T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/765 Esas
KARAR NO :2025/539
DAVA:Alacak
DAVA TARİHİ:24/11/2023
KARAR TARİHİ :11/09/2025
DAVA :Davacı vekili mahkememize ibraz etmiş olduğu dava dilekçesinde, davalı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından Kamu İhale Kanunu çerçevesinde gerçekleştirilen "... Tünel İnşaatı (2)" işine ait ihaleye davacı müvekkili ... İnşaat San. ve Tic. A. Ş. & ... İnşaat Makina San. ve Tic. A. Ş. İş Ortaklığının iştirak ettiğini, ihalenin müvekkili iş ortaklığı üzerinde kalması sonucunda taraflar arasında 12.10.2015 tarihli sözleşmenin imzalandığını, sözleşme birim fiyat esaslı olduğunu, toplam sözleşme bedelinin 36.153.500,00-TL olduğunu, sözleşmenin konusunun içmesuyu tünelinin inşaatı ve tünele boruların montajının oluşturduğunu, işe ilişkin yer tesliminin 27.10.2015 tarihinde yapıldığını ve bu tarih itibarıyla müvekkili iş ortaklığının işi gerçekleştirmeye başladığını, davalı tarafın iş devam ederken 16.03.2017 tarihli ve ... sayılı yazısıyla müvekkili iş ortaklığından, içmesuyu tüneline ait çıkış şaftının olduğu yer olan ve mevcut Ø1600 mm çelik hattına bağlantı çalışmalarının gerçekleştirileceği ... Parkı içerisinde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından otopark yapılacağı gerekçesiyle revize tünel güzergâh projesinin hazırlanmasını ve onaya sunulmasını talep ettiğini, bu çerçevede müvekkili iş ortaklığınca revize projeler hazırlandığını ve 20.03.2017 tarihli ve 144719 sayılı yazı ile davalıya sunulduğunu, davalı tarafından bu projelerin onaylandığını, sözleşme kapsamındaki güzergâh 2.250 metre iken 837 metre uzatılmak suretiyle revize proje ile bu güzergah toplam 3.087 metreye uzadığını, dava konusu sözleşmeye dayalı iş kapsamında, davalı idarenin talep ve talimatı ile proje değişikliği yapıldığını , sözleşme kapsamındaki tünel ve boru montajı imalatının 2.250 metreden 3.087 metreye artırdığını, düzenlenen yeni birim fiyatlar çerçevesinde, gerçekleştirilen işin sözleşme fiyatlarıyla toplam bedelinin 45.282.431,18-TL tutara ulaştığını, İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştirakli olan ... kapsamında yapılan 23.11.2017 tarih 2017/480 Karar sayılı Yönetim Kurulu kararında yapılan değerlendirmede, ihale dosyalarında bulunan kesin projelerde tünel güzergahını ve giriş şaftının yapılması gereken noktada ... tarafından planlanan metro güzergâhının tünel güzergâhı ile çakışması nedeniyle mevcut işe dair tünel güzergâhının revize edilmesi gerektiğini, bu sebeple işin tesliminin 27.10.2015 tarihinde yapılmasına rağmen 14.06.2016 tarihine kadar (1. Revize Tünel Güzergâh Proje Onayı) geçen sürede 231 gün boyunca fiziki bir çalışma hiç yapılmamış gibi belirtilerek 231 günlük süre uzatımı gerektiğini, ayrıca tünel çıkış şaftının ve mevcut Ø1600 mm çelik, içme suyu hattına bağlantı çalışmalarının yapılacağı “... Parkı” içerisinde, ... tarafından 192 ada 29 ve 30 parselde “Külliye” ile 192 ada 3 parselde “Katlı Otopark” projeleri yapılacağından tünel güzergâhında 2. Revize Tünel Güzergâh Projesi onayı kapsamında 2. Revizyon yapıldığını, bu revize tünel projesine göre ilave iş çıktığını, ilave iş nedeni ile keşif artışını ve keşif artışına tekabül eden ek süreye göre süre uzatılması gerektiğinin talep edildiğini, söz konusu talebe dair, ... Yönetim Kurulu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde süre uzatımı ve iş artışlarına dair fiyat farkı uygulanması gerektiğinin kararlaştırıldığını, bu kapsamda, 387 gün süre uzatımı ile işin teslim tarihinin 18.05.2019 olarak belirlenmesine ve %17,05 keşif artışı nedeniyle uygulanacak fiyat farklarının kararlaştırıldığını, bu yönüyle yıllara göre yapılacak ödeneklerin , 2015 yılı ödeneği 0,00TL , 2016 yılı ödeneği 8.934.655,02TL, 2017 yılı ödeneği 16.269.075,00TL, 2018 yılı ödeneği 12.419.762,83TL, 2019 yılı ödeneği 4.695.691,15TL olmak üzere toplam ödeneğin 42.319.184,00TL olarak belirlendiğini, söz konusu Yönetim Kurulu kararı nedeniyle, süre uzatımı dönemlerine ait ödeneklerin ertelendiğini, 2015 yılında yapılan imalatlar alınan yeni karar nedeniyle ödenek yapılmayacak gibi değerlendirildiğini, bu duruma sebep olan hususları dilekçelerinin devamında açıkladıklarını, fiyat farkı uygulamasının sözleşme kapsamında yapılan imalatın ihale tarihi ile iş programına göre uygulamasının yapılacağı ay arasındaki fiyat değişimini ifade ettiğini, fiyat farkı kararnamelerinde belirtilen esaslara göre gerçekleştirilecek hesap sonucunda bulunan tutar, endekslerdeki artış ve azalış oranına göre hak edişe ek olarak ödeneceğini veya kesileceğini, hak edişlere uygulanan fiyat farkı katsayısı hesaplamasının; fiyat farkı hesabında temel endeks, sözleşme tarihindeki aya ait endeks olduğunu, güncel endeks ise iş programına göre işin gerçekleştirilmesi gereken aya ait endeksi ifade ettiğini, TÜİK tarafından her ay düzenli olarak açıklanan tablolardan ilgili sözleşmede yer alan ana girdilere ait endeksler seçildiğini, dava konusu işe ait ana girdilerin işçilik, çimento, demir, akaryakıt, kereste, diğer malzeme, makina ekipman amortismanlarından oluştuğunu, güncel endeksin, temel endekse bölünerek elde edilen çarpan belirttikleri üzere ana girdilerin sözleşmede yer alan ağırlık oranları ile “P.n” olarak hesaplanacağını, P.n fiyat farkının kat sayısı olduğunu, P.n katsayı değerinden “1” çıkartılması sonucu dönem fiyat kat sayısının bulanacağını, fiyat farkı tutarının = 0.90 x ana para x Pn 'olacağını, dava konusu iş ile ilgili hesaplanan ilk 7 hak edişin Fiyat Farkı Hesabının Onaylı ve Revize İş Programına göre gösteriminin yapıldığını, her hakedişte hesaplanan ÖTV Değişikliğinden Kaynaklı olarak Hesaplanan Fiyat Farkı Onaylı İlk İş Programına göre yapılan 32 adet hakkediş toplamı 92.638,68 TL iken, Revize İş programına göre ise 37.152,47 TL olacağını, iş programlarına göre oluşan farkın 55.486,21 TL olduğunu, Fiyat Farkı Hesabı ve ÖTV değişikliğinden kaynaklı oluşan Fiyat Farkı Hesaplamasının Onaylı İlk İş Programı ile Revize İş Programı arasında oluşan fark ise 1.013.640,88 TL (958.164,57 TL+ 55.486,57 TL) olduğunu, Yönetim Kurulu Kararı neticesinde dava konusu işe ait hak edişlerde yapılan değişikliklerin, ödeneklerin ötelenmesi nedeniyle, onaylı ilk iş programında düzenlenen ödenek dilimlerine göre ilk yedi (7) hak edişin fiyat farkı hesaplanması yapılarak müvekkiline hak ediş ödemelerinin yapıldığını, Yönetim Kurulu kararına göre önceden düzenlenen ilk yedi (7) hakedişin fiyat hesaplamaları yeniden yapılarak 8. Hak ediş öncesinde yukarıda içeriğinden bahsettikleri idareden kaynaklı sebeplerden dolayı verilen süre uzatımı nedeniyle ödenek dilimlerinin değişmiş olduğunu ve bu değişiklikler de ilk 7 hak edişe yansıtıldığını ve 8. hak edişte kümülatif olarak ilk 7 hak edişin de ödemesinin yapıldığını, bu iş kapsamında, toplam 31 hak ediş yapılarak bütün ödemelerin yapıldığını, yapılan ödemeler sonrasında işin kesin kabulü yapılması için, davalı idareye bağlı Kesin Hesap Şube Müdürlüğü’nce yapılan inceleme sonucunda, süre uzatımı verilmesi nedeniyle ilk 7 hak edişte yapılan fiyat farkı düzeltilme işlemi kabul edilmediğini, davalı idarenin bu hususta kendi YK tarafından alınan karara bağlı kalmadığını, yaptığı değerlendirme neticesinde; 1.251.576,05TL’nin müvekkili şirketler uhdesine haksız yere ödendiği gerekçesiyle müvekkili şirketlere borç olarak kesin hesap aşamasında tekrar gözden geçirip, daha önce hesaplanıp ödenen fiyat farklarını geri alma girişimde bulunulduğunu, davalı idareden kaynaklanan veya mücbir sebeplerden doğan süre uzatımları sonucunda bu sürelere isabet eden ödenek dilimlerinin ileriki aylara ötelenmesinin, fiyat farkı hesabının da buna göre yapılması Fiyat Farkı Esaslarının ve sözleşmenin gereği olduğunu, esasen çok sayıda Yüksek Fen Kurulu kararında da bu şekilde uygulama yapılması gerektiğinin kabul edildiğini, yapılan bu değişikliklerin oluşturduğu olumsuz sonuçlara ilişkin 18.03.2020 tarihinde davalı kuruma başvuru yapıldığını, ardından yapılan Yüksek Fen Kurulu başvurusu kapsamında fiyat farklarının uygulanmasının talep edildiğini, İdare tarafından 09.04.2020 tarihinde Yüksek Fen Kurulu’na ihtilaf konusunda başvuru yapıldığını ancak Yüksek Fen Kurulunun 11.08.2021 tarih ve 2021/185 sayılı kararında; “İşin yürütülmesi sırasında, idareden kaynaklanan nedenlerle, mevcut onaylı iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken iş kalemleri veya iş gruplarının yapımında gecikme meydana gelmesi durumunda, bu husus dikkate alınarak verilecek ilave süreye ve bu süreye karşılık aktarılacak ödeneğe göre hazırlanan ve idaresince onaylanan revize iş programına uygun olarak, bu iş kalemi ve gruplarına fiyat farkı hesaplanacağı, İdareden kaynaklanan nedenlerle süre uzatımı ve ödenek aktarımı gerektiren durumların ortaya çıktığı hallerde, idaresince, zamanında süre uzatımı ve ödenek aktarımı kararı alınması ve bu kararın zamanında yükleniciye tebliğ edilmesi, yüklenicinin de bu karara istinaden, zamanında revize iş programı hazırlayıp idaresine sunması ve idaresince onaylanması durumunda, bu revize iş programı dikkate alınarak, geçici hakkedişlerde hesaplanacak fiyat farklarında bir sorun yaşanmayacağı, işin yürütülmesi sırasında, süre uzatımı ve ödenek aktarılması kararının alınmasında, idareden kaynaklanan gecikmeler nedeniyle, revize iş programının hazırlanamadığı/hazırlanmadığı ve dolayısı ile mevcut iş programına göre fiyat farkları hesap edilmekte iken, bu mevcut iş programına göre, yüklenicinin iş programının gerisinde kalması durumunda geçici hakkedişlerde hesap edilecek fiyat farklarında, sözleşmede yer alan “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” ın “İş Programı ve Ödenek Dilimi” başlıklı 7 nci maddesinin (2) fıkrasında belirtilen esaslar doğrultusunda fiyat farklarının hesaplanması durumunun ise sorun teşkil edeceği, bu sebeple, revize iş programı hazırlanıp idaresince onaylandıktan sonra, bu revize iş programına göre fiyat farklarının yeniden hesaplanması gerektiği ……değerlendirilmektedir.” şeklinde karar verildiğini, geçmişte yapılan fiyat farkı hesabının doğru olduğunu, Yüksek Fen Kurulu kararında da belirtildiği üzere geçici hakkedişlerde hesaplanacak fiyat farklarında bir sorun yaşanmayacağı hususuna rağmen dava konusu iş kapsamında hatalı değerlendirmelerle fiyat farkının yanlış hesaplandığı iddiasıyla müvekkili şirketlerin borçlu çıkartılması suretiyle teminat mektuplarının nakde çevrilmesi neticesinde kesinti yapılması, hukuka ve sözleşme kurallarına aykırı olduğunu, müvekkili iş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen “... Tünel İnşaatı (2)” işine ilişkin olarak davalı idare tarafından hatalı değerlendirmelerle fiyat farkının yanlış hesaplandığı iddiası ile müvekkili şirketlerde geçmişte yapılan fiyat farklarından çıkan 1.251.576,05TL bedelin teminat mektuplarının nakde çevrilmesi suretiyle yapılan kesinti tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili için mahkememize başvurulduğunu belirterek dilekçesinin sonuç kısmında müvekkili iş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen “... Tünel İnşaatı (2)” işine ilişkin olarak davalı idare tarafından hatalı değerlendirmelerle fiyat farkının yanlış hesaplandığı iddiası ile müvekkili şirketlerde geçmişte yapılan fiyat farklarından çıkan 1.251.576,05TL bedelin haksız ve hukuka aykırı şekilde teminat mektuplarının nakde çevrilmesi suretiyle yapılan kesintinin müvekkiline iadesine, 1.251.576,05-TL’lik kısmının, haksız ve , temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde, dava konusuna ilişkin müvekkili İdare ... Genel Müdürlüğü Su İnşaat Dairesi Başkanlığının yazısı , davaya konu fiyat farkı hesabı düzeltmelerinin Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Geçici Hakediş Raporları" başlıklı 39. Maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendinde bulunan "Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerçekleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunun" idareye verilen ........tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir. Eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorundadır. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır." maddesi ve Sayıştayın 09.05.2019 Tarih ve 384 No'lu kararı dikkate alınarak değerlendirildiğini, değerlendirme sonucunda; Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Geçici Hakediş Raporları" başlıklı 39. Maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendinde belirtilen "idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunun" idareye verilen ........tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir" hususunun gereği cevap dilekçesi ekinde gönderilen ... Tünel İnşaatı (2) 1,2,3,4,5,6 ve 7 no'lu hakedişlere ait rapor kapaklarında yüklenicinin hesaplanan fiyat farkına herhangi bir itirazının bulunmadığını, ayrıca revize iş programının gerekçesi olarak proje güzergâhının değişmesinin ve ilgili birimlerden onay sürecinin oluşturduğunu, tüm bu süreç boyunca yüklenicinin gecikmelerin bilincinde olmasına rağmen hakediş düzenlenmesinde iş programının gerisinde kaldığı hususunda dilekçe vermeyerek bir itirazının olmadığınında görüldüğünü, ... Tünel İnşaatı (2) kesin hakediş raporu fiyat farkı hesabında yapılan incelemede tahakkuk eden 1,2,3,4,5,6 ve 7.hakediş raporlarına ait fiyat farkı hesaplamalarının geriye yönelik olarak düzeltildiğini, yüklenici tarafından hazırlanan müvekkili idare tarafından onaylanan ilk iş programına göre değil 8.hakediş ile birlikte Yönetim Kurulu Kararı sonucu hazırlanan ve onaylanan revize iş programına göre hesaplandığını, Sayıştay kararına göre geriye yönelik yüklenici itirazı olmadan fiyat farkı hesaplarının düzeltme yapılarak değiştirilemeyeceğine karar verilmiş olduğunu, söz konusu hesap farkından dolayı davalı idarenin aleyhine oluşan parasal farkın yine aynı karar içerisinde kamu zararı oluşturduğuna hükmedildiğini, bu sebeple tanzim edilen kesin hesap hakedişinde 1,2,3,4,5,6 ve 7. hakedişlere ait fiyat farkı hesaplamalarının müvekkili idarenin Kesin Hesap Müdürlüğünün tetkiki sonucu revize iş programına göre değil ilgili hakedişlerin düzenlendiği tarihte güncel olan ilk iş programına göre hesaplanarak tashih edildiğini, davacının davaya konu ettiği alacak talebine ilişkin müvekkili İdarenin herhangi bir kusuru yada sorumluluğunun bulunmadığını, açılan davanın müvekkili idareye yöneltilmesinin yersiz ve dayanaksız olduğunu, dava miktarına, faiz türüne, başlangıç tarihine itiraz ettiklerini , zamanaşımı itirazında da bulunduklarını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.
DELİLLER VE GEREKÇE :Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
Deliller ; Taraflar arasındaki sözleşme ve ekleri, hakediş evrakları, geçici ve kesin hakedişler, yer teslim tutanağı, revize projesi, idare kayıtları, ihale sözleşmesi, kamu ihale kurumu kararları, ticari defter ve belgeler , teminat mektubu ile ilgili bankalara yazılan yazı cevapları, bilirkişi incelemesi.
Uyuşmazlık Noktaları ; Sözleşme kamu ihale kanunu çerçevesinde imzalanmış olup, bu kanunun, ilgili yönetmelik ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi kapsamında, ilk 7 hakedişe davacı tarafından ihtirazi kayıt konulmamasının, geriye dönük düzeltme yapılmasına engel olup olmadığı, davalı tarafından davacıya fazla ödeme yapılıp yapılmadığı, davalının davacının teminat mektuplarını paraya çevirmekte haklı olup olmadığının tespiti noktalarında toplanmaktadır.
... Başkanlığı'na yazı yazılarak söz konusu işle ilgili ara hakedişler, kesin hakediş evrakları, yapım işleri genel şartnamesi ve teminat mektubu fotokopileri istenilmiş olup, istenilen evraklar ... Başkanlığı'nın 13/06/2024 tarihli mahkemimeze gönderilmiş olup ayrıca üst yazı incelendiğinde davacının teminat mektuplarından 1.100.000,00TL + 151.576,05TL 'lik kısımlarının yüklenicinin taahhüdünün 4734 sayılı kanunun ve 4735 sayılı kanun ile ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerine göre kısmen veya tamamen yerine getirmemesi nedeniyle nakde çevrilmesi için Yapı ve Kredi Bankası Aş'ye bildirim yapıldığının bildirildiği görülmüştür. Mahkememizce de ilgili bankalara yazı yazılarak davacının teminat mektuplarını paraya çevirip çevirmediği sorulmuş ve gelen yazı cevapları dosyaya bırakılmıştır.
Taraflar arasında Avrupa Bölgesi İçme Suyu Tünel İnşaatına ait 12/12/2015 tarihinde sözleşme imzalandığı, sözleşmede bir tarafta ... Genel Müdürlüğü diğer tarafta ise davacıların oluşturduğu iş ortaklığının bulunduğu, davacıların yüklenici konumda bulunduğu, sözleşmenin 6.maddesine göre sözleşmenin birim fiyat esasına göre imzalandığı, birim fiyat hesaplamasına göre bedelin 36.153.500,00TL olarak kararlaştırıldığı, sözleşmenin 14.maddesinde fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması ile ilgili madde bulunduğu, sözleşmenin 28.maddesinde sözleşmede bulunmayan işlere ait birim fiyat bedelinin tespiti ile ilgili düzenleme bulunduğu, yer teslim tutanağı incelendiğinde 27/10/2015 tarihinde yüklenicilere tesliminin yapıldığı, süre olarak 913 gün olarak belirlendiği, davalı tarafça davacılara gönderilen 16/03/2017 tarihli yazı incelendiğinde, iş sahasında "... parkı içerisinde, ... tarafından 192 ada 29-30 parselde külliye ve 192 ada 3 parselde otopark yapılacağının " belirtilerek revize tünel güzergah projesinin hazırlanarak idarenin onayına sunulmasının talep edildiği, davacılar tarafından 20/03/2017 tarihli yazı ile revize tünel güzergah projelerinin hazırlanarak sunulduğu, davalı tarafın yönetim kurulu tarafından alınan 23/11/2017 tarihli karar ile Avrupa Bölgesi İçme Suyu Tünel İnşaatı Keşif Artışı verilmesi yönünde karar alındığı, bu kapsamda 2.tünel revize tünel projesinin yapılabilmesi için 6.165.648,00TL ilave iş çıktığı belirtilerek ayrıca 156 gün ek süre verildiği, ilave iş artışı ile birlikte toplam sözleme bedelinin 42.319.184,00TL olarak tespit edildiği yönünde karar alındığı, yüklenici ile idare arasında revize proje nedeniyle oluşan iş artışına uygulanacak birim fiyat hususunda anlaşmazlık çıktığı, idare tarafından iş artışının sözleşmedeki birim fiyata göre hesaplanması yönünde değerlendirme yapılırken yüklenici tarafından yeni birim fiyatlar belirlenerek hesaplama yapılması istenildiği bunun üzerine davalı tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığına müracaat edilerek uyuşmazlığın giderilmesinin istenildiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı'nın 2020/104 nolu kararı ile konunun değerlendirilerek belirlenen bu imalat artış ve eksilişleri için YİGŞ'nin 22.maddesinin 1.fıkrasında belirtilen usul ve esaslar ile "diğer hususlar" başlıklı 33.maddesinde yer alan hükümler dikkate alınarak yeni birim fiyat tespitinin yapılmasına oy birliği ile karar verildiği tespit edilmiştir.
Davacı taraf dilekçesinde özetle, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı ile davalı arasında, kamu ihale kanunu çerçevesinde ... Tünel İnşaatı ile ilgili sözleşme imzalandığını, sözleşme kapsamında içmesuyu tünelinin inşaat ve tünele boruların montajı işinin üstlenildiğini , sözleşmenin icrası sırasında iş artışları olduğunu, ilk 7 hakedişin ödemesinin yapıldığını, iş artışı , süre uzatımı ve yönetim kurulunun kararı nedeniyle ilk 7 adet hakedişin fiyat hesaplamalarının yeniden yapıldığını ve 8.hak edişle kümülatif olarak ilk 7 hakedişin ödemesinin yapıldığını, bu iş kapsamında 31 adet hakediş düzenlenerek ödendiğini, kesin hesabın yapılması için ilgili birime gönderildiğini, yapılan incelemede ilk 7 hakedişteki fiyat farkı düzeltme işleminin kabul edilmediğini, müvekkillerine 1.251.576,05TL fazla ödeme yapıldığı sonucuna varılarak, müvekkillerine ait teminat mektuplarının çözdürülerek bu bedelin tahsil edildiğini, fiyat farkı uygulamasının doğru olduğunu, Yüksek Fen Kurulu'na başvuru da bulunduklarını ve fiyat farkının uygulanması gerektiği yönünde karar olduğunu belirterek 1.251.576,05TL'nin avans faizi ile birlikte tahsili talebinde bulunmuşlardır.
Davalı taraf ise dilekçesinde ; davanın zaman aşımına uğradığını ve hak düşürücü süre içinde açılmadığını, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 39. Maddesinin e bendine göre davacıların süresinde itiraz etmediklerini, ilk 7 adet hakedişteki fiyat farkı hesaplamalarının geriye yönelik olarak düzeltildiğini, ilk iş programına göre değil, 8.hakedişle birlikte revize iş programına göre hesaplandığını, Sayıştay'ın 09/05/2019 tarih 384 nolu kararına göre ; yüklenicinin ilk 7 hakedişe bir itirazının olmamasına rağmen geriye yönelik düzeltme yapılmasının kamu zararına neden olduğunun belirtildiğini, bu nedenle revize iş programına göre değil hakedişlerin düzenlendiği tarihte güncel olan ilk iş programına göre hesaplanarak tashih edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı taraf zamanaşımı definde bulunmuş olup, sözleşmenin temelinin Kamu İhale Kanuna dayandığı henüz kesin hesap tasfiyesinin onayının yapılmadığı bu nedenle TBK 147.maddesindeki 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı, zamanaşımı definin reddi gerektiği ayrıca aşağıda açıklanacağı üzere hak düşürücü süre itirazının da doğru olmadığı kanaatine varılmıştır.
Davalı taraf ikinci cevap dilekçesinde de belirttiği üzere yapım işleri genel şartnamesinin 39 ve 40.maddelerine göre yüklenicinin geçici hakedişleri ve kesin hakedişi itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri idareye vereceği ve bir örneğinde hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "idareye verilen....tarihli dilekçemde yazılı ihtirazi kayıtla" cümlesini yazarak imzalamasının gerekli olduğunu eğer yüklenicinin , hakediş raporunun imzalanmasından sonra taahhuk işlemi yapılıncaya kadar , yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmeleri bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok 10 gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorunda olduğunu, bu şekilde itiraz edilmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı düzenlemesinin bulunduğunu, yapım işleri genel şartnamesindeki bu düzenlemenin 6100 sayılı HMK'nun 193.maddesi uyarınca delil sözleşmesi niteliğinde olduğunu, taraflar arasında düzenlenen ve kesintinin yapıldığı anlaşılan 16 nolu hakedişte yukarıda açıklanan şekilde usulüne uygun itiraz olmadığından alacak talebinde bulunamayacağını iddia etmektedir. Yapım işleri genel şartnamesinin 39.maddesi Danıştay tarafından 06/06/2023 tarihinde iptal edilmiş olup, Yargıtay 6 HD'nin 2022/3270 esas 2023/3324 karar sayılı ilamında belirtildiği üzere iptal kararı iptal kararından önce taraflarca imzalanmış sözleşmeleri etkilemeyecek ise de , aşağıda özetleneceği üzere bilirkişi raporunda da belirtildiği şekilde söz konusu olayda yapım işleri genel işleri şartnamesinin 39 ve 40.maddelerinin uygulanma imkanının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Taraflara ait tüm deliller toplandıktan sonra dosya mahkememizce resen belirlenen bir eser hukuk alanında nitelikli hesaplama uzmanı, bir mali müşavir, bir kamu ihale kanunu ve kesin hakediş konusunda uzman, bir de inşaat mühendisi bilirkişiye tevdi edilerek, mahkememizce belirlenen uyuşmazlık noktaları , kamu ihale kanunu ve ilgili yönetmelik , sözleşme - ekleri , yapım işleri genel şartnamesi ayrıca tarafların 2015-2024 tarihlerine ait ticari defter ve belgeleri incelenerek mahkememizce tespit edilen uyuşmazlık noktaları hususunda rapor tanzim edilmesi istenilmiştir.
Bilirkişi heyetince düzenlenen rapor incelendiğinde, dosyaya sunulan tüm evrakların ayrıca ticari defter ve belgelerin bilirkişilerce kapsamlı şekilde incelendiği, bilirkişilerce taraflar arasındaki tüm hakediş evraklarının incelenmesi neticesinde ;
Davalı idare ve Davacı Müteahhit arasında yapılan Hakedişlerde, Fiyat Farkı Hesaplarının sözleşmedeki formüllere uygun olarak hesaplandığı, 1....32 Adet yapılan ve idare ve Davacı müteahhit tarafından imzalanan hakedişlerde hesaplanan fiyat farkı toplamının 17.411.272,06 TL olduğu ve 33 nolu kesin Hakedişte Hesaplanan Fiyat Farkının 16.447.403,86 TL olduğu, Davacının Talebinin İse 33 nolu Kesin Hakedişte hesaplanan Fiyat farkının İse 17.411.280,47 TL olduğu, aradaki farkın ise 963.88,68TL + KDV olduğunu , Davalı İdarenin, 1...7 nolu hakedişlerini, Davacı Müteahhidin İtirazsız imzaladığı dolayısıyla fiyat farklarının davacının kabulünde olduğu iddiasında olduğunu, Davalı İdarenin talebinden kaynaklı iki defa proje değişiklikleri yapıldığını, gecikmelerin İdarenin iş ve işlemlerinden kaynaklandığı ve verilebilecek süre uzatımları ve Mukayese Keşfe bağlı keşif artışlarının Davalı İdarenin iş ve işlemlerinin kesinleşmesinden sonra verilebileceğini, bu işlemlerin bir sıra ile yapılacağını, bu işlemlerin sonuçlanması için zaman geçeceğinin aşikar olduğunu, bu iş ve işlemlerin Yeni İş Programı Davacı Müteahhitçe yapılıp İdarece onay işlemi gerektireceğini ve Sözleşmenin 14. Madesi- İş Programı Ve Ödenek Dilimi maddesine göre ancak Yeni İş Programının İdarece onayı sonrası, Fiyat Farkının düzeltilmesinin yapılabileceğini, Davalı İdarece İş Programı onayı sonrası Yapılacak ilk hakedişte, yani 8. hakedişte Fiyat Farkı hesaplarının güncellenmesi gündeme gelebileceğinden, 8. Hakedişe kadar süreç devam ettiğinden İhtilaf oluşmadığından Hakedişlerde, Davacı müteahhidin ihtirazi kayıtla imzalanmasına gerek olmadığını, Genel Teknik Şartnamenin 39-e maddesi uyarınca, bu tarihten sonra İdare kendi iş ve işlemlerden kaynaklı verilen süre uzatımına dayalı ödenek dilimlerini değiştirmeyip, fiyat faklarının düzeltilmesini yapmasaydı, Davacı Müteahhitin 8.Hakedişten itibaren ihtirazi kayıtla o zaman imzalaması gereceğini ve ihtirazi kayıtla imzalamamış olsaydı, bu durumda Davalı idarenin iddiasının yerinde olabileceğini, olayda İdarenin iş ve işlemlerinden kaynaklı süre uzatımının gerekli olduğu hallerde Genel Teknik Şartnamesi Madde-28, 7 bendinde süre uzatımına ilişkin maddede bile “Ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde, yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmaz” istisnası bulunduğuna göre, idarenin iş ve işlemlerinden dolayı verilen süre uzatımına ilişkin sürecin devam ettiği ve ihtilafın olmadığı ortamda ihtirazi kayıtla hakedişlerin imzalanmasının beklenilmesinin uygun olmayacağını, 1.... 32 nolu hakedişlerde hesaplanan ve 33 nolu Kesin Hakedişte de Kontrol teşkilatının imzalayıp, kesin hesap kısmında kesintiye uğrayan fiyat farkı Hesaplarının kesintiye uğramadan önceki hesaplanan değer olan toplam fiyat farkı tutarının 17.411.280,47 TL olarak hesaplanmasının uygun olacağını, kesintiye uğrayan 963.858,68TL + KDV = 1.137.353,24 TL'lik tutarın davacı müteahhide geri ödenmesinin uygun olacağını, 33 nolu Kesin Hakedişte Kesilecekler Kısmında Görülen Malzeme mutabakat ve Ofis binası kesintisinin yerinde olduğunu, davacı müteahhidin iade talebinde olan bakiye (1.251.576,05TL -1.137.353,24TL=) 114.222,81 TL nin müteahhide geri ödenmesinin uygun olmayacağını belirttikleri raporun sonuç kısmında ise ; Davalı/İdare tarafından açılan İhalenin davacı/Yüklenici tarafından kazanılması davalı/İdare (İşsahibi) ile davacı/Yüklenici arasında, 12.10.2015 tarihli “Avrupa İçmesuyu Tünel İnşaatı (2) İşine ait Sözleşme” akdedildiğini, sözleşmenin 6.1 nolu maddesi hükmüne göre; bu sözleşme birim fiyat sözleşmesi olduğunu, 36.153.500,00 TL bedel üzerinden akdedildiğini , sözleşmenin 8.2 nolu maddesi hükmüne göre; ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında “Yapım İşleri Genel Şartnamesi” de bulunmadığını ve öncelik sıralamasında 1.sırada olduğu, taraflar arasındaki Sözleşmenin akdedilmesinden sonra, davalı/İdareden kaynaklanan sebeplerle (yapılacak işte meydana gelen değişiklikler sebebiyle), davacı/Yüklenicinin yapmayı üstlendiği işte 2 defa Proje Değişikliği yapıldığını, İşbu Proje Değişikliklerinden dolayı, işin bedelinde (davacının hakediş alacaklarında) artış yapılmış ve işin süresi uzatıldığını, Davacı/Yüklenici tarafından Sözleme ile üstlenilen işler yapıldığını, Proje Değişikliklerinden kaynaklanan davacı/Yüklenicinin hak kazanmış olduğu Fiyat Farkı (Bedel Artışı) tutarlarını da içeren hakedişler düzenlenmiş ve hakediş bedelleri davalı/İdare tarafından davacı/Yükleniciye ödendiğini, daha sonra davalı/İdare, Proje Değişikliklerinden kaynaklanan davacı/Yüklenicinin hak kazanmış olduğu Fiyat Farkı (Bedel Artışı) tutarlarını da içeren hakkedişlerin bir kısmında, davacı/Yüklenicinin hak kazandığı hakediş bedellerinin 1.251.576,05 TL'lik kısmının hatalı olarak hesaplandığı gerekçesiyle, davacı/Yüklenicinin 2 adet Teminat Mektubunu nakde çevirmek suretiyle davacı/Yüklenicinin Teminat Mektuplarından 1.251.546,05 TL tahsil ettiğini, Davacı/Yüklenici ise, davacı/Yüklenicinin hak kazandığı hakediş bedellerinin 1.251.576,05 TL'lik kısmının hatalı olarak hesaplanmadığını ve dolayısıyla da davalı/İdarenin davacı/Yüklenicinin 2 adet Teminat Mektubunu nakde çevirmek sureti) davacı/Yüklenicinin teminat Mektuplarından 1.251.546,05 TL'yi haksız olarak tahsil ettiği iddia ettiğini ve davacı/Yüklenicinin Teminat Mektuplarından haksız olarak tahsil edilen işbu 1.251.546,05 TL'lik tutarın (haksız kesinti tutarının), tahsil edildiği tarih itibaren işleyecek Avans Faizi ile birlikte iadesine karar verilmesini talep ettiğini, bu durumlar karşısında, dava konusu temel uyuşmazlığın, davalı/İdarenin davacı/Yükleniciye ait Teminat Mektuplarını nakde çevirmek suretiyle davacı/Yüklenicinin hakedişinden yapmış olduğu 1.251.576,05 TL tutarlı kesintiyi haklı olarak mı haksız olarak mi yaptığı, davacı/Yüklenicinin bu kesinti tutarının iadesini davalı/İdareden talebe hak kazanıp kazanamadığı, noktasında olduğu, raporlarının Teknik Kısmında, davacı/Yükleniciye ödenmiş olan hakediş tutarlarının ne kadarlık kısmının “hatalı olarak hesaplandığının” kabul edilebileceği hususu, taraflar arasındaki “Sözleşme Hükümleri” ve sözleşmenin eki niteliğindeki “Yapım İşleri Genel Şartnamesi Hükümleri” çerçevesinde değerlendirildiğini, bu değerlendirme neticesinde; sadece 114.222,81 TL'lik davacı hakkedişi tutarının hatalı hesaplandığının kabul edilebileceğini ve dolayısıyla da bu tutarın davalı/İdare tarafından davacı/Yüklenicinin Teminat Mektuplarından haklı olarak tahsil edilmiş olduğunun kabul edilebileceğini, geri kalan 1.137.353,24 TL'lik tutarın ise davacı/Yüklenicinin Teminat Mektuplarından haklı olarak tahsil edildiğinin (kesildiğinin) kabul edilemeyeceğini, dolayısıyla davacının Teminat Mektuplarından tahsil edilmiş (kesilmiş) olan 1.137.353,24 TL tutarın davacı/Yükleniciye iade edilmesi gerekeceği sonucuna varıldığı şeklinde görüş bildirmişlerdir.
Toplanan tüm deliler ve alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesinin ifası sırasında idarenin istemi üzerine projenin revize edildiği bu kapsamda davacı tarafından ilave iş yapıldığı, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere 8.hakedişte fiyat farkı hesaplarının güncellenmesinin gündeme geldiği, 8.hakedişe kadar süreç devam ettiğinden ihtilaf oluşmadığından davacı müteahhidin ihtirazı kayıtla imzalamasına gerek olmadığı, bilirkişiler tarafından yapılan inceleme ve hesaplama neticesinde 1....32 nolu hakedişlerde hesaplanan ve 33 nolu kesin hakedişte de kontrol teşkilatının imzalayıp , kesin hesap kısmında kesintiye uğrayan fiyat farkı hesaplarının kesintiye uğramadan önceki hesaplanan değer olan toplam fiyat farkı tutarının 17.411.280,47TL olarak hesaplanmasının uygun olacağı, kesintiye uğrayan 963.858,68TL + KDV = 1.137.353,24TL'lik tutarın davacı müteaahide geri ödenmesi geri ödenmesi gerektiği, 33 nolu kesin hakedişte kesilecekler kısmında görülen malzeme mutabakat ve ofis binası kesintisinin yerinde olduğu dolayısıyla bu kısma denk gelen 114.222,81TL'nin müteaahhide geri ödenmesinin uygun olmayacağı anlaşıldığından davacının davasının kısmen kabulü ile 1.137.353,24TL'nin dava tarihi olan 24/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davacıların davasının kısmen kabulü ile; 1.137.353,24 TL'nin dava tarihi olan 24/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
Davacıların fazla taleplerinin reddine,
2-Davacılar kendilerini vekille temsil ettirdiklerinden 171.229,45 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
3-Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden 30.000,00TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacılar tarafından yatırılan 21.373,79TL peşin karar ve ilam harcının davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
5-Davacılar tarafından yapılan 308,25TL ilk masraf, 50.000,00TL bilirkişi ücreti, 1.555,00TL tebligat ve tezkere gideri olmak üzere toplam 51.863,25TL yargılama giderinden kabul ve ret oranı dikkate alınarak 47.128,13TL'sinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
6-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde yazı işleri müdürlüğünce ilgilisine resen iadesine,
7-Zorunlu arabuluculuk kapsamında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00TL arabulucu ücretinin kabul ve red oranına göre 2.900,00TL'sinin davalıdan , kalan 300,00TL'sinin ise davacılardan alınarak hazineye irad kaydına,
8-Bu dava sebebiyle 77.692,59TL karar ve ilam harcı alınması gerektiğinden, peşin alınan 21.373,79TL'nin mahsubu ile kalan 56.318,80TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı.11/09/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır