T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/77 Esas
KARAR NO: 2024/134
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 27/01/2023
KARAR TARİHİ: 26/02/2024
Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı borçlu arasında ham madde alışına ilişkin ticaret gerçekleştiğini, müvekkil şirket ile davalı borçlu arasındaki ilişkinin aracı firma olan ... Şirketi yetkilisi ... aracılığı ile kurulduğunu, bu kişiyle ham madde siparişi üzerinde yazılı ve sözlü görüşmeler yapıldığını ve ticari uyuşmazlığa konu ham maddelerin tedarikinin davalı borçlu tarafından gerçekleştirileceğinin bilgisinin müvekkil şirkete yapıldığını, müvekkili şirketi ile davalı borçlu arasındaki ticaretin proforma fatura aracılığıyla kurulduğunu, taraflar arasında 18.04.2022 tarihli proforma fatura düzenlendiğini, Proforma faturanın imzalanmasına sebep olan ticari faaliyetteki anlaşma koşullarının; ham maddelerin bir ay sonra yüklenme (nakliye) işlemlerinin tamamlanacağı, devam eden bir sonraki ay da ise müvekkil şirkete tesliminin yapılacağı yönünde olduğunu, davalı borçlu, ham maddelerin yüklenme (nakliye) işlemlerinde ve müvekkil şirkete tesliminde geciktiğini, ham maddelerin davalı borçlunun ihtarnamelerinde de gecikmelerini ikrar ettiği üzere, 14.08.2022 tarihinde rıhtıma yanaşmış gemi ile geldiğini, tahliye işlemi ise 22.08.2022 tarihinde tamamlandığını, davaya konu ham maddelerin bütün firmalar tarafından kullanılan, sorunsuz bir şekilde temin edilen “standart ürün” olduğunu, ticari uyuşmazlığa konu ham maddelerin müvekkiline yaklaşık 3-4 aylık bir gecikmenin akabinde teslim edilmeye çalışıldığını, ham madde piyasasının durağan ilerlemediğini, günbegün fiyat konusunda değişkenlik gösterdiğini, ticari uyuşmazlığa konu ham maddeler, piyasa fiyatlarının altına düştükten sonra nakledildiğini, ithalat ve ihracat sektörünün, piyasanın değişkenliği ve ülkenin enflasyon değerlerini de önüne alındığında ticari uyuşmazlığa konu ham maddelerin zamanında teslim edilmemesi müvekkil şirketinin ciddi bir mağduriyete uğramasına sebep olduğunu, müvekkil şirket zamanında teslim edilmeyen ham maddelerin yerine çok daha yüksek fiyatlarla ham madde tedarik etmek zorunda kalındığını, açıklanan nedenler ve mahkemenizce resen dikkate alınacak sebeplerle fazlaya ilişkin dava ve takip açma hakkının saklı kalması kaydı ile, davalı borçlunun mal kaçırma ihtimali nedeniyle ihtiyati tedbir talebimizin kabulüyle davalının taşınır, taşınmaz mallarıyla kişilerdeki hak ve alacakları üzerine teminatsız veya mahkemenizin takdir edeceği teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davamızın kabulü ile haksız ve yersiz itiraz sebebi ile tarafımızca açılan ,,, 1. İcra Müdürlüğü'nün ,,Esas - sayılı icra takip dosyasına itiraz eden borçlunun itirazının iptaline ( asıl alacak ve faize itirazının iptaline) ve takibin devamına (takip tarihinden itibaren işlemiş adi kanuni faiz ile beraber), haksız ve kötüniyetli itiraz eden davalı borçlu aleyhine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı borçluya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA VE KARŞI TALEP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin Türkiye'deki alıcıların sipariş etmiş oldukları hammaddeleri yurt dışından tedarik ederek, Türkiye'deki alıcılara siparişi verilen hammaddeleri satan bir şirket olduğunu, belirli bir ürünü almak isteyen alıcıya müvekkilinin teklif sunmakta ve bu teklifin karşılığında bir avans ödemesi almakta daha sonra ise müvekkil şirketinin sipariş edilen bu ürünü kendisi satın alarak alıcıya tedarik etmekte ve teslimat öncesi alıcı bakiye bedeli ödeyerek müvekkil şirketinden sipariş etmiş olduğu ürünü Liman'dan teslim aldıklarını, davacı şirketin davalı müvekkili ile sözleşme görüşmelerine girerek ",,," ürününü, birim fiyatı 1.580,00 Amerikan Dolar'dan olmak üzere 50 Ton için teslim tarihi olmadan, toplamda 79.000,00 Amerikan Doları karşılığında satın aldığını, İşbu satış sözleşmesi gereği taraflar arasında 18.04.2022 tarihinde Proforma Fatura düzenlenip davacı şirket yetkilileri tarafından imzalandığını, taraflar arasında imzalanan proforma faturada satış bedeli ödenmeden teslimin yapılmayacağı kararlaştırılmış olup (İngilizce olarak yazılan "%10 ,,,, %90 ,,," bu anlama gelmektedir), satış bedeli tamamen ödenmeden müvekkil şirketi malı teslime zorlanamayacak ve ödenen bedelin iadesini de isteyemeyeceğini, davalı müvekkilinin ... 32. Noterliğinden ...tarihli ve ... keşide numaralı ihtarnameyi keşide ederek; alıcıya teslimi gerçekleştirmek üzere satış sözleşmesine konu ürünün yüklü olduğu ... isimli geminin ....'na geldiğini, alıcı tarafın bakiye bedeli ödeyerek malı teslim alması gerektiği aksi taktirde oluşacak antrepo, muhafaza ve diğer zararların kendilerine rücu edileceğini ihtar ederek davalı alıcıyı temerrüte düşürdüğünü, davalı müvekkili tarafından 04.08.2022 tarihinde keşide edilen ihtarnameye aykırı olarak bakiye bedeli ödemeyerek malı teslim almayan davacı şirkete ... 32. Noterliği' nden ... tarihli ve ... keşide numaralı yeni ihtarame keşide edilmiş ve temerrüte düşürülen borçlunun edimlerini yerine getirmemesi sebebiyle; satış sözleşmesi davacının kusuru sebebiyle feshedilerek davacı şirket tarafından ödenmiş avans bedelin davalı müvekkilin zararlarına mahsup edildiği, aşkın zararların ise kendilerine rücu edileceğinin ihtar edileceğini, davacı ve davalı tarafından satış sözleşmesinde herhangi bir teslim tarihi belirlenmediğini, işbu hususun basiretli olan tacirler tarafından bilinçli olarak yapıldığını, davacı şirkete malların bir ay sonra yüklenme devam eden ayda ise teslim yapılacağı ile ilgili iddiaların da gerçek dışı olduğunu, zira taraflar 50 ton malın Çin'den tedarik sürecinin uzunluğu ve zorluğu gibi süreçleri bildiklerinden ve sürekli olarak bu tarz alımlar yaptıklarından tarafların tasarrufu gereği teslim tarihinin belirtmemiş olduğunu, müvekkili şirketinin mallarını tedarik etmiş olduğu Çin'de Covid-19'un hala çok yaygın olması ve günümüzde dahi Dünya'nın geri kalan ülkeleri Covid kaynaklı kısıtlama ve sınırlamalarını kaldırırken Çin Hükümeti'nin hala tecrit uygulamalarını rahatlatmaması sebebiyle yaşanabilecek gecikmelere fırsat vermemek ve müşterilerine karşı temerrüde düşmemek için bilinçli olarak teslim tarihi belirtilmediğini, davacı tarafından imzalanan satış sözleşmesi niteliğindeki proforma faturada tam olarak bu sebeple teslim tarihi olmadan imzalandığını, davacı şirketin müvekkiline imzaladığı satış sözleşmesinden vaz geçmesinin nedeninin; malın piyasa fiyatının düşmüş olmasından kaynaklandığını, açıklanan nedenlerle müvekkil şirketinin doğmuş veya doğacak her türlü zarar ve ziyanlarını rücu hakkını saklı tutarak; Türkiye'deki Çin Başkonsolosluğu'na veya sayın mahkemenin uygun göreceği bir Çin makamına müzekkere yazılarak ilgili tarihlerde limanın kapalı olduğunun teyidine, huzurda açılan itirazın iptali davasının esastan reddine, kötü niyetli olarak açılan icra takibi sebebiyle %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödemesine karar verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Dava; " 21/04/2022 tarihli, ... Bankasına ait banka dekontu" açıklaması ile 7.900,00 USD ASIL ALACAK, 220 usd faiz olmak üzere 8.120,00 USD bedel üzerinden davacı tarafından ... 1 İcra dairesi ... esas sayılı dosyasından 16/08/2022 tarihinde başlattığı takibe davalının itirazı sonucu açılan dava olduğu, takibin konusunun ise proforma fatura ile davacı tarafından davalıya sipariş edilen ham madde için ödenen 7.900 USD'nin malın zamanında teslim edilmediği iddiası ile bu bedelin iadesi talebi olduğu, davalı taraf ise malın teslim tarihi konusunda taraflar arasında bir anlaşma olmadığının malın davacıya teslim edilmek üzere ... limanına gönderiliğinin, davacının bakiye bedeli ödeyip malı teslim almaktan imtina ettiği, keşide edilen iddianame sonrası davacının sözleşmeyi haksız olarak fesh ettiğini, davacının mali teslim almadığından peşinatın bu sebeple oluşan zarara mahsup edildiği savunmasında bulunduğu görüldü.
Mahkememizin 08/05/2023 tarihli duruşmasında dosyanın MALİ MÜŞAVİR ve TAŞIMA UZMANI'ndan oluşan heyete tevdi ile uyuşmazlık noktaları ile sözleşme konusu emtianın sözleşme tarihi ve teslimden imtina tarihindeki güncel piyasa değeri de dikkate alınarak, davalının iddia ettiği malın davacı tarafından teslim alınmamasından kaynaklı, davalı zararı var ise ne kadar olduğu hususunda, rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
Mahkememiz dosyasına 09/10/2023 tarihli bilirkişi raporu ibraz edilmiştir.
Raporda özetle; " Taraflar Arasındaki İlişki Yönünden İnceleme:
Davaya konu taraflar arasında dava dışı ...Ltd. Şirketi yetkilisi ...aracılığı ile temas kurularak ... ham madde ürününü alımı konusunda 18.04.2022 tarihli proforma fatura düzenlenmiş ve imzalanmıştır.
Taraflar arasında düzenlenen ve imzalanan proforma fatura belgesinde ham madde ürününün hangi tarihlerde teslim edileceği fatura üzerine yazılmamıştır. (Piyasada çok yaygın olarak kullanılan avans ödenmiş ön ödemeli satışlarda teslim tarihi olarak genel olarak kesin bir tarih belirlenmeyip teslim süreci biraz daha esnek belirlenmektedir (Mayıs ayı içinde, Haziran ayı sonu gibi). Çin limanlarından Türkiye limanlarına seyahat süresi genel şartlarda ve ortalama sürelerde 20 gün civarındadır. Gemi yükleme, boşaltma zamanlarının eklenmesiyle bu süre toplam olarak 40-45 gün olarak kabul edilebilir.
18.04.2022 tarihinde düzenlenen ve davacı alıcı tarafından imzalanan proforma fatura belgesinde ham madde ürününün teslim tarihi yer almamasına rağmen davacı taraf ham madde ürününün Mayıs ayında gemiye yükleneceği ve Mayıs ayı içinde de kendilerine teslim edileceği yönünde anlaştıklarını buna rağmen ham madde ürününün neredeyse Eylül ayında teslim edilmek istendiğini iddia etmektedir.
Davalı taraf; ham madde ürününün teslim tarihini planlı bir şekilde ve bilerek proforma fatura belgesine yazmadıklarını bildirmiştir (Dünya'nın geri kalan ülkeleri Covid kaynaklı kısıtlama ve sınırlamalarını kaldırırken Çin Hükümeti'nin hala tecrit uygulamalarını rahatlatmaması sebebiyle yaşanabilecek gecikmelere firsat vermemek ve müşterilerine karşı temerrüte düşmemek için bilinçli olarak teslim tarihi belirtmemiştir).
Davalı taraf, ham madde ürününün geç teslim edilmesini Çin'de uygulanan Covid kısıtlamalarını sebep göstermekle birlikte aynı zaman da Çin' de bu miktarda ham madde ürününün tedarik etmenin zorluğundan da bahsetmiştir. (taraflar 50 ton malın Çin'den tedarik sürecinin uzunluğu ve zorluğu gibi süreçleri bildiklerinden ve sürekli olarak bu tarz alımlar yaptıklarından tarafların tasarrufu gereği teslim tarihi belirtmemişlerdir).
Satıcı/davalı firma tarafından ham madde ürünleri alıcısına teslimi için bir teslim tarihi belirlemediklerini beyan etmesine rağmen ham madde ürünlerinin geç teslim edilme sebebi olarak Çin'de yaşanan Covid önlemlerini sebep olarak sunmaları ve Çin'de yaşanan Covid önlemlerini ispatlama ve belgelendirme çabalarının bir çelişki olduğu kanaatine varılmıştır.
Davacı taraf; ham madde ürününün geç teslim edilme sebebinin Covid ile ilgili olmayıp ham madde ürünleri aynı gemiyle gelerek diğer firmalardan peşinat kısmının tahsil edilmemesi sebebiyle geç geldiğini iddia etmektedir. Bunu iddialarına ispat olarak bir takım yazışmalar sunmaktadırlar. Dava dosyasına sunulan mail yazışmalarının delil olarak kabul edilip edilmeyeceği Sayın Mahkemenin taktirinde olmak üzere;
Dava dosyasına sunulan (davalı şirketin kurumsal mail adresinden yazılıp yazılmadığı tespit edilemeyen) ...ve ... adresleri ile taraflar arasındaki anlaşmaya aracılık ettiği iddia edilen (...) ... adresleri arasında 22 ile 25 Mayıs 2020 tarihleri arasında yapılan ve yeminli tercüman tarafından Türkçe 'ye çevrilmemiş mail yazışmalarında peşinatların toplanamadığı, bu nedenle yüklemelerin yapılamadığı yönünde yazışmalar yer almaktadır. ... mail adresinden yazılan maillerde ham madde ürünlerinin 10 Mayısta limanda hazır olunması tersi durumda çok sıkıntı olacağı yönünde yazışmalar tesnit edilmektedir
Davacı taraf; sipariş edilen ham madde ürününün zamanında gelmemesi nedeniyle çok daha pahalıya ham madde ürünü tedarik ettiklerini beyan etmektedir.
Davalı taraf, Ukrayna savaşı nedeniyle ham madde ürünlerinin fiyatının kendilerinin anlaştıkları fiyatın altına düşmüş olması nedeniyle davacı tarafından kabul edilmediği beyan edilmektedir. Dava dosyasında görevlendirilen bilirkişi heyeti arasında uzmanlık alanı kimya veya tekstil mühendisi olmaması sebebiyle ham madde ürününün fiyatının taraflar arasında anlaşmanın yapıldığı 18.04.2022 tarihi ile ham madde ürününün gemiden boşaltıldığı 22.08.2022 tarihleri arasında değişip değişmediğinin tespiti yapılamamış olup taktiri Sayın Mahkemeye aittir.
Davacı Tarafın Ham Madde Ürününü Kabul Etmemesi Sonucu Davalı Tarafın Katlandığı Zarar Yönünden İnceleme:
Davalı taraf; 04.08.2020 tarihinde davacı tarafa ihtarname göndererek ham madde ürünlerini taşıyan geminin 1.08.2022 tarihinde ...” na yanaştığı, ödemeleri gereken 71.142,00 USD” yi 05.08.2022 tarihine kadar ödemelerini ve 10-11.08.2022 tarihinde de ham madde ürünlerini teslim almaları konusunda bilgilendirmişlerdir. Bu bildirime rağmen davacı taraf ham madde ürünlerini teslim almamıştır.
Davalı tarafın Çin” den getirdiği ham madde ürünleri davacı tarafın belirtilen tarihte ve gemiden teslim almaması durumunda davalı tarafın uğrayabileceği zararlar şu şekilde tespit edilebilir.
Davaya konu ham madde ürünleri ... olarak satın alınmıştır. Bu nedenle; ham madde ürünlerinin ... kadar olan tüm masrafları satıcı tarafından ödenmiştir.
Yükün gemiden doğrudan alıcı tırlarına yüklenmeye hazır demektir.
(CIF teslim: Satıcının malları deniz yolculuğuna ilişkin sigortalamakla yükümlü bulunduğunu ifade eder. Satıcı bunlara ek olarak malların varış limanına ulaşmasına kadar olan taşıma, navlun, paketleme, gümrük masrafları, liman masrafları vb. masrafları üstlenir. Malların ihraç işlemleri satıcı tarafından gerçekleştirilir.)
Davaya konu ham madde ürünlerinin davacı alıcısı tarafından teslim alınmamasından dolayı satıcı/alıcı tarafın bir kazancı olup olmadığının tespiti:
Dava dosyasında görevlendirilen bilirkişi heyeti arasında uzmanlık alanı kimya veya tekstil mühendisi olmaması sebebiyle ham maddenin fiyatının taraflar arasında anlaşmanın yapıldığı 18.04.2022 tarihi ile ham madde ürününün gemiden boşaltıldığı 22.08.2022 tarihleri arasında değişip değişmediğinin tespiti yapılamamış olup taktiri Sayın Mahkemeye aittir.
Davaya konu ham madde ürünleri için düzenlenen konşimento incelendiğinde;
Gönderici: ...
Alıcı: ...
Teslim Adresi ... Şti. olarak görülmektedir.
Davaya konu ham madde ürünleri için düzenlenen konşimento davalı/alıcı ... Ltd. Şti. yer almamaktadır. Bu nedenle; davacı tarafın gemiden teslim almadığı yükün kim tarafından ne zaman alındığı, nereye sevk edildiği, hangi depoda ve ne kadar süre beklediği veya satılıp satılmadığı bilgileri tespit edilememiştir. Davacı tarafından teslim alınmayan ham madde ürünleriyle ilgili aşağıdaki bilgilerin ve bu bilgileri kanıtlayan belgelerin dava dosyasına sunulması durumunda davalı tarafın ham madde tarafından alınmadığı için katlandığı zararları tespit etmek mümkün olacaktır.
1-Ham madde ürünlerinin gemiden kimin adına teslim alındığı (Gümrük Beyannamesi)
2-Ham madde ürünlerinin gemiden kendilerine tanınan süre içinde alınıp alınmadığı (Zamanında teslim alınmaması durumunda demuraj bedeli ödenmesi gerekir)
3-Ham madde ürünlerinin gemiden teslim alındıktan sonra hangi lokasyonda depolandığı (İç nakliye için ödenen muhtemelen iki adet tır nakliye faturası)
4-Ham madde ürünlerinin gemiden teslim alındıktan sonra depoda ne kadar süre stokta kaldığı (depo faturası)
Davaya konu ham madde ürünleri için yukarıda belirlenen masrafların belgeleriyle beraber dava dosyasına sunulması durumunda Davaya konu ham madde ürünleri için taşıma ve depolama masrafları hesaplanabilecektir.
Proforma fatura ve davacının ödemesinin tespiti :
Dava dosyasına davalı vekili tarafından davacı ...Tic. Ltd. Şti.'ne kesilen 18.04.2022 tarihli toplam 79.000,00 USD bedelli proforma faturanın ibraz edildiği, proforma faturada Ödemenin %10 peşin, %90 kapıda ödeme olarak belirlendiği, ödeme yapılacak davalı firmaya banka iban numaraları faturanın altında - belirtildiği, davalı tarafından dosyaya sunulan davacıya keşide edilmiş ... 32. Noterliği ... Tarih/... yev.nolu ihtarnamede proforma fatura gereği davacı tarafından sipariş edilen malların temin edildiği, yük gemisinin 01.08.2022 tarihinde ... Limanına yanaştığı 10-11 ağustos tarihinde yüklerin boşaltılmaya başlanacağı, imzalanmış proforma fatura gereği 71.142,00 USD bedelin mal tesliminden önce ödenmesini, en geç 05.08.2022 tarihine kadar ödenmediği, satılan ürünlerin teslim alınmadığı takdirde malların Antrepo'da bekletilmesi sebebiyle oluşacak (antrepo masrafları, depolama, kira vs.) hertürlü ilave maliyetin rücu edileceği, yasal yollara başvurulacağının ihtar ettiğinin görülmüştür.
Dosyaya sunulan PROFORMA FATURA detayı aşağıda gösterilmiştir.
Tarih Miktar Malın Tanımı Birim Fiyatı Toplam Bedel
18.04.2022 50 Y-26 1.580,00 -Usd 79.000,00 -Usd
Ödemenin Tespiti :
Davacı vekili tarafından davacı firmanın davalı ...Şti.'ne bankadan yaptığı 21.04.2022 tarihli 7.900,00 Usd. peşinat ödemesi dekontunu dosyaya sunulduğu, söz konusu bu ödemeyi davalı firma ile ticari ilişkisini takip etmek için açtığı Satıcılar
Hesabı altında -320.02.030. kodlu hesaba (7.900,00 Usd x kur :14,6424 TL =) 115.674,96 TL borç kaydettiği görülmüştür.
Davacı firmanın dosyaya sunduğu yevmiye defter kaydına göre davalı firmaya peşinat ödemesini aşağıdaki gibi defterlerine işlendiği belirlenmiştir.
Dosyada mevcut beyan, bilgi ve belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda;
Davaya konu ham madde ürünlerinin satışı için taraflarda detaylı bir satış sözleşmesinin bulunmadığı,
Davaya konu ham madde ürünlerinin satışı için davalı tarafın 18.04.2022 tarihinde düzenlediği ve davacı tarafın imzaladığı bir adet 79.000,00 USD -lik proforma fatura bulunduğu,
Davaya konu ham madde ürünleri için 18.04.2022 tarihinde düzenlenen proforma faturada ürünlerin teslim tarihinin yazılmamış olduğu,
Proforma faturada Ödemenin %10 peşin, %90 kapıda ödeme olarak belirlendiği, ödeme yapılacak davalı firmaya banka iban numaraları faturanın altında belirtildi davalı tarafından dosyaya sunulan davacıya keşide edilmiş ... 32. Noterli ... Tarih/... yev.nolu ihtarnamede proforma fatura gereği davacı tarafından sipariş edilen malların temin edildiği, yük gemisinin 01.08.2022 tarihinde ... Limanına yanaştığı 10-11 ağustos tarihinde yüklerin boşaltılmaya başlanacağı, imzalanmış proforma fatura gereği 71.142,00 USD bedelin mal tesliminden önce ödenmesini, en geç 05.08.2022 tarihine kadar ödenmediği, satılan ürünlerin teslim alınmadığı takdirde malların Antrepo'da bekletilmesi sebebiyle oluşacak (antrepo masrafları, depolama, kira vs.) hertürlü ilave maliyetin rücu edileceği, , yasal yollara başvurulacağını ihtar ettiği, davacı vekil tarafından davacı firmanın davalı ... Şti.'ne bankadan yaptığı 21.04.2022 tarihli 7.900,00 Usd. peşinat ödemesi dekontunu dosyaya sunulduğu, söz konusu bu ödemeyi davalı firma ile ticari ilişkisini takip etmek için açtığı Satıcılar Hesabı altında -320.02.030. kodlu hesaba (7.900,00 Usd x kur :14,6424 TL= ) 115.674,96 -TL . borç kaydettiğinin görüldüğü,
Alıcı/davacı firma tarafından davaya konu ham madde ürünlerinin Haziran ayı içinde teslim edileceği yönünde mutabık kaldıklarını beyan etmelerine rağmen satıcı/davalı tarafından ürünlerin teslim tarihinin bilerek ve isteyerek proforma faturada yazılmadığını beyan ettiği,
Alıcı/davacı firma davaya konu ham madde ürünlerinin Haziran ayı içinde teslim edilemeyip neredeyse Eylül (22.08.2022 tarihinde gemiden boşaltma işlemi tamamlanmıştır) ayında teslim istenilmesi nedeniyle bunun varılan anlaşmaya uygun olmadığı için geç teslim olarak nitelendirip davaya konu ham madde ürünleri teslim almadığı,
Satıcı/davalı firmanın davaya konu ham madde ürünleri için alıcı/davacıya kesin bir teslim tarihi belirtilmediği bu nedenle 22.08.2022 tarihinde alıcı/davacı firmaya teslim etmesinin normal olduğunu kabul ettiği,
Satıcı/davalı firma tarafından ham madde ürünleri alıcısına teslimi için bir teslim tarihi belirlemediklerini beyan etmesine rağmen ham madde ürünlerinin geç teslim edilme sebebi olarak Çin'de yaşanan Covid önlemlerini sebep olarak sunmaları ve Çin'de yaşanan Covid önlemlerini ispatlama ve belgelendirme çabalarının bir çelişki olduğu kanaatine varıldığı, taktirin Sayın Mahkemeye ait olduğu,
Dava dosyasına sunulan mail yazışmalarının delil olarak kabul edilip edilmeyeceği Sayın mahkemenin taktirinde olmak üzere;
Dava dosyasında bulunan; ... ve... adresleri ile taraflar arasındaki anlaşmaya aracılık ettiği iddia edilen (...) ... adresleri arasında 22 ile 25 Mayıs 2020 tarihleri arasında yapılan ve yeminli tercüman tarafından Türkçe 'ye çevrilmemiş mail yazışmalarında peşinatların toplanamadığı için davaya konu ham madde ürünlerinin Mayıs ayında gemiye yüklenemediği kanaati oluşturduğu,
Alıcı/davacı firmanın davaya konu ham madde ürünlerini teslim almaması nedeniyle satıcı/davalı firmanın iki tür zarar edebileceği kanaatine varıldığı,
a- Davaya konu ham madde ürünlerinin sipariş tarihi (18.04.2022) ile geminin yükü boşalttığı (22.08.2022) tarihleri arasındaki ham madde ürünlerinin fiyatının değişip değişmediği, (Dava dosyasında görevlendirilen bilirkişi heyeti arasında uzmanlık alanı kimya veya tekstil mühendisi olmaması sebebiyle ham madde ürününün fiyatının taraflar arasında anlaşmanın yapıldığı 18.04.2022 tarihi ile ham madde ürününün gemiden boşaltıldığı 22.08.2022 tarihleri arasında değişip değişmediğinin tespiti yapılamamış olup taktiri Sayın Mahkemeye aittir.
b- Taşıma ve depolama giderlerinin hesaplanması. Bu hesaplamanın yapılabilmesi için aşağıdaki verilen dava dosyasına sunulması gerektiği,
1 Ham madde ürünlerinin gemiden kimin adına teslim alındığı (Gümrük Beyannamesi)
2 Ham madde ürünlerinin gemiden kendilerine tanınan süre içimde alınıp alınmadığı (Zamanında teslim alınmaması durumunda demuraj bedeli ödenmesi gerekir)
3 Ham madde ürünlerinin gemiden teslim alındıktan sonra hangi lokasyonda depolandığı (İç nakliye için ödenen muhtemelen iki adet tır nakliye faturası)
4 Ham madde ürünlerinin gemiden teslim alındıktan sonra depoda ne kadar süre stokta kaldığı (depo faturası)
Sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Mahkememizin 16/10/2023 tarihli duruşmasında dosyanın bilirkişi heyetine tevdii ile var ise tarafların kök rapora kavi itirazları irdelenerek ek rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
Mahkememiz dosyasına 12/01/2024 tarihli ek bilirkişi raporu ibraz edilmiştir.
Ek raporda özetle; " Davalı Vekilinin Bilirkişi Raporuna Karşı Beyanı:
Davacı vekilinin 30.10.2023 tarihli “09.70.2023 tarihli bilirkişi raporuna karşı beyanlarımız, itirazlarımızın sunulması ve itirazlarımızın sunulması hakkındadır” başlıklı dilekçesinde;
ZARAR HESAPLAMASI:
Bilirkişi raporunun sonuç ve kanaat kısmının 12 numaralı açıklamasında müvekkil şirketin isteyebileceği zararlar belirtilmiştir. Bilirkişi raporu ışığında müvekkil şirketin zararlarını aşağıdaki şekilde paylaşıyoruz:
a- Satışa Konu ... Üründeki Fiyat Düşüşü Nedeniyle Uğranılan Zarar:
Davaya konu heyetimizce hazırlanan kök raporda bilirkişi heyet grubumuzda ürün bilirkişisi olmadığını beyan etmiştik. Aşağıda ürünlerle ilgili hesaplamalar davalı tarafından dosyaya sunulan ... İthalat Fiyat Endeksi - ... - Ref: ... Fiyat Listesi verilerine göre hazırlanmıştır. Taktiri sayın mahkemeye aittir.
Satışa konu ... üründeki fiyat düşüşü ... Fiyat Endeksi - ... - Ref: ... Fiyat Listesi ile sabit olduğunu dilekçemizin başında da belirtmiştik. (Ek-1).
İşbu verilere göre 18 Nisan 2022 tarihinde ortalaması 1.826 mton/Usd olan ürünün fiyatı, 22 Ağustos 2022 tarihinde 1.128 mton/USD seviyelerine düşmüştür. Sayın mahkeme huzurundaki dava konusu mal miktarı 50 mton'dur.
Davacı şirketin müvekkil şirketle anlaştığı birim fiyat 1.580 USD/mton olduğu için sayın mahkeme zararımızı anlaşılan birim fiyatın teslimden imtina tarihindeki değerine değerlendirmek isterse ise müvekkil şirketin uğramış olduğu zarar aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:
b- Emtianın Depoya Sevk Edilmesi, Depolama, Sigorta Nedeniyle Uğranılan Zarar:
Davalı taraf 1.000 ton emtia için yaptığı masrafların toplamlarını dava dosyasına sunup bu masrafların ortalamasını alarak davacı tarafın teslim almadığı 50 tonluk emtia için yaptığı masrafları dava dosyasına sunmuştur.
Bu nedenle; 1.000 ton üzerinden gidilerek ortalama masraflarla 50 ton emtia için yapılacak masraflar tamamen ortalama ve genel kabul ile oluşacak rakamlar olup taktiri Sayın mahkemeye aittir.
1.000 Ton Emtia İçin Depoya Transfer Bedeli + Depolama + Sigorta Bedeli: 111.977,02 USD
50 Ton Emtia İçin Harcanan Bedel: 111.977,02 / 1.000 * 50 : 5.598, 85 USD
c- Emtianın Gözetim Hizmeti ve Raporlama Nedeniyle Uğranılan Zarar:
Davalı taraf 1.000 ton emtia için yaptığı Gözetim Hizmeti ve Raporlama masrafların toplamlarını dava dosyasına sunup bu masrafların ortalamasını alarak davacı tarafın teslim almadığı 50 tonluk emtia için yaptığı masrafları dava dosyasına sunmuştur. Bu nedenle; 1.000 ton üzerinden gidilerek ortalama masraflarla 50 ton emtia için yapılacak masraflar tamamen ortalama ve genel kabul ile oluşacak rakamlar olup taktiri Sayın mahkemeye aittir.
1.000 Ton Emtia İçin Gözetim ve Raporlama Bedeli: 4.000 Usd + 500 Usd : 4.500 Usd
50 Ton Emtia İçin Gözetim ve Raporlama Bedeli : 4.500 / 1.000 * 50 : 225,00 USD
d- Elleçleme Hizmet Bedeli Nedeniyle Uğranılan Zarar:
Davalı taraf elleçleme hizmet bedeli olarak aynı gemide siparişi bulunan ve emtiasını teslim alan ... Ltd. Şti. için yaptığı masraf faturasını dava dosyasına sunup bu fatura üzerinden yapılacak masraf için kıyas oluşturmuştur. Taktiri Sayın mahkemeye aittir.
50 Ton Emtia İçin Elleçleme Hizmet Bedeli: 750,00 USD
Yukarıda detayları ve hesaplama şekilleri aktarılan davalı tarafın davacı tarafın sipariş ettiği ve teslim almadığı 50 Ton ... ürünü nedeniyle toplam zararı:
Toplam Zarar: 22.600,00 + 5.598, 85 + 225,00 + 750,00 = 29.173,85 USD
Kök rapordaki teknik tespit ve değerlendirmelere ilaveten;
1- Davacı taraf; davalı tarafla ham madde alışına ilişkin düzenlenen proforma faturaya istinaden davalı tarafa 21.04.2022 tarihinde ... Bankası aracılığıyla 7.900,00 USD tutarında ön ödeme yaptığını, davalı tarafın ham maddeyi zamanında teslim edemedikleri için ön siparişini teslim almaktan vaz geçtiğini, bu nedenle davalı tarafa 21.04.2022 tarihinde ... Bankası aracılığıyla 7.900,00 USD tutarında ön ödemeyi talep ettiğini,
Faiz işletilmesinin takdiri, faizin başlangıcı, türü nisbeti gibi hukuki değerlendirmeler ve takdir tümüyle Sayın Mahkemenizin emrinde olmak üzere;
7.900 USD ödemenin ödeme tarihinde TCMB - Usd satış kuru ile Türk Lirası Değerinin 116.026,51 TL olduğu, Ödeme tarihinden Takip Tarihine kadar 3.232,85 TL yasal faiz işleyeceğinin hesaplanacağı,
2- Davalı taraf; davacı tarafa ön siparişin teslim tarihi konusunda herhangi bir tarih bildirmediğini, bu nedenle siparişin geç teslim edilmesini kabul etmediğini, davacı tarafın emtiayı teslim tarihinde emtianın piyasadaki satış fiyatının düşmesi nedeniyle kabul etmediğini,
3- Davalı taraf; dava dosyasına sunduğu emtia fiyat çizelgesi, diğer ortalama ve kıyas faturaları ile davacı tarafın teslim almadığı ön sipariş emtiası nedeniyle uğradığı zararı ispatlamak için dava dosyasına sunduğu belgelerle yapılan hesaplamalarda davalı tarafın 50 ton emtia için toplam masraf tutarının 29.173,85 USD olduğu, davalı tarafın dava dosyasına sunduğu emtia fiyat çizelgesi, genel masraflardan yola çıkarak hesaplanan 50 ton emtiaya ait masraflar ve başka bir müşteri için yaptığı masrafları kıyas göstererek dava dosyasına sunduğu masraflar Sayın Mahkemenin taktirinde olduğu,
Dosyadaki bilgi, belgeler ve bilirkişi raporları incelendiğinde, davaya konu ham madde ürünlerinin satışı için taraflarda detaylı bir satış sözleşmesinin bulunmadığı, davaya konu ham madde ürünleri satışı için davalı tarafın 18.04.2022 tarihinde düzenlediği ve davacı tarafın imzaladığı bir adet 79.000,00 USD -lik proforma fatura bulunduğu, davaya konu ham madde ürünlerin teslim tarihinin yazılmamış olduğu, alıcı/davacı firma tarafından davaya konu ham madde ürünlerinin Haziran ayı içinde teslim edileceği yönünde mutabık kaldıklarını beyan etmelerine rağmen satıcı/davalı tarafından ürünlerin teslim tarihinin bilerek ve isteyerek proforma faturada yazılmadığını beyan ettiği, alıcı/davacı firma davaya konu ham madde ürünlerinin Haziran ayı içinde teslim edilemeyip, neredeyse Eylül (22.08.2022 tarihinde gemiden boşaltma işlemi tamamlanmıştır) ayında teslim istenilmesi nedeniyle bunun varılan anlaşmaya uygun olmadığı için geç teslim olarak nitelendirip davaya konu ham madde ürünleri teslim almadığı, satıcı/davalı firmanın davaya konu ham madde ürünleri için alıcı/davacıya kesin bir teslim tarihi belirtilmediği bu nedenle 22.08.2022 tarihinde alıcı/davacı firmaya teslim etmesinin normal olduğunu kabul ettiği, Satışa konu ... üründeki fiyat düşüşü ... Endeksi - ... - Ref: ... Fiyat Listesi ile sabit olduğunu işbu verilere göre 18 Nisan 2022 tarihinde ortalaması 1.826 mton/Usd olan ürünün fiyatı, 22 Ağustos 2022 tarihinde 1.128 mton/USD seviyelerine düştüğü tespit edilmekle, bilirkişi raporunun denetime uygun, hüküm kurmaya elverişli olduğu, ayrıca davalı tarafından davalıya ... 32. Noterliğinin ...tarih ve ... sayılı ihtarname keşide edildiği; ihtarnamede; ürünleri taşıyan geminin ... Limanı'na yanaştığı 10/11.08.2022 tarihlerinde yüklerin boşlatılmasına başlanacağı proforma fatura gereği ürünlerin bakiye bedeli olan 71.142,00 USD ödenerek ürünlerin teslim alınmasının talep edildiği, davacının ise bu ihtarnamenin düzenlenmesinden 5 gün sonra ... 11. Noterliği ... tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ili sözleşmeyi fesh etmesinin haklı olmadığı, davacının haksız feshi nedeniyle davacı tarafından davalıya ödenmiş bulunan sipariş peşinatı olan 7.900,00 USD yi aşacak şekilde 29.173,85 USD depolama, elleçleme, raporlama vb zararının oluştuğu davacının sözleşmeye aykırı hareketi sorucu oluşan davalı zararının, davacının ödemiş olduğu sipariş peşinatının aştığı gözetilerek, davanın reddine, uyuşmazlık konusu sözleşme konusu taraf eylemlerinin yorum farkından kaynaklandığı bu nedenle davacının kötü niyetinin sabit olmadığı gözetilerek, davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
1-Davanın reddine,
2-Davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Alınması gerekli 427,60 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.755,76 TL den mahsubu ile artan 1.328,16 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davalı taraflar vekille temsil olunmakla red üzerinden hesaplanan karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 23.295,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara ödenmesine,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından geriye kalan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine, davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına.
6-Tarafların dava şartı olan arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, arabuluculuk son tutanağı aslından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanun'un 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00 TL nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına.
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/02/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır