T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/206 Esas
KARAR NO: 2024/382
DAVA: Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 23/03/2023
KARAR TARİHİ: 28/05/2024
Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait ... plaka aracın 27.11.2020-27.11.2021 vadeli kasko poliçesi ise ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortalandığını, sigorta dönemi içerisinde meydana gelen 29.10.2021 tarihli kaza sebebiyle müvekkiline ait araç onarım kabul etmeyecek şekilde hasarlandığını, kaza nedeniyle davalı şirkete ihbar edildiğini, davalı şirketçe görevlendirilen eksperce yapılan yapılan tespitler doğrultusunda, müvekkilin aracının onarımının ekonomik olmadığı gerekçesiyle aracın pert-total işlemine tabi tutulması teklifi yapıldığını, müvekkili ile davalı şirket arasında akdedilen "Mutabakatname ve Taahhütname" başlıklı yazıda aracın piyasa rayiç değerinin 500.000,00 TL olduğunu, davalı şirketin işbu tutarı ödeyeceğini, müvekkilinin de aracın sovtajını şirkete teslim edeceği noktalarında mutabık kalındığını, müvekkili de sözleşmeyi "Fazlaya ilişkin haklarım saklı kalmak koşuluyla mutabıkım" şeklinde bir şerh düşerek imza ettiğini, davalı şirketçe müvekkiline ait aracın hurdası ihaleye çıkarılmış, müvekkilce aracın sovtajı, sovtaj alıcısına teslim edildiğini, müvekkiline; sovtaj alıcısı ... A.Ş. Tarafından 240.000,00 TL, davalı şirketçe ise 171.112,00 TL ödeme gerçekleştirildiğini, davalı şirketçe araç, hasar tarihi itibariyle rayiç değerine kadar teminat altına alınmış olmasına rağmen yalnızca 411.112,00 TL'lik ödeme gerçekleştirildiğini, sigortacının, müvekkiline ait aracın tam ziya olarak kabul edilmesi neticesinde ödemekle yükümlü olduğu tutar, müvekkiline ait aracın kaza tarihi itibariyle değeri olan 500.000,00 TL iken müvekkiline toplamda 411.112,00 TL'lik ödeme gerçekleştirildiğinden sigortacının sözleşme hükümlerine açıkça aykırı hareket ettiğini, imza edilen mutabakatnamede müvekkilce fazlaya ilişkin haklar saklı tutulduğu için aracın hasar tarihi itibariyle gerçek rayiç değerinin tespitinin sağlanmasını, davalı şirketçe eksik ödenen tutar haricinde mutabık kalınan rayiç değer ile gerçek rayiç değer arasında bir fark mevcut ise işbu tutarın da davalı şirketten tahsiline karar verilmesini, şimdilik 100,00 TL hasar tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi, ekspertiz ücreti ve STK dosyası kapsamında yapılan giderler de dahil edilmek suretiyle hesaplanacak yargılama giderleri ve avukatlık ücreti ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmış olup davalı tarafından süresi içerisinde dosyaya herhangi bir cevap dilekçesi verilmediği anlaşılmakla HMK M.128 hükmü uyarınca işbu davalının dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaları inkar etmiş sayılmasına karar verilerek yargılama yapılmıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, trafik kazasından kaynaklı ödenmeyen bakiye pert bedeli ile gerçek bedel ile anlaşılan bedel arasındaki farkın tahsili istemine ilişkindir.
Somut olayda davacının maliki olduğu ... plaka sayılı Mercedes marka ... tipi çekicinin davalı ... Sigorta A.Ş. Tarafından kasko poliçesi ile sigortalanmış olduğu 27.11.2020 27.11.2021 tarihleri arasında 29.10.2021 tarihinde meydana gelen tek taraflı kazada aracın perte çıkması sebebiyle davalı ile toplam 500.000,00 TL pert bedeli üzerinden anlaşılmasına rağmen davalının eksik ödeme yaptığını, yani aracın ihale ile satımı sonrasında sovtaj alıcı tarafından 240.000,00 TL, davalı sigorta şirketi tarafından ise 171.112,00 TL ödeme yapılması akabinde davacının eksik 88.888,00 TL ödeme aldığını, bu bedelin davalı tarafından ödenmesi gerektiğini; ayrıca belirlenen 500.000,00 TL bedelin piyasa rayiçlerinin çok altında olduğunu bu sebeple de rayiç değer ile arasındaki farkın da talep edilerek işbu davanın açılmış olduğu anlaşılmakla davacıya ait aracın çekici olması sebebiyle mahkememizin görevli olduğu kabul edilerek yargılama yapılmıştır.
Dava dilekçesinde davacının 2 ayrı talebi olmasına rağmen 100,00 TL dava değeri üzerinden kısmi olarak işbu davayı açmış olması sebebiyle mahkememizin 12.09.2023 tarihli ön inceleme celsesinde "Davacı vekilinden dava dilekçesinde toplamda dava değeri olarak 100,00 TL'nin gösterilmiş olmasına rağmen 2 ayrı alacak kaleminin ( davalı tarafla mutabık kalındığı halde ödenmeyen kısım + rayiç değer ile mutabık kalınan değer arasında fark) talep edilmiş olduğu görülmekle dava değeri olarak belirtilen 100,00 TL'nin ne kadarının hangi alacak kalemi için talep edilmiş olduğu hususu HMK m.31 hükmü kapsamında soruldu: 50,00TL taraflar arasında mutabık kaldığı halde ödenmeyen kısım, 50,00TL rayiç değer arasındaki farktan kaynaklı olarak toplam 100,00TL maddi tazminatın fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak üzere davalıdan tahsiline talep ederiz dedi." şeklinde davacı vekilinin beyanı alınmakla yargılama devam olunmuştur.
2918 sayılı KTK'nın 111. maddesi uyarınca, tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten itibaren 2 yıl içinde iptal edilebilirler. Yasa'nın bu hükmünden yararlanmak için ibra belgesinin iptalinin açıkça ve ayrıca istenmesine gerek olmayıp, dava sırasında bu husus ileri sürülebileceği gibi, yapıldığı tarihten itibaren 2 yıl içinde hükümlerinin kabul edilmediğine ilişkin bir irade açıklaması da yeterlidir. Yasada belirtilen 2 yıllık süre, hak düşürücü süre olup re'sen dikkate alınması gerekir ( Bknz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/4974 Esas, 2021/6943 Karar Sayılı, 18/10/2021 Tarihli ilamı). İşbu yasal düzenleme uyarınca somut olayda yapılan kontrolde davalı tarafından ödemenin 04.03.2022 tarihinde yapıldığı, işbu davanın ise 23.03.2023 tarihinde 2 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmekle yargılama yapılmıştır.
Dosyamız arasına celp edilmiş olan ... nun 2022.E ... başvuru sayılı dosyası üzerinden verilen karara karşı itiraz edilmekle itiraz hakem heyeti tarafından " ... Karar Sayılı Uyuşmazlık Hakem Heyeti Kararı nın KALDIRILMASINA, 2. Yargılamanın tahkimde sürdürülmesinin imkânsız olması ve uyuşmazlığın artık yetkili mahkemece çözülmesi gerekliliğinden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA," dair karar verilmiş olduğu görülmekle davacının davalı tarafça rayiç değerden daha aşağı bir değer belirlemesi sebebiyle tazminat talepleri ve taraflarca anlaşılmasına rağmen ödenmeyen bakiye alacak taleplerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yargıtay tarafından kabul edilen hesaplama yöntemine göre; onarım masrafları, sigortalı taşıtın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşar ya da taşıt onarım kabul etmez ise tam hasara (pert) uğramış sayılır.
Yargılama esnasında celp edilmiş olan tüm evraklar ile birlikte dosyanın 1 trafik kazaları ve motorlu araç sigortaları alanında uzman makine mühendisi bilirkişisine tevdine karar verilmiş olup bilirkişiden takdiri mahkemeye ait olmak üzere dosya arasına celp edilmiş olan tüm evraklar, hasar dosyası, poliçe şartları ve yönetmelik hükümleri de göz önünde bulundurulmak sureti ile davaya konu aracın markası, modeli, yaşı ve hasarın boyutu da irdelenmek suretiyle kaza tarihi itibariyle aracın rayiç değerinin tespiti ile kaza tarihinde hasarlı aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik ise, hasarın onarım bedelinin tespiti; ekonomik değil ise kaza tarihindeki ikinci el satış bedeli ile kazadan sonraki hurda (sovtaj) değerinin tespit edilmesi, belirlenen rayiç değerden de aracın hurda bedeli- ödenen bedel indirilmek suretiyle gerçek zarar yönünden ayrıntılı, denetime elverişli olarak tarafların kazaya karışan oransal kusurları ve kazaya karışan aracın sovtajının 3. Bir kişiye satılmış olduğu hususları da göz önünde bulundurularak, aracın pert bedelinin ne kadar olabileceği, araç için yapılmış olan ödemeler de mahsup edilmek suretiyle davacının davalıdan alacak talebinde bulunup bulunamayacağı, bulunabilecek ise her ne kadar talepte bulunabileceği hususlarında her bir alacak kalemi yönünden ayrı ayrı belirtilmek suretiyle tüm dosya kapsamı bakımından rapor tanzim edilmesi istenilmiştir. Bilirkişi tarafından mahkememize ibraz edilmiş olan raporda özetle;
Dava konusu aracın onarımının ekonomik olmadığı ve pert total üzerinden zararın hesaplanmasının uygun olacağı,
Dava konusu aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el rayicinin 500.000,00 TL olduğu,
Aracın hasarlı haldeki sovtaj değerinin 328.888,00 TL olduğu,
Davalının aracın rayiç değeri ile sovtaj değeri arasındaki fark olan 171.112,00 TL ödemeyi davacıya yapmış olduğu,
Kanaatine varıldığı mahkememize bildirilmiştir.
Davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilmiş olan 20.02.2024 tarihli ıslah dilekçesinde "Yukarıda izahına çalıştığımız gerekçelerle; kısmi dava olarak 100,00 TL üzerinden ikame ettiğimiz hasar tazminatı talebimizi 88.788,00 TL daha artırarak 88.888,00 TL'ye ıslah ediyoruz. ... BAKİYE 88.888,00 TL hasar bedeli tazminatının temerrüt tarihi olan 26.01.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi, ... dosyasında yapılan giderler de dahil edilmek suretiyle hesaplanacak yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte davalı sigorta şirketinden alınarak müvekkile verilmesine karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz." şeklinde beyanda bulunmakla dava dilekçesinde aracın rayiç pert bedeli ile davalı tarafın belirlemiş olduğu pert bedeli arasındaki farktan kaynaklı taleplerini ıslah etmedikleri, dava dilekçesinde belirtilmiş olan tüm dava değerini bakiye pert bedeline ayırarak davalarını ıslah etmiş olmaları üzerine Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 2020/... Esas, 2020/... Karar Sayılı, 24/12/2020 Tarihli "... davacı vekili dava dilekçesinde 15.660 TL olarak belirttiği talebini, 4/5 oranında düşürerek 12.528 TL üzerinden itirazın iptaline karar verilmesini istemiştir. Eldeki davada davacının talebi, maddi hukuka taalluk eden kısmi feragattir. Doktrinde buna talep sonucunun daraltılması (azaltılması) da denilmektedir. Tam veya kısmi feragat için karşı tarafın iznine ve ayrıca bunun için ıslah yoluna başvurulmasına gerek yoktur. (Baki Kuru - Hukuk Muhakemeleri Usulü - altıncı baskı cilt IV sayfa 4048-4049) Hal böyle olunca mahkemece, davacı tarafın talep sonucunu daraltmasının davadan kısmi feragat olarak kabul edilerek hüküm tesis edilmesi gerekirken," şeklindeki ilamı da göz önünde bulundurulduğunda davacının 50,00 TL'lik kısmi yönünden davasından feragat etmiş olduğu kabul edilmekle bu talebin dayanağını teşkil eden geçerli mutabakatname olup olmadığı hususunun irdelenmesine gerek kalmamıştır.
Davacının davalı sigorta şirketi tarafından eksik ödeme yapılmasına yönelik talebi bakımından yapılan incelemede; davacının ıslah dilekçesine karşı davalı tarafından zamanaşımında bulunulmuş olması sebebiyle ıslah edilen miktar bakımından; poliçe tanzim tarihi ve riziko tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1420/1. maddesinde "Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482. madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. (2) Diğer kanunlardaki hükümler saklıdır.” düzenlemesine yer verilmiş olup; Aynı yöndeki düzenleme, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın C.10. maddesinde de “Sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar.” şeklinde yapılmıştır. Yine Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartlarının B.3.3.4.1-son cümlesi gereği hasar ihbarından sonraki 45. gün sonunda alacağın muaccel olacağı düzenlenmiştir. Dava konusu trafik kazası tek taraflı olup, suç teşkil eden bir durum olmamakla birlikte, böyle bir durum olsaydı dahi kasko sigortası sözleşmesinden doğan davalarda (sözleşmeden kaynaklanmasından ötürü) uzamış ceza zamanaşımı uygulanması söz konusu değildir. (Örn: kapatılan Y.17.HD. 13/02/2019 T. 2016/10047 E. - 2019/1448 K.) Somut olay bakımından davacının talebi, mal sigortalarının bir türü olan kasko sigorta poliçesine dayanmakta olup, yukarıda anılan mevzuat hükümleri gereği 2 yıllık zamanaşımı süresine tabi olup davalı tarafından davacıya 04.03.2022 tarihinde yapılan kısmi ödeme ile temerrüde düşmüş olduğu kabul edildiğinde ıslah tarihi olan 20.03.2024 tarihi itibari ile ıslah edilen kısmın zamanaşımına uğradığı kabul edilerek bu miktarın zamanaşımı sebebiyle reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacının dava dilekçesinde talep etmiş olduğu 50,00 TL'lik talebi bakımından yapılan incelemede ise davaya konu aracın Zirvem Otomotiv tarafından 13.12.2021 16.12.2021 arası yapılan ihalede dava konusu aracın hasarlı hali ile KDV dahil 328.888,00 TL teklif almış olduğu ancak devir için gerekli evrağın zamanında tamamlanamaması nedeniyle satılamadığı, 11.02.2022 tarihinde yapılan ikinci ihalede en yüksek teklif olan 240.000,00 TL bedelle satılmış olduğu, davacı asil tarafın davalı sigorta şirketine ıslak yazılı ve imzalı olarak sunulmuş olan 05.02.2022 tarihli belgede "Şirketinizde adıma kayıtlı bulunan ... Plakalı aracımın ikinci kez ihaleye alınmasını kabul ediyorum. İhaleden az teklif gelirse aradaki farkı kabul ediyorum." şeklindeki beyanda bulunmuş olduğu görülmekle aradaki riski kendisinin üstlenmiş olduğu kabul edilerek talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklanmış olduğu üzere;
1-Davacının davalı tarafla mutabık kalındığı halde ödenmeyen kısma ilişkin alacak taleplerinin dava ile istenen 50,00 TL'lik kısmının esastan, ıslah ile talep edilen kısmının ise zamanaşımından reddine,
2-Davacının davalının belirlediği rayiç değer ile mutabık kalınan değer arasında farktan kaynaklı alacak taleplerinin feragat nedeni ile reddine,
3-Alınması gerekli olan 427,60-TL karar ilam harcının başlangıçta dava açılırken peşin olarak alınan 179,90-TL peşin harç ve ıslah harcı olarak 1.340,00-TL harcın toplamı olan 1.519,90 TL'den mahsubu ile artan 1.092,3-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Yargılama giderlerinin davacı üzerine bırakılmasına,
5-Davalı yargılama esnasında kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Tarafların dava şartı olan arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, arabuluculuk son tutanağı aslından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanun'un 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına.
7-Taraflarca yatırılan gider avansın arta kalan kısmı karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ... Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/05/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
* İş bu karar 5070 Sayılı Kanun hükümlerine göre güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.