T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2024/65 Esas
KARAR NO:2025/131
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:05/02/2024
KARAR TARİHİ:11/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, ... numaralı Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi ile dava dışı ... Şti.'nin lojistik / taşıma operasyonlarına konu edilen emtiayı her türlü hasara / riske karşı sigortalandığını, davalı taşıma Şirketi .... A.Ş. (...), mülkiyetinde bulunan ... gemisi ile, ... numaralı konişmento ile mülkiyeti müvekkiline ait olan fasulye emteasını Mısır'dan ... Limanına taşındığını, ... numaralı konteynerlerin su alması sebebiyle, toplamda 905 çuval fasulye emteası deniz suyu ile temas ettiğini, küflendiğini ve çürümüş olduğunu, .. A.Ş.'ye ulaşması akabinde müvekkilince ... numaralı hasar dosyası açıldığını ve hasarlı emteanın istiflendiği ... Limanında bulunan depoda Eksper incelemesi yaptırıldığını, sigortalının zararının 25.012,59.-USD olarak tespit edildiğini, %10 poliçe tenzilatı ve halefiyet ilkesi gereği 22.511,33.-USD ve işlemiş avans faizi rücuen davalı şirketten talep olunduğunu belirterek davalının kötü niyetli itirazının iptali ile takibin devamına, davalının haksız ve kötü niyetli itirazı nedeniyle %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davacının taleplerinin zamanaşımı yönünden reddedilmesi gerektiğini, hiçbir şekilde söz konusu alacakların kabulü anlamına gelmemek kaydıyla olası bir hesaplama halinde işbu zamanaşımı itirazımız esas alınmak sureti ile hesaplama yapılması gerekmekte olduğunu, nitekim Türk Ticaret Kanunu'nun 1188. maddeleri uyarınca talep zamanaşımına uğradığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca eşyanın zıyaı veya hasarına ilişkin tazminat isteme hakkı hak düşürücü süreye tabi olduğunu, dava konusu emtianın konteynere nasıl ve ne şekilde istiflendiğini bilmediğini, bilmesini de gerekmediğini konişmentoda anlaşılacağı üzere, taşıyan taşınmak üzere içi gönderence yüklenmiş konteynerleri taşıtandan/yükletenden kapalı ve mühürlü teslim alındığını, bu kapsamda taşıyanın, konteyner içerisindeki emtianın durumuna, ölçüsüne, sayı ve tartısına ilişkin olarak bir bilgisi olmadığı gibi bilindiği üzere konteyner taşımacılığında taşıyanın kendisine kapalı ve mühürlü şekilde teslim edilen konteyner içindeki yükü kontrol imkânı da kural olarak bulunmadığını, taşıtan ile yükleten eşya hakkında taşıyana tam ve doğru beyanda bulunmakla yükümlü olduğunu, dava konusu taşımada emtianın mühürlü konteyner içerisinde taşıyana teslim edildiğini ve dolayısıyla gemi kaptanının dışarıdan bakarak hasarı anlamasının mümkün olmadığı gibi mühürlü konteyneri açarak kontrol etme yükümlülüğü de bulunmadığını, iddia edilen hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiğinin davacı tarafından ispat edilmesi gerektiğini, somut olayda TTK hükümleri uyarınca usulüne uygun yapılmış bir ekspertiz incelemesi bulunmadığını, davaya konu olan uyuşmazlığın dayanağı olan ekspertiz raporunun hukuki bir geçerliliği olmadığını, hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği tek taraflı ekspertiz raporunda dahi tespit edilemediğini, hasarlı olduğu iddia edilen yükün deniz suyundan ıslandığı iddiasını ispatına yönelik gümüş nitrat testi yapılmadığını belirterek iş bu haksız davanın öncelikle usulden reddine, esasa girilmesi durumunda da esastan reddini talep eder, Müvekkil aleyhine haksız ve kötü niyetli olarak takibe girişen davacı aleyhine %20 oranından az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini Sayın Mahkemeden talep edilmiştir.
Mahkememizin 02/04/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın mali müşavir bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Dava dışı ... Şirketinin ... firmasından ithal edildiği, 219.000 USD olan mal bedelinin 18.02.2023 tarihinde ,yasal defterlere 4.132.530,00 TL olarak satıcının ...nolu hesabına alacak kaydının yapıldığı, mal bedelinin 23.01.2023 tarihinde ... Bankası hesabından 219.000 USD olarak ithalat transferinin yapıldığı, satıcının ... nolu hesabına 4.111.549,80 TL borç olarak kaydının yapıldığı, dava dışı ... Şirketi, Satıcı ... firmasının söz konusu mal bedelini(219.000 USD) tümünü banka ithalat transferi ile ödediği belirtilmiştir.
Mahkememizin 02/04/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Emtianın ıslanma nedeniyle bozulduğu, emtianın taşınması ve depolanmasın için kullanılan çuvallarında kusur olmadığı; kusurun konteynerlerin yüke uygun olmamasından kaynaklandığının değerlendirildiği, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğunun değerlendirildiği, davacı ödemesi mesnedi Sigorta sözleşmesinin geçerli olduğu, sigorta sözleşmesine göre ödeme yükümlülüğü altında tazminat ödendiği, bu ödemesinin de davacının sigortalısına halefiyeti sağlamaya yettiği değerlendirmesi bakımından nihai takdirin Mahkemeye ait olduğu, ancak dosyada akdi halefiyet için temlik sözleşmesi yer almadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın yapıldığının değerlendirildiği, hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelen konteynerlere deniz suyu girmesinden kaynaklandığı, hasardan davalının deniz taşıyanı sıfatı ile sorumlu olması gerektiğinin değerlendirildiği, hasarın miktarının tespiti bakımından USD 25.012,59 olduğu; ancak davacının rücu edebileceği asıl alacak miktarının USD 22.511,33 tutarında olduğu, işlemiş faizi olarak 538 USD bakımından takdirin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir.
Mahkememizce verilen ara karar uyarınca ek rapor aldırılmak üzere dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, aldırılan bilirkişi ek raporunda özetle; kök raporda benimsenen görüş ve kanaatlerin muhafaza edilmesinin yerinde olacağı belirtilmiştir.
Mahkememizin 02/04/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın ek mali müşavir bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, aldırılan bilirkişi ek raporunda özetle; Dava dışı ... Şirketinin ... firmasından ithal edildiği, 219.000 USD olan mal bedelinin 18.02.2023 tarihinde ,yasal defterlere 4.132.530,00 TL olarak satıcının ...nolu hesabına alacak kaydının yapıldığı, mal bedelinin 23.01.2023 tarihinde ... Bankası hesabından 219.000 USD olarak ithalat transferinin yapıldığı, satıcının ... nolu hesabına 4.111.549,80 TL borç olarak kaydının yapıldığı, dava dışı ... Şirketi, Satıcı ... firmasının söz konusu mal bedelini(219.000 USD) tümünü banka ithalat transferi ile ödediği, hasar bedelinin 15.05.2023 tarihinde Davacı tarafından dava dışı sigortalının ... Bankası Hesabına 25.012,59 USD olarak (... nolu dosyanın ödemesidir)açıklamasıyla Ödemenin yapıldığı, hava dışı sigortalı ... A.Ş.'nin ticari defterlerinde hasara ilişkin ikame mal gönderildiğine veya mahsuplaşmaya dair bir kayda rastlanmadığı belirtilmiştir.
Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tazmini istemine ilişkindir.
Davacı dışı sigortalı ... Şirketinin satın aldığı kuru fasulye emtiasının ... numaralı konteynerlerin su alması sebebiyle, toplamda 905 çuval fasulye emteası deniz suyu ile temas ettiği, küflendiği ve çürümüş olduğu, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalıya ödendiği ve davacının bu bedeli taşıyandan rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Taşımaya konu emtianın CFR satış, yani taşıma sözleşmesinin satıcı-gönderici tarafından yapılıp, mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra masraf ve riskin alıcıya geçtiği satım şekli olduğu görülmektedir. Dosyaya sunulan mali müşavir bilirkişi raporunda dava dışı ... Şirketinin ... firmasından ithal edildiği, 219.000 USD olan mal bedelinin 18.02.2023 tarihinde ,yasal defterlere 4.132.530,00 TL olarak satıcının ...nolu hesabına alacak kaydının yapıldığı, mal bedelinin 23.01.2023 tarihinde ... Bankası hesabından 219.000 USD olarak ithalat transferinin yapıldığı, satıcının ... nolu hesabına 4.111.549,80 TL borç olarak kaydının yapıldığı, dava dışı ... Şirketi, Satıcı ... firmasının söz konusu mal bedelini(219.000 USD) tümünü banka ithalat transferi ile ödediği belirtilmiş olup buna göre dava dışı sigortalının zararının oluştuğu ve sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu anlaşıldığından davacının TTK 1472. Maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu görülmüştür.
Dava konusu taşımaya ilişkin olarak düzenlenen ... sayılı konişmentonun ise ... anteti ile düzenlendiği, buna göre davalı Medkon Hat İşletmeciliğinin fiili taşıyan konumunda olduğu ve pasif husumet ehliyetine haiz olduğu anlaşılmıştır.
TTK 1188. Maddesinde “ (1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer.” Düzenlemesi bulunmaktadır. Somut olayda ekspertiz raporuna göre emtianın 27/02/2023 tarihinde tesliminin gerçekleştiği, icra takibinin 26/12/2023 arihinde hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı, davanın süresinde olduğu görülmüştür.
Davacı taraf yük hasarının deniz taşıması sırasında davalı tarafın sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene tesli,,mi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Hasar tahliye sırasında tespit edilmiş olduğundan ayrıca bir ihbara gerek bulunmayıp davalı taşıyanın hasarın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını ispatlaması gerekmektedir.
Dosyaya sunulan ... şirketi tarafından düzenlenen Gözetim Raporunda, özetle; "Raporun ...-6 nolu konteynerin için 28.02.2023 saat 09 ilâ 18 arasında ve ...-0 nolu konteynerin için 01.03.2023 saat 09 ilâ 18 arasında yapılan gözlemler sonucu tutulmuş olduğu, her iki konteynerin alt kapak kısımlarından su girmesi nedeniyle çuvallı kuru fasulye yükünün ıslanıp hasarlandığı ve ıslak alanlarda yapılan gümüş nitrat testinin pozitif çıkmış olup, fasulye çuvallarının deniz suyu ile ıslandığı kanaatleri belirtilmiştir. Hasar Tutanağında (03.03.2023) dava konusu 8 konteynerin gemiden tahliyesi ve Liman aktarımı sonrasında ... Antrepoya tahliye edilirken ... nolu konteynerlerin su aldığı ve toplamda 9095 çuvalın hasar aldığı belirtilmiştir. Tutanağın alıcı firma ve antrepo yetkilisi tarafından imza edildiği görülmektedir. "..." tarafından ..."sunda inceleme yapılarak hazırlanmış olan Ekspertiz Raporunda konteynerlerin tahliyesinde ... gözetim firması tarafından da tespit yapıldığı, kuru fasulye emtiasının, konteyner içinde deniz suyunun bulaşmasıyla, ıslanma, çürüme kokma gibi hasarlarının oluştuğu, konteyner tahliyesinde gümüş nitrat testinin pozitif çıktığı, ıslanmanın deniz suyundan kaynaklı olduğu belirtilmiştir. Dosya kapsamı ve sunulan delillerden hasarın tahliye aşamasında farkedilmiş olduğu ve gözetim raporu ile tespit edildiği, teknik değerlendirmede ekspertiz raporu ve gözetim raporunda belirtilen nedenlerden dolayı emtianın bozulduğu., emtianın uygun şartlarda ambalajlandığı, gümüş nitrat testinin pozitif çıkmasının sonucu, denizcilik uygulamaları doğrultusunda; yükün deniz suyuyla temas etmiş olduğunun göstergesi olduğunun belirtildiği birlikte değerlendirildiğinde hasarın deniz suyundan kaynaklandığının kabulü gerektiği, gümüş nitrat testinin tuzlu su tespiti bakımından yeterli olduğu, ayrıca analize gerek bulunmadığı, buna göre hasarın yük taşıyanın hakimiyetinde iken meydana geldiği ve tazmininin gerektiği değerlendirilmiştir. Bilirkişi raporunda ekspertiz raporunda hasar miktarı bakımından tespitin kadri marufunda olduğu belirtilmiş olup 24.719,63 USD ziyan olan yük bedelinden 1.980,91 USD sovtaj ve muafiyet tutarı düşüldükten sonra sonuç olarak 22.511,33 USD hasar tazminatı ve işlemiş faizi bakımından davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile;
.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin 22.511,33 USD asıl alacak ve 538,00 USD işlemiş faiz üzerinden üzerinden devamına, kabulüne karar verilen asıl alacağa takip tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden 1 yıl süreli mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden faiz uygulanmasına,
2- Koşulları oluşmadığından icra inkar tazminatı hükmedilmesine yer olmadığına,
3-Karar harcı olan 47.975,00 TL'den peşin alınan 8.618,94 TL'nin mahsubu ile bakiye 39.356,06 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (9.107,34 TL ilk harç, 649,00 TL posta ücreti ve 24.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 33.756,34 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı vekili için takdir edilen 109.346,96 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/03/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır