T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/446 Esas
KARAR NO :2026/341
DAVA Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ:11/04/2018
KARAR TARİHİ:06/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 24/08/2007 günü sürücü ...'nın sevk ve idaresindeki ... plakalı şehirlerarası otobüsü ile ... İlçe'sinden İstanbul'a doğru hareket ederken, ... karayolunun 15.Km.sinde aşırı hızlı kullandığı, havanın yağışlı ve yolun kaygaan olması nedeniyle direksiyon hakimiyetini kaybedip yolun sol tarafına doğru yoldan çıkması sonucu neticesinde yaralanmalı ve ölümlü trafik kazası meydana geldiğini, meydana gelen trafik kazasında ... plakalı araçta yolcu konumunda bulunan müvekkilinin ağır şekilde yaralandığını ve ... ile ... Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tedavi gördüğünü, davanın safahatında rapor alındığında müvekkilinin maluliyet oranının (kalıcı iş göremezlik) açığa kavuşacağını, söz konusu kazanın .... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... karar numaralı dosyası üzerinden yargılamasının yürütüldüğünü, ... ATK Trafik 1.İhtisas Kurulu tarafından verilen 31.05.2011 tarihli rapora göre, sürücü ... kusurlu olduğunu, kazaya sebebiyet veren ... plakalı aracın, kaza tarihinde poliçesi olmadığı için davayı ... Hesabı’na yönelttiklerini, davalı ... Hesabı’na 19/02/2018 tarihinde yazılı başvuruda bulunulduğunu, ... Hesabı tarafından 15 günlük yasal süre içerisinde verilen cevapta, her ne kadar zamanaşımı süresinin geçmiş olduğu beyan edilmiş olsa da, kazada 5237 sayılı kanunun 85/2 maddesinde düzenlenen suçun işlendiğinin, somut olayda sübut bulunması nedeniyle,15 yıllık zamanaşımının uygulanması gerektiğinden verilen cevabın taleplerini karşılamadığının kabul edilmesi gerektiğini belirterek, fazlaya ilişkin tüm dava ve tazminat talep hakları saklı kalmak kaydıyla, 100,00- TL kalıcı iş göremezlik tazminatı, 100,00- TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 200,00- TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden kusuru oranında tahsili ile müvekkiline ödenmesine, dava masrafları ve vekalet ücretlerinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, Karayolları Trafik Kanunu'nun 109/1 maddesi uyarınca, motorlu araç kazalarından doğan zararların tazminine ilişkin taleplerin, zarar görenin, zarar ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl olduğunu, trafik kazasına sebebiyet veren fiilin cezayı gerektirmesi durumunda, ceza zamanaşımının uygulanmasının gerektiğini, davaya konu olan trafik kazasının gerçekleşme tarihi 24.08.2007 iken müvekkili kuruma başvurunun uzadığını, ceza zamanaşımı süresi geçtikten sonra ikame edildiğini, davacının, müvekkili kurum aleyhine uzamış ceza zamanaşımı süresinde başvuruda bulunması gerekirken davacı, iş bu davayı 8 yıllık ceza zamanaşımı süresi dolduktan sonra ikame ettiğini, zamanaşımı nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, 14.06.2007 Tarih, 26552 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca kurulan ... Hesabı; ... Hesabı Yönetmeliği'nin ilgili maddesinde belirtilen durumlarda zarar görenler ve yakınlarına Destekten Yoksun Kalma Tazminatı ve maluliyet halinde Maluliyet tazminatı ödemek olduğunu, ... Hesabı'ndan Kanunda ve Yönetmelikte sayılanlar dışında kalan zararların talep edilemeyeceğini, davacının, geçici iş görmemezlik tazminatı talebinin ... Hesabı'ndan karşılanacak zararlar arasında yer almadığından dolayı, Geçici İş Görmemezlik Tazminatının ... Hesabı'ndan talep edilemeyeceğini, davaya konu olan trafik kazasına ilişkin müvekkili kurumun sorumluluğunun tespiti açısından gerekli olan birçok hususun davacı vekili tarafından müphem bırakıldığını, davacı tarafın, kazaya karışan ... plaka sayılı aracın kusurunu ve bunun sonunda bir zararın oluştuğunu ispatlaması gerektiğini, müvekkili kurumun sorumluluğunun tespiti açısından, öncelikle yapılması gerekenin, kazaya karışan yolcu konumunda bulunan davacı ve ... plakalı araç açısından kusur oranının bilirkişi tarafından tespit edilmesi gerektiğini, davacı tarafın, maluliyet ile ilgili tazminat talebinde bulunabilmesi için, öncelikle maluliyet oranını ve malûl kaldığını tam teşekküllü hastane raporu ile belgelendirmesi gerektiğini, Sosyal Güvenlik Kurumunun ödemiş olduğu tazminat varsa tespit edilerek ödenecek tazminattan düşülmesi gerektiğini, müvekkili kurumun kaza tarihi itibariyle geçerli olan Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (Trafik) şahıs başına ölüm için teminat limiti ile sınırlıdır. Ancak öncelikle yapılacak inceleme ile davacının gerçek zarannın tespit edilmesi gerektiğini, muaccel bir alacak olmadığını, tazminat ödemesinin, müvekkili kurum tarafından yapılan başvuranın, müvekkili kurumun temerrüde düştüğü iddiasının haksız ve yersiz olduğunu, bir an için, başvuranın alacağına faiz yürütüleceği düşünülse bile, faizin de ancak aleyhlerine yapılan başvuru tarihinden itibaren yüıütülmesi gerektiğini belirterek, davanın reddine, aksi durumda, kusur ve tazminat yönünden bilirkişi incelemesi yapılmasına; karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını savunmuştur.
Mahkememizden verilen 17/03/2021 tarih ve ... sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'nin 11/05/2023 tarih ve 2021/1424 Esas 2023/802 Karar sayılı ilamıyla kaldırılmakla, dava mahkememizin 2023/446 Esas numaralı sırasına kaydedilmiştir.
Mahkememizin 14/01/2026 tarihli celsesinde; davacının taraf değişikliği talebinin HMK.124/3. Maddesi gereğince kabulü ile, dava dilekçesinde davalı olarak gösterilen ve UYAP’ta kaydı bulunan ... Hesabının davalı kaydının silinerek (taraf sıfatı sona eren olarak değiştirilerek) , ... Sigorta A.Ş.nin davalı olarak UYAP’a kaydedilmesine karar verilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE:
Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.
Mahkememizce verilen ilk hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine istinaf mahkemesince " Somut olayda; davalı vekilince istinaf talebinden sonra sunulan 24/02/2022 tarihli beyan dilekçesine ekli olarak sunulan tramer poliçe sorgulamasına göre kazaya karışan otobüsün 25/07/2007-25/07/2008 tarihleri arasında kaza tarihini kapsar şekilde davadışı ... Sigorta A.Ş. nezdinde düzenlenmiş ZMMS poliçesi bulunduğu anlaşılmaktadır.
O halde mahkemece; Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nden davalı vekilince sunulan tramer bilgilerin doğruluğu araştırılarak 2918 sayılı KTK’nun 91. maddesi ve ... Hesabı Yönetmelik'inin 9. maddesine göre kaza tarihi itibariyle davaya konu otobüsün geçerli zorunlu sigortaları olup olmadığı tespit edilerek davalı ... Hesabına husumet yönletilip yöneltilemeyeceğinin değerlendirilmesi gerekmekte olup davalı vekilinin istinaf talebinin bu nedenle kabulüne " şeklindeki gerekçe ile kaldırılmasına karar verilmiş , mahkememizce kaldırma ilamı doğrultusunda Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine müzekkere yazılmış, akabinde ... Sigortaya müzekkere yazılarak 24/08/2007 tarihinde ... plakalı aracın ilgili sigorta nezdinde sigortalı olup olmadığı, sigortalı ise poliçenin bir suretinin ve bu tarihte meydana gelen kazaya ilişkin tüm bilgi belgelerin dosyamız arasına gönderilmesinin istenilmiş, ... Sigortanın, ... Sigorta A.Ş. İle birleşmesine karar verildiği ticaret sicil müdürlüğü kayıtlarından anlaşılmakla ilgili hususların tespiti için bu şirkete müzekkere yazılmış, ilgili bilgi belgeler celbedilmiştir.
Davacı tarafça yargılama safahatinde dosyaya sunulan 08/05/2024 tarihli dilekçe ile husumetin HMK 124. Maddesi çerçevesinde ... Sigorta Şirketi (... Sigorta Anonim Şirketi'ne) yönlendirilmesi talebinde bulunulmuş, davacı tarafın 08/05/2024 tarihli taraf değişikliğine ilişkin dilekçesinin davalı ... Hesabına tebliği ile taraf değişikliğine muvafakatının bulunup bulunmadığı hususnda beyan için süre verilmiş, ... Hesabı tarafından beyanda bulunulmadığı görülmüştür.
Davacının taraf değişikliği talebi yönünden yapılan incelemede; dosyamız ile emsal mahiyette bulunan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi 2021/97 E., 2024/266 K. Sayılı kararında " Davaya konu trafik kazası nedeniyle kolluk tarafından düzenlenen "Ölümlü/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı" içeriğinde kazaya karışan ... .. plakalı otomobilin ZMSS sigortasının görülmediği belirtilmiş, davacı vekili de dava dilekçesinde, aracın ZMSS poliçesinin bulunmadığını belirterek işleten ve sürücü yanında ... Hesabına karşı davayı açmıştır.
Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde, eldeki davanın, davalı işleten .......'ya ait ... ... plakalı otomobilin .. Sigorta AŞ'ye ZMSS poliçesi ile sigortalı olduğunu bilmesi olanağı bulunmayan davacı tarafından, kabul edilebilir yanılgıyla, adı geçen davalı sigorta şirketi yerine ... Hesabına karşı açıldığının anlaşılması karşısında, dürüstlük kuralına aykırı olmayan ve kabul edilebilir yanılgıya dayanan taraf değişikliğinin kabulüne karar verilerek yargılamaya devam olunması gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizdir." şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmüş, somut olayda da davacı tarafından, kabul edilebilir yanılgıyla, adı geçen davalı sigorta şirketi yerine ... Hesabına karşı açıldığının anlaşılması karşısında, dürüstlük kuralına aykırı olmayan ve kabul edilebilir yanılgıya dayanan taraf değişikliğinin kabulüne karar verilerek dava dilekçesinde davalı olarak gösterilen ve UYAP’ta kaydı bulunan ... Hesabının davalı kaydının silinerek (taraf sıfatı sona eren olarak değiştirilerek) , ... Sigorta A.Ş.nin davalı olarak UYAP’a kaydedilmesine, davacı vekilinin dava dilekçesi, taraf değişikliğine ilişkin dilekçesi ve dosya kapsamında alınan raporlar ile istinaf ilamının davalı ... Sigorta A.Ş. Ye ihtaratlı biçimde tebliğine karar verilmiş, açıklanan nedenlerle davalı sıfatı sona eren ... Hesabı karar başlığında bu şekilde gösterilmiştir.
Davalı ... Sigorta A.Ş. Nin davaya sunmuş olduğu cevap dilekçesinin yapılan incelemesinde; yetki itirazında bulunulmuş ve davanın İstanbul Anadolu Mahkemelerinde görülmesi gerektiği bildirilmiştir.
Taraf değişikliği sonrası dosyaya davalı olarak eklenen davalı ... Sigorta A.Ş. Nin yetki itirazı yönünden yapılan değerlendirmede; dosyamız ile emsal mahiyette olan ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 2023/3064 E., 2023/2467 K. Sayılı kararında " Mahkemece 22/06/2020 tarihli ara karar ile HMK'nın 124/4 maddesi gereğince davalının yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığı gerekçesiyle davacı vekilinin taraf değişikliği talebinin kabulü ile dava dilekçesi ve eklerinin .. ... Yön. A.Ş.'ye tebliğine karar verildiği, temlik alan davalı ... ... Yönetim AŞ vekiline dava dilekçesinin 01/07/2020 tarihinde tebliğ edildiği ve davalı vekilinin 10/07/2020 tarihli talep dilekçesine istinaden Mahkemece 16/07/2020 tarihli ara karar ile davalının cevap süresinin yasal cevap süresinin bitiminden itibaren 2 haftalık ek süre verildiği, davalı vekilince 29/07/2020 tarihli cevap dilekçesi ile mahkemenin yetkisine itiraz edildiği anlaşılmaktadır.
..Dava konusu icra takibi İstanbul İcra Müdürlüğünde yapılmış olup, temlik eden şirketin merkezi Beşiktaş/İstanbul, temlik alan davalı şirketin merkezi ise Şişli/İstanbul'dur. Bu durumda icra takibinden sonra açılan işbu menfi tespit davasının İstanbul Mahkemelerinde açılması gerekir. Davacı ise davayı ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açmış, davalı da süresi içerisinde usulüne uygun yetki itirazında bulunmuştur.
Bu itibarla mahkemece, davacının eldeki menfi tespit davasını İİK'nın 72/son maddesinde düzenlenen yetkili mahkemelerden birinde açmadığı, yetkili mahkemeye ilişkin seçim hakkının davalıya geçtiği, davalının süresinde ve usulüne uygun olarak ileri sürdüğü yetki itirazı ile icra takibinin yapıldığı ve aynı zamanda davalı şirketin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi olan İstanbul mahkemelerini yetkili mahkeme olarak bildirdiği gözetilerek mahkemenin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar karar verilmesi gerekirken, davanın esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. " şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmüş emsal yüksek mahkeme içtihadı da dikkate alınarak taraf değişimliği ile dosyaya eklenen davalı ... Sigorta A.Ş. Nin yetki itirazının incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır.
6100 sayılı HMK'nın genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesininin birinci fıkrasına göre; " Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." Yine aynı Kanunun 16. maddesinde ise, "Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir." hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesi ile ZMSS Genel Şartlarının C.7. maddesinde ise "Motorlu araç kazalarından dolayı hukukî sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." ifadesine yer verilmiştir.
Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman şeçme hakkı davalılara geçer.
Somut olayda, davaya konu kazanın Pınarbaşı/Kayseri karayolunun 15. KM sinde meydana geldiği davacının yerleşim yerinin Akçadağ/Malatya olduğu, sigorta sözleşmesine aracılık eden acentenin dava dışı ... Sig. Ara. Hiz. Ltd. Şti olduğu ve adresinin Gaziantep olarak belirtildiği, davalının yerleşim yerinin ise Ataşehir/ İstanbul olduğu, davalı tarafından süresi içerisinde yetki itirazında bulunulduğu, bu durumda, davacı tarafın yukarıda belirtilen yetkili mahkemelerin hiçbirinde dava açmaması nedeniyle, yetkili mahkemeyi seçme hakkının davalıya geçtiği anlaşılmakla açıklanan nedenlerle davalının yetki itirazının kabulü ile mahkememizin yetkisizliğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ( Emsal mahiyette ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi 2024/1762 E., 2024/1063 K. Sayılı ilamı)
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalının yetki ilk itirazının Kabulü ile; davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın, davaya mahkememizin yetkili olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-Davaya bakmaya İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olması nedeniyle mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE,
3-HMK. Madde 20 uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren iki haftalık yasal süre içinde mahkememize başvurulması halinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine,
4-Dosyanın gönderilmesi için süresi içerisinde başvurulmaz ise HMK. Madde 20 uyarınca davanın AÇILMAMIŞ SAYILACAĞINA karar verileceğinin ihtarına,
5-HMK 20.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde dosyanın görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesi için taraflarca başvurulması halinde HMK'nın 331/2.maddesi gereğince yargılama giderlerinin ve HMK 323/1-ğ maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan vekalet ücretinin yetkili ve görevli mahkeme tarafından hüküm altına alınmasına, belirtilen sürede başvuru yapılmaması halinde talep üzerine yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin mahkememizce hüküm altına alınmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı (e duruşma ile), davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/05/2026
Katip ...
Hakim ...
Full & Egal Universal Law Academy