T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/160 Esas
KARAR NO:2025/858
DAVA:Menfi Tespit
DAVA TARİHİ:06/03/2023
KARAR TARİHİ :11/12/2025
DAVA :Davacı vekilince mahkememize ibraz edilen dava dilekçesinde, müvekkillerinin inşaat sektörünüyle ilgili birçok alanda ticari faaliyet gösterdiğini, bu ticari ilişkilerinde birçok defa müvekkillerinin çek düzenlediğini, ödemelere karşılık çek kabul ettiğini, ticari ilişki içinde cirolayıp ödeme olarak firmalara ibraz ettiklerini, bankaya ibraz edildiğinde çeklerle ilgili herhangi bir problem yaşanmadığını, müvekkillerinin ticari ilişki içinde alacak/borçlarına karşılık çek düzenlediklerini ve ciroladıklarını, davaya konu çekin de davacı müvekkili keşideci ... A.ş. tarafından ticari ilişki içerisinde borcuna karşılık davacı ... İnşaat Mekanik Doğalgaz Tesisat Elektrik Nakliye Gıda Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şirketi'ne ... Şubesine ait, 30/12/2022 tarihinde keşide edilen ... çek seri nolu 550.000,00TL değerinde çek verildiğini, davaya konu bu çekin tekrar davacı ... İnşaat Ltd. Şti tarafından cirolanıp borcuna karşılık ticari ilişki içerisinde olduğu müvekkili ... Yapı İnşaat Ve İnşaat Malzemeleri Doğalgaz Taahhüt Ticaret Limited Şirketi'ne verildiğini, müvekkili ... Yapı Ltd. Şti. de ticari defterlerine de kaydedecek şekilde çeki ödeme olarak ... ... Şirketine'ne Kargo vasıtasıyla gönderildiğini ve devamında çekin ... Kargonun İstanbul ili ... Şubesinde çalındığını, bu hususun kargo düzenleme fişleri ile ispatlandığını ve delil olarak dava dilekçesi ekinde sunulacağını, çekin çalınmasından sonra hilafına gönderilen ... ... Ltd Şti, ... Ticaret Mahkemesine ... Esasa kayıtlı dosyasına çek iptali davası açtığını ve davanın devamında mevcut çek hakkında bankaya ödemeden men kararı verildiğini, çekin çalınmasından önce cirosu olan müvekkili ... Yapı Ltd. Şti. İle Davalı ... ... Şirketi arasında herhangi bir ticari ilişki olmamasına rağmen çeki ele geçiren kötü niyetli ve ağır kusurlu ... ... Şirketi söz konusu çeki cirolayıp ... isimli Üçüncü Şahsa teslim ettiğini ve ...'in de davalı ...' ya cirolayıp teslim ettiğini, davaya konu çeki son hamil olarak davalı ..., muhatap bankaya ibraz ettiğini ve ödeme yasağı olması nedeniyle muhatap banka bu hususu çekin arkasına not ettiğini, devamında hamil konumunda olan davalı ... tarafından davaya konu çalıntı çekin .... İcra Dairesince ... esas takip dosyası ile hem çeki düzenleyen hemde cirolayan müvekkili cirantalar aleyhine icra takibi başlattığını ve şuan itibariyle icra dosyasında müvekkillerinin banka hesaplarına bloke konulduğunu, müvekkilleri bakımından oluşması muhtemel zararların riski yüksek olduğunu ve bu sebeple İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2023/... Değişik iş esas kayıtlı dosyası ile ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına istinaden icra veznesine yatan borca ilişkin paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı alındığını, davacı müvekkili ... A.ş. tarafından keşide edilen ve devamında diğer davacı müvekkilleri tarafından cirolanan çekin, davacı müvekkili ... Yapı Ltd. Şirketi ile aralarında ticari ilişki bulunan dava dışı ... ... Ltd Şirketi'ne gönderilmek üzere kargoya verildiğini ancak kargo ile taşınması sırasında müvekkili ... Yapı Ltd. Şirketi'nin hamili olduğu çeklerin çalındığını, daha sonra dava dışı ... Teknoloji Şirketi tarafından çek iptali ve zayi davası açıldığını aynı davada çeklere ödemeden men yasağı konulduğunu, ödeme yasağı kararına rağmen çek bankaya ibraz edildiğini ve icra takibine konu yapıldığını öğrendiklerini, çekin ... ... Ltd Şirketi'ne ulaşamaması nedeniyle ciro silsilesinin koptuğunu ve kötüniyetli firmaların eline geçtiğini, müvekkili ... Yapı Ltd. Şirketi'nin bu firmalarla ticari ilişkisinin bulunmaması sebebiyle çekin müvekkili ... Yapı Ltd. Şirketi'ne ait olduğunu, çalınan davaya konu çek ile kıymetli evrak iptali davasına konu edilen farklı çekler de bulunduğunu buna rağmen henüz diğer çeklerin takibe konu edilmediğini, çekin gönderildiği dava dışı ... Teknolojik Ltd Şirketi İle müvekkili ... Yapı Ltd. Şirketi arasında ticari ilişki söz konusu olduğunu, müvekkili firmanın kendinden sonra gelen cirantalarla ticari ilişkisi söz konusu olmadığını , müvekkillerinin çekte taraf olduklarından ve ... Yapı Ltd. Şirketi tarafından çalınmasından önce cirolandığı için müvekkilinin yetkili hamil olduğunu ispat ettiğinin kabulü gerektiğini, müvekkili ... Yapı Ltd. Şirketi'nin çeklerin rızası hilafına elinden çıktığı kanaatine varılması gerektiğini, davalıların hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının bulunduğunu ve bu davaların halen derdest olduğunu, müvekkillerinin ödemek zorunda olmadığı bir borç nedeni ile cebri icra tehdidi altında olduklarını bu nedenle .... İcra Dairesince ... Esas sayılı dosya ile başlatılmış olan yasal takip nedeniyle icra dosyasındaki 550.000,00Tl asıl alacak ile feri alacak nitelikte faiz, tazminat ve komisyon miktarı toplam 608.906,51 TL borçlu olmadıklarının tespiti için işbu menfi tespit davasını açtıklarını belirterek dilekçesinin sonuç kısmında müvekkillerinin borçlu olmadığının tespiti ile dosyaya konu banka çekinin müvekkili ... Yapı Ltd. Şirketi'ne iade edilmesine , davanın kabulü ile; müvekillerinin borçlu olmadığının tespitine, dosyaya konu ... ... A.Ş. ... Şubesi’ne ait 30/12/2022 keşide tarihli, 550.000,00-TL meblağlı, ... nolu çekin iptaline ve söz konusu çekin müvekkili ... Yapı Ltd. Şirketi'ne iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı ... vekilince mahkememize ibraz edilen cevap dilekçesinde, davacılardan ...'un dava konusu çekin keşidecisi olduğunu, çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, davacılardan ... ise çekin lehtarı olduğunu, bunun da çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, dava dilekçesindeki beyanlardan çekin, davacı ... tarafından keşide edilerek diğer davacı ... şirketine verildiğinin, ... şirketinin ise çeki cirolayarak davacılardan ... Yapı şirketine verdiğinin anlaşıldığını, TTK 687.maddesi uyarınca, bile bile borçlunun zararına iktisap etmiş olduğu ispatlanmadıkça şahsi defiler dahi iyiniyetli yetkili hamile karşı ileri sürülemez iken davacılardan ... ile ... şirketinin müvekkiline karşı ileri sürebileceği bir şahsi defisi dahi bulunmadığını, bu nedenle çekin keşidecisi ve lehtarı olan davacıların müvekkiline karşı sorumluluğunun devam ettiğini, davacılardan ... Yapı şirketinin çekteki imzasına bir itirazı olmadığını ayrıca çekin kaybolması nedeniyle çekte kendisinden sonra gelen ... ... şirketiyle arasında ticari bir ilişki bulunmadığını da iddia ettiğini ancak ... Yapı şirketinin çekte kendisinden sonra gelen kişiyle arasında ticari bir ilişki olmadığı yönündeki iddiasının şahsi defi olup TTK 687.maddesi uyarınca müvekkiline karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını,
TTK'nun 687.maddesine, Yargıtay 19. HD'nin 2017/4471 E, 2019/5638 K sayılı ilamı, Yargıtay 19. HD. 2016/14758 E, 2017/8046 K sayılı ilamına atıfta bulunarak dilekçesinin devamında, şahsi defiinin müvekkiline karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını, davacı ... Yapı şirketi de dava konusu çekten ötürü müvekkiline karşı sorumlu olduğunu, çekin, davadışı ... ... şirketine ulaşmadan kaybolmasının ve bu şirket tarafından çekin iptali için dava açılmasının davaya taraf olmayan müvekkilini bağlamadığını ve davacıları borçtan kurtaran bir sebep de olmadığını, aynı şekilde, çekte ödeme yasağı bulunmasının çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmediğini, müvekkilinin kötüniyetli olduğunu da göstermeyeceğini Yargıtay 12. HD'nin 2012/24600 E, 2013/312 K sayılı ilamının bu konuda örnek teşkil ettiğini, TTK 790. maddesinde; meşru hamilin, teselsül eden cirolardan anlaşılacağının belirtildiğini, dava konusu çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığını, müvekkilinin TTK'nun 790. maddesine göre yetkili ve meşru hamili olduğunu, çekin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilinin çekin kayıp/çalıntı olup olmadığı hususunda bir bilgisi bulunmadığını, müvekkilinin çekte ödeme yasağı bulunduğunu çekin bankaya ibraz edilmesinden sonra öğrendiğini, bu nedenle iyiniyetli olduğunu, davacılar da müvekkilinin bile bile davacıların zararına hareket ettiğine yönelik somut hiçbir delil ibraz etmediğini, bu nedenle menfi tespit davasının reddine karar verilmesini talep ettiklerini, istirdata yönelik cevaplarında ise, dava dilekçesinde talep edilen başka bir hususun ise dava konusu çekin müvekkilinden alınarak davacılardan ... ... şirketine verilmesi olduğunu ancak çekin istirdatının ancak çek rızası dışında elinden çıkan ve yetkili hamil olduğunu iddia eden kişiye tanınmış bir hak olacağını, somut olayda çeki kaybettiği iddiasıyla çek iptal davası açan ve ödeme yasağı kararı alan davacı ... Yapı değil davadışı ... Teknoloji şirketi olduğunu bu nedenle de çekin istirdatını ancak davadışı ... şirketinin isteyebileceğini ancak davacının ise isteyemeyeceğini, çekin müvekkilinde bulunduğunun ve müvekkilinin iyiniyetli yetkili hamili olduğunun çek iptal davasının görüldüğü İstanbul ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyasına bildirilmesi üzerine mahkemece çek istirdat davası açması için ... Yapı'ya değil ; çekin iptalini isteyen davadışı ... şirketine süre vereceğini, bu nedenle istirdat davası açısından davacı ... Yapı'nın aktif husumeti bulunmadığını ve davanın husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, biran için davacının aktif husumet ehliyeti bulunduğu düşünülse dahi ; TTK'nun 792.maddesi, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunun hükme bağlandığını, kötüniyetin ve ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin bankaya ibraz anı değil, çekin iktisap anı olduğunu, davacının bu maddeye göre müvekkilinin kötüniyetli olduğunu yani iktisap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini somut delillerle ispat etmesi gerektiğini, Yargıtay 11. HD'nin 2015/15297 E, 2017/2392 K sayılı ilamı, İstanbul BAM 12.HD'nin 2018/2374 E, 2020/466 K sayılı ilamına atıfta bulunarak dilekçesinin devamında, dava dilekçesinde davacının , davalı müvekkilini kötüniyetli olduğunu ileri sürdüğünü ancak somut hiçbir delil sunmadığına bu nedenle TTK'nun 792. Maddesine ait şartların oluşmadığını, davacının , davalı müvekkilinin basiretli bir tacir gibi hareket etmediğini, bu nedenle de ağır kusurlu olduğunu ileri sürmüş ise de ; hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte, müvekkilin tacir olmadığından basiretli davranma yükümlülüğünün bulunmadığını bu nedenle de basiretli bir tacir gibi davranmadığından bahisle ağır kusurlu olduğunun iddia edilemeyeceğini, a tacir olan ve tacir olması nedeniyle de basiretli davranma yükümlülüğü altında bulunan davacılar olması gerektiğini, mevzuat gereği çekin ve benzeri kıymetli evrakların kargo aracılığıyla taşınmasının yasaklandığını, çekin cüzi bir sigorta bedeli ödeyerek güvenceli gönderilme imkanı varken mevzuat gereği yasaklanan bir yolun tercih edilmesinin davacı ... Yapı'nın tamamen kendi kusurundan kaynaklandığını, mevzuata aykırı hareket eden davacının kendi kusurunu müvekkiline yüklemesinin 'hiç kimse kendi kusurundan yararlanamaz' ilkesine de aykırılık teşkil ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... .......Tic Ltd Şti'ne usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE : Dava, menfi tespit ve çekin istirdatı istemine ilişkindir.
Deliler ;... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... Değişik İş sayılı dosyası, ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyası, .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası, çek fotokopisi, kargo teslim fişi ve belgesi, yasal mevzuat , bilirkişi incelemesi.
Uyuşmazlık noktaları; davaya konu çekin davacılardan ..... Ltd Ştinin elinden rızası hilafına çıkıp çıkmadığı ve davalıların çeki iktisap etmekte kötüniyetli veya iktisaplarında ağır kusurlu olup olmadıklarının tespiti ile davacıların söz konusu çekten dolayı davalılara borcu olup olmadıkları, çekin davacılardan ..... Ltd Şti ye iadesinin yada iptalinin mümkün olup olmadığının tespiti noktalarında toplanmaktadır.
.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası alınıp incelendiğinde, ... tarafından , 30/12/2022 keşide tarihli 550.000,00TL bedelli çeke dayalı olarak, ..... Aş - ...... Ltd Şti - ... Yapı ... Ltd Şti - ... ...... Ltd Şti ve ... hakkında 550.000,00TL asıl alacak , 2.256,51TL işlemiş faiz , 55.000,00TL %10 çek tazminatı , 1.6503,00TL %0,30 çek komisyon bedeli olmak üzere toplam 608.906,51TL'nin avans faizi ile birlikte tahsili için kambiyo senetlerine dayalı takip başlattığı görülmüştür.
Dava konusu olan ve yukarıda belirtilen takibe dayanak yapılan çek arkalı önlü olarak incelendiğinde, keşide tarihinin 30/12/2022 , çek bedelinin 550.000,00TL, muhatap bankanın ... ... Şubesi , çek seri numarasının ... olup keşidecinin ..... Aş , çek lehtarının ..... Ltd Şti olduğu, çekin arka sayfası incelendiğinde lehtar ... ... Ltd Şti'nin cirosu olduğu daha sonraki ciro zincirinin sırası ile ... ... Ltd Şti - ... ...... Ltd Şti - ... - ... - ... ... şeklinde olduğu, çekin 30/12/2022 tarihinde bankaya ibraz edildiği, banka tarafından söz konusu çek hakkında ... ATM tarafından 09/11/2022 tarih ve ... sayılı karar ile ödeme yasağı konulduğu belirtilerek herhangi bir işlem yapılmadığına dair şerh düşüldüğü görülmüştür.
... ATM ye ait ... esas sayılı dosya incelendiğinde, davacı ... ... ... Ltd Şti tarafından , iş bu davaya konu çekin kendisine gönderildiği sırada kargoda kaybolduğu belirtilerek zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi talebi ile dava açıldığı görülmüştür... ATM'sinin .../... d.iş sayılı dosyası incelendiğinde, dosyamız davacılarının talep etmesi üzerine İİK 72/3.maddesine göre ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takibe konu alacak nedeniyle icra veznesine giren paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verildiği görülmüştür.
... CBS Sahtecilik ve Dolandırıcılık Bürosuna ait 2023/... soruşturma numaralı dosya alınıp incelendiğinde, müştekisinin ... ... ...... Ltd Şti olduğu, müşteki tarafından 18/01/2023 tarihinde savcılığa verilen dilekçe de, atılı suçlamanın hırsızlık, sahtecilik, dolandırıcılık olarak tasnifinin yapılarak dilekçe içeriğinde , müvekkilinin ticaret yapmış olduğu firma tarafından kendisi adına düzenlenen 07/01/2023 keşide tarihli ... seri numaralı ve 150.000,00TL bedelli olan çekin ...Kargo'ya teslim edildiğini ancak çekin ...Kargo'ya ait tırda meydana gelen hırsızlık olayı neticesinde çalındığını, buna ilişkin kargo firması tarafından 04/10/2022 tarihli tutanak düzenlendiğini, çalınan çekin ... İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı dosyası ile takibe konulduğu belirtilerek , fiili işleyen şahıs/şahısların cezalandırılmasının istenildiği görülmüş, bu soruşturmaya konu çekin davamıza konu olan çek olmadığı tespit edilmiştir.
Davacılar vekili tarafından dosyaya sunulan 05/06/2023 tarihli dilekçe ile çekin taşındığı kargo ile ilgili bilgilerin verildiği, ayrıca davaya konu çek ile ilgili soruşturma dosya numarasının...CBS 2023/... soruşturma numaralı dosyası olduğu bildirilmiştir.
...CBS'ye yazı yazılarak 2023/... soruşturma numaralı ile ilgili evraklar istenilmiş incelenidiğinde bu soruşturma evrakının 2023/... soruşturma numaralı dosya ile birleştirilmesine , 24/12/2023 tarihinde karar verildiği, ekindeki şikayet dilekçesi incelendiğinde müştekilerinin ... ..., ... ..., ... ... , ..., ... oldnuğu, şikayet konusu çekler içerisinde ... Bankası ... Şubesine ait 02/... çek numaralı 30/12/2022 keşide tarihli 550.000,00TL bedelli çekinde olduğu görülmüştür. Mahkememizce yazılan yazı üzerine ... CBS'nin 2023/... soruşturma numaralı dosyası üzerinden yapılan soruşturma akabinde ... Ağır Ceza mahkemesinin 2024/... esas sayılı dosya ile dava açıldığı bildirilmiştir. ... Ağır Ceza Mahkemesinden 2024/... esas sayılı dosyadan iddianame istenmiş yapılan incelemede, iddianamenin , kargo yolu ile ... ... Ltd Şti'ye gönderilen ... Bankası ... / .... Şubesine ait 07/01/2023 keşide tarihli ... çek numaralı 150.000,00TL meblağlı çeke ilişkin olduğu tespit edilmiştir. Davamıza konu çek ile ilgili yapılan soruşturmanın İstanbul CBS'nun 2023/... soruşturma numaralı dosyası ile birleştirildiğinin bildirilmesine rağmen hazırlanan iddianame incelendiğinde, davamıza konu çek bilgilerinin yer almaması nedeniyle ilgili Savcılığa tekrar yazı yazılmış , gönderilen belgeler incelendiğinde, 2023/... soruşturma numaralı dosyadan 24/01/2024 tarihinde tefrik kararı verildiği, davamıza konu çek ile ilgili yapılan soruşturmanın tefrik neticesinde...CBS'nin 2024/... soruşturma numaralı dosyasına kayıt edildiği, dosyanın derdest olduğu ve çek aslının emanete alındığının bildiriliği görülmüştür. Çek aslı ilgili emanet bürosundan alınarak mahkememiz kasasına bırakılmıştır.
Davacılar vekili tarafından dosyaya sunulan 12/12/2023 tarihli dilekçe de, davaya konu çekin çalınması ile ilgili ...'un tanık olarak dinlenmesi istenilmiş ayıca , davalı ... hakkında çalıntı çeklerle ilgili olarak açılan menfi tespit davaları , kıymetli evraktan kaynaklanan çek iptal davaları ve icra mahkemelerinde görülen davalar ile ilgili dava listesi olduğu belirtilerek 20 sayfalık , ... hakkında açılan dava dosya numaralarını gösterir listenin dilekçeye eklendiği görülmüştür.
Mahkememizce , çekin taşınmak üzere teslim edildiği bildirilen kargo firmasına yazı yazılarak, ilgili evraklar istenilmiş , kargo firması tarafından 24/10/2023 tarihli yazı cevabında kargo gönderim ve alım bilgisini içeren sistem ekran görüntüsü, karakol tutanağının gönderilerek , ... fatura numaralı gönderinin çalınan kargoya ait olduğu bildirilmiştir. Ekindeki şikayetçi ifade tutanağı incelendiğinde, .....plakalı kargo dağıtım aracının dağıtım esnasında iken hırsızlık olayı meydana gelmesi ile ilgili ifadeye ilişkin olduğu, ... nolu faturaya konu emtiyanın da çalındığına ilişkin beyanda bulunulduğu görülmüştür.
Yargılamanın devam sırasında davacılar vekilince dosyaya sunulan 15/02/2024 tarihli dilekçe incelendiğinde, ... İcra müdürlüğünün ... esas sayılı doyasındaki alacağın ... tarafından kötü niyetle 3. Kişi ...'a devir edildiğini belirterek HMK 125.maddesi gereğince davayı evir alan ...'a karşı devam ettirdiklerini bildirmiş , dilekçe ekinde alacağın devri ile ilgili belgeyi eklemiştir. Alacağın devri başlıklı 30/03/2023 tarihli ... noterliğine ait 30/03/2023 tarih ... yevmiye numaralı belge incelendiğinde, devir edenin ... , devir alanın ... olduğu , içerisinde ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası da bulunmak üzere toplam 26 adet icra dosyasındaki toplam 7.688.685,49TL alacağın ...'a devir edildiği, devir belgesinde hem ... Aslının ve ...'ın imzalarının bulunduğu görülmüştür. Devir belgesinde bahsi geçen icra müdürlüklerine ayrı ayrı yazı yazılarak , icra dosyalarına ilişkin takip talepleri ve dayanak çeklerin arkalı önlü suretleri istenerek dosyamıza bırakılmıştır.
... Vergi Dairesine yazı yazılarak ...'ya ait vergi beyannameleri istenilmiş , gönderilen 30/09/2024 tarihli yazı cevabı incelendiğinde şahsın 08/01/2024 tarihinde kumaş toptan ticari faaliyeti ile işe başladığı, 25/11/2022 tarihinde ise ... Vergi Dairesine nakil - terk faaliyet kaydının son bulduğu belirtilerek 2021 ve 2022 yıllarına ait vergi beyannameleri gönderilmiştir. .... Vergi Dairesi 03/10/2024 tarihli yazı cevabında ise ...'nın vergi kaydının nakil geldikten sonra VUK 160/A maddesi kapsamında 24/04/2024 tarihinde terk olduğunun bildirildiği görülmüştür. Çekte ciranta konumunda bulunan ... ile ilgili ... Vergi Dairesinden gönderilen cevabi yazıda , bu kişinin 2013-2014 tarihlerinde ... Vergi Dairesinde 01/10/2022 - 28/12/2022 tarihlerinde ise Bayrampaşa Vergi Dairesinde çeşitli malların toptan satışını yapan aracılar olarak faaliyette bulunduğu, vergi beyannamesine rastlanmadığı bildirilmiştir.
Davacı tarafından tanık olarak gösterilen ... talimat ile dinlenen beyanında, kendisinin ... .. Ltd Şti'nin muhasebecisi olduğunu, ... tarafından ... alınan ve ...... Ltd Şti'ye gönderilmek üzere kendisi tarafından ...Kargo ... şubesine teslim edilen çekin ...'a ulaşmadan kaybolduğunu ifade ettiği tespit edilmiştir.
Dava dışı ...... Ltd Şti'den talep edilmesi üzerine , davaya konu çek ile ilgili , davacı ... ile müvekkili arasındaki ticari ilişkiye ait tüm evrak kayıt ve belgelerin CD ile dosyaya sunulduğu görülmüştür.
... icra müdürlüğüne ait 27/01/2025 tarihli yazı cevabı incelendiğinde, ... esas sayılı dosyadan ...... Ltd Şti'den 11/04/2023 tarihinde 768.794,41TL tutarında borç tahsilatı yapıldığını ancak tedbir kararı olması nedeniyle söz konusu paranın alacaklıya ödenmediğinin bildirildiği görülmüştür.
Tüm dosya ve dava dışı ... tarafından gönderilen CD içerisindeki evraklar incelenerek dava konusu çek ile ilgili kayıt olup olmadığı, ... ile ... arasında ticari ilişki olup olmadığının tespiti amacıyla dosya mahkememizce resen belirlenen bir mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiştir. Mali müşavir ... tarafından düzenlenen 21/07/2025 tarihli rapor incelendiğinde; "Mahkemenin talimatı doğrultusunda CD içeriği ve talimat ile alınan Davacı ... Yapı ile ilgili SMMM Bilirkişisi ... tarafından düzenlenen Bilirkişi Raporunun birlikte değerlendirilmesi sonucunda;Davacı ... Yapı ile dava dışı ... arasında ticari bir ilişkinin olduğu ve borç alacak ilişkisinin olduğu dava dışı ...' un ticari defter kayıtlarına göre davacı ... Yapı' dan 254.085,95 TL alacaklı olduğu, Kargoda çalındığı ... Kargo Servisleri A.Ş. tarafından teyit edilen Davaya konu Davacı ... ... A.Ş. nin keşide ettiği Lehtarın davacı ... İnş. Mek. Doğ. Tes. Tic. Ltd. Şti. olan, 30.12.2022 vadeli 550.000,00 TL tutarlı ... Şb. ... nolu çekin dava dışı ... 'un ticari defter kayıtlarında yer almadığı, Davaya konu Davacı ... ... A.Ş. nin keşide ettiği Lehtarın davacı ... İnş. Mek. Doğ. Tes. Tic. Ltd. Şti. olan, 30.12.2022 vadeli 550.000,00 TL tutarlı ... Şb. ... nolu çekin, firmanın ticari ilişki içinde olduğu ... firmasından 30.09.2022 / 340 tarih / sayı ile 01 Kodlu Çek Giriş Hesabına girip, 01.10.2022 / tarih sayı ile 03 Çek Çıkış Hesabı üzerinden ... Firmasından ciro edilerek halende ticari ilişkileri devam eden ... Firmasına çıkışı yapıldığı; Davacı ... Yapı ile davalı ... ... arasında ticari herhangi bir ilişkiye rastlanmadığı, buna ait bir veri bulunamadığı, mahkemenin davalının alacaklı olduğu 22 adet İcra Takip dosyalarının mahkeme dosyası içerisine alındığı, tüm icra takip dosyalarının tamamında takibe konu alacağın kaynağının muhtelif Bankalara ait vadeli çekler olduğu ve çeklerin bankaya ibrazında muhtelif Mahkemelerde açılan davalar nedeni ile çekler üzerinde ödeme yasağı konması nedeni ile işlem görmeden iade edildiği, Davalı ...'nın davaya konu çeki ciro ettiği dönemde gerçek kişi tacir olduğu, Tablo-7' de 2. Ve 16. sırada yer alan İcra Takiplerinin incelenmesi sonucunda her iki dosyada da ...' nın alacaklı olduğu, Ciro silsilesinde dava dışı ...'ın yer aldığı, takibi başlatan davalı ...' nın bir gurup takip dosyasını ...” a Temlik Ettiği, temlik edilen dosyalar içerisinde içinde davaya konu çek ile ilgili .... İcra Müdürlüğü' nün 2023/ ... E sayılı icra takip dosyasının da yer aldığı," yönünde görüş ve kanaat bildirdiği görülmüştür.
... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak davacı ...'ye ait ticari defter ve belgeler üzerinde inceleme yapılarak, davaya konu çekin ...'nin ticari defter ve belgelerinde kayıtlı olup olmadığı, ... ile ... ... .... Aş arasında ticari ilişki , alacak - borç ilişkisinin bulunup bulunmadığının saptanması istenilmiştir. Mali müşavir ... tarafından düzenlenen 06/07/2025 tarihli raporda, ...'nin ticari defter ve belgelerinin yerinde incelendiği, ... ile ... ... arasında ticari ilişkiye rastlanmadığı, ... ile ... arasında ticari ilişki bulunduğu, ...'nun ...'un bayisi olduğu, rapor tarihi itibari ile ...'un ...'den 318.558,82TL alacaklı olduğu yönünde rapor tanzim ettiği görülmüştür.
Dava yukarıda bahsedildiği üzere, icra takibinden sonra açılan menfi tespit ve çek istirdadı istemine ilişkindir. TTK'nun 792.maddesinde "Çek , herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı , ister ciro yolu ile devir edilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790.maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çekin kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." düzenlemesi mevcuttur.
Somut olayda , davaya konu çekin keşidecisi ... ... Aş olup, söz konusu çekte lehtar ... ... Ltd Şti'dir. ... tarafından davaya konu çek ...... Ltd Şti'ye ciro edilmiştir. Somut olayda ..., ... ve ... dosyamızda davacı konumundadır. Davacıların iddiasına göre, ... ticari ilişki içerisinde bulunduğu dava dışı ...... Ltd Şti'ye, söz konusu ticari ilişkisi kapsamında çeki kargo vasıtası ile gönderdiği sırada çek çalınmıştır. Mahkememizce ...'nin ve dava dışı ...'un ticari defter ve belgeleri üzerinde mali müşavir vasıtası ile inceleme yaptırılmış, ... ile ... arasında ticari ilişki bulunduğu, ...'nin ticari defter ve kayıtlarında davaya konu çekin kayıtlı olduğu ve ... lehine çıkış kaydının ticari defter ve belgelerine işlendiği tespit edilmiştir. Çekin kargoya verildiği ve dağıtım sırasında kargo firmasına ait araçtan çalındığı kargo şirketinin mahkememize gönderdiği yazı cevabında anlaşılmaktadır. Söz konusu çek ... tarafından takibe konulmuş daha sonra ... alacağını ...'a devir etmiş, davacılar ise davalarını ...'a karşı devam ettirmişlerdir. Davacıların , çalınan çekin , davalı tarafından kötü niyetli yada ağır kusurlu olarak elde edildiği ve icraya konulduğu hususunun kanıtlanması gerekir. 6102 sayılı TTK'nun 792.maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat , senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise , senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Çeki çalan veya hile ile hamilinden alan yada bulan kişinin senedi ciro ile devir etmesi halinde, bunu bilmeyen veya bilebilecek durumda da olmayan , başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusuru bulunmayan yeni hamil korunur. İspat yükü üzerinde olan davacı kötü niyet ve ağır kusuru her türlü delil ile ispatlayabilir. Somut olayda , davacılar vekilince sunulan 12/10/2023 tarihli dilekçe ekindeki liste de , ... hakkında açılan ve kıymetli evraktan kaynaklanan menfi tespit davaları yine takibin taliki veya iptali talepli davalar (toplam 20 sayfa halinde dava listesi sunulmuştur.) ile iş bu davadaki icra dosyasındaki alacağın devrine ilişkin olarak ... ile ... arasında düzenlenen ....Noterliğinin 30/03/2023 tarih ... yevmiye numaralı "alacağın devri" başlıklı belgede toplam 26 adet icra dosyasındaki alacağın ... tarafından ...'a devir edildiği, mahkememizce alınan icra dosyalarındaki takip talebi ve dayanakları çekler incelendiğinde hepsinde ...'nın ciranta olarak gözüktüğü hususları birlikte değerlendirildiğinde, kaybolan çeklerin ciro zinciri ile ...'ya geçtiği, hakkında kambiyo senetlerinden kaynaklanan birçok menfi tespit davası bulunduğu, noterde düzenlenen devir belgesindeki icra dosyalarının tamamının dayanağının kambiyo senedi olduğu, tüm bu durum karşısında ...'nın dava konusu çekin iktisabında gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle ağır kusurlu olduğu, iyi niyetli hamil olarak korunamayacağı sonucuna varılmış (benzer mahiyette İstanbul BAM 44 HD.2022/945 esas 2024/2047 karar ve Yargıtay 11 HD'nin 2020/5570 esas 2021/4450 karar, İstanbul BAM 16 HD'nin 2021/1268 esas 2023/386 karar , İstanbul BAM 43 HD'nin 2020/1700 esas 2023/1192 karar sayılı içtihatları mevcuttur.) tüm bu hususlar nedeniyle ...'nın ağır kusurlu olduğunun mahkememizce anlaşılması nedeniyle, dava konusu çek ile ilgili devam eden ve henüz savcılık aşamasında olan soruşturma dosyasının akıbeti beklenilmemiştir.
Toplanan tüm deliller , alınan bilirkişi raporu ve yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alınarak, davacıların davasının kabulü ile, .... İcra Müdürlüğünün ... Esas nolu takip dosyasına dayanak yapılan keşidecisi ... Anonim Şirketi, lehtarı ... İnşaat Mekanik Doğalgaz Tesisat Elektrik Nakliye Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi sonraki cirantası ... Yapı İnşaat ve İnşaat Malzemeleri Doğalgaz Taahhüt Ticaret Limited Şirketi olan 30/12/2022 keşide tarihli, 550.000,00 TL bedelli ... şubesine ait ... seri nolu çekten dolayı davacıların, davalılar ... ..... Ltd. Şti. Ve ...'a borçlu olmadıklarının tespitine, söz konusu çekin ...'dan istirdadı ile davacılardan ... ...Taahhüt Ticaret Limited Şirketi'ne iadesine, çekin iadesine karar verilmesi nedeniyle çekin iptaliyle ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına ve HMK 125.maddesi kapsamında devir eden ... ile ...'ın yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olacağı, ayrıca çeki takibe koyan ... yönünden icra takip miktarı dikkate alınarak , ... ... yönünden ise çek bedeli dikkate alınarak vekalet ücreti ve yargılama giderleri hesaplanması gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davacıların davasının kabulü ile, .... İcra Müdürlüğünün ... Esas nolu takip dosyasına dayanak yapılan keşidecisi ... Anonim Şirketi, lehtarı ... ... Limited Şirketi sonraki cirantası ... Yapı İnşaat ve İnşaat Malzemeleri Doğalgaz Taahhüt Ticaret Limited Şirketi olan 30/12/2022 keşide tarihli, 550.000,00 TL bedelli ... şubesine ait ... seri nolu çekten dolayı davacıların, davalılar ... ..... Ltd. Şti. Ve ...'a borçlu olmadıklarının tespitine, söz konusu çekin ...'dan istirdadı ile davacılardan ... Yapı İnşaat ve İnşaat Malzemeleri Doğalgaz Taahhüt Ticaret Limited Şirketi'ne iadesine,
Çekin iadesine karar verilmesi nedeniyle çekin iptaliyle ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
2-Davacılar kendilerine vekille temsil ettirdiklerinden 97.335,98 TL vekalet ücretinin (davalı ... ... ... Ltd Şti yönünden 88.000,00 TL vekalet ücreti limiti ile sorumlu olmak şartı ile ) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davacılara verilmesine,
3-Davacılar tarafından yatırılan 10.398,61TL peşin yatırılan karar ve ilam harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davacılara verilmesine,
4-Davacılar tarafından yapılan 205,50TL ilk masraf, 9.000,00TL bilirkişi ücreti, 3.283,00TL tebligat ve tezkere gideri olmak üzere toplam 9.205,50TL yargılama giderinin (davalı ... ... ... Ltd Şti yönünden 8.312,56 TL yargılama gideri limiti ile sorumlu olmak şartı ile ) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davacılara verilmesine,
5-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde resen yazı işleri müdürü tarafından ilgilisine iadesine,
6-Zorunlu arabuluculuk kapsamında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00TL arabulucu ücretinin (davalı ... ... ... Ltd Şti yönünden 2.890,00 TL arabulucu ücreti limiti ile sorumlu olmak şartı ile ) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, hazineye irad kaydına,
7-Bu dava sebebiyle 41.594,40TL karar ve ilam harcı alınması gerektiğinden peşin alınan 10.398,61TL'nin mahsubu ile kalan 31.195,79TL karar ve ilam harcının (davalı ... ... ... Ltd Şti yönünden 27.171,89 TL karar ve ilam harç limiti ile sorumlu olmak şartı ile ) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
Davacılar vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı.11/12/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır