T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/856 Esas
KARAR NO:2025/589
ASIL DAVARücuen Tazminat
DAVA TARİHİ:09/12/2022
BİRLEŞEN DAVA
BİRLEŞEN DAVA Rücuen Tazminat
DAVA TARİHİ:13/03/2025
KARAR TARİHİ :18/09/2025
ASIL DAVA :Davacı vekili mahkememize ibraz etmiş olduğu dava dilekçesinde, müvekkili sigorta şirketi nezdinde 07.11.2021- 07.11.2022 tarih ve ... sayılı Ticari ve Sınai Ristler Paket Sigorta Poliçesi ile sigortalı ... ... San ve Tic.A.Ş. ... adresinde kurulu fabrikası (Gıda Üretim Tesisi)'nin Bina Yangın ... 8.000.000,00-TL, DemirbaşYangın ... 2.200.000,00-TL, Makina Tesisat Yangın ... 68.000.000,00-TL, Emtea Yangın ..., 90.000.000,00-TL, Sigorta bedelleri ile Yangın,Yıldırım ve İnfilak risklerine karşı sigortalandığını, poliçede ayrıca Yangın Mali Mesuliyet(İnfilak) 16.040.000,00-TL teminatı verildiğini, 01 Nisan 2020 tarihinde işletmenin ana üretim binasının hemen bitiğinde yer alan kazan dairesinin birinde bulunan buhar kazan infilak ettiğini, infilak eden kazanın yerden yaklaşık 30 cm yükselerek yatay doğrultuda hareke geçerek sırasıyla kazan dairesi duvarını, tesisin bahçe duvarını yıktığını, hareketine devam ederek yolun karşısına geçtiğini, burada yer alan komşu tesisin (... ... Gıda San.Tic.Ltd.Şti) bahçe duvarını yıktıktan sonra, bu işletmenin soğutma odasının dış duvarını yıkarak hareketine devamla iç duvarını yıktığını ve soğuk odanın bitişiğinde bulunan ... suyu fermantasyon odasındaki 10 tonluk polietilen tanklarını parçalayarak ağır hasara uğramasına neden olduğunu, ayrıca patlama nedeni ile etrafa saçılan parçalar nedeni ile sigortalı firmanın bitişiğinde bulunan Süt Fabrikası iki adet Tır ve bir binek otomobilde hasarlar meydana getirdiğini, davalı şirketin imal ettiği ve yüksek ciddi risk taşıyan buhar kazanının patlaması sonucu sigortalı iş yerinde ve komşu iş yerlerinde meydana gelen zararları müvekkili sigorta şirketinin sigorta poliçe kapsamından tazmin ettiğini, 26.09.2022 tarih ve 2022/... sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında İhtiyari Arabuluculuk Anlaşma Belgesi kapsamında ; Sigortalı ... ... San Tic.A.Ş. Bina hasarı, demirbaş hasarı, makina tesisat hasarı olmak üzere toplam 5.236.164,47-TL tutarında hasar tazminatı, 3.Şahıs, ... ... Gıda San Tic.A.Ş. ne 3.771.609,51-TL hasar tazminatı, 3. Şahısa ait ... plakalı araçta 8.040.00-TL hasar konusunda mutabakata varıldığını, Sigortalı ... ... A.Ş:nin ... Hesabına dosyaya mübrez Banka dekontlarından görüleceği üzere; 15.04.2022 tarihinde 1.100.000.00-TL , 06.06.202 tarihinde 750.000.00-TL, 17.06.2022 tarihinde 1.500.000.00-TL, 27.09.2022 tarihinde 5.665.814.00-TL ödemede bulunulduğunu, toplam ödenen tazminat miktarı 9.015.813,00-TL olduğunu, Davalı Şirkete 10.10.2022 tarihli Rücu mektubu ile ödenen tazminatın Türk Ticaret Kanunun Halefiyete ilişkin 1472.madde hükümlere ve alacağın temliki hükümleri çerçevesinde alacaklı olduğu 9.015.813,98-TL.sının davalı şirketten 10 gün içinde ödenmesinin talep edildiğini ancak davalı tarafın 14/10/2022 tarihli cevabi yazı ile taleplerinin red edildiğini, hasarın oluş nedenin, ekspertiz incelemesi ve alınan Teknik Uzman Görüşünde (Prof.Dr.Makina Yüksek Mühendisi ...- ... Makina Malzemesi ve İmalat (E) Üyesi) infilakın buhar kazanından kaynaklandığını, buhar kazanında yapılan incelemede kazanda aynayı silindirik gövdeye bağlayan destek levhalarının standardına uygun/nüfuziyet sağlanmış kaynak yapılmaması nedeni ile meydana geldiğini, bu haliyle kazanda "Gizli Ayıplı İmalat" lı olduğu tespit edildiğini, Türk Borçlar Kanunu ve 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenleme Kanunu (ÜGTDK) kapsamında davalı imalatçının kusursuz tehlike sorumluluğu bulunduğunu, şöyle ki ; Patlayan buhar kazanının Ciddi Risk Taşıyan bir ürün olup, ciddi risk, ürünün normal ve öngörülebilir kullanımının dikkate alınması kaydıyla, zarara yol açabilecek bir tehlikenin gerçekleşme olasılığı ve zararın ciddiyetinin büyüklüğünün birlikte ele alınması neticesinde riskin etkisi kısa vadede ortaya çıkmayan vakalarda dahil olmak üzere, yetkili kuruluşların acil müdahalesini gerektiren risk taşıyan ürün olarak tanımlandığını, (7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu - ÜGTDK m.3/1-c) Ayrıca ciddi riskten ne anlaşılması gerektiğinin, Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğinde de gösterildiğini, etkisi kısa vadede ortay çıkmayan risklerde dahil olmak üzere, yetkili kuruluşların acil müdahalesini gerektiren her türlü riskin, ciddi risk olarak değerlendirildiğini, (Yönetmelik m.4/1-b) Bu kapsamda davalı şirketin ciddi risk taşıyan buhar kazanının patlamasından tehlike sorumluluğu, objektif kusursuz sorumluluğu bulunduğunu, İmt Ekspertizlik -Makine Mühendisi İlter Mutlu TÜRK tarafından hazırlanan14.06.2022 tarih ve ... no'lu Kesin Ekspertiz Raporuna göre hasarın nedenine ilişkin tespitlerinin ; "İnfilak eden kazan üzerinde detaylı inceleme yapıldığını, 125 tip 571 seri no lu kazanın 3.000.000-kcal/s kapasiteli olduğu, 16 bar basınç altında çalışan sıvı veya buhar kazanı olduğunu, işletmede üretim için gerekli buharın üretiminde kullanıldığını, kazanda yakıt olarak doğal gaz kullanıldığını, kazanın çalışma prensibi anlatıldıktan sonra buhar üreten bu tür kazanın muhtemel infilak nedenlerinin kazana giren suyun uygun şartlandırılmaması, yakıt sisteminde arıza, kazanın susuz kalması, ve imalat hatası olabileceği ancak bu sayılan nedenlerden kazana giren suyun uygun şartlandırılmaması ve kazanın susuz kalması kaynaklı infilak sonucunda cehennemlik ve borularda eğilme, çökme gibi yoğun deformasyonların görüleceği, sigortalı tarafından kazana giriş suyuna periyodik olarak yaptırılan laboratuvar testlerine ilişkin raporlarda suyun kireç ve iletkenlik düzeyinin ideal olduğunun tespit edildiği, ayrıca kazanın cehennemlik ve borularda hiç bir deformasyon izine rastlanılmadığı, yakıt sisteminde de bir sorun olmadığı, zira işletmede aynı doğal gaz hattından beslenen başka bir kazanın çalışır vaziyette bulunduğunu, söz konusu kazanın yüksek basınçta çalıştığından ön ve arka yüzlerinin basınç dayanımını artırmak için bu yüzlerin iç gövdeye eğik kirişlerle kaynatıldığının gözlemlendiğini, kazanın ön yüzünün yırtılması ile infilak ettiğinin tespit edildiği, bu yüzü yanal yüzeye bağlayan kirişlerdeki kaynaklarda nüfuziyet azlığı olduğunun gözlemlendiğini, kaynak dikişlerinin teknik olarak kaynak dikişi tanımına dahi giremeyecek seviyede olduğu, sıfıra yakın nüfuziyete sahip bu kaynak dikişlerinin bir miktar yapıştırıcı görevi gördüklerini, özetle hasarın imalat hatası kaynaklı olduğu tespit edilmiştir." denildiğini, ayrıca Prof.Dr.Mak.Y.Müh....'Ndan alınan TEKNİK UZMAN GÖRÜŞÜ'nde; "incelemeye konu buhar kazanında meydana gelen hasar özellikle aynayı silindirik gövdeye bağlayan destek levhalarının standardına uygun nüfuziyet sağlanmış kaynak yapılmaması nedeni ile meydana gelmiş olup bu haliyle kazan "gizli ayıplı imalat" tır şeklinde tespitte bulunulduğunu, kısacası infilak eden kazanın gizli ayıplı olması (standartlarına uygun kaynak yapılmaması) nedeni ile infilak ederek sigortalı mallarda zarara neden olduğunun tartışmasız olduğunu belirterek şimdilik rücuen alacakları olan 9.015.813,00TL 'nin temerrüd tarihi olan 14/10/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari reaskont/avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde, açılan davanın reddi gerekiği, davaya konu edilen ... Kazan Marka... Tipi, 2009 İmal Yılı ... Seri No.lu Kazan, 12.01.2009 tarihli taraflarca imzalanan sipariş teyid mektubuna uygun şekilde davalı ... KAZAN tarafından imal edildiğini, bu teyid mektubunda sadece kazan siparişi alındığını, üzerinde herhangi bir işletme ve emniyet armatürü olmadan dava dışı ... ... tarafından sipariş edildiğini, davaya konu edilen ... Kazan Marka... Tipi, 2009 İmal Yılı ... Seri No.lu Kazana ilişkin “bir kısım” armatür grubu, 22.01.2009 tarihli taraflarca imzalanan sipariş teyid mektubuna uygun şekilde davalı ... Kazan tarafından temin edildiğini, bu teyid mektubunda özellikle belirtilmesi gereken hususun kazan basıncını kontrol eden emniyet vanalarının sipariş kapsamında olmadığını ve dava dışı ... ... tarafından ayrıca temin edilerek kazan üzerine monte edildiğini, aynı sipariş teyid mektubunda belirtilen diğer tüm armatürler de dava dışı ... ... tarafından sisteme monte edildiğini, davaya konu edilen ... Kazan Marka... Tipi, 2009 İmal Yılı ... Seri No.lu Kazan, Türk Standartlarına uygun, TSE belge numarası ... altında imal edildiğini, söz konusu buhar kazanı taraflar arasında yapılan sözleşme gereği 16,0 bar işletme basıncına uygun olarak dizayn edildiğini, belirtilen standarda uygun olarak, işletme basıncının 1,5 katı emniyet oranı ile yani 24,0 bar altında hidrostatik teste tabi tutulduğunu, ilgili test sertifikasının 27.01.2009 tarihinde imalatçı ... Kazan tarafından düzenlendiğini ve diğer tüm dokümanlar ile birlikte ... ... firmasına teslim edildiğini, rücuen tazminata konu edilen kazanın müvekkili ... ... Anonim Şirketi tarafından dava dışı ... ...’ne 09.02.2009 tarihli taraflarca imza altına alınan Kabul Tutanağı ile teslim edildiğini, rucüen tazminata konu edilen kazanın, müvekkili ... ... Anonim Şirketi tarafından dava dışı ... ...’ne 09.02.2009 tarihli taraflarca imza altına alınan kazan dairesi işletmesinde dikkat edilecek hususlar tutanağı ile teslim edildiğini, davaya konu buhar kazanı için 09.02.2009 tarihli, ... Kazan Firması yetkilisi ... ve ... Firma yetkilisi ... tarafından imza altına alınan “Kazan dairesi işletmesinde dikkat edilecek hususlar” dokümanın ... ... firmasına teslim edildiğini, söz konusu kazanın 23.01.2009 tarihinde imalatının tamamlanarak 27.01.2009 tarihinde Hidrostatik Test Raporu ile test edildiğini ve kazanda hiçbir açık yada gizli ayıp bulunmadığını, kazanın 2009 yılından, patlamanın gerçekleştiği 2022 yılına kadar geçen 13 yıl boyunca sorunsuz çalıştığını, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa bağlı 25.04.2013 tarih ve 26628 Sayılı İş Ekipmanlarının Kullanılmasında sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereğince; Standartlarında süre belirtilmemiş ise buhar kazanlarına yılda en az bir defa “... serisi standartlarında belirtilen kriterlere uygun” olarak basınç ve kalınlık testleri yapılmasının gerektiğini, buhar kazanı periyodik kontrollerinde, Genel Kontrol, Ortam Kontrolü, Basınç Ölçümü, Basınçlı Tank Kontrolünün her yıl periyodik olarak yapılması gerektiğini, periyodik kontrollerinin yapılıp yapılmadığına ilişkin belgelerin, faturaların, raporların ve raporu hazırlayan firmanın geçerli akreditasyon belgelerinin, davacı tarafından dosyaya ibrazını ve/veya dava dışı ... ... firmasından celbini talep ettiklerini, davaya konu edilen buhar kazanının patlamasında yaralanma meydana gelmesi sebebiyle, ... Cumhuriyet Savcılığı’nın 2022/... Soruşturma numarası ile soruşturma başlatıldığını ve yapılan soruşturmada “A” sınıfı iş Sağlığı Güvenliği Uzmanı ile patlamanın hangi sebepten kaynaklı olduğunun tespiti için Makina Mühendisi Bilirkişi görevlendirildiğini, ancak Makina Mühendisi bilirkişi bilirkişilik görevinden çekildiğinden patlamanın sebebine ilişkin dosyaya rapor ibraz edilmemekle birlikte İş Güvenliği Uzmanı tarafında yapılan tespitlerde kazanın patlamasına ... Şirketinin kusurları ve eksikleri olduğu yönünde tespitleri bulunduğunu, tespitlerde ; soruşturma dosyasında, Kazan patlamasının olduğu esnada kazan dairesi operatörünün iş başında olmadığı ve kaza sonrası alınan ifadede, kazan operatörünün kazanın patlamasının gerçekleştiği hafta boyunca sadece gece vardiyasında görevli olduğunun tutanakla tespit edildiğini, kazanların bulunduğu kısımlarda tehlike ve uyarı levhaları bulunmadığını, kazanların üzerinde kullanma talimatlarının bulunmadığını, patlamanın gerçekleştiği kazanın son periyodik bakımının 22.02.2021 tarihinde yapıldığını, 2022 yılında yapılması gereken periyodik bakım zamanının 36 gün geçtiğini, yapılan risk analizinin hiçbir bilgi içermediğini, İSG uzmanının ihmali olduğunu, kazan yakma belgesine sahip kalorifer ateşçi belge sahibi kişinin belirlenmediğini, kazan yakma ehliyeti olan bir çalışanın görevlendirilmediği tespitlerine yer verildiğini, buhar kazanı patlamalarının basınç ve su eksikliğinden kaynaklı olabileceğini, su eksikliğinden kaynaklı patlamalarda kazanın füze gibi kalkarak önündeki her şeyi alıp götürebileceğinin raporda belirtildiğini, kazaya ilişkin kamera görüntülerini dilekçe ekinde ibraz ettiklerini ve aynı zamanda soruşturma dosyası ile birlikte celbini talep ettiklerini, savcılık dosyasında yapılan bilirkişi tespitinde, patlama görüntülerinden, kazanın patlama anında ağzı açılan bir balonun ivmesi gibi hareket ettiğini ve bulunduğu yerden yaklaşık 56 metre uzağa fırladığını bu durumun susuz kalmış bir kazana su verildiğinde meydana gelen ani basınçtan dolayı füze fırlaması gibi bir ivme ile fırladığı tespitine yer verildiğini, kazan üzerinde bulunan emniyet valflerinin kontrol raporlarının dosyaya celbini talep ettiklerini, kazanın periyodik bakımları yapıldığında ve periyodik bakım raporlarında, basınç testi sırasında kazan üzerindeki tüm bağlantıların kapatıldığının belirtildiğini, test sırasında kapatılan bu bağlantıların test sonrasında tekrar açılarak kazanın işletmeye uygun hale getirildiğine ilişkin kayıt ve raporların dosyaya ibrazını talep ettiklerini, ayrıca kazandaki emniyet vanalarının, ... firması tarafından, müvekkili şirket harici bir yerden temin edilmesi sebebiyle, emniyet vanalarının da uygun olup olmadığının da ayrıca tespitini talep ettiklerini, Emniyet vanalarının, patlama öncesinde asli görevi olan kazan içerisindeki fazla basıncı tahliye edip etmediği (açıp açmadığı) ancak kazan üzerinde yapılacak tespit ile belirlenebileceğini, kazan üzerinde emniyet vanaları ile ilgili bu tespitin yapılmasını talep ettiklerini, ayrıca kazan üzerinde, kazan işletme basıncını sürekli olarak ölçen “basınç presostatları” bulunması gerektiğini, bu enstrümanlara ait olan kalibrasyon raporlarının da dosyaya ibrazını davacı ve/veya dava dışı ... ... firmasından celbini talep ettiklerini, söz konusu emniyet vanalarının ve basınç presostatlarının yukarıda belirtilen “Kabul tutanağı” belgesinde düzgün çalıştığı kayıt altına alındığını, ilgili soruşturma dosyasında dava dışı ... firmasının, kazan yakma belgesine sahip kişiyi görevlendirmediğinin tespit edildiğini, tutanaklarda ateşçi belgesi olmayan bir çalışanın gece vardiyasında çalışmakta olduğunu, patlamanın meydana geldiği vardiyada kazan yakma ehliyeti olan sorumlu herhangi bir çalışanın görevlendirilmediğinin tespitinin yapıldığını, kazan yakma ehliyetine sahip bir çalışan görevlendirilmesi durumunda söz konusu patlamanın önüne geçilebilecek iken bunu yapmayan dava dışı ... firmasının bu konudaki kusuru olayın önüne geçilmesine engel olduğunu, her yıl yapılması gereken kazan periyodik kontrol belgelerinin dosyaya ibrazı halinde görüleceği üzere söz konusu belgede “Kazanın bütün bağlantıları kapatıldı, kazan (25)°C su ile (24) atü basınçta (0,5) saat deney altında tutulduğu” belirtildiğini, böylece 16,0 atü basınçta dizayn edilen ve ilgili standart gereği dizayn basıncının 1,5 kat (24 atü), basınç altında teste tabi tutulan buhar kazanının herhangi bir imalat hatasının olmadığı durumu sabit olacağını, kazan teslim edilmeden öncede aynı standart gereği 24 atü basınç altında teste tabi tutulduğunu ve standartlara uygun şekilde üretilerek ve dava dışı ... şirketine teslim edildiğini, ... şirketinin her yıl yapması gereken, ancak yapıp yapmadığı dosyaya celp edilecek kazan periyodik bakım kontrol belgeleri ile kazanın düzgün bir şekilde ve kontrol altında işletilip işletilmediğinin sabit olacağını, ... şirketinin kazan periyodik bakımlarını, testlerini, kazan gövde ve boru cidar kalınlık ölçümlerini yaptırmış ise kazanda bir imalat hatası olmadığı tespit edilebilecek, ancak yaptırmamış ise periyodik bakımları yapılmamasından dolayı sorumlu olacağını, kazanın devreye alındığı 09.02.2009 tarihinden patlamanın olduğu 01.04.2022 tarihine kadar, dava dışı ... firması müvekkili ... ... ve Makina İmalat San. ve Tic. A.Ş. firmasından herhangi bir bakım, onarım, tamirat vs. talebinde bulunmadığını, kısaca müvekkilinden bu anlamda hiçbir hizmet talep etmediğini ve almadığını, kazanın patlaması dava dışı ... firmasının kusuru neticesinde meydana geldiğini yani kazanın patlamasına ... firması sebep olduğundan müvekkili davalı şirketin bir sorumluluğunun bulunmadığını, kazanı imal eden müvekkili şirket hukukun gerekli kıldığı ve alınması imalatçıdan beklenen bütün özeni yerine getirdiğini, 09.02.2009 tarihli “... Kazan Kabul Tutanağı” ile işletmeye alındığını ve gerekli kontroller yapılmak suretiyle yapılması/yapılmaması gerekenler ile ilgili tüm hususlar hakkında ... yetkililerinin bilgilendirildiğini, dava dışı ... firmasının her yıl periyodik bakımlarının yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise periyodik bakım raporlarının ve eklerinin dosyaya ibraz edimesini talep ettiklerini, periyodik kotrol belgelerinin ibrazından sonra bu kontrolleri yapan firmanın bu yeterliliğe sahip olup olmadığını, test ve deney raporlarının dosyaya ibrazını talep ettiklerini, kazan teslim edilmeden önce dizayn basıncının 1,5 katı altında hidrostatik basınç ile teste tabi tutulduğunu ve uygun olduğunun test edildiğini, aynı şekilde yapılan/yapılması gereken yıllık periyodik bakımlarda da yapılması gereken testlerde 1.5 kat basınca maruz kalan kazanda herhangi bir sorun olmadığının ortaya çıkacağını, yukarıda belirtilen “Kazan” sipariş teyid mektubunun “Garanti süresi” başlığı altında düzenlenen 7. Maddesinde “İmalatımız olan cihazlar, kullanım hataları dışında, kapasite, malzeme ve işçilik hatalarına karşı teslim tarihinden itibaren bir yıl süreyle garantimiz altındadır” ibaresinin yer aldığını, bu sebeple 2009-2022 yılları arasında işletilmiş olan kazanda imalatçı firmanın garanti süresinin dolduğunu, dava dilekçesi ekinde sunulan teknik uzman görüş raporu ile ekspertiz raporunu kabul etmediklerini, davaya konu edilen buhar kazanın, ... firmasına teslimi yapılmadan önce 60 dakika, 24,0 bar (atü) basınç altında teste tabi tutulduğunu ne kazanda ne de kaynak yerlerinde hiçbir sorunun olmadığının kayıt altına alındığını, ... Cumhuriyet Savcılığı 2022/... Soruşturma Dosyası ile buhar kazanının patlama sebebinin hangi sebepten kaynaklı olduğunun tespiti amacı ile görevlendirilen makina mühendisinin görevinden el çekmesine rağmen savcılık tarafından yeni bir bilirkişi görevlendirilmeksizin takipsizlik kararı verildiğini, davaya konu edilen buhar kazanı 09.02.2009 tarihli kabul tutanağı ile dava dışı ... ... firması tarafından satın alındığını , gizli ayıptan kaynaklı olduğu iddia edilen kazan 01 Nisan 2022 tarihinde patlama gerçekleşmiş ve sigorta şirkete tarafından rücu alacağına ilişkin dava 09.12.2022 tarihinde açılmış olup buhar kazanındaki ayıbın gizli ayıp olduğu kabul edilse bile 10 yıllık zamanaşımı süresinin davanın açıldığı tarih itibariyle geçtiği, müvekkilim şirkete herhangi bir açık yada gizli ayıp ihbarı yapılmadığını ve bu sebeplerle davanın zamanışımı ve hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesini ve davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA :Davacı vekilince ... Atm Ye Ait 2025/... Esas Sayılı Dosyasına sunmuş olduğu dava dilekçesinde, asıl dosyada dava dilekçesinde anlatılan hususlar aynen tekrarlanarak sigortalı fabrikanın bitişiğinde bulunan dava dışı ... ... Ltd Şti'ye ait ... fabrikasında asıl dosya dava dilekçesinde anlatılan kazan patlaması nedeniyle zararı oluştuğunu, söz konusu maddi zararın ... Sigorta AŞ tarafından ilgili sigorta poliçesi kapsamında tazmin edildiğini ardından dava dışı ... Sigorta Aş'nin müvekkiline rücu etmesi üzerine müvekkilince, poliçede bulunan mali mesuliyet teminatı kapsamında dava dışı ... Sigorta Aş'ye 28/09/2022 tarihinde 15.458,05TL ödeme yapıldığını, söz konusu zarardan asıl dava dilekçesinde de anlatıldığı üzere davalı şirketin sorumlu bulunduğunu, davalı şirket hakkında .... İcra Müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyası ile takip başlattıklarını, davalı tarafın itiraz ederek takibi durdurduğunu belirterek, itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :Davalı vekili birleşen dosyaya sunmuş olduğu cevap dilekçesinde, asıl dosyaya sunmuş olduğu cevap dilekçesini tekrar ederek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE : Asıl dava ve birleşen dava rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Asıl dosya Uyuşmazlık Noktaları ; Davalı tarafından üretilen buhar kazanının, gizli ayıplı olup olmadığı, üretimde davalının kusuru olup olmadığı, kusuru varsa ağır kusurlu olup olmadığı, hak düşürücü süre ve zamanaşımı definin dolup dolmadığı, patlamanın dava dışı sigortalının kullanım hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı, kazan patlaması neticisinde dava dışı sigortalı ve 3.şahıslar nezdinde gerçekleşen hasarların miktarlarının tespiti, sonuç olarak davacının davalıdan rücuen tazminat talebinde haklı olup olmadığı haklı ise miktarının tespiti noktalarında uyuşmazlık noktaları toplanmaktadır.
Birleşen dosya uyuşmazlık noktaları ; Taraflar arasındaki uyuşmazlık noktaları; davacı sigorta şirketin tarafından sigortalanan sigortalı şirket bünyesinde kullanılan ve davalı tarafından üretilen buhar kazanının patlama nedeninin imalat hatası olup olmadığı, gizli ayıplı olup olmadığı, hak düşürücü süre ve zamanaşımının dolup dolmadığı, kazanın patlaması neticesinde üçüncü şahıs nezdinde gerçekleşen zararın miktarının tespiti noktalarında toplanmaktadır.
Deliller ; .. İcra Müdürlüğünün 2024/... esas sayılı dosyası, ... Atm 2025/... Esas Sayılı dosyası, sigorta poliçesi, ... Cumhuriyet Savcılığı 2022/... soruşturma dosyası , uzman görüş raporu, hasar dosyası/ekspertiz raporu, keşif, bilirkişi raporu.
Davacı şirket tarafından düzenlenen ticari ve sinai riskler paket sigorta poliçesi incelendiğinde, 07/11/2021 - 07/11/2022 tarihlerini kapsadığı, sigortalının ... ......Aş olduğu, ... ... Belediyesi İtfaiye Dairesince hazırlanan 01/04/2022 tarihli rapor incelendiğinde, ...... AŞ ye ait fabrikanın bir bölümünde bulunan buhar kazan ünitesinin kazan ve soğutma kulelerinin belirlenemeyen bir nedenden dolayı patlaması sonucu meydana gelen kazanın ve nerelere zarar verildiğinin özetlendiği görülmüştür.
Dava dilekçesinde bahsedilen davacı ile dava dışı ...... AŞ arasında imzalanan ihtiyari arabuluculuk anlaşma belgesinin dilekçe ekinde sunulduğu tespit edilmiştir. Bu anlaşma belgesi kapsamında sigorta şirketi tarafından ... firmasına yapılan ödeme dekontlarının da sunulduğu görülmüştür.
Davacı tarafından dava açılmadan önce, olay anlatılarak davacı şirketçe ödenen 9.015.813,98TL'nin ödenmesi için davalı şirkette talepte bulunulduğu, davalı şirket tarafından da kazanan imalat hatasından patlamasının mümkün olmayacağı usulsüz kullanımdan kaynaklı patlama olduğu gerekçesi ile talebin red edildiği anlaşılmıştır.
Davacı sigorta şirketi tarafından ekspertiz raporu incelendiğinde, buhar kazanının yapısı ve çalışma prensibi açıklandıktan sonra raporun devamında ;
"Bu yapıya sahip yani açık tesisata buhar üreten bir kazanın infilakının muhtemel nedenleri kazana giren suyun uygun şartlandırılmaması, yakıt sisteminde bir arıza, kazanın susuz kalması ve imalat hatası olabilir. Ancak bu sayılan nedenlerden kazana giren suyun uygun şartlandırılmaması ve kazanın susuz kalması kaynaklı infilak sonucunda cehennemlik ve borularda eğilme, çökme gibi yoğun deformasyonlar görülür. Ayrıca raporumuzun ekinde yer alan, sigortalı tarafından kazana giriş suyuna periyodik olarak yaptırılan laboratuvar testlerine İlişkin raporlar, raporumuzun ekinde yer almakta olup, kireç ve iletkenlik düzeyinin ideal olduğu gözlenmiştir. Nitekim hasara konu kazanda birazdan paylaşılacak fotoğraflarda görüldüğü üzere cehennemlik ve borularda hiçbir deformasyon mevcut değildir. Yakıt sisteminde de bir problem olmadığı kanaatine varılmıştır. Zira işletmede aynı doğalgaz hattından beslenen başka marka bir kazan çalışmasına devam etmektedir. Söz konusu kazan çok yüksek basınçta çalıştığından ön ve arka yüzlerinin basınç dayanımını arttırmak için bu yüzlerin iç gövdeye eğik kirişlerle kaynatıldığı gözlenmiştir. Kazanın ön yüzünün yırtılması ile infilak ettiği görülmüş olup, bu yüzü yanal yüzeye bağlayan kirişlerdeki kaynaklarda nüfuziyet azlığı olduğu gözlenmiştir. Burada görülen kaynak dikişleri, teknik olarak kaynak dikişi tanımına dahi giremeyecek seviyededir. Sıfıra yakın nüfuziyete sahip bu kaynak dikişleri, bir miktar “yapıştırıcı” görevi görmüşlerdir. Özetle hasarın imalat hatası kaynaklı olduğu kanaatine varılmıştır." şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür. Yine dava dilekçesi ekinde sunulan Prof. Dr. ... tarafından hazırlanan teknik uzman görüşü raporunda da , " kazanın son kontrol tarihinin 06/02/2022 olduğu, kullanıma kullanıma “uygun” olarak değerlendirildiği; Buhar Kazanını kullanan personeli ...'nun Kullanım” yeterliliği bulunduğu; Buhar Kazanına ait “emniyet ventili” açılmamış ve içerdeki su borularında herhangi bir deformasyon ve renk değişimi olmadığı: buradan Buhar Kazanın da iç basıncın kontrol dışı artması yeya kazanın susuz kalması şeklinde bir olayın olmadığı böyle olayın meydana gelmesinde herhangi bir İşletim Hatası ve Kazan Yetkilisinin sorumluluğunun olmadığı, Buhar Kazanında patlamaya neden olan başlangıç yeri, silindirik kazan gövdesini ayna kısmına bağlayan payanda/destek sacının kaynak yapıldığı yerden (dikiş dibinden), aynanın yarılma ile ayrıldığı ve ... işletmesindeki kulelere çarparak hasar verdiği, sonrasında , “Su Borulu Buhar Kazan” içerisindeki boruların, silindirik gövdeden-aynanın ayrılması sırasında boruların içindeki suyun, çok yüksek sıcaklıktaki ve basınçtaki gaz ortamına boşalması ile ani buhar basınç artışı meydana gelmiş bu artış sebebiyle bu defa ters yöne ivme kazanan "buhar kazanı" adete roket gibi , zemine dahi sürünmeden sınır duvarları da yıkarak yolun karşısında bulunan diğer fabrikanın sundurmasına kadar giderek büyük bir hasara neden olduğuna , aynayı silindirik gövdeye bağlayan destek levhalarının standartlarına uygun/nüfuziyet sağlanmış kaynak yapılmaması nedeniyle olay meydana gelmiş olup, kazan gizli ayıplı imalatlıdır" şeklinde görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
Davalı tarafından verilen cevap dilekçesinde , kazanın imalatı ile, dava dışı ... firmasına teslimi ile yapılan testlerle ilgili bahsedilen evraklar davalı tarafından dosyaya sunulmuştur.
... CBS ait 2022/... soruşturma numaralı dosya alınıp mahkememiz dosyası arasına bırakılmış olup, A sınıfı İSG uzmanından rapor alındığı, bu uzman tarafından patlama nedenlerinin ve olayın iş kazası olarak değerlendirildiği, iş verenin eksiklikleri ve kusuru olduğu, buhar kazanı için ateşçilik belgesi olan çalışan görevlendirilmediği, en son bakımının üzerinden 36 gün geçtiği, patlamanın asıl sebebinin belli olmadığı yönünde değerlendirme yapıldığı, CBS'ncada kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, verilen kararın ilgililere tebliğ edildiği, itiraz edilmeksizin kesinleştiği görülmüştür
Davalı tarafça özetle zamanaşımı defi ile ilgili Prof.Dr. ...'ndan alınan hukuki mütala dosyaya sunulmuştur.
TBK 478.maddesinde "Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar." denilmiştir.
Davalı taraf zamanaşımı definde bulunmuş olup, davacı tarafça kazanın ayıplı imal edildiği, ayıplı imalde ağır kusur bulunduğu iddia edildiğinden, BK 478.maddesine göre zamanaşımı definin reddi gerekmiştir.
Davacı ve davalı taraf tanık deliline başvurmuş olup, hangi hususta tanık dinletecekleri konusunda her iki taraftan açıklama dilekçesi istenilmiştir. Davacı ve davalı tarafından gösterilen tanıkların, patlamaya tanık olmamaları ayrıca tanık olarak dinletilmek istenilen hususların bilirkişi raporları ile tespiti gereken hususlar olduğu ve kazanın bulunduğu yere talimat yazılarak teknik bilirkişilerden rapor alınacağı hususu dikkate alınarak tarafların tanık dinletme taleplerinin reddine karar verilmiştir.
Dava dışı ... Konstre ... Aş ye müzekkere yazılarak, kazanan periyodik kontrol belgeleri istenilmiş ve dosyaya bırakılmıştır.
... ATM'nin 2022/... d.iş sayılı dosyasından alınan rapor incelendiğinde, kazanın gizli ayıplı imal edildiğini, kazanın sahip olduğu donanımların çalıştığı, susuz kalması durumunun söz konusu olmadığı, kazanın susuz kalması neticesinde oluşan aşırı basınç sebebiyle kazan içerisinde bulunan boruların , kazan gövdesinin aşırı derecede deformasyonu uğrayacağı, böyle bir durumunda söz konusu olmadığı, kazanın patlama sebebinin hatalı kaynak işlemi sonucu kazan malzemesinde oluşan gevrekliğin zamana bağlı çatlak oluşturması , çatlağın büyüyerek kritik noktaya gelince kırılması şeklinde patlamanın meydana geldiği yönünde kanaat bildirilmiş devamında da bu kazanan 13 yaşında olduğu bu tür kazanlarda ekonomik ömrün 15 yıl olduğu yönünde görüş bildirdiği tespit edilmiştir.
Davalı vekilince patlama görüntülerinin bulunduğu CD dosyaya sunulmuştur.
Dava konusu kazanın periyodik kontrollerine ilişkin deney rapor detayları , kazan periyodik kontrolünü yapan firmanın agretizasyon belgesi istenilmiş olup ,bu belgelerde imzası bulunan dava dışı Murat Aktaş tarafından söz konusu belgeler dosyaya sunduğu 11/10/2023 tarihli dilekçe ekinde dosyamıza gönderilmiştir.
Davalı tarafından dosyaya 3 bilirkişi tarafından hazırlanan 05/09/2023 tarihli uzman görüş raporu sunulmuş olup, davaya konu uzman incelemesinin sonuç kısmında ;
"Kazanın su borulu olduğu, kazan içinde bulunan tüplerdeki suyun ısıtılarak yüksek basınçlı kızdırılmış buhar oluştuğu belirtilmiştir. Oysa kazan su borulu değil, alev duman borulu, kızgın buhar değil doymuş buhar üreten bir kazandır. Raporda Emniyet ventili bölümünde de emniyet ventillerinin açılmadığı ancak sağlam olduğu belirtilmiştir. Bu da kazanda oluşan iç basınç ile irtibatı olmadığı ve bağlantı ağızlarının kapalı olduğunu göstermektedir. Ayrıca emniyet ventillerinin sağlam olduğu ve çalışır bilgisi yetkili kuruluşlar tarafından tespit edilmemiş olup ... A.Ş.'ye beyan edilmemiştir. ... Firması tarafından temin edilen 2 adet emniyet ventili, firması veya akredite kuruluş tarafından her yıl kontrol edilmiş ve raporlanmış olmalıdır. Ayrıca, kazan üzerinde çalışma basıncını ayarlayan prosestatlar bulunmaktadır. Prosestatlar, brülöre kumanda ederek yanma kontrolünü sağlar. Brülör ve ekipmanları ile prosestatlarda herhangi bir arıza oluşması, hatta bağlı bulundukları boru parçalarında kireçlenmeden ötürü tıkanıklık olması halinde yanmanın devam etmesi durumunda kazan iç basıncı kontrolsüz yükselir ve kazan patlamasına sebep olabilmektedir. Buhar kazanlarının mukavemet hesapları işletme basıncına bağlı (örneğin 10 bar, 16 bar, 20 bar, 50 bar vs.) tasarım basıncına göre yapılır. Dayanımları da bu basınçlara göredir. Basıncın yükselmesi ile dayanım noktasını geçerse zayıf noktadan kazan patlar. Kazan, su borulu olarak tekrar tariflenmektedir. Kazan, su borulu değil, alev duman boruludur. Kazan gövdesindeki borularda su yoktur. Su, kazan gövdesi içinde ve boruların dışındadır. Kazanın 06.02.2022 tarihli “Periyodik Kontrol Belgesine” sahip olduğu belirtilmektedir. 13 seneden beri çalışan kazanın periyodik kontrol belgeleri de ibraz edilmelidir. Kazan, tek başına bir ekipman olsa da üzerinde ve bağlı bulunan diğer ekipmanların da doğru çalıştırılmadığından kazan patlamıştır. Kazanı kullanan ... dışında görev alan kullanma yeterliliği olan başka eleman belirtilmemiştir. 13 yıl boyunca vardiyalı, vardiyasız tüm çalışma sürelerinde tek kişinin bu kazanı çalıştırmak için görev alması kusurudur. Buhar kazanına ait emniyet ventillerinin açılmaması, 06.02.2020 tarihinde yapılan periyodik kontrolde hidrostatik test için kapatılması gereken ağızların muhtemelen kapalı unutulması veya yukarıda bahsedilen ekipman arızalarından kazan patlamıştır. 13 yıldan beri çalışan kazanın, periyodik kontrollerin düzenli yapılmadığı için kazan imalattan ötürü değil işletme hatalarından ötürü patlamıştır. Kazan detayları konstrüktif olarak incelendiğinde, mukavemet hesaplarına bakıldığında talep edilen basınca uygun olduğu da anlaşılmıştır. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunumu Kanununun 8. Maddesinin 1. ve 2. fıkralarına göre; “satıcı tarafından bildirilen veya teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan; muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan, tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan" yorumuyla mal ayıplı olarak değerlendirilebilir. Ancak, davacının kazanı kullanması nedeniyle tüketicinin maldan beklediği faydayı azaltmayan nitelikte olduğu, 13 yıl boyunca kullandığı, bu sebeple de ayıplı, gizli ayıplı mal olarak değerlendirilemeyeceği kanaatindeyiz." şeklinde görüş bildirdikleri anlaşılmıştır.
Davalı taraftan kazan üretimi, sipariş emri , üretim belgeleri, üretim şemaları , kurulum ve test evrakları istenerek dosyaya bırakılmıştır.
Davalı taraf, 01/04/2024 tarihli teknik mütalaa/uzman görüş raporunu dosyaya sunmuş bu rapor incelendiğinde ;
"Yukarıda ayrıntılarıyla izah olunan nedenlerle ve olayın oluş biçimi irdelen Buhar Kazanı patlama sebepleri aşağıda detaylarıyla açıklanmıştır. Tarafımıza davalı vekilince sunulan belgeler ve bilgiler ile kaza mahallinde yapılan keşif ve incelemeler sonrasında tüm detaylar birlikte incelenip irdelendiğinde; 01.04.2023 günü saat 13:19 sıralarında dava dışı ... Firmasının kazan dairesinde oluşan yüksek patlamanın sebebi ile ilgili olarak; davalı ... Kazan firması tarafından üretimi yapılan Buhar Kazanının “Aynayı Silindirik Gövdeye bağlayan destek levhalarının standardına uygun nüfuziyet sağlanmış kaynak yapılmaması nedeni ile meydana gelmiş olup bu haliyle kazan "gizli ayıplı imalat” tır.” şeklinde ki tespite heyetimiz katılmamıştır. Heyetimizce yerinde yapılan tespitler ve dosya muhtevası evraklar üzerinde yapılan araştırma ve incelemeler sonucu patlamanın asıl sebebinin kaynak yapılan noktalarda hatalı kaynak işleminin olmadığı tespit edilmiştir. Patlamanın sebebi; Buhar Kazanının ve üzerinde ki ekipmanların bakım ve işletilmesine dayalı bakım kusuru ve ihmaller dolayısı ile buhar kazanı patlamıştır. Dolayısıyla patlamanın sebebi işletim ihmali ve kusurlarıdır. Buhar Kazanının üzerinde yapılan hatalı kaynak işlemi nedeniyle patladığı belirtilmekle birlikte kazanın çalışma prensibi ile ilgili olarak yanlış tarif yapıldığı, bu hususunda eksik inceleme yapıldığının da değerlendirildiğini,... Üniversitesi Makina Fakültesi Öğretim Üyelerince düzenlenen raporda da belirtildiği üzere: davalı ... Kazan firması tarafından üretimi yapılan ve dava dışı ... Şirketi bünyesinde devreye alınan kazanın su borulu değil, alev duman borulu olduğu tespit edilmiştir. Doğalgazlı Buhar Kazanı gövdesi içindeki borularda su bulunmadığı, kazan tek başına bir ekipman olsa da üzerinde bulunan işletme ve kontrol ekipmanlarının da (Elektrik panosu, brülör ve gaz yolu armatürleri, presostatlar, emniyet vanaları (ventilleri), ana buhar vanası, havalık vanası, su seviye göstergeleri ve vanaları, manuel blöf vanaları, yüzey blöf elektrodu vb.) kazanı imal eden davalı ... Firmasına ait ürün olmadığı ve dava dışı ... Şirketince farklı firmalardan temin edildiği ve montajının yapıldığı beyan edilmiştir. Davalı ... Kazan mamulü Buhar Kazanının teslim edilmesi ve İLK devreye alınmasının üzerinden yaklaşık 13 yıl süre geçtiği dikkate alınmalıdır. buhar kazanı içerisine uygun özellikte su ile beslenmediğinden kazan içerisinde 3 - 5 mm kalınlıkta kireç taşı oluştuğu buhar kazanının kaza sonrası çekilmiş olduğu mahalde yapılan keşifte tespit edilmiştir. brülöre elektrik panosu üzerinden kumanda eden presostat bağlantılarının kireç taşı ile tıkalı olması (tespiti yapılmıştır) bu sebeple kazana enerji veren brülör ünitesinin çalışmaya devam ederek kazan basıncını yükselttiği, dava dışı ... firması tarafından temin edilen emniyet ventillerinin de işlev görmediği, ayrıca şirket yetkilisinin beyanı ile sabit olduğu üzere, kazan operatörünün olay sırasında olay mahallinde olmadığı için müdahale edilemediği anlaşılmıştır. ihmaller ve bakım kusurları dolayısı ile buhar kazanı patlamıştır. buhar kazanında ki patlamanın sebebi imalat hatası değildir. İhmal ve işletim kusurlarıdır. kazan içerisinde oluşan kireçlenmenin işletme ve emniyet ekipmanlarının bağlı olduğu boruların tıkalı olması, emniyet ventillerinin açılamaması, periyodik bakımların uygun ve zamanında yapılmamasının bir sonucu olduğu ve 13 yıldan fazla bir süredir hizmet veren kazanın gizli ayıplı olmadığı, oluşan patlamaya dayalı kazanın kazan imalatı ile ilgisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. " şeklinde görüş bildirmiştir.
Kazanın bulunduğu yer olan ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak, buhar kazanından anlayan 2 kişilik makine mühendisi ve birde borçlar hukuku alanında nitelikli hesaplama uzmanı eşliğinde keşif yapılarak, buhar kazanının patlama nedeninin ayıplı imalatmı yoksa davalının üretimde ağır kusurlu olup olmadığı yada sigortalı firmanın hatalı kullanımından kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirtilerek uyuşmazlık noktaları olarak belirlenen hususlarda rapor tanzim edilmesi istenilmiştir.
... 2 Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtası ile alınan 10/06/2024 tarihli rapor incelendiğinde raporun sonuç kısmında ;
" Buhar kazan gövdesi temel olarak çalışma basınç ve sıcaklığa göre belirlenmiş kalınlıktaki saçlardan imal edilmiştir. Kullanılan suyun içindeki kireç (CaCO₃ ve MgCO₃) ısı geçirgenliği ve otomasyon sistemini etkilemektedir. Bu yüzden şartlandırılmış suyu sağlayacak sistemin kurulup takip edilmesi buhar kazanları için önemlidir. ... (...) Organize Sanayi Bölgesinde patlamış buhar kazanın incelemelerimizde, manometre ve prosestalara bağlı borularının birisi tamamen tıkalı diğerinin ise az geçirgen olduğu cebri hava üfleyerek anlaşılmıştır. Buhar kazanında her yıl yapılacak testi kontrolleri ile bakımlar farklı işlemlerdir. Bakımı yapılacak ekipmanlar kazandan sökülerek kireç çözücü kimyasallarla temizlenmesi gerekmektedir. Buhar kazanın 0.5 bar üzerinde olması nedeniyle Basınçlı Kap olduğu, Basıçlı Kapların İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III Bakım Onarım Ve Periyodik Kontroller İle İlgili Hususlar başlığı altında belirtildiği şekilde dava dışı ... ... San. ve Tic.A.Ş. Tarafından kayıtların tutulması gerekmektedir. Dava dışı ... ... San ve Tic.A.Ş. Yetkilileri tarafından buhar kazanını çalıştırmak için görevlendireceği çalışan; Mesleki Yeterliliğisahip olması gerekmektedir. Buhar kazanın patlama sonrasında kat ettiği 105 metre, duvar ve engellerinin olmaması durumunda kat ettiği yol daha fazla olacaktır. Yaklaşık 16.500 kg kütlenin 105 metre gitmesi için değerlendirmelerimiz bölümü 3.2 de hesaplanan en az kazan içi basıncının 38 bar olduğu kazanın bu basınca gelebilmesi için ısıtıcı kaynağının devamlı çalıştığı anlaşılmaktadır. Buhar Kazanı içinde su olması durumunda devamlı buhar elde edilecek bu da blöf veya emniyet ventilini açarak tahliye yapılacaktır. Buhar kazanı içinde basınçlanan" kuru hava" olduğu kanaatindeyiz. Buhar Kazanı 105 metre uzağa gidebilecek basınca ulaşıncaya kadar mutlaka yerinde zıplama veya oynama hareketini yapacaktır. 18.Mart.2024 tarihinde incelemelerimizde brülör tarafında bulunan 9 adet payandanın tuttuğu yırtılan sacı elektrik ark kaynağı ile kaynatılmasında, kaynak ağızlarının açıldığı, kaynak tekniği olarak uygun kaynatıldığı görülmüştür. Kazan içinden yüksek basıncın gelmesi sonucu payandalar ın tuttuğu sacın açıldığı gözlemlenmiştir. Bu payandaların sayısını artırılması veya kaynakların daha iyi olması durumunda kazan içindeki basınç daha artarak bu patlamada daha hızlı şekilde hareket edecektir. Ayrıca payandaların bulunduğu Resim 1 de görüldüğü üzere kaynaklı olmayan bölümde saçta yırtılmaların olduğu, kumpas ile sacın kalınlığı ölçüldüğünde 16 mm kalınlığında olduğu bu kalınlıktaki bir sacın yırtılması için büyük bir basınca görmesi gerektiği kanaatindeyiz.( Resim 5) İstanbul 18.Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından açıklanması istenen sorular; A) Buhar kazanının patlama nedeninin ayıplı imalatmı , yoksa davalının üretimde ağır kusurlu olup olmadığı, 2009 yılında davalı ... ... İmalat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından 3.000.000 kcal/h lık buhar kazanın Dava dışı ... ... San ve Tic.A.Ş. ye teslimi sırasında hidro statik testlerinin yapıldığı ve otomasyon kontrollerinin yapıldığı sözleşmeden anlaşılmaktadır. Buhar kazanın kurulumundan sonra bakım ve teste ihtiyaç olan bir makina olduğu, kazanın patlaması işletmede yapılan bakımsızlıktan meydana gelmesinden dolayı gizli ayıplı bir mal olmadığı Buhar kazanın patlamasında Davalı ... ... İmalat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi ağır kusuru bulunmadığı , B) Sigortalı firmanın hatalı kullanımından kaynaklı olup olmadığının belirlenerek uyuşmazlık noktaları
Dava dışı Sigortalı firma ... ... San ve Tic.A.Ş. nin İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III Bakım Onarım Ve Periyodik Kontroller İle İlgili Hususlar 2. Periyodik kontrole tabi iş ekipmanları maddesine uygun bakım yapmadığı ve mesleki yeterliği olan bir çalışanı görevlendirmediğinden hatalı kullanımı sonucu buhar kazanında patlama olduğu,
" yönünde tespitte bulunmuşlardır.
Davacı vekilince bilirkişi raporuna karşı itiraz dilekçesi verilmiştir.
Davacı taraf makine mühendisi Prof.Dr. ...'dan alınan 08/07/2024 tarihli uzman görüş raporunu dosyaya sunmuş, görüş raporunda kazandaki kaynak dikişlerinin teknik olarak yetersiz kalitede olduğunu, kazanan 13 yıl boyunca çalışması sırasında maruz kaldığı gerilimler nedeniyle bu dikişlerin zayıflamasına , gerilmesine neden olduğunu, kazanın gizli ayıp niteliğinde imalat hatası taşıdığını açıklamıştır.
12/09/2024 tarihli duruşmada alınan 2 nolu ara kararı ile ;
Dosyada taraflarca sunulan çok sayıda uzman raporu bulunduğu, bu uzman raporlarının bazıları ile mahkememizce alınan rapor arasında çelişki bulunduğu görülmekle dosyanın daha önceki bilirkişiler dışında iki makine mühendisi , bir borçlar hukuku alanında nitelikli hesaplama uzmanına tevdi edilerek, davacı sigorta şirketince hazırlanan eksper raporu,
Davacı tarafça sunulan ...'na ait teknik uzman raporu,
... CBS 2022/... soruşturma numaralı dosyasından hazırlanan bilirkişi raporu,
Davalı tarafça sunulan ...'na ait hukuki mütalaa,
Davalı tarafça sunulan 05/09/2023 tarihli 3 bilirkişi tarafından hazırlanan teknik mütalaa,
Davacı tarafça sunulan 01/04/2024 tarihli teknik mütalaa,
Davacı tarafça sunulan 08/07/2024 tarihli teknik mütalaa,
... Asliye Ticaret Mahkemesine ait 2022/... d.iş sayılı dosyasından aldırılan bilirkişi raporları ile mahkememizce alınan 10/06/2024 tarihli rapor irdelenerek aralarındaki çelişki giderilerek , ayrıca tüm dosya kapsamı ve sunulan CD'ler incelenerek , mahkememizce alınan rapora karşı taraf vekillerince sunulan itiraz dilekçeleri incelenerek ;
Buhar kazanının patlama nedeninin ayıplı imalat olup olmadığı, ayıplı imalat var ise bu durumun davalının kazanın üretiminde ağır kusurlu olup olmadığı yada patlamanın sigortalı firmanın kazanın kullanımındaki hatalı kullanımdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı ayrıca kazanın hurda değerinin belirlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
Bilirkişilerce düzenlenen 13/03/2025 tarihli heyet raporu incelendiğinde ;
"Teknik inceleme neticesinde: Davacı sigorta şirketince hazırlanan eksper raporu, eksik ve hatalıdır. Kazan patlama nedenleri geniş olarak yukarıda açıklanmıştır. Kazan, tüm imalat testlerinden geçmiş özellikle 24 bar fazla hidrostatik test basıncını geçmiş, 13 yıl, 24 saat/Gün vardiyalı çalışmış, ömrünün %86,6 sını geçirmiş herhangi bir problem yaşamamış olmakla performansını kanıtlamıştır. Muhtemelen Kontrol enstrümentlerinin, test çalışması hazırlığı sırasında güvenlik için kapatıldığı, körlendiği ve sonradan açılmasının yapılmaması, Kireç vb. tortularla tıkanması ile kazan ile irtibatının kesilmesi ile kontrolsüz bir şekilde aşırı çalışması, Bu esnada kazan dairesi yetkili işletme görevlisinin olmadığı ve bu yüzden kazanın aşırı çalıştığı belirtilerin fark edilmediği için müdahale edilemediği için patlamıştır. Buhar Kazanı Periyodik Kontrolleri, Yönetmelik gereği, Seviye A (1 Yıllık), Seviye B (3 Yıllık), Seviye C (6 Yıllık), özelikle Seviye C nin 2 defa yapılması gerekirdi. (c.1, c.2, c3, c4 testlerinde 0100 kaynak kontrolleri yapılmamıştır.) Kaynaklarda, nüfuziyetsizlik vb. kaynak hataları yoktur. Yetersiz nüfuziyet, UT (Ultrasonik test) X-Ray gibi tahribatsız muayene yöntemleri ile tespit edilmektedir. Olsaydı imalat sonrası yapılan NDT testlerinde tespit edilirdi, Kaynak ağzı şekilleri, kaynak işlemindeki kalınlık, en kesit, gerilim aktarım formları standarda uygundur. Kaynakların kopması, kazanda oluşan aşırı yüksek basınç ilc sınır değeri olan emniyet gerilmelerinin üzerine çıkması ile olmuştur. Kaynaklı malzemelerin kopma sonunda oluşan harabiyetler, beklenen şekilde olmuştur. Kaynaklı malzemelerde, kaynak esnasında ergimiş metalin eritemediği fakat içyapısını değiştirip “Tane İrileşmesi” yaptığı 1100-1500 C sıcaklıkta ısınan bölge, fiziksel özelliklerin bir miktar azaldığı ITAB bölgesidir. Kaynaklarda kopmalar, mukavemet üstü gerilmelerde daima bu TTAB bölgesinde olmaktadır. Kaynak kopması, ITAB bölgesinden parça koparmakla olur. Fotoğraflarda bunu açıkça görebiliyoruz. Davacı tarafça sunulan ...'na ait teknik uzman raporu, kazanı su borulu olarak tanımlamıştır. Hâlbuki “Kazan Alev-Duman Borulu” tiptir. ... 2 Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Talimat Dosyasından 18.03.2024 tarihinde yapılan keşif tespitlerine göre, “iki hattın kapalı olduğu, presostatların kazan üzerinde olmadığı ve sağlam pozisyonda olan presostatların da bu haliyle brülöre kumanda edemeyeceği görülmüştür.” “Enmiyet vanaları (ventilleri) (temini ve montajı ... tarafından yapılmıştır.) Patlama anı çekilen resimlerde ve kazan üzerinde yapılan incelemelerde görülmemiştir. Uygunsuz kaynak dikişi ile malzemede kırılma tokluğu oluşması ve kırılma olması ile patlamanın başladığı öne sürülmüştür. Kırılma Tokluğu açıklaması yapılarak ve kırılma tokluğu oluşturan etkenlere ait diyagram ve şekillerle açıklanarak olayla ilgisi olmadığı izah edilmiştir. Sadece varsayım ve tahminlerle, patlama olayını, kırılma tokluğuna bağlamak yanlıştır. Kazanı su borulu kabul ettiği için patlama olayını da buna göre yanlış teşhis ve açıklama yapıyor. Alev-Duman borulu kazanlarda, brülör-yanma odası- alev duman boruları-baca hattında basınç olmaz. Sadece ısı olur. Basınç kazan içinde suyun ve buharın olduğu yerlerde olur. Kazan'ın iç basıncı (P) ve SutBuhar hacmi (V) den oluşan Potansiyel Enerjisi ile Termodinamik İç Enerjisini, aldığı 105 m yol ve sürtünme- -kırma-yıkma-parçalama kayıplarını da dikkate alıp hesaplandığında 43,51 bar değeri bulunmuştur. Bu değer, tasarım basıncının 2,5 katından fazladır. Bu yüzden patlamanın olması doğaldır. Kazan Gücü 3.000.000 kcal/h ile her bir saatte 9,765 bar basınç üretmektedir. Kontrolsüz kalan kazan bu basınç birikmesiyle çok yüksek değerlere çıkacak patlama olacaktır. Sn. ...'ın kaynak geometrisi ile tespitleri hatalıdır. Sehven ilgisi olmayan şekiller ile kaynak hatası olduğunu izah etmeye çalışmış yanılmıştır. ... standardı ile kaynakların şekil ve boyut limitlerine göre kalite sınıflaması, sadece sağlam kaynaklar için yapılır. Olayımızda, kopan kaynaklar için bu standardın kullanılması yanlıştır. Anlamsızdır. “buhar kazanının patlama nedeninin ayıplı imalat olup olmadığı: ayıplı imalat var ise bu durumun davalının kazanın üretiminde ağır kusurlu olup olmadığı ya da patlamanın sigortalı Firmanın kazanın kullanımındaki hatalı kullanımdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı” hususunda: Buhar kazanı patlama nedeni, ayıplı imalat değildir. Hatalı işletme operasyonları, yönetmeliğe uymayan bakım-kontrol yetersizlikleri, operatör yokluğu / ehliyetsiz kişilerin kazanı çalıştırması gibi işletme hataları dır. “kazanın hurda değerinin belirlenmesi” hususunda: Hurda demir fiyatının, rayiç olarak, 9,00- 12.50 TL/Kg olduğu, Aşağıdaki web sitesinden öğrenilebilir. Https://erdemir.com.tr/tedarikci- iliskileri/hurda-alim) Sovtaj değerinin 12.00 TL / Kg *15.500 Kg — 186.000 TL olduğunu söyleyebiliriz." şeklinde görüş bildirmişlerdir.
Bilirkişi raporuna karşı davacı tarafça itiraz edilmesi ayrıca bu aşamada 2 Asliye Ticaret Mahkemesince dosya birleştirilmesi nedeniyle hem itirazların değerlendirilmesi hemde dosya yönünden aynı bilirkişi heyetinden ek rapor istenilmiş, bilirkişiler hazırladıkları ek raporda kök rapordaki görüşlerini aynen tekrarladıkları tespit edilmiştir.
Toplanan tüm deliller ve alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, kazan tüm imalat testlerinden geçmiş , özellikle 24 bar fazla hidrostatik test basıncını geçerek 13 yıl , 24 saat/gün vardiyalı çalışmış ömrünün neredeyse %86'sını tamamlamış bu aşamaya kadar hiçbir problem yaşanmamış, performansını kanıtlamış olup, en son rapor alınan bilirkişi heyet raporunda da belirtildiği üzere test çalışması hazırlığı sırasında güvenlik için kontrol enstürmentlerinin kapatıldığı ve sonrasından açılmasının yapılmadığı, kireç vb tortular ile tıkanması nedeniyle kazan ile irtabatının kesilmesi nedeniyle aşırı çalışması bu esnada kazan dairesi yetkili işletme görevlisinin olmadığı ve bu yüzden kazanın aşırı çalıştığı belirtilerek fark edilmediği için müdahale edilmemesi nedeniyle patladığı, ayıplı imalatın söz konusu olmadığı, hatalı işletme operasyonları , yönetmeliğe uymayan bakım-kontrol yetersizlikleri, operatör yokluğu, ehliyetsiz kişilerin kazanı çalıştırması gibi işletme hatalarından kaynaklı olarak patlaması nedeniyle davalı üreticinin sorumluluğu bulunmadığından asıl davanın ve birleşen davanın aşağıdaki gibi reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
A)ASIL DAVA AÇISINDAN
1-Davacının davasının reddine,
2-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.'nin 13/4.maddesi dikkate alınarak 30.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça yapılan 250,00TL tebligat ve tezkere giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde resen yazı işleri müdürlüğünce ilgilisine iadesine,
6-Zorunlu arabuluculuk kapsamında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00TL zorunlu arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
7-Bu dava sebebiyle 615,40TL karar ve ilam harcı alınması gerekmekte olup peşin alınan 153.967,55TL'den mahsubu ile fazla alınan 153.352,15TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde istek halinde davacıya iadesine,
B)BİRLEŞEN DAVA AÇISINDAN
1-Davacının davasının reddine,
2-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.'nin 13/4.maddesi dikkate alınarak 19.537,07TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde resen yazı işleri müdürlüğünce ilgilisine iadesine,
5-Zorunlu arabuluculuk kapsamında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00TL zorunlu arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
6-Bu dava sebebiyle 615,40TL karar ve ilam harcı alınması gerekmekte olup bu miktar peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı.18/09/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır