T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2013/338 Esas
KARAR NO: 2022/258
DAVA: Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 17/12/2013
KARAR TARİHİ: 30/03/2022
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... Marka... sistem klima cihazlarının temini ve montajı hususunda davalı şirket ile sözleşme akdettiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 6. maddesi uyarınca klima sisteminin 2 yıl süreyle garantili olduğunu, müvekkili şirketin sözleşme uyarınca davalı şirkete ... cihaz bedeli olarak KDV dahil 53.677,16 TL multi cihaz bedeli olarak KDV dahil 4.814,40 TL, ... işçilik ve montaj bedeli olarak KDV dahil 17.700,35 TL, havalandırma malzeme ve işçilik bedeli olarak da KDV dahil 15.338,82 TL olmak üzere toplamda 91.530,73 TL ödediğini, davalı şirketin davacının adresinde montaj işlemlerini gerçekleştirdiğini, müvekkili şirketin söz konusu ürünleri ve sistemi 2013 Eylül ayı itibariyle kullanmaya başladığını, ancak bir süre sonra anılan sistemin ve ürünlerin soğutma işlemini gerektiği gibi yapmadığının fark edildiğini davalı şirkete bildirilmişse de bir netice alınmadığını, ... 38. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin tanzim edildiğini ve keşide edilerek ayıp nedeniyle montajı yapılan ürün ve sistemi geri vermeye hazır olduklarını bildirdiğini ve bedel iadesi talebinde bulunulduğunu, davalı şirketin durumu düzelteceğini ve gerekeni yapacağını belirtmesine rağmen dava dilekçe tarihine kadar bir girişimde bulunmadığını, müvekkili şirketin toplamda 91.530,73 TL ödeme yapmış olduğunu beyanla ayıplı çıkması nedeniyle 91.530,73 TL satış bedelinin ve ayıplı malların sökülerek davalı şirkete iadesi esnasında müvekkili şirketin uğrayacağı zarar için ise şimdilik 1.000,00 TL tazminatın ticari işlerde uygulanan avans faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalı şirketten tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı firmanın yeni kurulacak işyeri için klima sisteminin kurulması talebinde bulunduğunu ve verilen teklifin kabul edilmesi üzerine taraflara arasında sözleşme akdedildiğini, sözleşme kapsamında istenilen sistemin kurulduğunu ve montajlanarak davacı tarafa çalışır vaziyette teslim edildiğini, müvekkili şirket tarafından verilen mal ve hizmette ayıplı ifanın söz konusu olmadığını, davacı yanca müvekkili şirkete iletilen şikayet üzerine yapılan keşifte kurulan sistemin ve klimaların olağan çalışmasını sürdürdüğü, herhangi bir arızanın mevcut olmadığını, sadece 5 nolu odaya montajı sağlanan 48.000 BTU gücündeki klimanın odanın büyüklüğüne göre yetersiz kaldığının tespit edildiğini ve bunun sebebinin davacının söz konusu yer için yeterli gelecek klimayı seçmemesinden kaynaklandığını, ürünlerin satış ve montaj işinin 2013 yılı Temmuz ayı içerisinde yapıldığını, sıcaklığın en yüksek olduğu ve soğutmanın yapılıp yapılmadığının tespitinin kolaylıkla yapılabilecek bir dönem olduğunu, montajdan sonra bir şikayeti olmayan davacı yanın ihtarnameyi 04/10/2013 tarihinde keşide ederek ürün iadesi talep etmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER
Davacı ile davalı arasında akdedilen satış ve montaj sözleşmesi, satın alıma ilişkin faturalar, ödeme belgeleri, ... 38. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, davalı şirket tarafından yapılan keşfe ilişkin evraklar, mail yazışmaları, bilirkişi incelemesi, ticari defter ve kayıtlar
GEREKÇE
Dava satım ve montajı yapılan klima sisteminin ayıplı olduğu iddiasına dayanılarak ödenen bedelin istirdadı istemine ilişkindir.
Satım konusu klima sistemi üzerinde bilirkişiler tarafından inceleme yapılarak tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilip, klimaların ayıplı olup olmadığı, varsa ayıp süresinde ayıp ihbarında bulunup bulunulmadığı, ayıptan dolayı malların kabule icbar edilemeyecek nitelikte olup olmadığı, bu nitelikte değil ise ayıbın giderilmesi için yapılacak harcama miktarının ne olması gerektiği hususlarında rapor tanzimi için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş olup bilirkişi heyetinin 07/12/2016 tarihli raporunda özetle, "klimaların bulundukları ortama ve projelerine uygun olup olmadığı hususunda, davalı tarafından 8 adet mekan için toplam 11 adet iç ünite ve bunlar için iki adet dış ünite seçmiştir. İç Üniteler gizli tavan tipidir. İç ve dış ünitelerden oluşan klima sistem prensibi kurulduğu ortama uygundur. Dış ünitelerin teklif ve sözleşmede belirtilen kapasitede ve modelde oldukları tespit edilmiştir. İç mekânlardaki klima iç üniteleri ve havalandırma kanalı tesisatı gizli tavan içinde olduğu için tespit yapılamamıştır, dava konusu klimaların bulundukları ortam itibariyle soğutma kapasitelerinin yeterli olup olmadığı ve projeye uygun olarak takılıp takılmadığı hususunda, iç ünitelerin ve dış ünitelerinin soğutma kapasiteleri dava dosyasında belirtilen 8 adet mekan için yeterlidir. Fatura edilen iç ünite toplam kapasitesi ile seçilen kapasite arasındaki fark 349.900-366.000= -16.100 BTU/h olarak bulunmuştur. Seçilen toplam kapasite olan 366.000 BTU/h esas alındığında 24.200 BTU/h kapasiteli 1 adet iç ünitenin eksik monte edildiği görülmektedir. Dış ünitelerin teklif ve sözleşmede belirtilen kapasitede ve modelde oldukları tespit edilmiştir. İç mekânlardaki iç üniteler ve tesisatı gizli tavan içinde olduğu için tespit yapılamamıştır. Dış üniteler teras çatıya yerleştirilmiştir. Üzerlerinde gölgelik mevcuttur. Ancak yazın sıcak günlerinde dış ünitelerin bulunduğu bölgedeki hava sıcaklığının 35 derece değerinin üzerinde çıkmaktadır. Ayrıca dış ünitelerin etrafında gerekli sıcaklıkta yeterince hava dolaşımı sağlanamamaktadır. Bu durumda klima sisteminin üreticisi tarafından beyan edilen soğutma kapasitelerinde çalışması mümkün olamaz. Ürünlerde gizli ya da açık ayıp bulunup bulunmadığı, ayıp varsa kullanıma engel teşkil edip etmediği hususunda, dış üniteler taraflar arasında yapılan sözleşmede belirtilen cihazlar olduğu tespit edilmiştir. Dış ünitelerin yerleştirildiği yer ve güneşten etkilenme durumu sistemin soğutma kapasitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Taraflar arasında yapılan sözleşmede belirtildiği gibi dış ünitelerin gölgelik yapımı davacıya aittir. Ancak davalı konunun uzmanı olduğundan dış üniteler için daha uygun yer seçilmesi hakkında davacıya bilgi verip yönlendirerek dış ünitelerin en uygun yere yerleşimini sağlamalıydı. Ayıplı hizmet tanımı kapsamında dış ünitelerinin uygun yere yerleştirilmemesi gizli ayıptır. Ayıp varsa kullanıma engel teşkil edip etmediği, bedel iadesi şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda; dış ünitelerin yerleştirildiği yer bakımından ayıp mevcuttur. Bu ayıp sebebiyle klimaların soğutma kapasitelerinde azalma ve istenen faydanın sağlanamaması hususu oluşmaktadır. Bu ayıbı gidermek için bedel ödenmesi gerekecektir. Bu bedeli davalının ödemesi gerektiği kanaatinde olmakla beraber karar mahkemenindir. Ayıplı malların sökülmesi ihtimaline binaen sökülmesi halinde davacı şirketin ekonomik kaybının oluşup oluşmayacağı, sökülmek ile tüm tesisatın monte edildiği yerden sökülerek iptal edilmesi kast ediliyorsa davacının ekonomik kaybı oluşacaktır. Klima sisteminin üreticisi tarafından beyan edilen kapasitede soğutma yapması için dış ünitenin sıcak hava koşullarından etkilenmeyeceği bir yere yerleştirilmesi ve bu değişiklik sonucu gereken tesisat düzenlemelerin yapılması gerekir. Bu işlemler için ortaya çıkacak bedelin davacıya fatura edilmesi halinde davacı şirketin ekonomik kaybı oluşacaktır. İç ünite ve kanalların durumlarının tespiti için proje üzerinde incelemek yapmak gerekmektedir." şeklinde rapor tanzim etmişlerdir.
Davaya konu malların sökülerek iade edilmesi esnasında oluşacak işçilik ve maliyet giderlerinin hesabı tespiti yönünden bu alanda uzman bilirkişiden rapor aldırılmasına karar verilerek dosya bilirkişiye tevdi edilmiş olup bilirkişi 02/05/2017 tarihli raporunda özetle; klima tesisatının sökülme işçiliğinin dava tarihindeki maliyetinin 7.091,00 TL olacağı, sökme işlemi esnasında tahrip olacak gizli tavan döşemesi vb onarımının tahmini maliyetinin 3.000,00 TL olacağı, dış ünitelerini çatıdan indirecek vinç kiralama maliyetinin ise 600,00 TL olacağı, dolayısıyla, dava konusu klima sisteminin yerinden sökülmesinin dava tarihindeki toplam maliyetinin 10.691,00 TL olacağı hususlarını rapor ettiği anlaşılmıştır.
Makine Mühendisi bilirkişiden bilirkişi heyetinin 07/12/2016 tarihli raporunun 5. Maddesinde belirtilen "dış ünitenin sıcak hava koşullarından etkilenmeyeceği bir yere yerleştirilmesi için gerekli tesisat düzenlemesinin (dış ünitenin sökülmesi ve tekrardan monte edilmesi) esnasında oluşacak işçilik ve maliyet giderleri yönünden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup bilirkişinin 12/10/2017 tarihli raporunda özetle " dış ünitenin sökülmesi ve tekrardan monte edilmesi şeklinde yapılacak tesisat düzenlemesinin işçilik ve maliyet giderleri toplamının 24.05.2013 tarihi itibariyle 3.748,56 TL olduğu " hususunun rapor edildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin itirazları noktasında, iç ünite cihazlarının yanlış tercih edildiği ve kanallı iç ünite kullanıldığı bahisle performansın yetersiz kaldığı iddiası değerlendirilerek, iç ünite cihazlarını yeterli olup olmadığı, dış ünite cihazlarının yerinin değiştirilmesiyle sorunun giderilip giderilemeyeceği davalının kullanım amacına uygun şekilde klimalardan faydalanıp faydanalamayacağı hususlarında makine mühendislerinden oluşan üçlü bilirkişi heyetinden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup bilirkişi heyetinin 26/12/2018 tarihli raporunda" fatura edilen iç ünite toplam kapasitesi ile seçilen kapasite arasındaki fark (349.900 - 366.000) -16.100 BTU/h olarak bulunmuştur. Diğer bir deyişle monte edilen iç ünite klima kapasitesi seçilen klima kapasitesinden 16.100 BTU/h daha azdır. Davalı tarafından en düşük kapasite teknik oda için 18.000 BTU/h olarak tespit edilmiştir. Fatura ve sözleşmede görüldüğüne göre davalı iç ünite seçiminde 24.200 BTU/h kapasitesi en düşük kapasite olarak seçmiştir. Buna göre 24.200 BTU/h kapasiteli 1 adet iç ünitenin eksik monte edildiği görülmektedir. 5 nolu oda için davalı tarafından belirlenen ihtiyaç kapasitesi seçilen cihaz kapasitesinden daha fazladır. Bu farkın giderilmesi ve toplam kapasitenin davalı tarafından seçilen iç ünite kapasitesini sağlayacak şekilde tamamlanması halinde iç ünite cihazlarının kapasitesi yeterli olacaktır. Dış ünite cihazlarının yerinin değiştirilmesiyle sorunun giderilip giderilemeyeceği hususu, toplam kapasite 344,000 BTU/h olup, monte edilen iç ünite kapasitesi olan 349.900 BTU/h değerine oldukça yakındır. ... firmasının ... İklimlendirme Sistemleri katalogunda ikili dış ünite kullanılması halinde bağlantı kapasitesinin (iç ünite kapasitesinin) %160 olabileceği yazmaktadır. Bu durumda dış ünitelerin toplam 11 adet 349.900 BTU/h kapasitedeki iç ünitelerin ihtiyacını karşılayacak kapasitede olduğu anlaşılmaktadır. ... İklimlendirme Sistemleri katalogunda beyan edilen kapasitelerin aşağıdaki hava sıcaklık koşullarında geçerli olduğu ifade edilmektedir. Soğutma için İç ortam sıcaklık 27 derece, dış ortam sıcaklık 35 derece olduğunda, dış ortam sıcaklığı 35 dereceden yüksek veya iç ortam sıcaklığı 27 dereceden düşük ise üreticinin katalogunda belirtilen soğutma kapasitesini sağlanamaz. Dış üniteler teras çatıya yerleştirilmiştir. Üzerlerinde gölgelik mevcuttur. Ancak yazın sıcak günlerinde dış ünitelerin bulunduğu bölgedeki hava sıcaklığının 35 derece değerinin üzerinde çıkmaktadır. Ayrıca dış ünitelerin etrafında gerekli sıcaklıkta yeterince hava dolaşımı sağlanamamaktadır. Bu durumda klima sisteminin üreticisi tarafından beyan edilen soğutma kapasitelerinde çalışması mümkün olamaz. Dış ünitelerin taraflar arasında yapılan sözleşmede belirtilen cihazlar olduğu tespit edilmiştir. Dış ünitelerin yerleştirildiği yer ve güneşten etkilenme durumu sistemin soğutma kapasitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Taraflar arasında yapılan sözleşmede belirtildiği gibi dış ünitelerin gölgelik yapımı davacıya aittir. Ancak davalı konunun uzmanı olduğundan dış üniteler için daha uygun yer seçilmesi hakkında davacıya bilgi verip yönlendirerek dış ünitelerin en uygun yere yerleşimini sağlamalıydı. Dış ünitelerin bulunduğu bölgedeki hava sıcaklığının 35 derece değerinin üzerinde olmayacak uygun bir yere monte edilmesi halinde, tesisatta başka bir ayıp ve arıza olmaması durumunda, sorun giderilebilir. Sistemin ilk kuruluşundan itibaren uzun süre geçmiştir. Bu sebeple ortaya çıkmış olan arızalar varsa giderildikten ve yapılması gereken bakımlar gerçekleştirildikten sonra sistem çalışabilir. Davalının kullanım amacına uygun şekilde klimalardan faydalanıp faydalanamayacağı hususunda, iç ünite kapasiteleri tamamlandıktan, dış üniteler uygun yere yerleştirilip uygun tesisat oluşturulduktan, sistemin bakımı yapılıp varsa arıza ve başka ayıpları giderildikten sonra davacı klimalardan faydalanabilir." şeklinde rapor tanzim ettikleri anlaşılmıştır.
Dosyanın 26.12.2018 tarihli raporu düzenleyen bilirkişi heyetine tevdii ile, sözleşmeye uygun olmadığı değerlendirilen iç ünite kapasitelerinin sözleşmeye uygun olarak tamamlanması ve dış ünitelerin uygun yere yerleştirilip uygun tesisat oluşturulması ve sistem bakımı yapılması ve varsa arıza ve başka ayıpların tespit edilerek giderilmesinin maliyetinin tespitinin istenilmesine, ayrıca iç ünite cihazlarının yanlış tercih edildiği ve kanallı iç ünite kullanılması sebebi ile performansın yetersiz kalıp kalmadığı hususunda değerlendirme yapılması hususunda ek rapor alınmasına karar verilmiş olup bilirkişi heyetinin 16/07/2021 tarihli raporda önceki rapordaki tespitlerini değiştirmediği ve dış ünitelerin uygun yere yerleştirilip uygun tesisat oluşturulması ve sistem bakımı yapılması, arıza ve başka ayıpların tespit edilerek giderilmesinin maliyetinin tespiti hususları, tarafların mutabık kalacağı sektördeki uzman yetkin bir kuruluş tarafından gerçekleştirilebileceğini rapor ettikleri anlaşılmıştır.
Dosyanın sektör bilirkişisine tevdii ile, bilirkişi raporları ile eksik monte edildiği belirlenen 24.200BTU/h kapasiteli iç ünitenin bedelinin dava tarihindeki rayiç bedeller göre tespiti hususunda rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiş olup bilirkişinin 09/01/2022 tarihli raporunda özetle; dava konusu 1 adet ... marka, ..., gizli tavan yüksek statik basınç tipi, 24.000 btu (7,1 Kw) klimanın, rapor tarihi itibariyle montaj ve KDV Dahil bedelinin 23.400,00 TL olduğu, dava tarihi itibariyle montaj ve KDV Dahil bedelinin 6.171,00 TL olduğu hususlarını rapor ettiği anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin 21/06/2017 tarihli dilekçesi ile davasını ıslah ettiği ve davalı şirkete ödenmiş olan 91.530,73 TL satış bedeli ile ayıplı malların sökülerek iade edilmesi esnasında oluşacak 10.691,00 TL zarar olmak üzere toplamda 102.221,73 TL’nin, temerrüt tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanacak faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Dava eserin ayıplı olması nedeniyle sözleşme bedelinin iadesi ile sözleşme konusu ürünlerin sökülmesi halinde davacının uğrayacağı zararın davalıdan tahsili istemine ilişkindir. 6098 sayılı TBK.'nın 475. Maddesinde eserin iş sahibinin kullanamayacağı yada hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı yada sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme hakkının bulunduğu ve iş sahibinin ayıp sebebi ile sahip olduğu seçimlik hakların yanı sıra genel hükümlere göre tazminat isteme hakkının saklı olduğu düzenlenmiştir.
Davalı yüklenici tarafından taraflarca belirlenen iç ve dış klima ünitelerinin temini ve montajı, davacı iş sahibi tarafından birim fiyat ile belirlenen bedelin ödenmesi taahhüt edilmiştir. Davacı tarafça klima sisteminin soğutma işlemini gereği gibi yapmadığı ileri sürülerek sözleşme bedelinin iadesi talep edilmiş ise de dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarından klima sisteminin kurulduğu ortama uygun olduğu, dış ünitelerin uygun bir yere monte edilmemesi nedeniyle sistemden beklenen verimin alınamadığı, uygun bir yere monte edilmesi ve gerekli bakımların yapılması halinde davacının klimalardan faydalanabileceği tespit edilmiştir.
Dış üniteler için uygun yer seçilip davacıya haber verilmesi davalının özen borcunun gereği olup davalı özen borcunun gereğinin yerine getirilmesinden sorumludur. Davalı tarafça davacının süresi içinde ayıp ihbarında bulunmadığı savunulmuş ise de taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 6. Bendi ile klima sistemine ait tüm ünitelerin imalat hatalarına karşı 2 yıl garantili olduğu kararlaştırılmış olup, davacı tarafça garanti süresi içinde ... 38. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye nosu ile düzenlenen ihtarnamesi ile davalıya ihbarda bulunulmuş olup, ihtarnamenin davalı tarafa 08/10/2013 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Dosyada alınan 12/10/2017 tarihli bilirkişi raporu ile ayıbın giderilmesine yönelik olarak dış ünitenin sökülerek ve yeniden uygun bir yere monte edilmesi şeklinde yapılacak tesisat düzenlemesinin işçilik ve maliyet giderleri toplamının 3.748,56 TL olduğu tespit edilmiştir. Davacı tarafça tüm sözleşme bedelinin iadesi talep edilmiş ise de eserin davacının kullanamayacağı veya kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı olduğu tespit edilmemiş olduğundan, davacının sözleşme bedelini değil yalnızca ayıbın giderilme bedeli olan 3.748,56 TL'yi ve eksik monte edildiği tespit edilen 24.200 BTU/h kapasiteli bir adet iç ünitenin dava tarihindeki montaj ve KDV dahil bedeli olan 6.171,00 TL'yi talep edebileceği değerlendirilmiş olup davanın kısmen kabulü ile 3.748,56 TL ayıbın giderilme bedeli ve 6.171,00 TL eksik teslim edilen iç ünite bedeli olmak üzere toplam 9.919,56-TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekip aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
HÜKÜM:
1 - Davanın KISMEN KABULÜ ile, 9.919,56-TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Fazlaya ilişkin istemin reddine,
2 - Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 677,61 TL harcın peşin alınan 1.781,60 TL harçtan (1.580,20 TL dava açılırken + 201,40 TL ıslah harcı olmak üzere ) mahsubu ile bakiye 1.103,99 TL harcın davacıya iadesine,
3- Davacı tarafından yatırılan 677,61 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4- Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca davanın kabul ve red oranları üzerinden hesaplanan ( %9,70 kabul, %90,30 red) 5.100,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5- Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
6 - Davacı tarafça yapılan 518,00 müzekkere, tebligat ve keşif araç gideri, 1.700,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.218 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranları üzerinden hesaplanan ( %9,70 kabul, %90,30 red) 392,73 TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2.002,77 TL sinin davacı üzerinde bırakılmasına,
7- Davalı tarafça yapılan herhangi bir yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
8 - Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde kendilerine iadesine,
Dair davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize yada mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/03/2022
Katip ...
(e-imza)
Hakim ...
(e-imza)