T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/... esas 2020/... karar sayılı dosyası dosyası mahkememiz iş bu dosyası ile birleştirilmiştir.
ESAS NO:2023/604 Esas
KARAR NO :2026/552
ASIL DAVA : Menfi Tespit - İstirdat
DAVA TARİHİ: 20/07/2020
BİRLEŞEN DAVA
BİRLEŞEN DAVA :Menfi Tespit - İstirdat
DAVA TARİHİ:14/08/2020
KARAR TARİHİ:09/07/2026
ASIL DAVADA DAVA : Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinden ..........A.Ş ile davalı .......Ltd. Şti arasında ... semtinde yer alan ... ... adı altında faaliyet gösteren özel eğitim kurumunun külliyen devri hususunda 01/07/2019 tarihinde "Ruhsat Devir Mutabakat ve Sulh Sözleşmesi" adı altında sözleşme imzalandığını, buna göre, özel okulu işleten davalı şirketin zarar etmesi, mevcut giderleri karşılayamaması ve okul binasının kira borçları ile tüm tedarikçiler ile çalışanlarına borçlu olması ve bu borçları ödeyemez hale gelmesi nedeni ile davacı ...... Kurumlarına devredilmesi ve bundan sonra bu sözleşme kapsamında okulun davacı ...... şirketince işletilmeye devam edilmesinin amaçlandığını, sözleşmeye göre devrin sağlanabilmesi için davalı tarafın yerine getirmesi gereken ruhsat ve diğer lisansların devir işlemlerinin öncelikle yerine getirmesi gerektiğini, sözleşmeye göre davalı firmanın ağırlıklı borcu olan kira bedeli, öğretmen ve eğitim giderleri ile 3. Şahıs tedarikçilere olan ödemeleri gerçekleştirememesi nedeni ile bu borçların büyük bölümünün davacı ...... tarafından üstlenildiği ayrıca sözleşmenin 4.4 maddesi gereği davalı tarafın piyasaya olan 2.300.000 TL çeklerinin ödenmesininde okulun işletmesinde ve bu arada yöne dönem öğrenici kayıtlarından elde edilen gelirle ödeneceğini, davalının keşide etmiş olduğu çek borçlarının ödenmemesi sonucu icra baskısı altında olmasını önlemek maksadı ile davaya konu olan tanzim tarihleri ve bedelleri dava dilekçesinde yazılı toplan 9 adet sıralı bonoların keşide edilerek verildiğini, bu bonolar ile mezkur 2.300.000 TL meblağlı çek borçlarının kapatılmasının amaçlandığını, ancak davalı firmanın borçlarını kapatmak yerine bu senetleri vadelerinde tahsil edilmek üzere bankaya "tahsil cirosu" ile devrettiğini ve senetleri tahsile koyduklarını, senetlerin hali hazırda ...'de tahsilde olduğunu, tahsile konan ve vadeleri gelen senetlerden ilk senedin bedeli olan 293.318 TL'sinin ödendiğini, diğerinin ödenmediğini, bu arada davalı şirketin ... ....A.Ş ile birleştiğini, davalı firmaya .... Noterliğinin 19/03/2020 tarih ve ... sayılı ihtarnamesi keşide edilerek edimlerin yerine getirilmesi ve ruhsat ile lisans devir işlemlerinin biran evvel tamamlanmasının istenildiğini, davalı tarafın edimlerini yerine getirmediğini bu nedenle senetlerin bedelsiz kaldığının bildirildiğini, davalı şirketin devir işlemlerini tamamlamadığı gibi, bonoları da takibe koyarak haksız kazanç temin etmeye çalıştığını, davalı tarafın borçları nedeniyle okulda bulunan menkul malların haciz edildiğini, yeni dönem öğrenci kaydı ile elde edilecek gelirlerin okulun borçlarına ödenmesi şartına da davalı firmanın uymadığını, 200 öğrencinin 2019 dönemi itibarı ile ödedikleri okul ücretlerinin müvekkili firmaya veya okulun geçmiş borçlarına ödenmediğini, ruhsat devrinin gecikmesi nedeni ile müvekkili firmanın idari para cezaları ödemek zorunda kaldığını, müvekkillerinden ... Turizm...A.Ş'nin senet metninde de anlaşılacağı üzere senetlere kefil sıfatı ile imza attığını, davacı ... Turizm...A.Ş'nin de bu senetler nedeniyle borcunun bulunmadığını belirterek ödenen 293.318 TL'nin istirdadına diğer senetler nedeniyle müvekkillerinin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve senetlerin iptaline karar verilmesini istemiştir.
Davacı vekili 22/07/2020 tarihli dilekçesinde, uyap üzerinden gönderilen dava dilekçesinde davacı olarak ... ...A.Ş ile sehven ... .......A.Ş'nin gösterildiğini, 20/07/2020 tarihinde ön bürodan gönderilen dilekçede ise davacı olarak .......A.Ş ile ... Turizm...A.Ş'nin yer aldığını, davacı olarak ......A.Ş ile ... Turizm...A.Ş'nin esas alınmasını talep etmiştir.
ASIL DAVADA CEVAP : Taraflar arasında 01/07/2019 tarihli "Ruhsat Devir Mutabakat ve Sulh Sözleşmesi" ve aynı tarihli "Marka lisans kullanım sözleşmesi" imzalandığını, sözleşmenin 1.1 maddesinin 2. Bendinde "......noterde yapılacak ruhsat devir sözleşmelerine müteakip, il milli eğitim müdürlüğünde ruhsat satışına ilişkin başvuru ile birlikte, devreden ruhsat sahipliğinden kaynaklı olarak bundan başka hiçbir şekilde hak, yükümlülük ve sorumluluk almayarak ve bu tarihten itibaren ruhsatların tüm hak ve sorumlulukları devralan'a ait olacaktır" denildiğini, 1.1 maddesinin 3.bendinde "devralan ....bu devir için zorunlu her türlü başvurular.....eğitim ruhsatının tarafına devir ve intikalinin sağlanması, bu devrin gerçekleşmesi için tüm resmi kurumlardaki tüm iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesine dair yükümlülüklerin tamamı devrolana aittir" denildiğini, sözleşme bedeli başlıklı 2. Maddesinde ise "iş bu sözleşmenin imzalanması, ruhsat devrinin yapılması ve lisans sözleşmesinin imzalanması akabinde devreden ile kiraya veren ... arasındaki kira sözleşmesi feshedilmiş ve devralan ... 'in yeni kiracısı olacaktır. Devralan ve ...'e eski kira dönemleriyle ilgili olan ve aralarındaki kira ilişkisinden kaynaklı borçlarının toplamının tüm faiz ve ferileri vekalet ücretleri dahil 3.300.000 TL olduğu konusunda taraflar mutabakata varmışlardır" denildiğini, sözleşmenin 4.4 maddesinde belirtildiği üzere devreden müvekkilinin 2019 yılı Temmuz ve Ağustos ayı içerisinde ödenmesi gereken toplam 2.300.000 TL bedelli çeklerinin de devralan tarafından ödenmesi konusunda mutabık kaldıklarını, sözleşmenin 2.2 maddesi gereğince öncelikle kayıt bedellerinden 2.300.000 TL tutarındaki çeklerin ödenmesi, akabinde eski borçların davalı devredenin kar payından mahsup edilmesi, davalının devir işlemi sırasında ücretini tahsil ettiği 19 adet öğrenci bedelinin mahsup edilmesi, tüm bu mahsup ve ödemelerin tamamlanmasından sonra ise devralanın devreden müvekkiline yıllık kardan net %20 ödenmesi konusunda anlaşıldığını, davacı yanın iş bu sözleşmedeki yükümlülüğünü nakden yerine getirmeyeceğini beyan ederek, bu bedele ilişkin bu davanın konusu 9 adet senedi keşide ederek müvekkiline teslim ettiğini, davacının sözleşmenin 4.4 maddesi ile yükümlediği 2.300.000 TL borcuna ilişkin keşide ettiği ve borçlu olduğu senetlerin tahsilini engellemek amacıyla dava açtığını, tedbir kararı aldığını, sözleşmenin imzalanmasının ardından müvekkilinin noterlikte işletmenin devrinin gerçekleştirildiğini, Milli Eğitim Müdürlüğü nezdinde gerekli başvuruları derhal yaptığını, müvekkilinin bu sözleşme gereğince Özel ... Koleji İlkokulu, ortaokulu, Anadolu Lisesi isimli işletmelerini işletme hakları, ünvanları, demirbaşları ile birlikte davacı tarafa devir ve teslim ettiklerini, ... 2. Noterliğinin 16/07/2019 tarih ... yevmiye sayılı "Düzeltme Beyannamesi" ile borç ve alacakların vadesi gelmemiş olanlarda dahil olmak üzere devralan ...... Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.Ş'ye ait olduğunun devralan ve devreden tarafından kabul edildiğini, ruhsatın devralana geçtiğini, davacı yanın sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmediğini, sözleşmenin 4.4 maddesinde devredenin 2019 yılı Temmuz ve Ağustos ayı içerisinde ödenmesi gereken 2.300.000 TL bedelli çeklerinin devralan olarak davacı tarafından ödeneceği ve bu bedelin sözleşmenin akabinden sonra gelecek kayıt bedellerinden karşılanacağı, buna karşılık bu bedelin sözleşmenin 2.1 maddesine göre devreden müvekkiline tahakkuk edecek yıllık kardan mahsup edileceğinin kararlaştırıldığını, okula öğrenci kayıtlarının yapıldığını, belirtilen ödemelerin davacı tarafından yapılmasının talep edildiğini, davacının bu bedel için nakit ödeme yapamayacağını belirterek davaya konu 9 adet senedi vererek ödemeyi bu şekilde yapacağını belirttiğini, senetlerin tahsil amacıyla müvekkilince bankaya verildiğini, davacı yana muaccel olan hiç bir borçları bulunmadığını, tam tersine 6.179.892,07 TL'lik faturadan ödenmemiş 1.503.093,95 TL alacakları bulunduğunu, yine 19 adet öğrenciden kaynaklı kayıt bedeli olan 271.529,50 TL ile 21.300 USD alacağı ile nakden ödenmesi gerekirken, mahkemece tedbir kararı verilen 2.300.000 TL'ye ilişkin senetlere dayalı alacağının bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
BİRLEŞEN DAVADA DAVA : Davaya konu senetler nedeniyle İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/... Esas nolu dosyasında dava açtıklarını, davaya konu senetlerin .......Ltd. Şti tarafından tahsil amacıyla ... ...A.Ş'ye verildiğini bu nedenle ... hakkında da bu senetler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti amacıyla bu davayı açtıklarını, davacılardan .......A.Ş ile dava dışı .......Ltd. Şti arasında imzalanan sözleşme uyarınca firmanın borçlarının büyük bölümünün .......A.Ş tarafından üstlenildiğini, sözleşmenin 4.4 maddesi gereğince ...'nın piyasaya olan 2.300.000 TL çeklerinin ödenmesinin de okulun işletmesinden ve yeni öğrenci kayıtlarından elde edilecek gelirle ödeneceğini, ...'nın çek borçları nedeni ile icra baskısı altında olmasını önlemek amacıyla dava dilekçesinde yazılı bonoları verdiklerini , bu bonolar ile çek borçlarının kapatılmasının amaçlandığını ancak ...'nın bu bonoları bankaya tahsil cirosu ile tahsile koyduklarını, vadesi gelen ilk senedin ödendiğini, diğerlerinin ödenmediğini, ...'nın edimlerini yerine getirmediğini belirterek ödenen 293.318,00 TL'nin istirdadına, diğer sıralı senetler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine ve senetlerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
BİRLEŞEN DAVADA CEVAP : ... vekili cevap dilekçesinde, müvekkili ile ... ....Ltd. Şti arasında imzalanan genel kredi sözleşmesi uyarınca .......Ltd. Şti'ye kredi kullandırıldığını, .......Ltd. Şti'nin kredi borçlarına karşılık , .......A.Ş tarafından tanzim edilerek kendilerine verilen 9 adet bonoyu ciro ederek müvekkiline verdiğini, bonoların tahsil cirosu ile verilmediğini, bonoların ödeme aracı olarak ciro sureti ile müvekkiline verildiğini, bonoların dava tarihinden bir yıl önce müvekkiline ciro ile verildiğini, müvekkilinin iyiniyetli olduğunu, diğer davacının avalist olduğunu, TTK 702 maddesine göre aval verenin teminat altında aldığı borç, şekle ait noksandan başka bir sebepten dolayı batıl olsa da aval verenin taahhüdü geçerlidir denildiğini, aval verilen kimsenin şahsi defilerini ileri süremeyeceğini, bu nedenle .......A.Ş'nin her halükarda borçtan sorumlu olduğunu belirterek davanın reddine ve kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE : Dava- Birleşen Dava: dava dilekçelerinde unsurları belirtilen bonolardan dolayı menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.
DELİLLER : Bono suretleri, 01/07/2019 tarihli "Ruhsat devit Mutabakat ve Sulh Sözleşmesi", ... 2. Noterliğine ait 18/07/2019 tarihli "İşletmenin Devri Sözleşmesi" , "Düzletme Beyannamesi", .... İcra Müdürlüğüne ait 2019/... Esas nolu dosya, dava konusu bonoların takibe konulduğu icra dosyaları, Genel Kredi Sözleşmesi, bilirkişi incelemesi.
Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde 2020/... esas ... karar ve 22/04/2021 tarihli ilam ile ;
"Davaya konu edilen bonolar incelendiğinde, keşidecinin ......A.Ş , avalistinin ......A.Ş, lehtarının ......Ltd. Şti olduğu, bonoların lehtarı tarafından ...'ye ciro edildiği tespit edilmiştir. 01/07/2019 tarihli Ruhsat Devir Mutabakat ve Sulh Sözleşmesi incelendiğinde, davacı ...'den devralan, davalı ...'dan devreden olarak bahsedildiği, devredene ait isimleri yazılı okulların eğitim ruhsatı ile birlikte okul binası demirbaşları ile ... okullarına ilişkin isim hakkının bütün halinde devralan'a devrinin konu edildiği, bu sözleşmenin imzalanmasının akabinde , noterde yapılacak Ruhsat Devir sözleşmelerine müteakip, İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nde ruhsat satışına ilişkin başvuru ile birlikte devrin gerçekleşeceği, eğitim ruhsatının devir ve intikalinin sağlanması, bu devrin gerçekleşmesi için tüm resmi kurumlardaki tüm iş ve işlemlerin gerçekleşmesine dair yükümlülüklerin tamamının devralan'a ait olduğu sözleşmenin 2.1 maddesinde , ruhsat devrinin yapılması ve lisan sözleşmesinin imzalanmasının akabinde devreden ile kiraya veren ... arasındaki kira sözleşmesinin feshedilmiş olacağını, devralanın ...'in kiracısı olacağını, devredenin ...'e kira borcunun ferileri ile birlikte 3.300.000 TL olduğu konusunda mutabakata varıldığını, kira borcunun ... tarafından devralana temlik edildiği, ...'in kira borcuna dayalı olarak çeke- bonoya dayalı takip başlatılan ya da başlatılmayan tüm alacak/borç ilişkisinin sona erdiğini, 2.2 maddesinde, devredenin ...'e ait eski kira borçlarının, okulun karından, devredenin hissesine düşen miktarın hesap edilerek, kayıtlardan gelecek paradan peyder pey ödenerek mahsup edileceğini, ancak bu mahsup işleminin sözleşmenin 4.4 maddesinde belirtilen 2.300.000 TL'lik çekler ödeninceye kadar yapılmayacağını, çek ödemeleri bitince ...'e olan ve 2.1'de belirtilen 3.300.000 TL'lik meblağın peyderpey mahsubuna başlanılacağı, 4.4 maddesinde, devredenin 2019 yılı Temmuz ve Ağustos ayı içerisinde ödenmesi gereken ekte listesi ve keşide tarihleri yer alan 2.300.000 TL bedelli çeklerin ödenmesi için okula kayıt için gelen paradan devralan kesinti ya da kar payı olmayacak, mahsup yapılmayacağı ancak okulun personel, kira ve diğer tüm işletme giderleri karşıladıktan sonra bu çekleri ödeyeceği, ancak devreden yeteri kadar kayıt sağlayamazsa devralan sadece gelen para kadarlık çekleri ödeyeceği, hiç bir kayıt gelmezse de 2.300.000 TL nin tamamını ödemeden imtina hakkı olduğu hususlarının düzenlendiği görülmüştür. Sözleşmenin ekinde iade edilecek çek senet listesinin yer aldığı görülmüştür. ... 2. Noterliğine ait 16/07/2019 tarihli 09839 yevmiye nolu işletmenin devri sözleşmesinde ".....Milli Eğitim Bakanlığı ... Yönetmeliğinin 14. Maddesinin 1. Fıkrasının c bendinde yazılı olana borç ve alacaklarının vadesi gelmemiş olanlarda dahil olmak üzere .......Ltd. Şti'ne ait olduğu kabul ve beyan ederek devir ve teslim ettik" ibaresinin bulunduğunu, bu ibarenin sehven yazıldığı belirtilerek ... 2. Noterliğinin 18/07/2019 tarihli Düzeltme Beyannamesi ile düzeltildiği, yeni şeklinin "..... Devir edenin yukarıda yazılı 16/07/2019 tarihi itibari ile "borç ve alacaklarının vadesi gelmemiş olanlarda dahil olmak üzere .......A.Ş'ne ait olduğunu, aynen kabul ettiğimizi" şekline getirildiği görülmüştür. İl Milli Eğitim Müdürlüğü 17/02/2021 tarihli cevabi yazıda .......Ltd. Şti'ye bağlı Özel ... Koleji İlkokulu, Ortaokulu, Anadolu Lisesinin 28/05/2020 tarihinde .........A.Ş'ne devri olduğunun bildirildiği görülmüştür. Taraflar arasında imzalanan sözleşme ve ... 2. Noterliğine ait ... yevmiye nolu "düzeltme beyannamesi" ile devredenin borç ve alacaklarının vadesi gelmemiş olanlarda dahil olmak üzere .......A.Ş'ye ait olduğunun kararlaştırıldığını, sözleşmenin 4.4 maddesinde ve 2.1 maddesinde de ...'nın kira borçları ile 2019 yılı Temmuz ve Ağustos ayı içinde ödenmesi gereken sözleşmenin ekinde listesi yer alan çek ve senetlere dayılı 2.300.000 TL'lik borçların ödenmesi ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı görülmektedir. İl Milli Eğitim Müdürlüğü yazı cevabına göre okulların davacıya devrinin gerçekleştiği tespit edilmiştir. Davacı vekili birleşen davanın dilekçesinde, davaya konu bonoların, devredenin 2.300.000 TL meblağlı çek borçlarının kapatılması amacıyla verildiğini belirtmiştir. Düzeltme beyannamesinde de, devredenin vadesi gelmiş ya da gelmemiş tüm borçlarının ......A.Ş tarafından üstlenildiği belirtilmiştir. 28/05/2020 tarihinde okulların devri gerçekleşmiştir. Davacı vekili dilekçesinde ...'nın borçları nedeniyle okula haciz geldiğini ifade etmişse de, 28/05/2020 tarihinde devir gerçekleştiğinden haciz işlemlerine karşı gerçekleşen devir nedeniyle istihkak gibi yasal hakları kullanma imkanı olduğundan (nitekim devir sözleşmenin imzalandığı 01/07/2019 tarihinden önce ... tarafından dava dışı lehtar Altur'a keşide edilen bonolar nedeniyle 30/05/2019 tarihinde başlatılan .... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas nolu takip dosyasından dolayı yapılan haciz işlemine karşı Davacı ... istihkak iddiasında bulunmuştur. ) davalının borçlarını karşılamak amacıyla davaya konu bonolar verildiğinden davacının açtığı menfi tespit ve istirdat isteminin reddi gerekmiştir. Diğer davacı ise bonolara avalist olarak imza atmıştır. TTK'nın 702. Maddesine göre aval veren kişi, kimin için taahhüt altına girmişse aynen onun gibi sorumlu olur. Aval veren kişinin teminat altına aldığı borç, şekle ait noksandan başka bir sebepten dolayı batıl olsa da aval verenin taahhüdü geçerlidir denildiğinden bu davacı açısından da davanın reddi gerekmiştir. Ayrıca birleşen dosya davalısı ... bonoları ciro yoluyla davalı ...'dan almıştır. Davacı tarafından ...'ın bonoları iktisabının kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğu da ispat edilememiştir. Tüm bu nedenlerle asıl dava ve birleşen davada davacının davasının reddine, davalılar tarafından talep edilen kötüniyet tazminatının şartları oluşmadığından davalıların kötüniyet tazminat talepleri de red edilmiştir. (Davacı vekilinin talebi ile davaya konu bonoların icra takibine konu edilmesi halinde icra takibinin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmiş ise de, menfi tespit davasının reddine karar veren mahkemenin, borçluyu tazminata mahkum edebilmesi için, alacaklarının borçluya karşı bir icra takibi yapmış olması ve borçlunun bu icra takibinin durdurulması veya icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı almış ve bu ihtiyati tedbir kararının uygulanmış infaz edilmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle şartları oluşmayan kötüniyet tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir" denilerek asıl dava ve birleşen davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
Davacılar vekilince mahkememizce verilen kararın istinaf edilmesi üzerine, istinaf incelemesini yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16 HD.'nin 2021/1906 esas 2023/1065 karar sayılı ilamı ile, istinaf talebinin kabulüne karar verilerek, mahkememizce verilen karar kaldırılmıştır.
İstinaf ilamında ;
"Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; "Mahkeme; tek bir gerekçeyle -dava konusu senetlerin davalının borçlarını karşılamak amacıyla verildiğinden bahisle- davayı reddederek; taraflar arasındaki sözleşmede yer alan bedelsizliğe ilişkin madddelerle ilgili bilirkişi incelemesi bile yaptırmadığını, oysa ki; dava konusu bonoların hangi durumlarda bedelsiz kalacağının sözleşmenin bazı maddelerinde hüküm altına alındığını, mahkemenin işbu maddeleri hiçbir şekilde dikkate almaksızın davanın reddine karar vermesinin hatalı olduğunu,
Menfi tespit istemine konu olan bonoların, davalının 2.300.000 TL meblağlı çek borçlarının kapatılması amacıyla verildiği hususunun tarafların kabulünde olduğunu, ancak bu durumun müvekkilin koşulsuz ödemeyi taahhüt ettiği anlamına gelmediğini, nitekim taraflar arasındaki ruhsat devir sözleşmesinde davalıya birçok edim yükümlülüğü ve ön koşul eklenerek hangi durum ve şartlarda çeklerin ödeneceğinin açıkça belirtildiğini,
İşbu ön koşullardan en önemlisi sözleşmenin 4.4. Maddesinde açıkça yer aldığını; bu madde gereğince; davalı tarafın piyasaya olan 2.300.000,00 TL çeklerinin ödenmesi için davalı taraf okula kayıt yapılmasını sağlayacağını ve buradan gelecek olan paradan okulun işletme giderleri karşılandıktan sonra bahse konu çeklerin ödeneceğini, eğer ki hiçbir kayıt gelmezse müvekkilin 2.300.000,00-TL'nin tamamını ödemeden imtina hakkı bulunacağını,
Bu kapsamda; davalı ruhsat devrinden sonra okula tek bir öğrenci dahi kayıt ettirmediğinden sözleşmenin açık hükmü gereği müvekkilin senetleri ödeme yükümlülüğünün ortadan kalktığını; delillerimiz arasında ibraz edilen öğrenci listesi ve MEB'e sunulan resmi kayıtlar da davalının okula yeni kayıt almadığı hususunu ispat ettiğini, hal böyle iken; mahkemece işbu evraklar üzerinden sözleşmede kararlaştırılan koşulun yerine getirilip getirilmediğinin belirlenmesi gerekirken; eksik inceleme ile karar verildiğini,
Davalının sözleşmeye daha birçok aykırılığı mevcut olduğundan bu hususlar da müvekkilin ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırdığını; davalı eğitim ruhsatını süresi içerisinde devretmemiş, sözleşme uyarınca müvekkil şirkete ödemesi gereken kira temlik alacağı ve sair bedelleri ödememiş, okulu işlettiği dönemde Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yürütülen soruşturmalar neticesinde tahakkuk eden idari para cezaları müvekkil tarafından ödenmek zorunda kalınmış, tazminatları verilmeyen öğretmenlerin işçilik alacakları müvekkil tarafından karşılanmış, borçlusu olduğu icra dosyaları sebebiyle müvekkil şirketin malları haczedilmiş; elektrik, internet, telefon gibi fatura borçları müvekkil tarafından ödenerek kapatılmıştır,
Mahkemece birleşen davanın da reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, asıl davalı olan ..., müvekkil şirketin senetlerin bedelsizliğine ilişkin ileri sürebileceği şahsi defileri aşmak için senetleri gizli tahsil cirosu ile ...'a devrettiğini, nitekim ... tarafından gönderilen ihbarnamelerde tahsil edilecek şube: ... Çarşı olarak yazılarak senetlerin aslında temlik değil tahsil cirosuyla devredildiğini ortaya koyduğunu, dolayısıyla senetlerde açıkça tahsil içindir ibaresi geçmiyorsa da ihbarname delili gizli tahsil cirosunu ispatladığından, senetleri tahsil cirosu ile alıp kötü niyetli olarak işleme koyan ... yönünden davanın reddinin hatlı olduğunu,
Mahkemenin müvekkil ... Turizm İnş. San. ve Tic. A.Ş
hakkındaki vermiş olduğu davanın reddi kararının da hatalı olduğunu; zira müvekkil dava konusu senetlere avalist olarak imza attığını, ancak senetlerin asıl borçlusu gözüken diğer müvekkilin senetleri ödeme yükümlülüğü ortadan kalktığından senet bedellerinin kefil olan müvekkilden tahsil edilmesibeyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.
edilmesi hakkaniyete aykırı olacağını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.
Gerekçe
Dava, menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesi tarafından, "ASIL DAVA YÖNÜNDEN; Davacıların davasının reddine, -Davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine, -İİK 72/4 gereğince ihtiyati tedbirin kaldırılmasına,
BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN; Davacıların davasının reddine, -Davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine, -İİK 72/4 gereğince ihtiyati tedbirin kaldırılmasına." karar verilmiştir.
Hüküm davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dava, davacı ...... Yayıncılık San.ve Tic.A.Ş'nin keşideci borçlu, diğer davacı ... Turizm İnşaat San.ve Tic.A.Ş.'nin kefil olarak imzalayarak davalı ... ... Ltd.Şti.'ne (Birleşme ile ... Turizm İşletmecilik ve Tic.A.Ş.) verdiği toplam 2.456.549,00 TL bedelli dokuz adet bonoya dayalı menfi tespit (ödenen ilk bono nedeniyle 293.318,00 TL'nin istirdadı) istemine ilişkindir. Bonoların diğer davalı ....'ye ciro edilmesi nedeniyle birleşen davanın açılarak aynı istemlerin bu davalı yönünden de tekrarlandığı görülmüştür. Davacı ...... Yayıncılık San.ve Tic.A.Ş, bonoların ... semtinde yer alan ... ... adı altında faaliyet gösteren özel eğitim kurumunun devri hususunda davalı ... ... Ltd.Şti. ile 01/07/2019 tarihinde "Ruhsat Devir Mutabakat ve Sulh Sözleşmesi" imzalanması nedeniyle verildiğini, ancak davalının sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemiş olması nedeniyle bonoların bedelsiz kaldığını ileri sürmüştür.
Mahkemece "Taraflar arasında imzalanan sözleşme ve düzeltme beyannamesi ile; devredenin borç ve alacaklarının vadesi gelmemiş olanlarda dahil olmak üzere davacı .......A.Ş'ye ait olduğunun kararlaştırıldığı, sözleşmenin 4.4 maddesinde ve 2.1 maddesinde de ...'nın kira borçları ile 2019 yılı Temmuz ve Ağustos ayı içinde ödenmesi gereken sözleşmenin ekinde listesi yer alan çek ve senetlere dayılı 2.300.000 TL'lik borçların ödenmesi ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı, İl Milli Eğitim Müdürlüğü yazı cevabına göre okulların 28/05/2020 tarihinde davacıya devrinin gerçekleştiğinin tespit edildiği, davalının borçlarını karşılamak amacıyla davaya konu bonolar verildiğinden davacının açtığı menfi tespit ve istirdat isteminin reddinin gerektiği." gerekçesine yer verilerek davanın reddine karar verildiği görülmüş ise de; taraflar arasındaki sözleşmenin gerçekleşen koşullara ve tarafların sunduğu delillere göre ayrıntılı olarak değerlendirilebilmesi için oluşturulacak bilirkişi heyetinden denetime elverişli rapor aldırılarak, oluşacak duruma göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmesi usule aykırı olduğundan, sair yönlerden inceleme yapılmaksızın davacılar vekilinin istinaf isteminin kabulüyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. " denilerek davacılar vekilinin istinaf talebinin kabulüne, İstanbul 18.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/04/2021 tarih ve ... sayılı kararının kaldırılmasına, dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
Mahkememize iadesine karar verilen dosya mahkememizin 2023/604 sayılı esasına kaydı yapılmıştır.
Davacılar vekilince dosyaya sunulan 13/09/2023 tarihli dilekçe incelendiğinde, davaya konu bonoların ... tarafından davalılara verilmesi üzerine, davalı tarafça bonoların 3.kişilere ciro edildiğini ve iş bu davanın tarafı olmayan 3.kişiler tarafından icra takibine konu edildiğini, yapılan icra takiplerinin ;
"... 12. İcra müdürlüğü' nün 2021/... E. Sayılı dosyası ile alacaklı ... tarafından başlatılan takip ile 19.08.2018 tanzim tarihli 13.08.2020 vade tarihli 293.318 TL bedelli senet (dava dilekçesinde f bendinde belirtilen)
... 4 icra 2020/... E. Sayılı dosyası ile alacaklı ... tarafından başlatılan takip ile 19.08.2018 düzenleme 23.07.2020 vade tarihli 293.318,00TL bedelli senet (dava dilekçesinde (dava dilekçesinde c bendinde belirtilen)
... 2. İcra 2021/... E. Sayılı dosyası ile alacaklı ... Tarafından başlatılan takip ile 19.08.2018 düzenleme 20.08.2020 vade tarihli 293.318,00 TL bedelli senet (dava dilekçesinde g bendinde belirtilen)
... 3 icra 2021/... E. Sayılı dosyası ile alacaklı ... tarafından 19.08.2018 düzenleme tarihli 30.07.2020 vade tarihli 293.318 TL bedelli senet (dava dilekçesinde d bendinde belirtilen)
... 14. İcra müdürlüğü 2021/... E. Sayılı dosyasıı ile alcaklı ... tarafından başlatılan 13.08.2020 vade tarihli 110.000 TL bedelli senet (dava dilekçesinde i. Bendinde belirtilmiştir) " şeklinde açıklama yaparak dilekçesinin devamında, icra takibine konu edilen bonoların haciz tehdidi altında alacaklara ödendiğini, ayrıca dava dilekçesinde belirtilen diğer senet bedellerinin de ödendiğini beyan etmiştir.
... 12 İcra Müdürlüğünün 2021/... esas sayılı icra dosyası alınıp incelendiğinde, ... tarafından 19/08/2018 tanzim 13/08/2020 vadeli 293.318,00TL bedelli senet nedeniyle, davacılar hakkında ferileri ile birlikte 350.048,91TL alacak istemi ile takip başlattıkları , icra müdürlüğünün 11/12/2023 tarihli yazısına göre alacaklı vekilinin talebi ile haricen tahsil olarak 16/12/2022 tarihinde dosyanın kapatıldığının bildirildiği görülmüştür.
... 2 İcra Müdürlüğünün 2021/... esas sayılı dosya alınıp incelendiğinde ... tarafından davacı şirketler hakkında 20/08/2020 vadeli 293.3180,00TL bedelli senet nedeniyle, ferileri ile birlikte toplam 311.317,00TL alacak için takip başlatıldığı, alacaklı vekilinin icra müdürlüğüne müracaat ederek , alacağını tahsil ettiğini bildirmesi nedeni ile, senet aslının ... ...Aş'ye 20/08/2021 tarihinde teslim edildiği ve haricen tahsil nedeni ile 23/08/2021 tarihinde dosyanın kapatıldığının bildirildiği anlaşılmıştır.
... 14 icra müdürlüğünün 2021/... esas sayılı dosyası incelenidiğinde ... tarafından davacılar hakkında dava konusu olan 110.000,00TL'lik senedin ferileri ile birlikte 132.363,21TL olarak takibe konulduğu, haricen tahsil nedeni ile 14/12/2022 tarihinde kapatıldığı görülmüştür.
... 4 icra müdürlüğünün 2020/... esas sayılı dosyası incelendiğinde, ... tarafından ... ... Aş hakkında 23/07/2020 vade tarihli 293.318,00TL bedelli senet nedeniyle ferileri ile birlikte toplam 307.218,00TL alacak için takibe başlanıldığı, daha sonra haricen tahsil nedeniyle dosyanın kapatıldığı görülmüştür.
Birleşen dosya davalısı ... tarafından dosyaya sunulan 17/01/2024 tarihli dilekçe incelendiğinde, ; "Davaya konu senetler davalı borçlu ... Turizm İşletmecilik ve Tic. A.Ş tarafından kredi borcunu ödeme amacıyla müvekkil Banka'ya verilmişse de adı geçen senetlerden 16.07.2020 vadeli 293.318-TL, 23.07.2020 vadeli 293.318-TL, 30.07.2020 vadeli 293.318-TL, 06.08.2020 vadeli 293.318-TL , 13.08.2020 vadeli 293.318-TL, 20.08.2020 vadeli 293.318-TL, 27.08.2020 vadeli 293.318-TL, 03.09.2020 vadeli 110.000-TL, tutarındaki 8 adet bono, alacaklı Banka'nın kredi borçlusu ... Turizm İşletmecilik ve Tic. A.Ş' ye 28.10.2020'de iade edilmiş, kredi borçlusu şirketten aynı miktarda başkaca bonolar alınmış, yeni alınan bu bono borçları da ödenmeyince bu borçların cebri icra yolu ile tahsili adına kredi borçlusu ve bono keşidecisi hakkında icra takibi başlatılmıştır. Netice itibariyle davaya konu bonoların bedeli ödenmemiş, bu bonolar hakkında cebri icra işlemleri başlatılmadan önce kredi borçlusu şirketin teklifi ile bonolar borçlu şirkete iade edilmiştir. Şu anda söz konusu bonolar ....'de değildir." şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.
İstinaf ilamında belirtildiği şekilde tarafların ticari defter ve belgeleri ayrıca banka kayıtları üzerinde inceleme yaptırılarak rapor tanzim edilmesi istenilmiştir. Bilirkişiler tarafından tarafından dosyaya sunulan 24/10/2024 tarihli rapor incelendiğinde, raporda hem asıl hemde birleşen dava yönünden iddiaların ve savunmaların özetinin yapıldığı, davaya konu 01/07/2019 tarihli ruhsat devir mutabakat ve sulh sözleşmesinin , düzeltme beyannamelerinin özetlendiği, düzeltme beyannamesinin ruhsat devir ve sulh sözleşmesi ile kararlaştırılan ruhsat devrini sağlamak için yönetmelik değişikliği nedeniyle, resmi bir zorunluluktan yapıldığını, birleşen dosya davalısına verilen dava konusu senetler yönünden yapılan değerlendirme kısmında ise, davalı şirket tarafından bankadan alınan kredi nedeniyle söz konusu senetlerin teminat amacıyla verildiğini, söz konusu senetlerin bankanın ticari defter ve belgelerinde "teminat senetleri cüzdanı " hesabına borç - giriş kaydının yapıldığını, söz konusu senetlerin yerine davalı şirket tarafından bankaya takas sureti ile başka senetler verilerek dava konusu senetlerin geri alınmasının da söz konusu senetlerin teminat amacıyla verildiğini ispatladığını belirterek raporun sonuç kısmında ;
"1. Davacı tarafından verilen bonoların davalı ... ve ruhsat ve devir sözleşmesinde yer alan ...'nın davadışı kişi/kişilere olan 2.300.000,00 TL bedelli kambiyo senetlerine ait keşide tarihlerini gösteren listenin 01.07.2019 tarihli sözleşme ve dava süreci içinde dosyaya ibraz edilmediği,
2. Davacı tarafından verilen bu bonoların davalı tarafça 2.300.000 TL tutarındaki kambiyo borcunun kapatılmasında kullanılmadığı,
3. Davalının (...) davacılardan almış olduğu bonoları ...'tan almış olduğu kredilere teminat teşkil etmek üzere ciro ettiği (TTK.m.689) (Bkz: davalı banka cevap dilekçesi)
4. Takdiri mahkemeye ait olmak üzere ;
Asıl dava yönünden;
"Düzeltme Beyannamesi" nin, Ruhsat Devir Mutabakat ve Sulh Sözleşmesi ile kararlaştırılan ruhsat devrini sağlamak için sözleşmenin imzalanmasından sonra yapılan Yönetmelik değişikliği nedeniyle resmi bir zorunluluktan yapıldığı; Ruhsat Devir Mutabakat ve Sulh Sözleşmesini değiştirmediğinin kabul edilmesi halinde;
Taraflar arasında münakit Ruhsat Devir Mutabakat ve Sulh Sözleşmesinin tetkikinden; dava konusu bonoların ödenmesinin TBK.m.170-176 yönünden koşula (şarta) bağlı olduğu bonoların ödenmesi devreden tarafından okula (yeni) kayıt yapılmasının sağlanması ve bu kayıtlardan para gelmesi şartına bağlanmış olduğu; yeni kayıtlardan gelen paralardan okulun personel, kira ve diğer tüm işletme giderleri karşılandıktan sonra kalanıyla dava konusu bonoların ödeneceğinin kararlaştırıldığı; devreden yeteri kadar kayıt sağlamazsa, sağlanan kısım kadar bonoların ödeneceği; devreden yeni kayıt sağlayamazsa bonoların tamamının ödenmesinden imtina edileceği açıkça düzenlendiği;
Dosya kapsamına göre sözleşmenin imzalanmasından sonra davalı devreden okula yeni kayıt sağlandığı iddiasında bulunmuş ise de 200 öğrenci dışındaki kayıtların devreden tarafından yapıldığını gösterir herhangi bir delil ve belge sunmadığı;
Dosyaya davacı vekili tarafından sunulan delil dilekçesi (eki 6 .sayfada) ... Itd. Şti. Protokol gereği çek ödeme desteği İçin Destek hesaplaması:" başlıklı belgeye göre Temmuz/2019 ... td. aracılığı ile yapılan (16 öğrenci için) kayıt tutarı; 442.840,00 TL; Temmuz-Ağustos/2019 dönemi işletme giderleri olarak; ....441,78 TL; ... Ltd. Şti. tarafından yapılan tahsilat: 172.798,00 TL; ... Ltd. Şti ne yapılan nakit çek ödeme destekleri; 23.07.2019 Tarihinde 56.800,00 TL; 26.07.2019 tarihinde 84.350,00 TL; 11.09.2019 tarihinde 25.000,00 TL olarak toplamda 766.750, TL nin bankadan havale yapıldığının kabul edildiği;
Bu durumda sözleşmede kararlaştırılan “yeteri kadar kayıt sağlamazsa, sağlanan kısım kadar bonoların ödeneceği; devreden yeni kayıt sağlayamazsa bonoların tamamının ödenmesinden imtina edileceği” şartı gereği dava konusu bonoların ödenmesiyle ilgili yeteri kadar yeni kayıt ve para sağlanması yükümlülüğü davalı devreden tarafından yerine getirilmediğinden; sözleşmede Davacı devir alanın dava konusu bonoların ödenmesinden imtina edilebileceği açıkça kararlaştırılmış olması sebebiyle davacının bonoların bedelsizliği iddiasının kabulü gerekeceği;
Mahkemece "Düzeltme Beyannamesi"yle bonoların ödenmesi için devreden tarafından yükümlenen yeni kayıt sağlanması, yeni kayıtlardan para gelmesi koşulunun kaldırılmış olduğu ihtimalinin paylaşılması halinde; davacının bonoların bedelsizliği iddiasına itibar edilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.
Birleşen dava yönünden :
Davalı ...'ın dava konusu senetlerin teminat senetleri olmadığına ilişkin savunması ile ticari defter kayıtlarının çeliştiği, ticari kayıtlarına göre davaya konu bonoları teminat olarak alındığı;
Davalı bankanın, dava konusu senetleri, asıl davanın davalısı ...' dan davadışı ... tarafından verilen senetleri davalı bankaya vererek -takas suretiyle-davalı bankadan geri almış olmasının da dava konusu senetlerin tahsil senedi değil teminat senedi olduğuna delalet ettiği;
İade edilen bonolarla ilgili dosyaya giren ... 12 İcra Md. 2021/... E ve ... 2. İcra Md. 2021/... E sayılı icra takip dosyalarından da takip dayanağı bonolarda davalı ...'ın kaşesi bulunduğu, ancak ciro imzasının bulunmadığı nazara alındığında davalı bankanın temlik cirosuyla davaya konu bonoların devir alındığı savunmasına itibar edilemeyeceğinden birleşen davanın da kabulü gerekeceği kanaatine ulaşılmıştır." şeklinde görüş bildirdikleri görülmüştür.
Yargılamanın devamı sırasında davalı şirket hakkında ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı dosyasından yapılan yargılama neticesinde 12/12/2024 tarihinde iflas kararı verildiği, iflas tasfiyesinin ... iflas dairesinin ... iflas sayılı dosyası üzerinden yapıldığı bildirilmiştir. ... Asliye Ticaret Mahkemesince verilen karar 07/04/2025 tarihinde kesinleşmiştir. ... iflas dairesi mahkememize göndermiş olduğu 09/05/2025 tarihli yazısında tasfiyesinin "basit tasfiye " usulüne göre icra müdürlüğünce yapıldığının , iflas idare memurunun bulunmadığını bildirmiştir.
13/11/2025 tarihli duruşmada alınan 1 ve 3 nolu ara kararlarında ;
"Davacı vekilince sunulan 13/09/2023 tarihli dilekçede senetlerin ... tarafından davalıya iade edilmesi nedeniyle davalı tarafından üçüncü kişilere ciro edilmesinden dolayı, dava dışı kişi yada firmalar tarafından icra takibine konulması nedeniyle haricen icra dosyalarına ödeme yapıldığı iddia edildiğinden, ödeme yapılması nedeniyle takibe konu senetlerin ödeyen tarafa iadesi gerektiğinden senet asıllarının davacı tarafa iade edilip edilmediğinin, iade edilmiş ise kasaya konulmak üzere davacı vekilince mahkememize teslim edilmesi
İş bu dava menfi tespit - istirdat davası olup, icra iflas kanunun 72. Maddesi gereğince "ödeme" halinde menfi tespit davasının kendiliğinden istirdat davasına dönüşeceğinin yazılı olması nedeniyle, davacı vekiline davaya konu tüm senetler için, ödeme yapılmış ise (icra dosyasına ödeme yapılmış ise ödenen asıl alacak ve ferileri ayrı ayrı belirtilmek suretiyle) tek tek açıklanarak ödemeye ilişkin makbuz yada dekont gibi evrakların mahkememize sunulması" hususunda davacı vekiline süre verilmiş , davacı vekili 04/12/2025 tarihli dilekçesinde, ;
"Mezkur ara kararın 1 nolu bendine konu senetler hakkında beyanlarımızdır: Üç ayrı grupta takibe konu olmuştur.
Alacaklısı Mustafa Mete olan grupla ilgili ek-8 de sureti mübrez 21.12.2021 tarihli protokol yapılmıştır. Mezkur protokole göre;
a. 19.08.2019 düzenleme tarihli, 03.09.2020 vadeli, 110.000,00 TL bedelli (... 14 icra 2021/... E saylı takibi konusu)
b. 19.08.2019 düzenleme tarihli, 13.08.2020 vadeli 293.328 TL bedelli ( ... 12 icra 2021/... E saylı takibi konusu)
c. 19/08/2019 düzenleme tarihli, 16/07/2020 vadeli 293.318 TL bedelli
d. 19/08/2019 düzenleme tarihli, 06/08/2020 vadeli 293.318 TL bedelli
e. 19/08/2019 düzenleme tarihli, 27/08/2020 vadeli 293.323 TL bedelli
senetler hakkında 12 taksit halinde toplam 1.517.117,00 TL ödenmesi konusunda mutabik kalınmış ve ödenmiştir. Ayrıca icra takibine konu olanların protokolde belirtildiği şekilde tahsil harçları ödenmiştir.
2-Alacaklısı ... olan grupla ilgili ek-9 'da sureti mübrez 20.08.2021 tarihli protokol yapılmıştır. Mezkur protokole göre;
a. ... 4.İcra Müdürlüğü 2020/... Esas sayılı
b. ... 2. İcra Müdürlüğü 2021/... Esas sayılı dosyalarına konu 23.07.2020 vade tarihli 293.318 TL bedelli; 20.08.2020 vade tarihli 293.318 TL bedelli senetlerdir.
Bu icra dosyalarıyla ilgili mezkur protokol gereğince 5 taksit halinde 437.668,00 TL mutabık
kalınmış ve ödenmiştir. Ayrıca icra dosyaları aracılığıyla haciz konulan hesapları aracılığıyla ... TL daha tahsilat (ödeme) yapılmıştır.
3-Alacaklısı ... olan grupla ilgili ek-10 da sureti mübrez 22.12.2021 tarihli protokol yapılmıştır. Mezkur protokol; ... 3. Icra Müdürlügü 2021/... E. Saylı dosyasına konu 293.318,00 TL miktarlı, 19/08/2019 tanzim tarihli, 30/07/2020 vade tarihli senetle ilgilidir.
Bu icra dosyalarıyla ilgili mezkur protokol gereğince 9 taksit halinde 395.705,70 TL ödenmiştir.
Özetle;
1. ...'a doğrudan ödenen
19.08.2019 düzenleme tarihli, 09.07.2020 vadeli 293.318 TL bedelli (ek-1)
2. 19.08.2019 düzenleme tarihli, 03.09.2020 vadeli 110.000 TL bedelli (ek-2)
3. 19.08.2019 düzenleme tarihli, 13.08.2020 vadeli 293.328 TL bedelli (ek-3)
4. 19/08/2019 düzenleme tarihli, 16.07.2020 vadeli 293.318 TL bedelli (ek-4)
5. 19/08/2019 düzenleme tarihli, 06.08.2020 vadeli 293.318 TL bedelli (ek-5)
6. 19/08/2019 düzenleme tarihli, 27.08.2020 vadeli 293.323 TL bedelli (ek-6)
7. 19/08/2019 düzenleme tarihli, 23.07.2020 vadeli 293.318 TL bedelli (ek-7)
8. 19/08/2019 düzenleme tarihli, 20.08.2020 vadeli 293.318 TL bedelli (senet aslı ... 4. İcra Müdürlüğü 2020-... E. Sayılı dosyasında müdürlüğün kasasındadır)
9. 19/08/2019 düzenleme tarihli, 30.07.2020 vadeli 293.318 TL bedelli (senet aslı ... 3. İcra Müdürlüğü' nün 2021-... E. Sayılı dosyasına istinaden müdürlük kasasındadır)
Mezkur senetlerle ilgili 293.318+1.517.117,00+437.668,00+395.705,70 olmak üzere toplam:2.643.808,70 TL ödenmiştir.
B. Mezkur ara kararın 3 nolu bendi hakkında beyanlarımızdır: 1 nolu ara karar hakkında açıklama yapılırken sunulan protokoller sebebiyle aynı zamanda 3 nolu ara kararın gerekleri yerine getirilmiştir. Dava konusu senetlerin ana para toplamı 2.456.559 TL dir. Toplam ödenen 2.643.808,70 TL olduğuna göre aradaki fark 187.249,70 TL ferilere ilişkindir. " şeklinde beyanda bulunarak dilekçesinde bahsetmiş olduğu ... ile imzalanan 21/12/2021 tarihli protokolü , ... ile imzalanan 20/08/2022 tarihli protokol ve ibranamenin , Sefa Sekma ile imzalanan 22/12/2021 tarihli borç tasfiye protokolünü dilekçesine eklemiştir.
Davacı vekilince dava konusu yapılan senet bedellerinin ödendiğinin iddia edilmesi nedeni ile, ödeme yapılması halinde senetlerin iade alınması gerektiğinden, senetleri ibraz etmesi için davacı vekiline süre verilmiş , davacı vekilince sunulan ve mahkememiz kasasına alınan senetler incelendiğinde, senetlerin tamamının ön yüzünde lehtar olarak davalı şirket ile birleşen şirket olan ... ...Ltd Şti'nin yer aldığı, borçlu kısmında ......AŞ'nin kefil kısmında ise ... Turizm... Aş'nin yer aldığı, 09/07/2020 tarihli 293.318,00TL bedelli senedin arkasında ...'ya ait kaşe ve imza bulunduğu, daha sonra ise ...' AŞ kaşesi bulunduğu, ...'a sadece kaşe olup, kaşeden sonra herhangi bir imza ve cironun bulunmadığı, 30/07/2020 ödeme günlü 293.318,00TL bedelli senedin arkasında da aynı şekilde ...'ya ait kaşe ve imzasının bulunduğu daha sonra ... kaşesi bulunduğu, ...'a ait imza bulunmadığı, en alt kısmında ise ......Aş'nin kaşesi ve imzasının bulunduğu, 16/07/2020 tarihli 293.318,00TL bedelli senette yine ... kaşesinin ve imzasının , daha sonra ...'a ait imzasız kaşe, en sonunda da ... imzasının bulunduğu, 03/09/2020 tarihli 110.000,00TL bedelli senette de arkasında ... kaşesi ve imzası daha sonra sadece ...'a ait imzasız kaşe , en sonunda ... kaşesi ve imzası altında ... isminin yer aldığı, senedin ön yüzünde ise ödendi yazısının bulunduğu, 27/08/2020 tarihli 293.323,00TL bedelli senedin arkasında ... kaşesi ve imzası daha sonra ...'a ait imzasız kaşe, en alt kısmında ... isminin ve imzasının yer aldığı, senedin ön yüzünde iptal yazısının bulunduğu, 13/08/2020 ödeme günlü 293.318,00TL bedelli senedin arka sayfasında ... kaşesi ve imzası daha sonra sadece ...'a ait imzasız kaşe daha sonrasında ...'e ait kaşe ve imza en sonunda da ... isminin yer aldığı, 06/08/2020 ödeme günlü 293.318,00TL bedelli seneden arkasında ... kaşesi ve imzası daha sonra imzasız ...'a ait kaşe en sonunda ... isim ve imzası yer alıp senedin ön ve arka sayfasında iptal yazısının bulunduğu, 23/07/2020 ödeme tarihli 293.318,00TL bedelli senedin arkasında ... kaşesi ve imzası, imzasız ...'a ait kaşe daha sonra ...... Ltd Şti kaşesi ve imzası , ... ismi ve imzası, ...'e ait imza ve kaşe en sonunda da ...'a ait isim ve imzanın bulunduğu tespit edilmiştir.
Asıl dosya kapsamında ödendiği bildirilen senet bedelleri nedeniyle dava istirdada dönüştüğünden , davacı vekiline davalı iflas masasına kayıt kabul talepli müracaat etmesi için süre verilmiş olup, ... iflas masasından gönderilen 05/05/2026 tarihli yazı cevabı incelendiğinde, kayıt kabul talebinde bulunulduğunu ancak iflas başvuru harcı ve posta gider avansı yatırılmadığı için talep edilen alacağın kayıtlara eklenmediğinin bildirildiği görülmüştür.
Taraflar arasında imzalanan iş bu sözleşmenin akdinden önce kaydı yapılmış öğrencilere ilişkin düzenlenen başlıklı 2.3.maddesinde maddesinde ; "iş bu sözleşmenin aktif halinden önce devir eden tarafından 200 adet öğrenci kaydı 2019/2020 eğitim ... dönemi için yapılmıştır. Bu öğrencilere ilişkin devir edenin tahsil ettiği bedellerin tamamı 200 öğrenci ile sınırlı olmak üzere devir edene aittir. Söz konusu bu öğrencilerin listesi ekte sunulmuş olup, iş bu sözleşmenin ve eki olan lisans devir sözleşmesinin imzalanması ve devir işleminin yapılması akabinde öğrencilerin sözleşmelerinin tamamı devir alana temlik edilmiş olacaktır...." denildiği, sözleşmenin 4.4.maddesinde "2019 yılı Temmuz ve Ağustos ayı içerisinde ödenmesi gereken ve ekte listesi ve keşide tarihleri yer alan toplamda 2.300.000,00TL bedelli çekleri vardır. Bu çeklerin ödenmesi için devreden okula kayıt yapılmasına sağlayacak ve bu paradan gelen paralardan devir alan kesinti ya da kar payı almayacak , mahsup yapmayacak ancak okulun personel, kire ve diğer tüm işletme giderleri karşılandıktan sonra bu çekleri ödeyecektir. Ancak devir eden yeteri kadar kayıt sağlamayamazsa devir alan sadece gelen para kadarlık çekleri ödeyecektir. Geri kalan meblayı ödeme yükümlülüğü yoktur , hiçbir kayıt gelmez ise 2.300.000,00TL'nin tamamını ödemeden imtina hakkı saklıdır. " denildiği bu iki madde birlikte değerlendirildiğinde, sözleşmenin 4.4.maddesinde bahsedilen yeni öğrenci kaydının , sözleşmenin 2.3.maddesinde belirlenen 200 öğrenci dışında yeni kayıt anlamına geldiği tespit edilmiştir. Nitekim mahkememizce alınan bilirkişi raporunun 12.sayfasında "hiç bir kayıt gelmezsede 2.300.000,00TL'nin tamamını ödemeden imtina hakkı saklıdır ifadesi , sözleşmenin aktif halinden önce devir eden tarafından 200 adet öğrenci kaydı 2019/2020 eğitim ve ... dönemi için yapılmıştır ifadesi ile birlikte değerlendirildiğinde, hiçbir kayıt gelmezse ibaresinin 200 öğrenci dışında devir eden tarafından sağlanan hiçbir yeni kayıt gelmezse şeklinde kararlaştırıldığı kanaatine varılmıştır. " denilerek bu durum bilirkişilercede tespit edilmiştir.
... 3 Asliye Ticaret Mahkemesine ait ... sayılı ilam incelendiğinde, davacısının .....AŞ , davalısının ...olduğu, dava konusunun ise sözleşmede yer alan ve devir eden tarafından sözleşmeden daha önceki tarihlerde kaydı yapılan 200 adet öğrencinin ödenen ve ödenecek bedelleri ile ilgili olduğu, bu ilamın mahkememiz dosyasındaki konu ile ilgilisinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Asıl dosya kapsamında istinaf ilamı da dikkate alınarak yapılan inceleme, değerlendirme ve alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu bonoların ödenmesinin ruhsat devir mutabakat ve sulh sözleşmesine göre şarta bağlandığı, bonoların ödenmesinin devir eden tarafından okula "yeni" kayıt yapılmasının sağlanması ve bu kayıtlardan para gelmesi şartına bağlanmış olduğu, yeni kayıtlardan gelen paralardan okulun personel , kira ve diğer tüm işletme giderleri karşılandıktan sonra kalanı ile dava konusu bonoların ödeneceğinin kararlaştırıldığı, devir eden yeteri kadar kayıt sağlayamaz ise , sağlanan kısım kadar bononun ödeneceği, devir eden yeni kayıt sağlayamaz ise bonoların tamamının ödenmesinden imtina edileceğinin açıkça düzenlendiği, bilirkişi incelemesine göre 200 öğrenci dışındaki kayıtların devir eden tarafından yapıldığını gösterir herhangi bir delil ve belge sunulmadığı, buna göre sözleşmede kararlaştırılan yeteri kadar kayıt yapılamamasından dolayı davalı devir eden tarafın yeni kayıt ve para sağlanması yükümlülüğünü yerine getirmediği, davalı tarafın davacı tarafından verilen bonoları ...'tan aldığı kredi nedeniyle, bankaya teminat olarak verdiği, asıl dosya açısından senetlerin bedelsiz kaldığı, davalı şirket tarafından teminat amacıyla ...'a verilen senetlerin, davalı şirket tarafından başka senetler verilerek bankadan alındığı, davalı şirket tarafından bankadan alınan senetlerin 3.kişilerin eline geçtiği, 3.kişiler tarafından davacılar hakkında kambiyo senetlerine mahsus takip yapıldığı, davacı tarafça takip başlatanlar ile yapılan protokoller neticesinde senet bedelleri ve bir kısım ferileri ödendiği, alacaklıların ilgili icra dosyasına haricen tahsil bildiriminde bulundukları ve icra dosyalarının haricen tahsil nedeniyle kapatıldığı anlaşıldığından , davacı vekilinin 04/12/2025 tarihli dilekçesinde belirtmiş olduğu ödeme miktarlarının dosya kapsamına göre teyidinin yapıldığı ve davacı ......AŞ'nin söz konusu senetler nedeni ile toplamda 2.456.559,00TL'si ana para, kalan 187.249,70TL'de ferileri olmak üzere toplamda 2.643.808,70TL ödediği, menfi tespit davasının yapılan ödeme nedeni ile kendiliğinden istirdada dönüştüğü, davacı .......Aş'nin ödemiş olduğu, ana para yanında ferilerinde talepte haklı olduğu, menfi tespit davasının ödeme nedeni ile istirdada dönüştüğü, yargılama sırasında davalı şirketin iflas etmesi nedeni ile istirdat davasının da kayıt kabule dönüştüğü anlaşılmakla asıl davanın kabulü ile 2.643.808,70TL'nin davacı ......Aş'nin alacağı olarak davalı şirketin iflas masasına kayıt ve kabulüne karar vermek gerekmiştir. 03/09/2020 tarihli 110.000,00TL bedelli senette asıl borçlu ...... Aş olup, bu senetteki kefil ... Turizm ... Aş olmayıp kefil olan şirketin ... ...... Aş olması nedeniyle, bu senet yönünden ...'nin açılan menfi tespit davasında akif husumet ehliyetinin de bulunmadığı tespit edilerek, bu hususta dikkate alınarak asıl davada karar vermek gerekmiştir.
Birleşen dava yönünden değerlendirme yapıldığında ise, söz konusu senetlerin asıl dosya davalısı şirket tarafından bankadan kredi almak amacıyla, ...'a teminat amacıyla verdiği, senetlerde ...'ın kaşesinin bulunmasına rağmen , ...'a ait ciro imzasının bulunmadığı, daha sonra asıl dosya davalısı şirket tarafından bankaya başka senetler verilerek takas yapılarak dava konusu senetlerin bankadan geri alındığı, asıl dosya davalısı şirket tarafından senetlerin teminat amacıyla davalı bankaya verilmesinde/alınmasında bankanın herhangi bir kötü niyetinin bulunmadığı, yargılama sırasında da söz konusu teminat amacıyla verilen senetlerin banka tarafından , teminat veren asıl dosya davalısı şirkete iade edildiği, dolayısıyla birleşen dava da, yargılama sırasında gerçekleşen durum nedeniyle, davalı bankanın pasif husumet ehliyetinin kalmadığı anlaşılmakla, birleşen dava yönünden ise pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
A-Asıl Dava Yönünden
1-A-03/09/2020 ödeme tarihli 110.000,00TL bedelli senet açısından davacı ... Turizm... Aş tarafından açılan menfi tespit/istirdat isteminin aktif husumet ehliyeti bulunmadığından , aktif husumet yokluğundan reddine,
1-B- 09/07/2020 ödeme tarihli 293.318,00TL bedelli , 16/07/2020 ödeme tarihli 293.318,00TL bedelli, 23/07/2020 ödeme tarihli 293.318,00TL bedelli , 30/07/2020 ödeme tarihli 293.318,00TL bedelli 06/08/2020 ödeme tarihli 293.318,00TL bedelli , 13/08/2020 ödeme tarihli 293.318,00TL bedelli 20/08/2020 ödeme tarihli 293.318,00TL bedelli , 27/08/2020 ödeme tarihli 293.323,00TL bedelli senetlerden dolayı davacıların davalılara borçlu olmadığının tespiti ile yine 03/09/2020 ödeme tarihli 110.000,00TL bedelli senetten dolayı davacı ...... Aş'nin davalı şirkete borçlu olmadığının tespiti ile , yargılama sırasında yapılan ödeme nedeniyle, dava kendiliğinden istirdada dönüştüğünden söz konusu senetler nedeniyle, davacı ...... Aş tarafından alacaklılar ile yapılan prtokoller kapsamında ferileri ile birlikte ödenen 2.643.808,70TL'nin davalı Müflis ... Turizm İşl. Ve Tic Aş'nin ilfas tasfiyesinin yapıldığı ... İflas idaresinin (... iflas tasfiye dosyası) iflas masasına ......AŞ alacağı olarak kayıt ve kabulüne,
2-Davacıların kötü niyet tazminat taleplerinin reddine,
3-... Turizm... Aş yönünden aktif husumet nedeniyle reddine karar verilen senet nedeniyle , 45.000,00TL vekalet ücretinin bu davacıdan alınarak davalı şirketin iflas masasına verilmesine,
4-Davanın kayıt kabule dönüşmesi nedeniyle, davacılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden, 45.000,00TL maktu vekalet ücretinin , davalı şirketin iflas masasından alınarak davacılara verilmesine,
5-Davacılar tarafından yatırılan 732,00TL maktu karar ve ilam harcının davalı şirketin iflas masasından alınarak davacılara verilmesine,
6-Davacılar tarafından yapılan 62,20TL ilk masraf, 18.000,00TL bilirkişi ücretinin , 6.835,90TL tebligat ve tezkere gideri olmak toplam 24.898,10TL yargılama giderinin davalı şirketin iflas masasından alınarak, davacılara verilmesine,
7-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine yazı işleri müdürü tarafından resen iadesine,
8-Davanın kayıt kabule dönüşmesi sebebiyle maktu 732,00TL karar ve ilam harcı alınması gerektiğinden, peşin alınan 40.073,20TL'den mahsubu ile , fazla alınan 39.341,20TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde istek halinde davacılara iadesine,
B-Birleşen Dava Yönünden
1-03/09/2020 ödeme tarihli 110.000,00TL bedelli senet açısından davacı ... Turizm... Aş tarafından açılan menfi tespit/istirdat isteminin aktif husumet ehliyeti bulunmadığından , aktif husumet yokluğundan reddine,
2-Davacılar tarafından dava konusu diğer senetler açısından açılan menfi tepit/istirdat davasının ve davacı ... ... A.Ş tarafından 03/09/2020 ödeme tarihli 110.000,00 TL bedelli senet açısından açılan menfi tespit / istirdat davasının ise davalı bankanın pasif husumet ehliyetinin bulunmaması nedeniyle reddine,
3-Davacıların kötü niyet tazminat taleplerinin reddine,
4-Davalı banka kendisini vekille temsil ettirdiğinden45.000,00TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak, davalı bankaya verilmesine,
5-Birleşen dosya yönünden davacılar tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,
6-Davalı banka tarafından yapılan 250,00TL tebligat ve tezkere giderinin, davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davalı bankaya verilmesine,
7-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde, yazı işleri müdürü tarafından resen ilgilisine iadesine,
8-Bu dava sebebiyle 732,00TL maktu karar ve ilam harcı alınması gerektiğinden, peşin yatırılan 41.951,72TL'den mahsubu ile fazla alınan 41.219,72TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde, istek halinde davacılara iadesine,
Duruşmada hazır bulunan taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 09/07/2026
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır