T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2024/50 Esas
KARAR NO :2025/358
DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:01/02/2024
KARAR TARİHİ:13/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Şirket ... Ltd Ye Şirketi'nin acentası olduğunu, bu hususa ilişkin acentalık sözleşmesinin de sunulduğunu, ... konşimento numaralı yüklere ilişkin taşıma hizmeti gereği gibi yerine getirildiğini, konşimento tahtında alıcı olan davalı tarafından söz konusu yükler in çekildiğini, varış ihbarında görüleceği üzere söz konusu yüklersı İstanbul ... Limanı'na 18.05.2023 tarihinde varış yaptığını ancak davalı tarafın yüklerin limandan çekilmesi ve gümrük işlemlerinin başlatılması için gerekli olan ordinoyu 01.06.2023 tarihinde teslim aldığını, ordinonun freetime süresinin bitiminde teslim alınması ve davalı Şirket tarafından gümrük işlemlerinin de buna mukabil freetime süresinden sonra başlaması ve tamamlanması sebebi ile konteynerların geri dönüşü belirlenen serbest süre içerisinde yapılmadığını ve demuraj ücreti doğduğunu, davalı tarafından demuraj ücretlerinin kayıtsız şartsız ilk talep üzerine ödeneceğine ilişkin demuraj taahhütnamesine rağmen ödenmeyen bedellerin tahsili için ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşımaya ilişkin yüklerin içi taşımasına ilişkin sürecin tamamının ... Taş. A.Ş. Tarafından organize edilerek aracılık ettiğini davacı tarafından müvekkiline farklı tarihlerde demuraj ücreti adı altında muhtelif zamanlarda (01.08.2023 tarihli ve ... no.lu, 02.08.2023 tarihli ve ... ile ... no.lu, 07.08.2023 tarihli ve ... no.lu, 12.09.2023 tarihli ve ... no.lu, 13.09.2023 tarihli ve ... no.lu) farklı faturalar kesildiğini ve müvekkilinin faturaların hepsini zamanında iade ettiğini yahut itiraz ettiğini, taahhütname olduğu ileri sürülen belgelerde tarih bulunmadığını, bu nedenle delil nitelikliğinin bulunmadığını, dava dilekçesinde sunulan varış ihbarında görüleceği üzere alıcı olarak dava dışı ...A.Ş.'nin gösterildiğini, ihbarın müvekkiline yapılmadığını, varış ihbarının müvekkili yerine bahsi geçen şirkete ve konşimentoda ismi geçen yapılmasının usulsüz olduğunu, Müvekkilinin iç taşımanın (kara taşımasının) organizasyonunu kendi bünyesinde önceden ve düzgün bir şekilde planladığını, Sud Marine şirketinin iç taşımaya ilişkin işlemleri basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve özenle yerine getirmediğini, iç taşıma sözleşmesinin 26/05/2023 tarihinde kurulmasına rağmen Sud Marine şirketinin iç taşımaya ilişkin süreci sürüncemede bıraktığını, demuraj oluşmasına neden olduğunu, 31/05/2025 tarihine kadar ödemenin yapılacağı banka bilgilerinin dahi verilmediğini, davacının özet beyanını yanlış düzenlemesinden dolayı gümrük sürecinin uzadığını, işbu gecikmeden kaynaklanan da demuraj oluştuğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklanan demuraj alacığının tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın kısmen iptali talepli itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın, davalı vekilinin zaman aşımı itirazının yerinde olup olmadığı, demuraj oluşması bakımından sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu, davalının demuraj oluşması bakımından kusurunun bulunup bulunmadığı ile neticede var ise davacı tarafından talep edilebilecek demuraj miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
.... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Ltdye İzafeten ... Anonım Şırketı, borçlusunun ... A.Ş. olduğu, 03/10/2023 tarihinde 73.495,00.USD.'nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 08/10/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 04/10/2023 tarihli itiraz dilekçeleri ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 01/02/2024 tarihinde İİK 67. maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 11/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda; İncelenen davacı şirkete ait 2023 yılı Ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda yaptırılması gereken yevmiye defteri kapanış tasdiklerinin yasal süresinde TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olduğu ve davacı şirketin 2023 yılı ticari defterlerini TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmasından dolayı davacı şirketin 2023 yılı yılına ait ticari defterlerinin sahibi lhine delil niteliği taşıdığı, İncelenen davalı şirkete ait 2023 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davalı şirketin 2023 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davalı şirketin 2023 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Davacı şirketin dava ve icra takibine konu ettiği 02.08.2023 tarihli ... numaralı 9.600,00 TL tutarlı "Araç Bekleme Bedeli" açıklamalı ve 03.09.2023 tarihli ... numaralı 73.495,00 USD karşılığı 1.973.943,41 TL tutarlı "Demuraj Ücreti" açıklamalı e-Faturalardan kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 03.10.2023 tarihi itibariyle davalı ... A.Ş.'den 9.600,00 TL ve 73.495,00 USD alacağının bulunduğu, Davalı şirketin ihtilafa konu olan faturaları kabul etmeyerek iade faturası düzenlemesinden ve ihtarnameyle davacı yana iade ederek ticari defterlerinde kayıt altına almamasından kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 03.10.2023 tarihi itibariyle davacı ... A.Ş.'ye herhangi bir borcunun bulunmadığı, Davacı şirketin icra takip tarihi öncesinde işlemiş faiz talebinde bulunmadığı, Tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin değerlendirilmesinin Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu, Deniz taşımacılığı bakımından yapılan incelemede: Davacının aktif husumetinin bulunduğu, TTK m. 1203 koşulları karşılandığından Davalının pasif husumetinin bulunduğu, Özet beyandaki hatanın Gümrük Beyannamesi açıldığı tarihi olan 6/6/2023 tarihinden önce ve konteynerlerin gemiden boşaltıldığı 19/5/2023 tarihinden sonra bizzat taşıyanın acentesi tarafından tespit edildiği ve Gümrük Müdürlüğüne düzeltme beyanında bulunulduğunun tespit edildiği, bu yönde hata hakkında Davalıya bilgi verilip verilmediğinin, düzeltmenin neden önceki tarihte gerçekleşmediğinin dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılamadığı, özet beyan hatasının taşıyanın temsilcisi olan acentenin kusurundan kaynaklandığı ve Gümrük Beyannamesi açılan 6/6/2023 tarihinde hâlen düzelmemiş olduğu göz önünde tutulduğunda uyuşmazlıkta konteyner işgaliye ücretinin doğmaması gerektiğine ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.
Davalı vekili tarafından cevap dilekçesi ile zamanaşımı itirazında bulunulmuş olmakla birlikte, dosyaya celp edilen Gümrük Müdürlüğü cevabı yazısı uyarınca davaya konu konteynerlerin 13/06/2023 tarihinde limandan çıkışlarının yapıldığı ve 4-9 gün süre içerisinde taşıyana iade edildiği anlaşılmakla TTK 1246 maddesi dikkate alındığında,; icra takibinin başladığı 03/10/2023 tarihinde 1 yıllık sürenin dolmadığı tespit edilmiş olup zamanaşımı itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.
Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, arlan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir. Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir.
Navlun sözleşmesinin gönderileni eğer navlun sözleşmesinin aynı zamanda tarafı değilse, diğer bir ifadeyle, taşıtan değilse anılan ücret ve masrafların borçlusu değildir. Ancak TTK 1203 maddesi koşullarının gerçekleşmesi hâlinde gönderilen söz konusu masraflardan sorumlu hâle gelir. Gönderilenin TTK 1203 maddesi kapsamında yer alan kalemlerden sorumlu tutulabilmesi, iki koşulun bir arada gerçekleşmesine bağlı kılınmıştır. Buna göre, gönderilenin sorumlu olabilmesi için, konişmento veya konişmentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde gönderilenin anılan borçlardan sorumlu olacağı ilkesine yer verilmesi ve yükün gönderilen tarafından tesliminin istenmesi gereklidir. Bu koşullar karşılandığında taşıtan borçtan kurtulur. Açıklandığı hali ile konteyner işgaliye ücreti-demurajın asıl alacaklısı taşıyan olmakla birlikte doktrinde ve yargı kararlarında da kabul edilen yerleşik uygulamaya gereği, konteynerin teslimindeki gecikmeye taşıyana atfedilen bir kusurun sebebiyet vermesi halinde, taşıyan bu ücrete hak kazanamayacaktır. Bu kapsamda uyuşmazlığa konu hadise incelendiğinde, davacının taşıyan sıfatı ile aktif husumet ehliyetini davalının ise neticede konteynerleri teslim alan gönderilen olarak pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Dosya kapsamı üzerinde yapılan inceleme neticesinde; davalının taşıtanı olduğu 36 adet konteynerin, ... numaralı konşimento tahtında davacı ...firması tarafından ...Limanı'ndan İstanbul ... Limanı'na taşındığı, dosyada mübrez varış ihbarnamesi ile geminin-konteynerlerin 18/05/2023 tarihinde ... Limanı'na geleceğinin bildirildiği, aynı zamanda varış ihbarında 7 gün serbest süre uygulanacağı ile uygulanacak demuraj tarifesinin de iletildiği görülmüştür. Bununla birlikte davalının gönderilen olarak kayıtlı bulunduğu ... numaralı konşimentonun arka yüzünde bulunan 10 madde ile demuraj uygulanacağının kayıt altına alındığı görülmüştür.
Mahkememizce yazılan müzekkere üzerine ... Gümrük Müdürlüğü tarafından dosyaya dava konusu taşımaya ilişkin belgeler gönderilmiş olup, bu belgelerden 22/05/2023 tarihli olan davacı acentesi ... A.Ş. tarafından ... Gümrük Müdürlüğüne hitaben yazılan yazıdı; "Müdürlüğünüze tescilli .... 17/5/2023 tarihli özet beyana bağlı aşağıda detayları verilen konişmentoya istinaden düzeltmenin yapılabilmesi için emir ve müsaadelerinize arz ederiz." yazısı bulunmakla, yazının altında konişmento numarası olarak uyuşmazlığa konu konşimento numarası (...) yazılıdır. Bu belge uyarınca, davacı tarafından gümrük müdürlüğüne davaya konu yükün kilo bilgisinin yanlış bilrdirilmesi nedeniyle düzeltme talep edildiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte davalı tarafından ... Gümrük Müdürlüğü'ne sunulan 08/06/2023 tarihli dilekçede tüm gümrük işlemlerinin tamamlandığı, vergilerin ödendiği ancak eşyanın limandan çıkışına izin verilmediği, davacı nakliyeci şirket tarafından verilen ... / 17/05/2023 sayı tarihli özet beyanda konşimentoda beyan edilen konteyner numaralarından farklı olarak bir konteynerin numarası sehven mükerrer giriş yapılarak hatalı beyan yapıldığı, davacı taşıyan firma tarafından hatanın düzeltilmesi için idareye talepte bulunulduğu, ancak özet beyan davalı adına tescilli SDG beyanına bağlanmak suretiyle beyan edildiği için düzeltme işleminin tamamlanamadığı, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 63. maddesi gereğince düzeltilmesine izin verilmesi gerektiği, düzeltmenin usulüne uygun arz edildiği, ... sayılı konteynerin yerine ... sayılı konteynerin yazıldığı bu sebeple ... sayılı konteynerin mükerrer olduğu görülmüştür.
Konteynerlerin 19/05/2023 tarihinde tahliye edildiği, ancak yukarıda açıklandığı üzere yükün kilo bilgisinin davacı acentenin başvurusu üzerine düzeltildiği, akabinde 01/06/2023 tarihinde davalı şirket yetkilisi tarafından teslim ordinosu alındığı, 06/06/2023 tarihinde gümrük beyannamesi açıldığı, davacı şirket tarafından Özet Beyandaki hatanın ancak Gümrük Beyannamesi açılması sırasındafarkedildiği, taraflarca ilgili Gümrük Müdürlüğüne düzeltme dilekçeleri verildiği ve nihayetinde ancak 13/06/2023 tarihinde gerekli düzeltmelerin yapılarak dava konusu konteynerlerin liman çıkışlarının gerçekleştirildiği, liman çıkış tarihinden sonra ise konteynerlerin 4 ila 9 gün arasında taşıyana geri iade edildiği tespit olunmuştur.
Bu bilgi ve belgeler ışığında, dava konusu 36 adet konteyner her ne kadar 18/05/2023 tarihinde boşaltma limanına ulaşmışsa da, davacı tarafından gümrük müdürlüğüne sunulan özet beyanda öncelikle yükün kilosu bakımından ardından da konteyner numaralarının bildirilmesi bakımından, davacı tarafından yapılan yanlış bilgilendirmeler nedeniyle yükün ancak 13/06/2023 tarihinde davalı tarafından teslim alınabilir hale geldiği anlaşılmıştır. ... Gümrük Müdürlüğü tarafından sunulan 22/05/2023 tarihli olan dilekçenin özet beyanın düzenlenmesinde hata yapan ... A.Ş. tarafından ... Gümrük Müdürlüğüne hitaben yazıldığı, bu hatanın hangi tarihte giderildiğinin dosya kapsamından tespit olunmadığı, yine konteyner numaralarındaki hatanın da Gümrük Beyannamesi açıldığı tarihi olan 06/06/2023 tarihinden önce ve konteynerlerin gemiden boşaltıldığı 19/5/2023 tarihinden sonra bizzat taşıyanın acentesi tarafından tespit edildiği ve Gümrük Müdürlüğüne düzeltme beyanında bulunulduğu tespit edilmekle; bu yönde hata hakkında davalıya bilgi verilip verilmediği, düzeltmenin neden önceki tarihte gerçekleşmediği dosyadaki bilgi ve belgelerden tespit edilememiştir. Özet beyan hatasının, davacı taşıyanın - acentenin kusurundan kaynaklandığı ve Gümrük Beyannamesi açılan 06/06/2023 tarihinde hâlen düzelmemiş olduğu göz önünde tutulduğunda uyuşmazlıkta konteyner işgaliye ücretinin doğması bakımından davalının herhangi bir kusur yahut sorumluluğunun bulunmadığı mahkemece kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan varış ihbarnamesinde, 7 gün serbest süre sonrasında 8-14 gün arasında 80 usd/gün, 15 ve sonraki günlerin 115 usd/gün olarak demuraj tarifesinin belirtildiği görülmüş olmakla; bu fiili taşıyan tarifasi uyarınca 73.495 usd demuraj hesap edildiği, davacı vekili tarafından 26/06/2024 tarihli beyan dilekçesinde; gümrükte düzeltme yapılan 08 Haziran 2023 ile 13 Haziran 2023 tarihleri arasında demuraj ücretinin davalı tarafa yansıtılmadığı, 08 Haziran 2023 ile 13 Haziran 2023 tarihleri arasındaki demuraj ücreti olan 6 günlük ücretin mahsubu sonucu ... numaralı konteyner için oluşan demuraj ücretinin 1.495 USD olarak beyan edildiği, sonuçta davacı talebinin 49.105 USD olduğu anlaşlımştır. Konteyner ihbarının varışta ilgili adreslere zamanında yapıldığı, konteynerlerin 19/05/2023 tarihinde tahliye edildiği, 01/06/2023 tarihinde Davalı şirket yetkilisi tarafından teslim ordinosu alındığı, 06/06/2023 tarihinde gümrük beyannamesi açıldığı, ilgili Gümrük Müdürlüğüne düzeltme dilekçeleri verildiği ancak 13/06/2023 tarihinde beyanname düzeltildiğinde dava konusu konteynerlerin liman çıkışlarının gerçekleştirildiği, liman çıkış tarihinden sonra konteynerlerin ise ancak 4 ila 9 gün arasında taşıyana geri iade edildiği, yukarıda açıklandığı hali ile dosya kapsamında sabittir. Bununla birlikte davacı tarafından taşıyan tarifesinde belirtilen 7 gün serbest zaman yerine 14 gün serbest zaman uygulandığı, ve günlük 80 usd x 7 günde 560 usd / konteyner indirim uygulanmış olduğu bilirkişi tarafından tespit olunmuştur. Bu kapsamda; 14 günlük serbest süre uygulandığında; özet beyandaki hatanın 06/06/2023 tarihinde Davalı şirketin gümrük beyannamesini açtığı sırada emteayı teslim alamamasıyla fark edildiği ve ancak 13/06/2023 tarihinde düzeltilebildiği dikkate alınarak, davaya konu konteynerlerin tamamının 13/06/2023 tarihinde teslime hazır hale geldiği ardından da 14 gün içerisinde (4 ile 9 gün arasında) taşıyana iade edildiği anlaşıldığından neticede davacının talep edebileceği, davalının kusur ve sorumluluğunda olan demuraj ücreti bulunmadığı mahkemece kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, demuraj oluşması bakımından davalının herhangi bir kusurunun ve sorumluluğunun bulunmadığı, davalı tarafından teslime hazır hale gelen konteynerlerin teslimi sonrasında 14 gün içerisinde iade edildiği de dikkate alınarak neticede davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 15.316,32.TL den karar harcı olan 615,40.TL nin mahsubu ile fazla alınan 14.700,92.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı vekili için takdir edilen 220.784,66.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır