtınanın dinmesinin akabinde gemi tekrar demir alanına döndüğünü, gemi tahliye için 12 Şubat 2021 gününde ... ... limanına yanaştığını ve tahliyeye başladığını, ancak kısa süre sonra, gemiye 4'lü şekilde ve ince ahşap çerçevelerle paketlendiği anlaşılan boru emtiasının istifinin bozulduğunu ve ahşap çerçevelerin kırıldığının anlaşıldığını, 15 Şubat 2021 tarihinde gemi kaptanı tarafından protesto mektubu düzenlenerek ilgili taraflara gönderildiğini, mektupta yükleme, istif, bağlama ve emniyete alma işlemlerinin taşıtan ve ... tarafından üstlenildiğini ve yanlış/özensiz işlemler nedeniyle doğabilecek olan zararların tamamından söz konusu tarafların sorumlu tutulduğunu ihtar edildiğini, tahliyenin tamamlanmasının ardından, yükün gönderileni/alıcısı olan ... ... Ltd şirketinin ve diğer ilgililerin de katılımıyla yük üzerinde sörvey işlemleri gerçekleştirildiğini ve bu kapsamda yükleme esnasında istifin hatalı şekilde yapıldığını ve ambalaj olarak kullanılan ahşap çerçevelerin deniz taşımasına uygun malzemeler olmadığının tespit edildiğini, davacı sigorta şirketi tarafından taşıtanın uğradığı zarara ilişkin ödeme yapıldığı ve davacı taşıtanın haklarına halef olduğunu savunduğunu, bu kapsamda, davacının işbu haksız davayı ikame etmeden önce müvekkillerine izafeten ... ... A.Ş ve ... Gemi isimli şirketlere karşı .... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... esas sayılı dosyası tahtında icra takibi başlattığının anlaşıldığını, bahse konu şirketler ile müvekkillerinin hiçbir şekilde bağlantısı olmadığından müvekkillerinin bu ödeme emirlerinden haberi olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkillerinin meydana geldiği iddia edilen hasardan sorumlu tutulabilecek olsaydı dahi, sorumlulukları konişmento hükümleri, milletlerarası sözleşmeler ve ulusal mevzuat gereği sınırlı olacağını beyanla davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada (2022/412 E.) davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Sigorta nezdinde Sigortalı ... Sanayi A.Ş. tarafından yurt dışında mukim ... ... Ltd. Şirketine aralarındaki proje sözleşmesine istinaden boru ve aksamaları 303 kap 3.082 adet 3.798.790,00 brüt kg emtia satıldığını ve Türkiye ... ... Limanından "..." isimli gemiye yüklenen emtiaların davalı taşıma şirketleri sorumluluğunda ... ..., Avusturalya Limanına taşındığını ve aynı davalı ... üzerine akten almış olduğu taşıma işi için dava dışı sigortalı ... Sanayi A.ş'e tahsil ettiğini, sözkonusu emtiaların toplam 3.798.790,00 kg olarak 24/12/2020 tarihli ... ... nolu konşimentolar tahtında gerçekleştirilen nakliyesi Türkiye ile Avustralya arasında yapılan taşımayı da kapsayacak bir şekilde müvekkil şirket tarafından ... numaralı Sigorta Poliçesi ve ekleri tahtında nakliyat muhataplarına karşı sigorta edildiğini, ... gemisi donatanı/taşıyanı tarafından 21/01/2021 tarihinde ... ... Limanına Hazırlık Mektubu verilerek geminin yanaşmaya hazır olduğunun beyan edildiğini ve 12/02/2021 tarihinde tahliye başlandığını bir kısım tahliye tamamlandıktan sonra geminin 3,4 ve 5 numaralı gemi ambarındaki borularının hasarlı dağınık ve istifinin bozulduğunun tespit edilerek tahliyenin durdurulduğunu, 13/02/2021 tarihinde Avusturya Hükümetine bağlı Gözetim Raporu uyarınca, özellikle 3,4 ve 5 no'lu kargo ambarlarında CTP boruların yük sabitleme düzenlerinde deniz taşıması esnasında ki nezaret vb borcuna aykırı davranmaya dayalı hasarlandığının kayıt altına alınmış olduğunu, kaynaklanan zararların daha da büyümesinin önlenebilmesi gayesi ile Avusturya Hükümeti tarafından boruları tek tek yakalayabilecek mıknatıs özellikli özel bir vinç aparatının getirilmesinin talep edildiğini, mıktanıslı vinç aparatın beklenildiği yaklaşık 30 günlük süreçte gemi açığa alındığını, özel vinç aparatının limana ulaşmasını takiben gözetim firması tarafından 16/03/2021 tarihinde yapılan incelemelerde boruların 8 tanesinde ağır hasar 27 tanesinde hafif çizikler ve izler olmak üzere toplamda 35 adet boruda hasar olduğunun tespit edildiğini, emtiaların davalı taşıma şirketlerinin gerekli önlemleri almadığını ve pervasızca davranışları neticesinde alıcısına tam ve hasarsız şekilde teslim edilmediği nedeniyle Sigortalı Şirket zarara uğradığını ve söz konusu zarara ilişkin olarak müvekkili sigorta şirketi ... numaralı Sigorta Poliçesi kapsamında Sigortalısı ... Sanayi A.Ş. tarafından yapılan hasar başvurusunu incelediğini ve sözkonusu hasar kapsamında müvekkili ... Sigorta hissesine düşen %55 oranında ki 467.500,00 USD sigorta tazminat tutarını sigortalısına ödediğini ve böylece alınan Tazminat Makbuzu ve Temlikname belgesi uyarınca müvekkili şirket sigortalısının haklarına halef olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin sigortalısının haklarına halef olarak davalılar borçlular aleyhine ....İcra Müdürlüğü nezdinde 2021/... esas sayısı ile icra takibi başlatıldığını, sözkonusu icra takibine borçlu şirketler tarafından haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürerek, 467.500,00 ABD Doları tazminatın ödendiği tarihten itibaren işletilmiş faiz de dahil TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, davalı borçluların başlatılan icra takibine karşı yapmış olduğu haksız ve yersiz itirazlar nedeniyle %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davalı ... Tic. Ltd. Şti'nin cevap dilekçesinde özetle; Davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin dava konusu taşıma ve taşıma esnasında yaşandığı iddia olunan hizmet kusuruyla ilgisi olmadığını, davacı müvekkilinin ilgili geminin donatanı / taşıyanına izafeten TTK 105. uyarınca acente sıfatıyla husumet yöneltildiğini, yine aynı maddenin 3.fıkrası uyarınca acentelerin dava ehliyetinin olmadığının açıkça ifade edildiğini, neticeden iddia olduğunun aksine müvekkilinin dava konusu olayla bir ilgisi ve olayda sorumluluğu ve kusuru olmadığını, bu nedenle pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davaya konu olayda müvekkilinin ilgisi kusuru ve sorumluluğu bulunmadığını, dava dilekçesi ve ekleri incelendiğinde dava konusu geminin yüklenmesi ve taşınması safhasında müvekkilinin herhangi bir dahli olmadığını, tazminat talebine konu hasarların oluşmasında giderilmesi için yapıldığı iddia olunan masrafların meydana gelmesinde müvekkilinin hiç bir illiyeti olmadığını, ... isimli ekspertiz şirketince hazırlanan raporun güvenirliği ve denetime elverişliliği tartışmalı olduğunu, dava dilekçesi ekinde yer alan sigorta poliçeleri davacı yana ait olmadığını, poliçelerin ... Sigorta 'ya ait olduğunu, davacının bu poliçe kaynaklı hak iddiasında bulunması hukuka aykırı olduğunu, beyan etmekle, davanın usulden reddini nihai olarak esastan reddini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
Birleşen davada davalı ... Donatanı ... LTD ... Ltd vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkillerine izafeten dava açıldığı belirtilen iki şirket olan ... A.Ş. ve ... Ticaret Ltd Şti ile müvekkilleri arasında herhangi bir acentelik veya başka türlü temsilcilik ilişkisi bulunmadığını, dava dışı taşıtan ... taşıtan ile diğer davalı ... 21 Eylül 2020 tarihli birtaşıma sözleşmesi akdettiklerini, sözleşme uyarınca yükün gemilere yüklenmesi, gemi içerisinde bağlanması ve emniyete alınmasına dair bütün işlemlerin taşıtan'ın sorumluluğunda ve taşıtan'ın temin edeceği personeller ile yapılacağı hüküm altına alındığını, bununla beraber hem yükleme hem de tahliye limanında Sözleşme'de "taşıyan" olarak tanımlanan ...'nin acentelerinin kullanılacağı hüküm altına alındığını, ...'nin taahhüt ettiği taşımanın fiilen gerçekleştirilmesi için müvekkilinin gemisini kiraladığını, yükleme limanı olan ... limanında görev alacak olan acentenin Kiracı Taşıyan ... tarafından atanan ... Ticaret Ltd Şti isimli şirket olacağı çarterparti bağlama özetinde belirtildiğini, yükleme/bağlama/emniyete alma işlemlerinin tamamı Taşıtan'ın adamları tarafından gerçekleştirildiğini, geminin Avusturalya'nın Port... limanına vardığını ve yanaşma için demirde beklemeye başladığını, ancak 31 Ocak 2021 günü ... ... Liman Başkanlığı otoritesi'nden gelen bir yazı üzerine demir bölgesinden ayrılmak zorunda kaldığını, geminin fırtınadan kaçmak için alabileceği tüm önlemleri aldığını ve uyması gereken bütün talimatlara uyduğunu, fırtınadan kaçamadığını sert hava deniz koşullarına maruz kaldığını, gemi tahliye için ... ... limanına yanaştığını ve tahliyenin başladığını, ancak gemi'ye 4'lü şekilde ince ahşap çerçevelerle paketlendiği anlaşılan boru emtiasını istifinin bozulduğunu ve ahşap çerçevelerinin kırıldığının anlaşıldığını, istifin bozulması nedeniyle bazı borular üzerinde çizikler oluştuğunun görüldüğünü, gemi kaptanı tarafından protesto mektubu düzenlenerek ilgili taraflara gönderildiğini, mektupta yükleme istif, bağlama ve emniyete alma işlemlerinin taşıtan ve ... tarafından üstlenildiği ve yanlış özensiz işlemler nedeniyle doğabilecek olan zararların tamamından söz konusu tarafların sorumlu tutulduğunun ihtar edildiğini, tahliyenin tamamlanmasının ardından yükün gönderileni alıcısı olan ... and ... Ltd şirketinin ve diğer ilgililerin de katılımıyla yük üzerinde sörvey işlemleri gerçekleştirildiğini ve bu kapsamda yükleme esnasında istifin hatalı şekilde yapıldığını ve ambalaj olarak kullanılan ahşap çerçevelerin deniz taşımasına uygun malzemeler olmadığının tespit edildiğini, mahkemenin yetkisiz olduğunu, konşimentoda yer alan tahkim şartı uyarınca davanın reddi gerektiğini, konişmentodaki yetki maddesinin geçersiz kabul edilmesi veya ifa yeri mahkemelerinin yetkisinin kabul edilmemesi dahilinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olmayacağını, müvekkillerinin sicile tescil edilmiş iş yeri İstanbul'da değil Çin Halk Cumhuriyeti'nin Hong Kong ve Guangzhou şehirlerinde olduğunu, müvekkilleri bakımından davanın hak düşümüne uğradığını, davacının aktif husumeti ehliyetinin bulunmadığını, müvekkilinin pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, müvekkili şirketin taşımayı gerçekleştiren gemi'nin ISM kodu kapsamındaki işleteni olduğunu, geminin donatanı ya da taşıyanı olmadığını, hasarın oluşması sebebinin taşıtan'ın yükleme operasyonları sırasında özensiz davranmış olması ve yükün ambalajı niteliğindeki ahşap çerçeve çıtalarının deniz taşımasına uygun olmaması olduğunu savunarak sonuçta, tahkim itirazı nedeniyle davanın reddedilerek dosyanın Londra'da tahkime havale edilmesini, tahkim itirazının reddi halinde davanın yetkisiz nedeniyle reddedilerek dosyanın sözleşmenini ifa yeri olan ... ... mahkemesine gönderilmesini, yukarıda yetki itirazı reddi halinde davanın yine de yetkisizlik nedeniyle reddedilerek dosyanın müvekkillerinin yerleşim yerleri olan Hong Kong ve Guangzhou mahkemelerine her bir müvekkili bakımından ayrı ayrı gönderilmesini, ancak tek bir mahkemeye gönderilecekse Hong Kong mahkemesine gönderilmesini, her halükarda haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davalı ... Donatanı Taşıyanı ... ... ... Ltd'ye izafeten ... ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin herhangi bir sıfatla somut taşıma ve taşımaya konu gemi ile herhangi bir hukuki bağlantısının olmadığını, zira müvekkilinin ne konişimento da, ne de akdedilen sözleşmelerde bahsinin geçmediğini, ayrıca davacının iş bu davada aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, davacının iddia etiği hasarın tarafı olduğu sigorta poliçesi tahtında teminat kapsamında olmadığını, davacının halefiyet hükümlerinden faydalanması ya da iddia olunan hasar için yapılan ödeme tutarını talep edemeyeceğinin kabulü gerektiğini, hasar bildirimi zamanında yapılmadığını, huzurdaki taşıma işleminin davaya konu emtialarda hasarın meydana geldiği gönderilen tarafından en geç teslimat sırasında yazılı olarak bildirmesi ve bu bildirimin yapılmış olduğunun davacı tarafından ispat edilmesi gerektiğini, müvekkil şirketin iddia olunan zarardan hiçbir şekilde sorumlu olmadığı anlaşıldığını, davacı şirketin usulüne uygun olarak hasar bildiriminde bulunmakla ve iş ihbarı ispatla yükümlü olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkili şirketin Taşıyan sıfatını haiz olduğu kabul edilse dahi hasar bildirimi yapılmadığından huzurdaki davanın usulden redde mahkum olduğunu olduğunu savunarak, davanın mahkemenin yetkisiz olması, davacının aktif husumet ehliyetinin müvekkili şirketin de pasif husumet ehliyeti bulunmamasından dolayı davanın usulden reddini, mahkeme aksi kanaatte ise huzurdaki davaya konu taşıma ilişkisinde davacının haksız ve hukuka aykırı iddialarının aksine müvekkili şirket'in herhangi bir sorumluluğu bulunmadığından davanın esastan reddini, yargılama giderinin vekalet ücretlerinin ve masrafların karşı tarafa tahmilini talep etmiştir.
Asıl ve Birleşen dava; davacı sigorta şirketleri nezdinde (müşterek) Nakliyat Blok Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunan yükün gemi ile taşınması sırasında hasarlanmasından dolayı sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalarılara rücu edilmesi için başlatılan icra takiplerine itirazın iptali davasıdır.
Her iki davadaki uyuşmazlık noktaları, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, davalıların milletlerarası tahkim ve yetki itirazlarının yerinde olup olmadığı, sigortalı yükteki hasarın neden kaynaklandığı, hasarın meydana gelmesinde davalıların kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususlarına ilişkindir.
24/01/2024 tarihli karar ile; asıl ve birleşen davalarda davalı taşıyan/donatan aleyhindeki davanın tahkim şartı nedeniyle usulden reddine, asıl ve birleşen davalarda davalı ... Ltd. Şirketi aleyhindeki davanın tefriki ile ayrı bir esasa alınmasına karar verilmiş; bu karara karşı, asıl ve birleşen davada davacılar vekili tarfından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Davalı donatanlar vekili tarafından katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
... Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2024/ ... Esas ve 2024/... Karar sayılı kararında özetle;" ilk derece mahkemesi birleşen davaya ilişkin gerekçeli karar başlığında davalıları, asıl davaya ilişkin davalılardan kısmen farklı olarak düzenlemiş ancak asıl ve birleşen davalar bakımından tek bir cümleden ibaret hüküm kurmuş ve asıl ve birleşen davalarda davalı taşıyan/donatan hakkındaki davanın mahkemenin görevsizliği nedeniyle usulden reddine karar vermekle yetinilmiştir. Bu durumda hükmün kim ya da kimler hakkında kurulduğu, donatanın/taşıyanın hangi şirket ya da şirketler olduğu konularında ve hükmün ferilerinin kim hakkında uygulanacağına dair tereddüt oluşmaktadır.
Mahkemece yapılması gereken, UYAP sisteminde de gerekli düzenlemeleri yaparak, hakkındaki dava ayrılan ... dışındaki davalının ya da davalıların (donatan/ taşıyanların) hangi şirket ya da şirketler olduğunu açıkça göstererek asıl ve birleşen davalar bakımından karar başlıklarının sadeleştirilmesi, acentelerin ise ilgili davalıların altında temsilen/ izafeten gösterilmesi suretiyle tereddüte yer vermeyecek açıklıkta hüküm kurulması gerekir. İstinafa konu kararın mevcut hâli ile mahkemenin usulden ret kararını hangi davalı hakkında verdiği net olarak anlaşılamadığı gibi, acenteler hakkında hüküm kurulup kurulmadığı, TTK'nın 105. maddesinde düzenlenen acente hakkında hüküm kurma yasağının ihlal edilip edilmediği de denetlenememektedir. Bu nedenle kararın kaldırılması gerekmiştir.
Diğer taraftan, davalılar vekili ... ... AŞ'nin acente sıfatının bulunmadığını, bunun bir isim karışıklığından kaynaklandığını ileri sürmüştür. Mahkemece isim karışıklığı iddiasına konu şirketlerin sicil dosyalarının celbi ile farklı şirketler olup olmadığı, dava dilekçesinde acentenin doğru gösterilip gösterilmediği, donatan taşıyan adına işlem yapanın hangi şirket olduğu, buna göre acente sıfatıyla verilen cevaba itibar edilip edilmeyeceği hususları üzerinde durularak bir sonuca gidilmesi gerektiği, Kabule göre de gerekçeli kararda, donatan/ taşıyanın acentesi olmadığı tespit edilen ... Gemi Acenteliği bakımından hüküm kısmında bir değerlendirme yapılmaması da usuli eksiklik olduğu" belirtilerek açıklanan bu gerekçelerle, istinafa konu kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Asıl ve Birleşen dosyada, davalılar gemi donatan ve taşıyanına izafeten iki ayrı acenteye karşı dava yöneltilmiş olup, acente olarak bildirilen ... ... A.Ş ve ... San. Tic Ltd Şti. tarafından ayrı ayrı cevap dilekçeleri sunulduktan sonra, davalı asiller adına vekilleri tarafından da cevap dilekçesi sunulmuştur. Böylece dosyada davalılar adına sunulan üç ayrı cevap dilekçesi bulunduğundan bunlardan hangisinin esas alınması gerektiği önemlidir. Zira ... A.Ş' ve gemi donatanı / taşıyanı vekillerinin ileri sürdüğü yetki/ tahkim itirazının değerlendirilmesi bakımından taşıyan / donatanın acentesinin kim olduğu ve yetki/ tahkim itirazının cevap süresi içerisinde ileri sürülüp sürülmediği tespit edilmelidir. Bu konuya ilişkin olarak önceki gerekçeli kararda; " Dava dosyasında asıl ve birleşen davalar bakımından öncelikle çözümlenmesi gereken usul sorunu gemi donatanı / taşıyanı olan davalılara izafeten takip ve davanın yöneltildiği ... ... A.Ş ve ... Tic Ltd Şti'nin gemi donatanı/taşıyanının acentesi sıfatına haiz olup olmadığıdır. Cevap dilekçesinde bahsi geçen gemi bağlama özeti, davacı vekilleri tarafından da belirtildiği üzere ... Türkiye ile Yurt dışı ... firması arasında düzenlenmiştir. Gemi bağlama özetinde, ... ile ilgili bağlantıdan "kiracı" olarak söz edildiği, yükleme limanı kiracı acentesi olarak ... Gemi Acenteliğinin belirtildiği görülmektedir. Bu durumda ... şirketi yükleme limanında ... adına gemi acenteliğini yapmak üzere görevlendirilmiştir.
Hem davacı taraf yazılı ve sözlü beyanlarında, hem de davalı donatan ve taşıyan vekili tarafından sunulan 23.01.2023 tarihli cevap dilekçesinin 3.sayfasında, ... Gemi Acenteliğinin kiracı ... tarafından atandığı belirtilmiştir. Gemi bağlama özetinde de ... Denizciliğin kiracı ...nin acentesi olduğu bilgisine yer verildiğinden gemi donatanı / taşıyanına izafeten ... Denizciliğe karşı dava ve takip yöneltilemeyeceği değerlendirilmiştir. ... ile ilgili gemi bağlama koşullarının belirlendiği e-posta yazışmalarının ... Türkiye acentesi ile yurt dışı ... arasında gerçekletiği görülmektedir. Bu durumda ... ... A.Ş dava konusu taşımaya aracılık etmiş olduğundan, bu şirketin davalılar gemi donatanı ve taşıyanının acentesi konumunda olduğu sonucuna varılmıştır." açıklaması yapılmıştır.
Dosya İstinaf'dan döndükten sonra verilen 04/12/2014 tarihli ara karar ile önceki karardaki kabule uygun olarak; 1-Asıl ve birleşen davada ... San ve Tic Ltd Şti’nin ... gemisinin donatanı ... (...) ... LTD ve taşıyanı ... ... LTD ‘nin acentesi olmadığının tespitine,
2-Asıl ve birleşen dosyada ... gemisinin donatanı ... LTD ve taşıyanı ... ... LTD ‘ye İZAFETEN acente sıfatıyla ... AŞ’ye yapılan tebligatların geçerli sayılmasına,
3-Asıl ve birleşen dosya davalıları ... gemisinin donatanı ... (...) ... LTD ve taşıyanı ... ... LTD kendilerini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan ... AŞ’nin acente sıfatıyla dosyadaki temsil görevinin sona erdiğinin tespitine, karar verilmiştir.
Bu durumda, ... ... A.Ş'nin,"..."gemisi donatanı/ taşıyanı olan davalıların acentesi sıfatıyla asıl ve birleşen dosyaya sunmuş olduğu cevap dilekçeleri ve cevap dilekçesinde ileri sürülen ilk itirazlar, davanın tarafları bakımından geçerli ve bağlayıcı olacaktır. ... ... A.Ş. vekili süresinde ibraz ettiği cevap dilekçelerinde milletlerarası yetki itirazından söz edip, aynı zamanda da tahkim şartını içeren konişimentonunun gümrükten celbini istemiştir. Yargıtay 11. HD'nin 2022/2401 E. ve 2023/4104 K. Sayılı İlamına göre, taraflar arasında bir tahkim anlaşması mevcut olduğunda, cevap dilekçesinde yetki itirazından bahsedilmiş olsa dahi, bu itiraz tahkim itirazı olarak kabul edilmelidir.
Somut taşımaya ilişkin 24.12.2020 tarihli ... nolu konşimentonun 3 sayfadan oluştuğu, 1.sayfada taşıma koşullarının belirlendiği, 2.sayfa da konişimentonun çarter partiyle birlikte kullanılacağına dair " ..." ve taşıma şartları için arka sayfaya bakınız( Forcondıtıons off Carriege See owerleaf) kaydının yer aldığı, 2.sayfada da navlunun 03.09.2020 tarihli çarter parti uyarınca ödeneceğinin belirtildiği, konişimentonun 1.sayfasında düzenlenen 1.maddesinde de, "Arka sayfada tarihi belirtilmiş olan çarter partinin tüm şartları koşulları imtiyazları ve istisnaları, hukuk ve tahkim klozu dahil olmak üzere iş bu belgeye derc edilmiştir." hükmünün yer aldığı görülmektedir. Bu şekilde konişimentoda 03.09.2020 tarihli çarter partiye açıkça atıf yapılarak, sözkonusu çarter partinin tahkim klozu dahil tüm koşulları konişmentoya dahil edilmiştir.03.09.2020 tarihli Çarter Partide, uyuşmazlıklar için İngiliz Hukuku uyarınca Londra Tahkim Klozunun kabul edildiği görülmektedir. Bu tespitler karşısında TTK 1237.maddesindeki, konişimentoyla birlikte çarter partinin ibraz edilmesi koşulunun gerçekleşmiş olduğu değerlendirilmiştir. Çarter partide yer alan tahkim klozuna göre gemi donatanı ve taşıyanı ile ilgili uyuşmazlığın Londra da tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiğinden, tahkim itirazının kabulü ile, Asıl ve Birleşen davada davalı taşıyan/donatan hakkındaki davanın mahkememizin görevsizliği nedeniyle usulden Reddine karar vermek gerekmiştir. (Asıl ve Birleşen dosya davalısı ...Ltd. Şirketi hakkındaki davalar daha önce tefrik edilerek mahkememizin 2024/... Esasına kaydedilmiş olduğundan, bu davalı yönünden her hangi bir karar verilmemiştir.)
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
ASIL DAVADA;
1-Davalılar ... LTD ve ... ... LTD hakkında açılan davanın konşimentodaki tahkim şartına göre mahkememizin görevsizliği nedeniyle REDDİNE,
2-Peşin alınan 93.654,37 TL harçtan, karar harcı olan 427,60 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 93.226,77 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalılar vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
4-Davalı ... tarafından yapılan 130,00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile bu davalıya verilmesine,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
BİRLEŞEN DAVADA;
1-Davalılar ... LTD ve ... ... LTD hakkında açılan davanın konşimentodaki tahkim şartına göre mahkememizin görevsizliği nedeniyle REDDİNE,
2-Peşin alınan 114.608,18 TL harçtan, karar harcı olan 427,60 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 114.180,58 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalılar vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5- Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/12/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır