T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2014/1320 Esas
KARAR NO: 2019/132
DAVA: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 25/11/2014
KARAR TARİHİ: 18/02/2019
Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE TALEP : Davacı karşı davalı vekili dava dilekçesinde özetle; 25.04.2014 tarih/sözleşme gereğince, ayıplı ürün dolayısıyla sözleşme gereği ödenen peşinat bedeli olan 100.000.-doların iadesi ile davacının uğradığı maddi zararların fazlaya ilişkin talep haklarının saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000. doların faiz, masraf ve vekalet ücretiyle birlikte davalıdan tahsil edilmesine (Sözleşme şartlarında 1.500 metrik ton ...nın davalı tarafından, niteliklere uygun ürünün "Nem: Max 13%,Protein : Min 12,8%, Cama ilişkin(Vitreus) min7 5%, Kirlilik 1,50%" haiz olması gerektiği, sözleşmenin imzalanmasından sonra ön ödemenin yapılabilmesi için 100.000 $ bedelli ticari fatura düzenlenerek davacıya iletilmesi neticesinde ön ödemenin yapıldığı, numunelerin 15.05,2014 tarihinde alındığı, analiz sonuçlannın sözleşme şartlanna uymaması nedeniyle davalı şirkete .... noterliğinden 02.06.2014 tarih, ... yevmiye numarasıyla ihtarname çekildiği ürünlerin belirlenen özelliklere uymaması sebebiyle yüklemesi yapılan 2 konteynırdeki ürünün derhal iade alınması aksi halde sorumlu olmayacakları ile ilgili ayıp ihbannda bulunulduğu, davacı peşinat ödediği miktar karşılığında mal almadığı, sözleşme gereği davalı malları zamanında şartlara uygun teslim edilmediği için, asıl alıcıya 150.000 $ tutarında ceza ödemesi hasıl olduğu, davalı şirket .... noterliğinin 28.08.2014 tarih ... yevmiye numarasıyla çekilen ihtarnamede sözleşmeyi tek taraflı fesih ettiğini beyan ettiği, ancak 100.000 $ bedeli geri ödemediği, ön ödeme olarak yapılan 100.000 $ bedelin ödeme gününden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte ödenmesine, haksız fesih sebebiyle uğranılan maddi zararların tespiti ve tahsilini iddia ve talep etmiştir.
SAVUNMA VE KARŞI TALEP : Davalı karşı davacı vekili cevap dilekçesi ve karşı dava dilekçesinde özetle; davacı (karşı davalı) yanın ikame ettiği davanın haksız ve redde mahkum olduğunu ileri süren davalı yan, bu yönde hüküm tesisini istemi ve ayrıca, "mukabil dava" zımnında, sözleşmenin yerine getirilmemesi sebebiyle ürünlerin düşük bedelle satılmış olmasından dolayı yoksun kalınan kar olarak 62.400 $ ödeme günündeki TCMB efektif satış kuruna göre temerrüt ihtar tarihinden itibaren USD'ye uygulanan en yüksek banka faizi ile birlikte tahsili zorunlu masraf olarak 5.578,50 TL depo kirası ve 8.956,20 TL tazminatın temerrüt tarihinden itibaren avans faiz ile birlikte tahsili ve davanın kabulünü, davacı şirketin açmış olduğu davanın reddini, karşı davanın kabulünü, masraf, yasal giderler ve vekalet ücreti ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı karşı davalı vekili cevaba cevap ve karşı davaya cevap dilekçesinde özetle; davanın usulen reddi gerektiğini, davacı tarafından yaptırılan test sonuçlarına itibar edilemeyeceği, bağımsız firmalarca yapılan test sonuçlarına göre, davalı şirketin sözleşmeye uygun ürün temin ettiğinin sabit olduğu, sözleşme bedeli ve avans bedelinin ne kadar olacağının sözleşmede yazılı olduğu, davacıdan avans bedelinin tamamlanması için sözlü ve e-postalarda, ihtarnamelerde yazılı olarak avans bedelinin tamamlanması talep edildiği, halde tamamlanmadığı, Davalı şirket sözleşmede yazılı olan edimlerini yerine getirdiğini, davacı şirket kötü niyetle hukuka aykırı olarak sözleşmede yazılı edimlerini yerine getirmediği, davasına dayanak yaptığı ... firmasının test sonuçlan davacının yönlendirmesi ve siparişi üzerine alındığı. Gerçek olmadığı, kabul edilemeyeceği, ayrıca davalı şirket tarafından bağımsız firmalara yaptırılan 2 test sonucuna göre ürünlerin sözleşmeye uygun olduğu, davacını gerçeğe ay kın delillere itibar edilemeyeceğinden açılan davanın reddini, sözleşmenin yerine getirilmemesinden ürünlerin düşük bedelle satılmasından doğan yoksun kalınan 62.400 $, zorunlu masraflar olarak 5.578,50 TL ve depo kirası olarak 8.956,20 TL tazminatın temerrüt İhtar tarihinden itibaren faiz ve masrafları ile birlikte ödenmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Asıl Dava; Taraflar arasındaki 25.04.2014 tarihli sözleşme gereği ödenen peşinat bedeli olan 100.000,00 USD 'nin iadesi ile davacının uğradığı maddi zararların fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 USD 'nin faiz, masraf ve vekalet ücreti ile birlikte davalı taraftan tahsili talepli davadır.
Karşı dava ise; Sözleşmenin yerine getirilmemesi dolayısıyla ürünlerin düşük bedelle satılmış olmasından dolayı yoksun kalınan kâr olarak 62.400 USD 'nin uygulanan en yüksek banka mevduat faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte, zorunlu masraflar olarak 5.578,50 TL ve depo kirası 8.956,20 TL tazminatın bankalar arası gecelik borçlanma avans faizi oranında hesaplanacak faizi ile birlikte davanın kabulü ve davacı karşı davalıdan tahsili talepli davadır.
Deliller; Dosya Mevcudu, Taraf defterleri üzerinde yapılan incelemeler, bilirkişi incelemesi
Mahkememizin 29/02/2016 tarihli ara kararında bilirkişi incelemesine karar verilmiş olup, davalı tarafın ticari defterleri Adıyaman 'da bulunduğundan talimat yazılarak, 06/04/2016 havale tarihli talimat bilirkişi raporu alınmıştır.
Davalı Şirketin 2014 yılı ticari defterlerinin açılış TTK.m.82 ve mütakip maddelerinde belirli kanuni şartlan taşıdığı sabit olmakla davalı şirket lehine delil olma ve ispat kuvvetine sahip oldukları, davacı şirketin, 6102 sayılı Yeni TTK.64. ve HMKm.222 uyarınca 2014 yılına ait ticari defterlerini kanunda öngörülen süreler içinde açılış ve kapanış tasdiklerini zamanında yaptırdığı anlaşılmakla mübrez ticari defterlerinin davacı lehine delil olma ve ispat kuvvetine (6102 satılı TTK’nurı 64/3.maddesi ve 6103 sayılı TTK’nırı Yürürlüğü ve Uygulama şekli Hakkındaki Kanunun 13.maddesi) sahip oldukları, davalının dosyada bulunan sözleşme (25.04.2014 tarihli sözleşme) kapsamında Davacı taraf ile ticari münasebetin olduğu, davacı şirketin, sözleşme kapsamında davalıdan 1.500 metrik ton Anber Durum Buğdayı almayı taahhütle kabul ettiği, sözleşme gereği davalıya ön ödeme olarak 100.000,00USD ödendiği, Davalının bu ödemeye karşılık sözleşme konusu kapsamında 28.04.2014 tarih ve ... nolu faturayı davacı adına düzenlediği, taraflar arasında ticari emtia satımından kaynaklı herhangi bir borç ye alacak bakiyesinin kalmadığı, davalı yan dava konusu kapsamında yer alan ticari işlemleri ve ayrıca ticari mal ve hizmet ile' bu mal ve hizmet karşılığında davacıya keşide ettiği 28.04.2014 tarih ve ... nolu faturayı ... nolu Yevmiye Defterine Ticari Defterlerine usulüne uygun olarak kayıt altına aldığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizin 29/02/2016 tarihli ara kararı gereği 28/06/2016 havale tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.
Dava taraflarının kaşeleri ve imzaların bulunduğu 25.04.2014 tarihli sözleşme fotokopisinin 1. sayfasında, Alıcı ve satıcı firma unvanları yazılı olduğu, Ürün: ..., Paketleme: büyük partiler halinde, Özel şartlar (Nem: Maksimum %13, Protein: Minimum %12,8, Cama ilişkin: Minimum %75, Kirlilik: Maksimum %1,50 ve özel şartlara bakılacağı), Miktar : 1.500 metrik ton, Sevkiyat dönemi : Mayıs-Haziran 2014, Yükleme — adresi: ... ..., Türkiye, Fiyat: Uluslar arası ticari teslim şekilleri ... 540 USD/Metrik, Ödeme şekli : Satıcının proforma faturası karşılığı imzalanan sözleşme sonrası %15 avans ödemesi aşağıdaki belgeler karşılığı %85 nakit, AB-Standart no : 2092/92 ve 834/2007 uyarınca sertifikalı organik imzalanmış ve nakliyeciye dönmüş orijinal konşimento GAFTA Kontrolörünce düzenlenen resmi nicelik ve nitelik belgesi. Menşei Şahadetnamesi Türkiye mahsulü 2013, Bitki sağlık sertifikası, 25.04.2014 tarihli sözleşme fotokopisinin 2. sayfasında özetle, “... Nitelik/Nicelik kontrolü satıcının seçeceği ve maliyeti ona ait olmak üzere Gafta onaylı uluslar arası kontrolör şirketi tarafından gerçekleştirileceğini, satıcı konteynerleri yükleyecek ve gafta onaylı kontrolörü organize edeceğini ... Bakiyenin tahsilatı için eğer üçüncü şahıs hizmeti gerekiyorsa, müşteri tüm üçüncü şahıs ücretlerinden ve yasal maliyetlerden sorumlu olacağını, İlk yargı yeri Türkiye yazılı olduğu”, tespit edilmiştir.
Taraflar arasındaki ihtarnamelerin tetkikinde; 02.06.2014 tarihli İhtarname: Davacının davalıya keşide ettiği .... Noterliğince 02/06/2014 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi,
04.06.2014 tarihli İhtarname: Davalının davacıya keşide ettiği .... Noterliğince 04/06/2014 tarih 6005 yevmiye numaralı ihtarnamesi,
04.06.2014 Tarihli İhtarname: Davalının davacıya keşide ettiği .... Noterliğince 04.06.2014 tarih 10551 yevmiye numaralı ihtarnamesi,
16.06.2014 Tarihli İhtarname; Davacının davalı şirkete keşide ettiği .... Noterliğince 16/04/2014 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi,
11.06.2014 Tarihli İhtarname: Davalının davacıya keşide ettiği .... Noterliğince 11.06.2014 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi,
26.06.2014 tarihli İhtarname: Davalının davacıya keşide ettiği .... Noterliğince 26/06/2014 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi,
30.06.2014 tarihli İhtarname: Davalının davacıya keşide ettiği, .... Noterliğince 30/06/2014 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi,
28.08.2014 tarihli İhtarname: Davalının davacıya keşide ettiği .... Noterliğince 28/08/2014 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesidir.
28.04.2014 tarih ... nolu faturanın davalı tarafından davacıya kesildiğini, ilgili fatura fotokopisinin içeriğinde; “... durum wheat advanced payment” yazılı olduğu, fatura tutarı; 100.000 USD yazılı olduğu, alt kısmında banka bilgileri ve ... teslim yazılı olduğu, tespit edilmiştir.
Faturaya ilişkin davacının davalıya 29.04.2014 tarih ... Bankası A.Ş ... şubesine ait dekont fotokopisinde, 100.000,- USD ödemenin davalıya yapıldığı, tespit edilmiştir.
Davacının 6102 sayılı T.T.K.’nun ilgili maddeleri ile HMK. 222. md.’ne göre 2014-2015 T.Y.’na ait yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin açılış noter tasdikleri ile yevmiye defterinin kapanış noter tasdiklerinin süreleri içerisinde yapıldığı, T.T.K.’nun amir hükümlerine göre 2014-2015 T.Y. davacı ticari defterlerinin lehine delil teşkil ettiğinin değerlendirilebileceği, davalı şirketin davacı şirkete 28.04.2014 tarih ... no.lu faturanın içeriğinde, ... drum wheat advanced payment yazılı olduğu, KDV siz olarak düzenlenen faturanın toplamı: 100.000,- USD olarak yazılı olduğu, davacı şirketin ... Bankası A.Ş. ... şubesine hitaben yazısında, davacı hesabından 100.000 USD’in davalı şirketin ... şubesindeki ilgili hesabına havale yapılması talimatı verildiği, davacının davalı ile ilgili 31.12.2014 tarihli cari hesabının incelenmesinde, 28.04.2014 tarih ... yevmiye madde numara ile davacının davalıya yaptığı 100.000 USD tutarlı havalesine ilişkin muhasebe kaydının bulunduğu, bunun TL karşılığı olarak 213.390 TL olarak hesap edilerek muhasebe kaydının yapıldığı, ve 31.12.2014 tarih ... yevmiye madde numaralı kapanış fişinde davacının davalıdan 213.390,00 TL alacaklı olarak 159-Verilen Sipariş Avansları hesabında muhasebe kaydının yapıldığı, davacının davalı ile ilgili 31.12.2015 tarihli cari hesabının incelenmesinde 2014 yılından devir 213.390,00 TL davalı borç bakiyesine yapılan kur değerlemeleri sonucu 31.12.2015 tarih ilgili yevmiye madde numaralı kapanış fişinde 290.760,00 TL alacaklı olarak 159-Verilen Sipariş Avanslan hesabında muhasebe kaydının yapıldığı tespit edilmiştir.
Davacı (karşı davalı) ve alıcı ... firması, Davalı (karşı davacı) ve satıcı olan ... firması ile 25/04 /2014 tarihinde Ürün adı: Durum ... Buğdayı olan ve Kalite şartnamelerine göre: Nem: Maksimum %13 Protein %12,8 Cama ilişkin %75 Kirlilik Maksimum %1.50 ve miktarı 1.500 metrik ton olan bir sözleşme yapılmıştır.
... firması 12/06/2014 tarihinde ... alanında yukarıda belirtilen ürünü Almanya’da ... laboratuvarında GAFTA kurallarına uvarak analiz yaptırmıştır. Orada... Nem %9,3 Protein %13 (Nx6,25) olarak bulunmuştur.
Ayrıca 10/06/2014 tarihli GAFTA kurallarına uygun bir laboratuar analizi ... firması tarafından yapılmıştır.
Nem% 8,27 Protein (Dry matter)(kuru madde) %12,82 olarak bulunmuştur.
Davacı ve alıcı ... firması ... laboratuarında GARA kurallarına uygun 20/05/2014 tarihinde Organik Durum Buğdayı ürününü tekrar analiz yaptırmıştır.
Protein (Nx5,7) on wet basıs Metodu ISO 20483:2006 Sonuç 12,01% Nem Metodu TS EN ISO 712:2012 Sonuç 8,18% olarak bulunmuştur.
... laboratuarı firma unvanı ... Ltd. §ti olarak geçen laboratuarın “Analiz Raporu"nda notlar kısmında;
2. Madde Bu rapor Adli-İdari işlemlerde ve reklam amacıyla kullanılamaz
6.Madde yıldız işaretli analizler akredite bir laboratuvarda gerçekleştirilmiştir...” ifadeleri yer almaktadır.
Bu ifadeler ile ... analiz raporunun adli olarak kullanımının mümkün olmadığını ve Protein analizinde ise işaretinin olmaması ile analizinin Akredite olmadığı görülmektedir.
TS 2974 Ekmeklik Buğday Standardında % Protein miktarı aşağıdaki liste şeklindedir:
1 grup 13,0>
2 grup 13,0-12,0
3 grup 12,0-11,0
4 grup 11,0-10,5 Yemlik Bu durumda sözleşmelerinde Protein miktarı %12,82 olarak belirtmeleri ile 2. grup Buğday da görülmektedir. Fakat alıcı ve satıcı sözleşmede TS 2974e göre Buğday grupunu belirtmemişlerdir.
Burada iki laboratuarın analiz metodu farklılığı ile bir sapma olmuştur.
... laboratuarı Protein % kuru maddede NMKL, No 6 4thEd., Gerhardth Application Notes uygulamıştır.
...unıon laboratuarı Proteini % yaş maddede ISO 20483 :2006 olarak yapmıştır.
Buğday Unu tebliğinde de (No: 2013/9 ) % Protein Miktarı kuru maddede olarak belirtilmiştir.
Analizlerde ise Protein %1 2,01 sonucu Sözleşmede istenen Protein 12,8 göre %6 oranında bir sapma göstermiştir. Burada metodun tahılda nitrogen seviyesi, saf protein miktarı hesabında protein ile protein olmayan bir şeyin nitrojenini ayırt edememe ile analizlerde %6 oranında bir sapma kabul edilebilir tolerans değerinde olduğu bilirkişi tarafından tespit edilmiştir.
Teknik bakımdan ... laboratuvarının AKS Akreditasyon Kurumu Hannover'den onaylı olması ile, Protein % kuru maddede yapmış olduğu analizin bilirkişi tarafından geçerli olacağı raporda bildirilmiştir.
Davacının, 10.000,- USD (şimdilik kaydı ile dermeyan ettiği) giderim (tazminat) talebinin bu aşamada soyut mahiyet içermesi hasebiyle, sözleşmeye- konu buğdayların analiz raporlarının değerlendirilmesine dayalı yukarıda yer bulan anlatıma göre, giderim talebini (.'.. bilhassa 3. kişiye yapıldığı bildirilen cezai şart ödemesinin hukuki dayanağını ve bir yargı kararına dayalı olup olmadığını bu alana dair emsal içtihatlardaki ilkeleri de nazara alarak...) somut gerekçelerle müşahhaslaştırması gerektiği; diğer taraftan ise; yanlar arasındaki ilişkiye göre, davalı yana ödenen 100.000,- .USD’nin, 'akdi ilişkide, cezai şart veya cayma parası (TBK 178) olarak düzenlenmemiş olması karşısında, davalı (karşı davacı) yanın karşı davası yönünden, kendisinin bağlı bulunduğu Ticaret Odası kayıtlarına ve aynı zamanda davacının (karşı davalı) yanın bağlı bulunduğu Ticaret Odası kayıtlarına göre, "-kendisinin davacıya teslim etmesi gereken dönemdeki akden mukarrer evsafta buğday satış fiyatı ile sözleşmenin gerçekleşmeyeceğinin ortaya çıktığı dönemde geçerli piyasa (ihracat fiyatları dâhil) fiyatlarını karşılaştırmalı olarak ortaya koyması gerekeceği, bunlar tamamlandıktan sonra nihai kanaat bildirimin mümkün olabileceği yönünde bilirkişi tarafından ön kanaate ulaşılmıştır.
Mahkememiz tarafından bilirkişi raporunun b bendinde bulunan ilgili Ticaret Odalarına müzekkere yazılmasına karar verilmiş olup, ilgili müzekkere cevapları geldikten sonra 16/10/2017 tarihli ara karar ile dosyanı yeni bir bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiştir.
Davalı defterleri ... 'da bulunduğundan, ...man Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılarak, 05/12/2017 havale tarihli talimat bilirkişi raporu alınmıştır.
Anılan bilirkişi raporunda; Taraflarca imzalanan buğday alım sözleşmesi (25.04.2014 tarihli sözleşme) kapsamında ticari münasebetin olduğu, davacı/karşı davalı şirketin sözleşme kapsamında davalıdan / karşı davacıdan 1.500 metrik ton ... Durum Buğdayı almayı taahhüt ettiği, sözleşme gereği davalıya / karşı davacıya ) ön ödeme olarak 100.000 USD ödendiği, davalının(karşı davacının) ise bu ödeme tutarı kadar 28.04.2014 tarih ve ... nolu faturayı davacı adına düzenlediği, davalı yan/karşı davacı /dava konusu kapsamında yer alan 100.000,USD(213.390,00TL) lik faturayı ... nolu Yevmiye defterine /Ticari defterlerine usulüne uygun olarak gelir kaydedildi, Taraflar arasında ticari emtia alım satımından kaynaklı cari hesap olarak herhangi bir borç alacak bakiyesinin kalmadığı, dava konu buğdayın teslimi için davalının (karşı davacımn) depo kirası için toplamda 19.095,17 TL ödediği,ödenen bu tutar karşılığında yapılmış olan gideri 01.05.2014 tarih ve ... nolu yevmiyede kayda alındığı,gider olarak işlendiği,ancak depo kirası olarak 8.956,20TL tutarın talep edildiği, dava konusu buğdayın teslimi için zorunlu masraf olarak ödenen tutarın 5.578,50TL olduğu iş bu masrafın 28.05.2014 tarih ve ... nolu yevmiyede gider olarak kayda alındığı, ancak, Yoksun kalman karın muhasebeleştirilmediği, kayıtlara alınmadığı,bu durumun tespitle 62.400,00 USD kar kaybı olabileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizin 16/10/2017 tarihli ara kararı gereği mahkememiz dosyasının bilirkişiye tevdi ile 12/09/2018 havale tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.
Davacı ... Ticaret Ltd nin dava konusu 2014-2015 yılına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yaptırıldığı, kayıtların düzenli olduğu ve defterlerin birbirlerini doğruladığı görülerek 6102 sayılı TTK nın 64/3 ve HMK nın 222 md uygun olduğu, sahibi lehine delil teşkil edeceği, davacı tarafın 2014-2015 yılına ait ticari defter ve belgelerinin incelenmesinde;
Davacı tarafın dava konusu ticari defterleri incelenerek; Defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yatırıldığı,kayıtların düzenli ve birbirini doğruladığı, Davalı tarafın hesaplarını 159.03.001 verilen sipariş hesaplarında takip ettiği, 28/04/2014 tarihinde, 100.000 $ (213.390 TL ) sipariş avansını ... kanalı ile davalı tarafa ödediği (bu tutarın yevmiye defterinin 42 sayfasına ... yevmiye maddesi ile kaydedildiği, 2014 yılı yevmiye defterinin ... Sayfasında ... yevmiye maddesinde kapanış fişinde aynı tutarın kayıtlı olduğu,
Bu tutarın 2015 yılına devrettiği,kur farkı değerlendirmesi ile davalı tarafın 290.760.00 TL borçlu göründüğü bu tutarında 2015 yılı yevmiye defterine kapanış fişinde kaydı görüldüğü,
Davacı tarafın ürünün geç tesliminden dolayı dava dışı alıcı ... FİRMASINA 17/12/2015 tarihinde 150.000.00 $ ödeme yaptığı .ödemenin 2015 yılı yevmiye defterine 17/12/2015 tarih ve ... yevmiye ile 444.465 TL olarak kaydedildiği Hususları tespit edilmiştir.
Davalı tarafın sözleşme gereği, düzenleyip davacı tarafa 100.000.$ tutarında 28/04/2014 tarih ve ... no ft düzenliyerek faturayı teslim ettiğini idda ettiği, ancak davacı kayıtlarında böyle bir fatura kaydı olmadığı, fatura iddası ile görülen belgede KDV bulunmadığı, Proforma fatura ibaresi de bulunmadığı, bu fatura mahiyetinin ne olduğunun ispat yükünün davalı tarafa ait olduğu hususları tespit edilmiştir.
Davacı (Karşı Davalı) olan ... firması (Alıcı), Davalı (Karşı Davacı) olan ... firması (Satıcı) ile 25.04.2014 tarihinde; Maksimum Nemi %13, Minimum Protein % 12,8, Cama İlişkin (Vitreous) Minimum % 75, Kirlilik % 1,5 kriterlerinde 1500 metrik ton ... alım-satımı için sözleşme yapıldığı anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin özel şartlar bölümünde;
Nitelik/Nicelik kontrolünün satıcının seçeceği ve maliyeti ona ait olmak üzere GAFTA onaylı Uluslararası Kontrolör Şirketi tarafından gerçekleştirileceği, satıcının konteynerları yükleyeceği ve GAFTA onaylı kontrolörü organize edeceği, 10 konteynerın yükleneceği ve kontrolörlerin alanda nem, düşme sayısı ham protein, kirlilik ve böcekler konusunda analiz yapmak üzere numuneler alacağı, konteynerların kontrolörler tarafından onaylanması ve mühürlenmesinin ardından ödeme koşullarına haiz gerekli belgeler sunulduktan sonra hemen banka havalesi ile ödeme yapılacağı, sonraki 10 konteynerın derhal yükleneceği ve aynı yolla ödeme yapılacağı belirtilmiştir.
Taraflar arasındaki itilafın konusunu ... alım-satım sözleşmesinde Minimum % 12,8 olarak akdedilmiş olan Protein miktarının sözleşme ve davanın taraflarının mutabakatıyla GAFTA onaylı/sertifikalı .... Ltd. Şti. Laboratuvarında yaptırılan analizinde Protein oranının % 12,01 çıkması oluşturmaktadır.
GAFTA: Hububat ve Yem Ticaret Birliği olup GAFTA onaylı Laboratuvar ise Hububat ve Yem Birliği (GAFTA) tarafından sertifikalandırılmış aknedite laboratuvar olarak tanımlanır.
Taraflar arasında yapılan sözleşmeye uygun olarak, analiz konusunda mailleşme yoluyla aralarında mutabakata varılarak GAFTA onaylı .... Ltd. Şti. Laboratuvarında satışa konu olan ... ürününde analiz yaptırıldığı görülmüştür.
Taraflar arasında itilafın sözleşmede minimum %12,8 olarak akdedilen protein miktarının, yukarıca detayları-verilen analiz raporunda % 12,01 olarak tespit edilmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
... Laboratuvarı tarafından yapılan analizde: “Protein (Nx5,7) on wet basis, ISO; 20483:2006” standardının kullanıldığı görülmektedir. Bu Standard hububat, baklagil ve bunlardan üretilmiş ürünlerde Kjehldahl yöntemine göre Azot (N) muhtevasının tayin yöntemini ve ham protein muhtevasının hesaplanma yöntemini kapsar. Bu metodda, önce buğday içerisindeki N miktarı bulunur ve bu değer buğdayda bir faktör (5,71) ile çarpılarak protein miktarı hesaplanır. Analiz standardına uygun olarak bu esasa göre yapılmış ve değer hesaplanmıştır.
Davalı (karşı davacı) ... tarafından ... laboratuvarı yetkililerine E3 deposundan aldırılaran numuneler üzerinde yapılan analiz sonucu düzenlenen 03.06.2014 tarihli raporda protein oranını % 13,3 olarak çıktığını belirtmektedir. Dosya kapsamında bulunan yazışmalarda ... Laboratuvarının Gafta onaylı olmadığı anlaşılmaktadır. Analiz raporunda da Gafta logosu bulunmamaktadır.
... laboratuvarı tarafından yapılan analizde “Protein (Nx5,7) on wet basis, ISO 20483:2006” standardı yerine, Protein (Nx6,25) cereals, legumes) // titrimetric (Nx6,25)//S 64 LFGB L 15 00-3,mod // executed yöntemine göre yapıldığı anlaşılmaktadır. Burada bulunan azot miktarının 6,25 ile çarpılarak protein miktarının hesaplandığı anlaşılmaktadır ki, buğday için bu metodun doğru sonuç vermesi beklenemez, zira yöntemde bulunan Azot (N) miktarını 6,25 ile çarpılması ile et, yumurta, fasulye, bezelye ve mısırda protein hesabı yapılmaktadır. Kjehldahl yöntemine göre protein miktarının bulunmasında toplam Azot (N) miktarının Buğday analizlerinde 5,71 ile çarpılmasıyla tespit edildiği belirtilmiştir.
04.02.2011 tarih, 27836 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı TBK'nun 219. Maddesinde satıcı, alıcıya karşı herhangi bir suretle bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebi ile sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan, maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur, satıcı bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.
6102 sayılı yasanın 23. Maddesinde "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır." hükmü amir olup, taraflar arasında 25.04.2014 tarihinde akdedilen sözleşmede Minimum Protein % 12,8 olarak belirtilmiş olmasına rağmen, tarafların mutabakatıyla sözleşmeye uygun olan GAFTA onaylı .... Laboratuvarında yaptırılan analizde Protein oranı % 12,01 olarak tespit edilmiştir. Görüleceği üzere sözleşmede akdedilen minimum % 12,8 değerinden daha küçük bir değer bulunduğu, sözleşmede akdedilen minimum % 12,8 değeri ile analiz sonucu bulunan %12,01 değeri arasında % 6,17 fark bulunduğu, dava konusu buğdaylar Protein yönünden sözleşmede belirtilen Minimum Protein değerini karşılamadığı, davacı tarafın ödeme tarihinden itibaren ticari faiz talebi dikkate alındığında, dava tarihi itibari ile işlemiş faiz hesabının; 100.000x211 gün x3.77/36500= 2.179.36 $ olup Toplam alacağın 102.179.36 $ olacağı, davacı tarafın ticari defterlerinin lehine delil teşkil edeceği, mahkememizin 01/10/2018 tarihli ara kararı ile taraf vekillerinin rapora beyan ve itirazları göz önüne alınarak aynı bilirkişilerden alınan ek raporda 29/01/2019 havale tarihli bilirkişi ek raporunda davacı tarafın talep ettiği sehven TL yazılan tutar USD olarak değiştirilmiş, teknik değerlendirme konusunda kök raporlarını değiştirecek herhangi bir bulgu ve belgeye rastlanmadığının bildirildiği, dava tarihi itibari ile işlemiş faiz hesabının; 100.000x211 gün x3.77/36500= 2.179.36 $ olup, toplam alacağın 102.179.36 USD olacağı, davacı tarafın ticari defterlerinin lehine delil teşkil edeceği, davacı tarafın 102.179.36 USD alacaklı olduğu anlaşıldığından mahkememiz tarafından davanın kısmen kabulü ile taraflar arasındaki 25.04.2014 tarihli sözleşme gereği ödenen peşinat bedeli olan 100.000,00 USD 'nin ayıplı mal satışı nedeniyle iadesi gerektiğinden davacının 100.000 Dolar (216.800,00 TL) alacağın ödeme tarihinden itibaren işlemiş ticari faizi olan 2.179,36 Dolar ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, taraflar arasındaki 25.04.2014 tarihli sözleşme gereği davacının uğradığı 10.000 USD maddi zarar bilirkişi raporunda tespit edilemediğinden fazla talebin reddine,
Karşı dava yönünden ise; taraflar arasındaki 25.04.2014 tarihli sözleşmenin ayıpsız yerine getirilmemesi dolayısıyla ürünlerin düşük bedelle satılmış olmasından dolayı yoksun kalınan kâr olarak 62.400 USD ve zorunlu masraflar olarak 5.578,50 TL depo kirası 8.956,20 TL tazminat istenemeyeceğinden karşı davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM :
1-Davanın kısmen kabulü ile davacının 100.000 Dolar (216.800,00 TL) alacağın ödeme tarihinden itibaren işlemiş ticari faizi olan 2.179,36 Dolar ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla talebin reddine,
a)Bu dava sebebiyle 15.132,36 TL karar ve ilam harcı alınması gerektiğinden peşin alınan 4.189,15 TL nin mahsubu ile bakiye 10.943,21 TL nin davalı - karşı davacıdan alınarak hazineye irat kaydına ,
b)Davacı - karşı davalı vekille temsil edildiğinden 19.241,49 TL vekalet ücretinin davalı - karşı davacıdan alınarak davacı - karşı davalıya verilmesine,
c)Davalı - karşı davacı vekille temsil edildiğinden 2.853,02 TL vekalet ücretinin davacı - karşı davalıdan alınarak davalı - karşı davacıya verilmesine,
d-Davacı- karşı davalı tarafından yatırılan 4.189,15 TL peşin harcın davalı -karşı davacıdan alınarak davacı -karşı davalıya verilmesine,
2-Karşı davanın reddine,
a-Bu dava sebebiyle 44,40 TL karar ve ilam harcı alınması gerektiğinden peşin alınan 2.895,36 TL den mahsubu ile fazla alınan 2.850,96 TL nin talep halinde yatıran davalı - karşı davacıya iadesine,
b-Davacı- karşı davalı vekille temsil edildiğinden 16.122,55 TL vekalet ücretinin davalı - karşı davacıdan alınarak davacı - karşı davalıya verilmesine,
c-Karşı davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
3-Davacı - karşı davalı tarafından ilk masraf 29 TL + 4.647,70 TL yargılama giderinin yargılama giderinin red ve kabul oranına ( %90,30 kabul ) nazaran 4.223,06 TL'sinin davalı- karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine, kalan kısmın davacı-karşı davalı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı karşı davacı tarafından yapılan 696,90 TL yargılama giderinin red ve kabul oranına ( %9,70 red ) nazaran 67,60 TL'sinin davacı - karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacıya verilmesine, kalan kısmın davalı karşı davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın ilgilisine iadesine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 18/02/2019
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır