T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/819 Esas
KARAR NO : 2025/999
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/06/2022
KARAR TARİHİ : 30/12/2025
Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında, ... İli ... İlçesi ... Mah. 419 Ada 8 Parselde bulunan ... Konakları Projesi Yapımı işine ait 8 adet ... 3300 marka/model asansörlerin yürüyen merdiven/bantların temin ve tesisinin (ünitelerin) dizaynı, üretim, ithalat, montaj, test ve devreye alma işlerini kapsayan 10.07.2020 tarihli bir sözleşme akdedildiğini, davalı tarafın montajını yapmakla yükümlü olduğu asansörlerin 2 tanesine ait sürücünün elektrik voltajından kaynaklı yandığını ve bunun sebebinin de jeneratörden elektrik sağlanması olduğu davalı firmanın saha görevlisi tarafından müvekkili şirketin şantiye şefine şifahen iletildiğini, tespit konusu ürün bedeli olarak 5914 Euro+KDV müvekkili şirketten talep edildiğini, asansörlerin montajında elektriğin jeneratörden geldiği davalı tarafça bilindiğini, müvekkili tarafından ... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D. İş sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını, yaptırılan tespit neticesinin davalı firmaya iletildiğini, ancak davalının durumu kabul etmemesi üzerine müvekkili tarafından işin yürümesi için ve dava konusu edilen yanan parça bedelleri olan 5.900,00 EURO ihtirazı kayıtla ödendiğini ... 35. Noterliğinin 05.11.2021 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı tarafa bildirildiğini, müvekkili tarafından davalı şirkete ödenmiş olan 5.900 Euro’nun şimdilik ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 900,00 Euro bedelinin Türk Lirası karşılığı olan 16.056,72 TL.'nin ödeme-ihtarname tarihinden işleyecek (yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile) faizi ile fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden tahsilini talep etmiştir.
Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket müşterilerine verdiği gerek bakım gerek temin tesis hizmetlerinin sigortalı olduğunu, işbu davanın ... Sigorta Anonim Şirketi ve ... Sigorta Anonim Şirketine ihbarını talep ettiğini, davaya konu gerçekleşen yangının meydana gelmesinde davacı tarafından iddia olunduğu üzere müvekkilinin kusuru söz konusu olmadığını, davacının dilekçesinde dayanak gösterdiği delil tespitinde yangının çıkış sebebi tam olarak tespit edilemediğini, mevzuata aykırı bir şekilde tek yanlı yapılan söz konusu tespitin işbu davaya dayanak teşkil etmesi mümkün olmadığını, davacı tarafından yapılan tespitte müvekkiline herhangi bir kusur yükletilemediğini, müvekkili tarafından davacı yan bir çok defa tekraren asansörlerin devreye alınması için kalıcı elektrik sağlanmasının gerekli olduğu, jeneratör ile asansörlerin devreye alınmasının sağlıklı olmayacağı yönünde bildirim yapmış olup davacı tarafından iddia edilen hususların haksız ve mesnetsiz olduğunu, dava dışı ... Elektronik firmasına onarım amacı ile verilen iki adet ... hız kontrol ünitelerinin hasar nedeninin voltaj girişlerine yüksek voltaj gelmesi sebebiyle olduğu tespit edildiğini, işbu tespitte hasar gören parçaların davacı tarafından jeneratör ile sağlanan elektrik sebebiyle olduğu açık olduğunu müvekkiline kusur yükletilemeyeceğini, taraflar arasında akdedilen asansör temin ve tesisi sözleşmesinin ''teslim ve kabul koşulları'' başlıklı 9.4 maddesine istinaden müvekkili tarafından mahallinde inceleme yapılmak suretiyle rapor tanzim edildiğini, davacı firma yetkilileri tarafından herhangi bir itiraz olmadığını, ayrıca taraflar arasında imzalanan sözleşmede müvekkilim firma tarafından yapılan tespitte oluşan zararın sözleşmenin hangi tarafından kaynaklanıp kaynaklanmadığı hususuna ilişkin münhasıran karar verme yetkisi müvekkili firma yetkililerinde olduğunu, davacının bu sebeple zarar ziyan istemesi mümkün olmadığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin şirketin ve müşterinin genel sorumlulukları başlıklı 7.16. maddesi gereğince, müvekkili şirketin ünite hakkındaki arızalardan kaynaklı olarak onarımlarda ekstra ücretlendirmeye tabii tutma hakkı olduğunu, davacının hasardan sonraki onarımlara ve parça değişimlerine ilişkin kendisine verilen ve kendisi tarafından da onaylanan teklifteki bedele ilişkin işbu davada borçlu olmadığını ve parçaların ayıplı olduğunu öne sürmesi haksız ve hukuka aykırı olduğunu, 2 adet ... hız kontrol ünitelerinin hasar görmesine davacı tarafından temin edilen elektriğin sebep olduğunu, davaya konu hasar sonrası 2 adet asansörün ... hız kontrol ünitesi için müvekkili tarafından düzenlenen teklif formu davacı yan tarafından itirazı kayıt konulmadan imzalanıp, teklif bedelinin ödenmesi davacı tarafından kabul edilmiş olduğunu, ayıplı ifaya ilişkin alacak davası açılması hukuka aykırı olduğunu, 04.11.2021 tarihli davacı yan tarafından itirazı kayıtsız imzalanan teklif formuna istinaden düzenlenen faturaya davacı yan tarafından itiraz edilmediğini, işbu davada faturada borçlu olmadığının tespitini istemesi haksız ve kötü niyetli olduğunu, açıklanan nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, taraflar arasında akdedilmiş olan asansör montaj sözleşmesi kapsamında arızalanan asansörlerin davacı tarafından karşılanan tamir bedellerinin davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Somut olayda; Taraflar arasında akdedilen 10.07.2020 tarihli 8 adet ... 3300 marka/model asansörlerin yürüyen merdiven/bantların temin ve tesisinin (ünitelerin) dizaynı, üretim, ithalat, montaj, test ve devreye alma işlerini kapsayan sözleşme uyarınca davalının montajını yapmış olduğu asansörlerin 2 tanesinin davalının yanması sebebiyle davacı tarafından davalı şirkete ödenmiş olan asansör bedeli olan 5.900 Euro’nun şimdilik ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 900,00 Euro bedelinin Türk Lirası karşılığı olan 16.056,72 TL'nin ödeme-ihtarname tarihinden işleyecek (yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile) faizi ile fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden tahsili istemiyle işbu davanın açılmış olduğu görülmüştür.
Yargılama esnasında asansörlerin yargı çevremiz dışarısında olması sebebiyle talimat yazılarak bilirkişiler aracılığı ile keşif yapılarak rapor tanzim edilmesi istenilmiş, tarafların itirazları kapsamında ek rapor alınmış ise de akabinde itirazların devam etmesi sebebiyle yargı çevremiz içerisinde yeni bir heyet oluşturularak rapor tanzim edilmesi istenilmiştir. Bu kapsamda alınan tüm raporlarda (her iki heyet raporunun da birbirini destekler mahiyette olması sebebiyle) özetle;
Davacı ve Davalı arasında 8 adet insan asansörü yapımı için sözleşme imzaladığı,
Asansörlerin yapımı sırasında geçici elektriğin Davacı şirket tarafından verildiği,
Davalı şirket, hasar gören 2 adet ... hız kontrol ünitesi (inverter) için davacı şirketten 5.914 USD + KDV bedelinin ödenmesinin talep edildiği,
10 adet villada kurulan asansörlerin 2 adetin de farklı zamanlarda arızalanması jeneratörde meydana gelen pik akımlarının ne zaman olacağı belli olmadığı, kullanım durumuna göre değişebileceği, ... İç Aşırı Gerilim Korumasının asansör panolarında Şantiye ortamında ve normal çalışma ortamlarında olması gerekli olduğu, Meydana gelen arızaların asansör panolarında ... iç Aşırı Gerilim Koruma elektrik parçalarının olmamasından kaynaklı olabileceği,
Davalının ... İç Aşırı Gerilim Koruması elektriksel parçalarının koyması gerektiği, pano içine konulmaması durumunda asansörlere, elektrik kaynaklı olası unsurlara (voltaj dalgalanmaları, harmonikler vs.) karşı sistemi devreye almadan önce gerekli test ve ölçümleri yapmasının gerekeceği, sistemin zarar görebileceğini somut ve kanıtlayıcı bilimsel verilerle davacı tarafa bildirmesinin gerekeceği ve her ne olursa olsun, test amaçlıda olsa asansörleri ... iç Aşırı Gerilim Koruması ile çalıştırılması gerektiği aksi halde çalıştırmamasının gerekeceği,
Davacı tarafından, ısrarla asansörlerin jeneratör cereyanı ile çalıştırılması talep edilmiş olsa da asansör firması yetkilileri tarafından, maddi zararlı olaylar vukuu bulmadan önce yerinde, sisteme zarar verebilecek eylem ve önlemleri almasının gerekeceği, ayrıca gerekli test ve ölçümleri yapmasının gerekeceği, sistemin zarar görebileceğini somut ve kanıtlayıcı bilimsel verilerle, davacı tarafa bildirmesinin gerekeceği,
Bu durum üzere, Asansör firması, teknik personeli ve mühendisleri tarafından, Yapılması gereken ölçümler, faz-faz arası, faz nötr arası ve nötr toprak arası olmak üzere bu değerlerin ölçüm ve tespiti ile raporlarını tutmalarının gerekeceği, Bu çerçevede, davacının asansörlerin çalıştırılması konusunda ısrarlı talebi olsa da asansör ve donanımları konusunda etkin bir bilgiye sahip olmadığından dolayı, sistemin zarar görebileceği konusunda gerekli bilgilendirmeleri yapmalarının gerekeceği ve asansörleri bu durumu bile bile çalıştırmamalarının gerektiği, Sistemin zarar görebileceği senaryolarına karşı firma yetkilileri tarafından sistemin zarar göreceği konusunu bile bile bu durumdan haklı çıkamayacağı,
Davacı firmaya, Asansörlerin ve donanımlarının, şantiyede geçici enerjiyi sağlamak amacıyla temin ile bulundurulan jeneratörün yetersiz olduğundan, Asansörlerin, şantiye cereyanını sağlayan jeneratör ile çalışması sonucunda uğrayabileceği zararları önceden bilmesinin gerekeceği, jeneratör cereyanı ile asansör sistemlerinin olası hasar senaryoları hesaplanarak, oluşabilecek maddi zararlardan dolayı her ne sebep olursa olsun, davacı yüklenici firmayı resmi uyarılarla bilgilendirerek, bu durum karşısında olacak zarar ve ziyanın tazmini konusunda bilgilendirmelerinin gerekeceği,
Bütün bu hususlar dikkate alındığında oluşan zararlardan dolayı davalının tam kusurlu olduğu, dava konusu bedeli davacıya iade etmesi gerektiği,
Dava konusu bedele 07.11.2021 tarihinden itibaren ticari fazi uygulanması gerektiği,
Kanaatine varıldığı mahkememize bildirilmiştir.
Alınan rapora karşı sunulan itirazların reddine karar verilmiş olup davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilen ıslah dilekçesinde "Dava tarihi itibariyle 900,00 Euro nun TL karşılığı olan alacağımızı 16.056,72 TL'den 260.308,13 TL artırarak 276.364,85 TL'ye , (toplamda 5.900,00 EURO) ISLAH ediyoruz.
TOPLAM : 276.364,85 TL'nin (ıslah ile arttırılan miktar :260.308,13 TL.)
Ödeme günü olan 05.11.2021 tarihinden işleyecek (yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile) faizi ile fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden davalıdan Tahsili" talebinde bulunmuş olduğu görülmüştür.
Taraflar arasında akdedilmiş olan sözleşmenin 9.4. maddesine göre; "Şirket, tesisin işletmeye açılması sırasında sözleşme konusu ünite/ünitelerin emniyetli bir şekilde çalışmasına engel olmayacak, kendi kusurundan doğan eksiklikleri bedelsiz olarak ve uygun sürede giderecektir. Emniyetli çalışmayı engelleyen ve müşteri tarafından yapılması gereken eksikliklerin olması ve buna rağmen sözleşme konusu ünite/ünitelerin işletmeye açılması halinde oluşacak zarar ziyandan şirket sorumlu değildir. Söz konusu durumda Müşteri, şirketten yazılı olarak inceleme yapmasını talep edecektir. Şirket tarafından gönderilen elemanın düzenlemiş olduğu rapora göre şirket eksikliğin kendi kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığına münhasıran karar verme hakkına sahiptir. Müşteri'nin bu sebeple zarar ziyan istemesi mümkün değildir. Müşteri'nin 3. Şahıslarla yaptığı tazminat anlaşmalarından şirket mesul değildir." düzenlemesi yer almakta olup somut olayda gerek yapılan keşif akabinde hazırlanan rapor gerekse dosya üzerinden alınan heyet raporu bir bütün olarak incelendiğinde öncelikle davalı tarafından davacıya eksikliklerin bildirilmiş olduğu, bu eksiklikler arasında "kalıcı enerji temini (asansörler jeneratör ile devreye alınamamaktadır)" şeklinde bildirimin yer almasına rağmen sunulan delillerde davacının ısrarlı şekilde tüm sorumluluğu alarak asansörlerin çalışmasını talep ettiğine dair bir belgenin yer almadığı gibi davacının böyle bir talebi olsa dahi davalının aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirdiğine dair bir evrakın yer almadığı, bu haliyle sözleşmenin 9.4. Maddesinin uygulanma ihtimalinin bulunmadığı, davalının aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirdiği iddiasını ispatlaması halinde sözleşmenin 9.4. Maddesinin uygulanması gerekeceği, gelinen aşama itibariyle davacının meydana gelen zararından davalının sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
Mahkememizin işbu dosyası ile emsal mahiyette olan Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2025/517 Esas, 2025/3162 Karar Sayılı, 30.09.2025 Tarihli "... 6098 sayılı TBK'nın 99. maddesi hükmü gereğince, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde vade veya fiili ödeme tarihindeki rayice göre Türk parası ile ödenmesi istenebilir. Bu hak yenilik doğuran seçimlik hak niteliğinde olduğundan kullanılmakla tükenir. Somut davada, davacı yüklenici asıl dava dilekçesinde talebini kısmi dava olarak açıklayarak, bir kısım talebi yönünden seçimlik hakkını Türk Lirası cinsinden kullanmıştır. Seçimlik hakkını bu şekilde kullandıktan sonra iradeyi sakatlayan sebeplerin bulunmaması dışında bundan dönülmesi mümkün değildir. Davacının daha sonra yaptığı ıslah kısmi ıslah olup sadece miktar artırımı yapıldığından dava açarken kullanmış olduğu seçim hakkıyla bağlı durumdadır. Davacı, asıl davadaki ilave imalat bedeli alacağı yönünden ve birleşen davadaki tazminat talepleri yönünden, dava açarken fazlaya ilişkin haklarını saklı tutsa da bu kalemler yönünden seçim hakkını Türk Lirasından yana kullanmıştır ve artık bu seçim hakkından dönemez. Bu durumda, asıl ve birleşen davada davacının seçimlik hakkını kullandığı dava tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden karşılığının hüküm altına alınması doğru olmuştur. (Emsal Kapatılan Yargıtay (Kapatılan) 15. HD 2015/6172 E,2017/219 K; 2017/150 E, 2018/1770 K; Yargıtay 3. HD 2023/1440 E 2024/574 K; Yargıtay 11 HD 2021/5290 E 20023/581 K sayılı kararları)" şeklindeki güncel tarihli ilamı göz önünde bulundurulduğunda davacının dava dilekçesinde seçimlik hakkını Türk Lirası Cinsinden kullanmış olduğu görülmekle 5.900,00 EURO'nun dava tarihi olan 07/06/2022 tarihindeki TCMB efektif satış kuru olan 1 Euro = 17,8998 TL olması sebebiyle 5.900,00x17,8998= 105.608,82 TL olduğu, bu hali ile davacının davalıdan 105.608,82 TL'nin tahsilini talep edebileceği; davadan önce davalıya gönderilen ihtarname içeriği incelendiğinde asansörlerin değiştirilmesinin talep edildiği, aksi takdirde aleyhlerine dava açılacağının ihtar edilmiş olmasına rağmen bedel taleplerinde bulunulmadığı görülmekle davacının davalıyı işbu dava tarihi itibariyle temerrüde düşürdüğü kanaatine varılarak davanın kısmi dava olarak açılmış olması sebebiyle dava değeri olarak gösterilen 10.000,00 TL'ye dava tarihi olan 07/06/2022 tarihinden; ıslah ile arttırılan 95.608,82 TL'ye ıslah tarihi olan 15/07/2025 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklanmış olduğu üzere;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ ile; 5.900,00 EURO'nun dava tarihi itibariyle TL karşılığı olan 105.608,82 TL'nin (10.000,00 TL'sine dava tarihi olan 07/06/2022 tarihinden, ıslah ile arttırılan 95.608,82 TL'sine ise ıslah tarihi olan 15/07/2025 tarihinden itibaren işleyecek) avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
-Davacının fazlaya dair isteminin reddine,
2-Alınması gerekli olan 7.214,14-TL karar ilam harcından dava açılırken başlangıçta peşin olarak alınan 274,21-TL, ıslah harcı olarak alınan 4.446,00-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 2.493,93-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 274,21-TL peşin harç ve ıslah harcı olarak yatırılan 4.446,00-TL 'nin toplamı olan 4.720,21 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından sarf edilen dava açılış gideri: 92,20-TL (başvurma ve vekalet harcı) davetiye, posta gideri: 2.096,10-TL, keşif harcı: 1.932,35 TL, keşif araç ücreti: 1.200,00-TL bilirkişi ücreti: 3.600,00-TL olmak üzere toplam: 8.920,65-TL yargılama giderinin %38,21 kabul-red oranı üzerinden hesaplanan 3.408,60-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanının davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından sarf edilen 13.500,00-TL yargılama giderinin %38,21 kabul-red oranı üzerinden hesaplanan 8.341,65 -TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalanının davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden AAÜT uyarınca hesap ve takdir olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden AAÜT uyarınca hesap ve takdir olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Tarafların dava şartı olan arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, arabuluculuk son tutanağı aslından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanun'un 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00-TL'nin %38,21 kabul ret oranı uyarınca 596,08 TL'sinin davalıdan, 963,92 TL'sinin ise davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
9-Taraflarca yatırılan gider avansın arta kalan kısmı karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/12/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır