T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/151 Esas
KARAR NO: 2024/568
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARŞI DAVA : Sözleşmeye dayalı maddi tazminat ve manevi tazminat
DAVA TARİHİ: 01/03/2023
KARŞI DAVA TARİHİ : 27/03/2024
KARAR TARİHİ: 12/09/2024
ASIL DAVA : Davacı vekilinin ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... esas sayılı dosyasına ibraz etmiş olduğu dava dilekçesinde özetle, davacı şirketin, Sakarya İlinde, makine imalatı, revizyonu işi ile iştigal ettiğini, davalı şirketin ise, ... İlindeki fabrikasında “küçük araç lastikleri” üretimi yaptığını, taraflar arasında, “Çapraz kesim makinesi revizyonu” ve “extruder sonrası yapılan imalat ve montaj” işlerinin ikmali/imali için sözleşme yapıldığını, yapılacak işler ve ödeme hususlarında mutabık kalındığını, davalı şirketin, mühendis ve Ar-Ge ekibinin, sürekli olarak projede değişiklik taleplerine rağmen, davacı şirketin imalatı tamamladığını ve işi davalı şirkete teslim ettiğini, deneme üretimlerinin yapıldığını ve olumlu sonuçlar alındığını, bu şekilde sistemin üretime entegre edildiğini, davacı şirketin, işin bitimi mukabili fatura keşide etmek istediğini ancak davalı tarafından teşvik kapsamında proje olduğu gerekçesi ile bekletildiğini akabinde yapılan ve teslim edilen işlerin faturalarının keşide edildiğini ve davalıya tebliğ edildiğini, davalı tarafın, TTK‘ya göre, faturalara (içerik ve miktarına) yönelik bir itirazı olmadığını, davacı şirketin, hak ettiği ödemeleri talep ettiğini, ancak davalı tarafından ödeme yapılamadığı gibi bir süre muhatap dahi bulamadığını, bunun üzerine, faturalara dayanan .... İcra Müdürlüğü 2022/... esas numarası ile takip başlatıldığını, davalı taraf takibe itiraz ettiğini, ve İİK‘nu gereğince takibin durdurulduğunu beyanla .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... esas numaralı dosyasına davalı-borçlu tarafından yapılan itirazların iptali ve takibin devamına karar verilmesini, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP : davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Karşı davada yetki" başlığını taşıyan 13. maddesinin, "Kesin yetkinin söz konusu olmadığı hâllerde, asıl davaya bakan mahkeme, karşı davaya bakmaya da yetkilidir" şeklinde olduğunu, Yine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yetki sözleşmesi" başlığını taşıyan 17. maddesinin "Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır" şeklinde olduğunu, taraflar arasındaki 29/09/2021 tarihli "Tam Otomatik Lastik İmal Makinası Montaj ve Devreye Alma Sözleşmesi"nin "13-YETKİLİ MAHKEME" başlıklı hükmüne göre sözleşmeden doğan ihtilaflarda İstanbul Merkez mahkemeleri ve icra dairelerini yetkili olacağının belirlendiğini, davada taraf şirketlerin tacir sıfatına sahip olup aralarındaki uyuşmazlıklarda İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin yaptıkları yetki anlaşmasının geçerli olduğunu, mahkemenin asıl davaya bakmak yönünden yetkisiz olduğunu, yetkisizlik sebebiyle asıl davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, yetkisizlik sebebiyle dosyanın İstanbul Mahkemelerine gönderilme karar verilirse açmış oldukları karşı davanın da asıl davayla birlikte yetkili İstanbul Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Beş yıllık zamanaşımı" başlığını taşıyan 147. maddesinin 1. fıkrasının 6. bendi uyarınca eser sözleşmesinden doğan alacaklar için beş yıllık zamanaşımı uygulanacağını, davacı şirketin huzurdaki davada ileri sürdüğü iddialarını kabul anlamına gelmemekle beraber dava konusu edilen alacağın davacı ile davalı şirket aralarında yapmış olduğu eser sözleşmelerinden doğduğunu bu alacaklar için beş yıllık zamanaşımı uygulanacağını, sözleşmelerden doğan borçlarını ifa etmeyen davacı şirketin huzurdaki davayla davalıdan borçlarını ifa etmesini istemesinin mümkün olmadığını, davalı şirketin ...'de bulunan lastik fabrikasındaki üretim faaliyetleri bakımından bir takım işlerin yapılması ve makine üretimleri için davacı/karşı davalı ... Ltd. Şti. ile anlaştığını, bu kapsamda taraflar arasında imza edilen 3 adet anlaşmanın mevcu olduğunu, davacı tarafın her ne kadar dava dilekçesinde "Çapraz Kesim Makinesi Revizyonu" ve "Extruder Sonrası Yapılan İmalat ve Montaj" işleri için yapılan sözleşmelerden doğan borçları ifa ettiklerini, imal edilmesi gereken makineleri davalı şirkete teslim ettiklerini ancak buna rağmen kendilerine ödeme yapılmadığını iddia etmişse de bu iddiaların gerçeği yansıtmadığını, üç sözleşme açısından da davacının yapılması gereken işleri gereği gibi yapmadığını ve imal etmesi gereken makineleri gereği gibi imal edip teslim etmediğini, davacı şirketin sipariş edilen makineleri, bu makinelerin gereği gibi çalışması için gerekli parçalar olmadan, tamamıyla eksik bir şekilde teslim ettiğini, bu bakımdan davacı tarafça teslim edildiği iddia edilen makinelerin hepsinin kullanılamaz durumda olduğunu, bu makinelerin hiçbirinin davaı şirketteki üretim faaliyetlerinde kullanılamadığını, ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2022/... Değişik İş sayılı delil tespit dosyasında hazırlanıp dosyaya sunulan bilirkişi raporunda davacı/karşı davalı şirketin her üç sözleşmeden doğan borçlarını gereği gibi yerine getirmediğinin tespit edildiğini, üretilmesi kararlaştırılan makinelerin bazısının eksik, bazısının ise hiç üretilmediğini, diğer taraftan belirtmek gerekir ki sipariş edilen makinelerin davalı şirkette üretim bandındaki diğer makinelerle bağlantılı olarak çalışan makineler olduğunu, davacı/karşı davalı şirketin söz konusu makineleri gereği gibi teslim etmemesi ve bu makinelerin çalışmaması sebebiyle fabrikadaki diğer çalışır durumdaki makinelerin de kullanılamaz hale geldiğini ve fabrikadaki bütün üretim faaliyetlerinin bu süreçte tamamıyla durduğunu, bu bakımdan davacının, davalıya karşı yüklendiği borçları yerine getirmeden ondan alacak talebinde bulunmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, nitekim davalının sipariş ettiği makinelerin bazısının eksik bazısının ise hiç üretilmediği ve kendisine teslim edilmediği halde sözleşme ile kendi yüklendiği borçları yerine getirdiğini ve yapılması gereken bütün ödemeleri fazlasıyla yaptığını, davalı şirketin uğradığı maddi ve manevi zararın göz önünde bulundurulması ve gerekirse asıl davadaki alacak talepleri bakımından mahsup edilmesi gerektiğini beyanla asıl davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
KARŞI DAVADA DAVA DİLEKÇESİ ;
Karşı davacı karşı dava dilekçesinde özetle; davalı ile davacının ...'de bulunan lastik fabrikasındaki üretim faaliyetleri bakımından bir takım işlerin yapılması ve makine üretimleri için anlaştığını, bu bakımdan taraflar arasında bu bakımdan 29/09/2021 tarihli "Tam Otomatik Lastik İmal Makinası Montaj ve Devreye Alma Sözleşmesi" 03/01/2022 tarihli "Extruder Sonrası Yapılacak İmalat Montaj ve Devreye Alma Sözleşmesi" 21/01/2022 tarihli "Çapraz Kesim Makinesi Revizyonu" isim ve tarihli 3 adet anlaşma imzalandığını, davalı şirketin imzalanan bu üç anlaşmadan kendi üzerine düşen borç ve yükümlülükleri yerine getirdiğini ve ödemesi gereken tutarları ödediğini, buna karşılık davacı şirketin her üç sözleşmeden de doğan borç ve yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmediğini, yapılması gereken işleri yapmadığını ve teslim edilmesi gereken makineleri gereği gibi imal edip teslim etmediğini, davacı şirketin her üç sözleşmeden doğan borçlarını ifa etmemesinin davalı şirketin fabrikasındaki üretimleri ise büyük sekteye uğrattığını ve adeta durma noktasına getirdiğini, davalı şirketin, taraflar arasındaki sözleşmeden doğan borçların yerine getirilip getirilmediği, yapılması gereken işlerin yapılıp yapılmadığı ve uğranılan zararların yaklaşık olarak tespit edilebilmesi için davacı şirket aleyhine ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2022/... Değişik İş sayılı dosyasıyla delil tespiti yaptığını, 23/09/2022 tarihinde yapılan keşif sonrası dosyaya bilirkişi raporunun sunulduğunu, davalı şirketin, davacı şirkete ... Noterliği'nin 10/10/2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesini keşide ederek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 500.000,00 USD maddi ve 500.000,00 USD manevi tazminat talep ettiğini ancak bu talebe cevap verilmediğini, davalı şirketin yapılan sözleşmelerdeki borçların gereği gibi yerine getirilmemesi sebebiyle uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini için davacı şirkete karşı yaptığı arabuluculuk başvurusunun 07/10/2022 tarihinde "Görüşme Sonunda Anlaşamama" olarak sonuçlandırıldığını, 01/03/2023 tarihinde davacı şirketin, davalı aleyhine huzurdaki tazminat davasını açtığını, davalının ise yapılan sözleşmelerdeki borçların gereği gibi yerine getirilmemesi sebebiyle uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini için maddi tazminat taleplerini içeren karşı belirsiz alacak davalarının ve manevi tazminat taleplerini içeren karşı davalarının kabulü ile şimdilik 10.000,00 USD maddi zarar ve 1.000.000,00 TL manevi zararın temerrüt faiziyle birlikte davacı/karşı davalıdan tahsili ile davalı/karşı davacıya verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
KARŞI DAVA BAKIMINDAN CEVAP ;
Karşı davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı/karşı davacı ile yapılan, makine imalatına dair sözleşmelerde yetkili mahkeme olarak İstanbul, ... ve ... Mahkemelerinin taraflarca kabul edildiğini, davalı tarafın ... İcra Müdürlüğü 2022/... Esas sayılı icra dosyasında yetki itirazında bulunduğunu, yetkili mahkeme olarak da ... İcra Dairelerini gösterdiğini, İcra dosyası yetki itirazına binaen, dosyanın ... İcra dairelerine gönderildiğini, Akabinde dosya .... İcra Dairesi'ne tevdi olunduğunu ve tekrar ödeme emri davalı şirkete tebliğ olunduğunu, davalı şirketin, yetki itirazında bulunmadığını, bu aşamada, davalı tarafın yetki itirazında bulunması iyi niyetli olarak kabul görecek bir itiraz olmadığını, sözleşmeler gereği ve .... İcra Müdürlüğü nezdinde vaki bir yetki itirazı olmaması nedeni ile yetki itirazının reddine karar verilmesi gerektiğini, davalı tarafın, açmış olduğumuz icra takibinin iptali konulu davamıza yönelik zamanaşımı itirazında bulunduklarını, beş yıllık zamanaşımı süresinin tamamlandığı iddia edildiğini, taraflar arasında yapılan sözleşmelerin tarihi dikkate alındığında zamanaşımı süresinin tamamlanmadığını, davalı tarafın, davaya yönelik zamanaşımı süresinin reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davalı/karşı taraf davacı ile anlaşma gereğince imal edilen makineleri teslim aldığını, bu hususu, davalı tarafın da kabul ve ikrar ettiğini, davacı/karşı davalı şirket tarafından keşide edilen faturalar ve irsaliyelerin davalı ... ... A.Ş.'ye usule uygun olarak tebliğ edildiğini, TTK uyarınca söz konusu faturalara vaki bir itiraz olmadığını, makinelerin, davalı ... ... San. ve Tic. A.Ş.'ye, çalışır vaziyette teslim edildiğini TTK 23/c maddesi uyarınca "ayıp ya da eksik" hususunda yasanın öngördüğü sürelerde (2 gün ve 8 günlük sürelerde) noter eliyle ihbar mahiyetinde bir ihtarname keşide edilmediğini,, bu aşamadan sonra, makinelerde meydana gelecek olan arıza, eksiklik ya da benzeri bir olumsuzluğun sorumlusunun davacı/karşı davalı şirket olmayacağını, davalı şirketin, süresinde ayıp ihbarında bulunmadığı için bu aşamada talepleri noktasında hak düşürücü süre tamamlandığından hakdüşürücü süre itirazında bulunduklarını, bu itiraz kapsamında, davalı/karşı davacının davasının reddine karar verilmesini ettiklerini, müvekkili şirketin, Sakarya İlinde, makine imalatı, revizyonu işi ile iştigal ettiğini, davalı şirketin ise, ... İlindeki fabrikasında “küçük araç lastikleri” üretimi yaptığını, taraflar arasında, “Çapraz kesim makinesi revizyonu” ve “extruder sonrası yapılan imalat ve montaj” işlerinin ikmali/imali için sözleşme yapıldığını, yapılacak işler ve ödeme hususlarında mutabık kalındığını, akabinde taraflar arasında, "tam otomatik lastik imal makinesi montaj ve devreye alma sözleşmesi" imzalandığını, müvekkili olan şirketin, “Çapraz kesim makinesi revizyonu” ve “extruder sonrası yapılan imalat ve montaj” işlerinin ikmali/imaline dair iki makineyi davalı şirkete teslim ettiğini, faturalarını da tanzim edip tebliğ ettiğini, derdest davalarının ve .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra takibinin konusu söz konusu iki ( “Çapraz kesim makinesi revizyonu” ve “extruder sonrası yapılan imalat ve montaj”) makine olduğunu, "Tam otomatik lastik imal makinesi montaj ve devreye alma sözleşmesi"ne konu olan makine icra takibimize konu edilmediğini, bu üçüncü makinenin faturasının, davalı şirket tarafından talep edilmesi üzerine tanzim edilmediği için alacak kalemlerimiz arasında bu aşamada olmadığını, deneme üretimleri, davalı şirket görevlileri, ar-ge ekibi huzurunda yapılmış ve olumlu sonuçlar alındığını, bu şekilde sistemin üretime entegre edildiğini, müvekkili olan şirketin, imal ettiği bu makinelerin bir sistem içinde işlev gören imalat olduğunu, müvekkili şirket ile ilgisi olmayan diğer makinenin, ekipmanların da sorunsuz işlemesi gerektiğini, ayrıca, üretime konu olan mamullerin de kaliteli ve belli evsafta olmasının elzem olduğunu, müvekkili olan şirketin, işin bitimi mukabili iki makine için fatura keşide etmek istediğini ancak davalı tarafından teşvik kapsamında proje olduğu gerekçesi ile bekletildiğini akabinde yapılan ve teslim edilen işlerin faturaları keşide edilip davalıya tebliğ edildiğini, davalı tarafın, TTK‘ya göre, faturalara (içerik ve miktarına) yönelik bir itirazı olmadığını, müvekkil şirketin, hak ettiği ödemeleri talep ettiğini ancak davalı tarafından ödeme yapılamadığı gibi bir süre muhatap dahi bulamadığını, bunun üzerine, faturalara dayanan icra takibinin ( .... İcra Müdürlüğü 2022/... Esas) başlatıldığını, davalı tarafın takibe itiraz ettiğini ve İİK‘nu gereğince takibin durdurulduğunu , davalı şirketin, müvekkili olan şirkete olan ödemelerini ifa ettiğini ileri sürmüşse de, ticari defterler üzerinde yapılacak inceleme sonucunda, icra takibine konu yapılan, imalatı tamamlanmış olan iki makinenin ödemelerinin yapılmadığının tespit edileceğini, davalı/karşı davalı şirketin, makinelerin teslimi üzerinden oldukça uzun bir zaman geçtikten ve icra takibi ve diğer hukuki işlemler başladıktan sonra delil tespiti yaptırdığını, ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2022/... Değişik İş sayılı dosyası üzerinden yapılan delil tespiti sonucu ibraz edilen "bilirkişi raporuna" itiraz edildiğini, müvekkil davacı şirket ile tespit isteyen şirketin ... şirketi ile arasında, bazı makinelerin imalatı konusunda anlaşma yapıldığını, Müvekkil şirket, birbirinden farklı makinelerin imalatını üstlendiğini, müvekkil şirketin, tarafların anlaşmasına uygun bir şekilde (davalı şirketin sürekli plan ve proje değişiklik taleplerine rağmen...) makinelerin imalatını yaptığını, hatta, tespit isteyen şirketin, sürekli değişen taleplerini de karşılamaya çalıştığını, yine makinelerin, irsaliye ile muhatap şirkete çalışır vaziyette teslim edildiğini, deneme üretiminin, davalı şirket yetkilileri huzurunda yapıldığını, ... Sulh Hukuk Mahkemesi dosyasına ibraz olunan Bilirkişi Raporunda da makinelerin çalıştığı ve üretim yaptığının tespit edildiğini, aradan oldukça uzun bir zaman geçmesine rağmen, muhatap şirket, hiç bir şikayetini müvekkil şirkete iletmediğini, fatura bedellerini ödemediğini, icra takibine geçildikten sonra böyle bir yola tevessül etiğini, "Tam otomatik lastik imal makinesi" ise muhatap şirkete teslim edildiğini, sistemin çalışır ve üretim yapar hale getirildiğini, ancak, muhatap şirketin, finansal olarak bu makinenin faturasını keşide ettirmediğini, müvekkili şirket tarafından üretilen ve özel olan bu makinelere müdahale edildiğinin, bazı bölümlerinin söküldüğünün, kesildiğinin, örneğin konveyör bağlantısı kesildiğinin anlaşıldığını, projeye müdahale edilmesi sonucu ortaya çıkacak olumsuz sonuçlardan müvekkilinin sorumlu olmayacağını, davalı/karşı davacı tarafından makinelerin üretim gayesine aykırı olarak kullanıldığını, kalitesiz hammadde ve manuel ayarlarda kullanım yaptığını, makinelere müdahalede bulunduğunu beyanla karşı davanın hak düşürücü süre açısından ve esasa yönelik açıklamaları nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Asıl dava ; Taraflar arasında imzalandığı bildirilen "Çapraz kesim makinesi revizyonu" ve "Extruder sonrası yapılan imalat ve montaj " işlerinden kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan ... icra müdürlüğünün 2022/... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ilişkindir.
Karşı dava ; 21/01/2022 tarihli "Çapraz kesim makinesi revizyonu" , 03/01/2022 tarihli "Extruder sonrası yapılan imalat ve montaj " ve 29/09/2021 tarihli "Tam otomatik lastik imal makinesi montaj ve devreye alma" sözleşmesine dayalı olarak açılan davalı tarafça sözleşme gereklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle uğranıldığı iddia edilen maddi zararın tazmini ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Deliller ;... icra müdürlüğünün 2022/... esas sayılı dosyası, sözleşmeler , faturalar, sevk irsaliyeleri, taraflar arası yazışmaları gösterir e postalar, Çapraz Kesim Makinesi Revizyonu, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... d.iş sayılı delil tespiti dosyası, ... Noterliğinin 10/10/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi.
Asıl dava "Çapraz kesim makinesi revizyonu" ve "Extruder sonrası yapılan imalat ve montaj " sözleşmesinde yazılan bedellerin tahsili amacıyla başlatılan takibe davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine açılan itirazın iptali davasıdır. İcra dosyası incelendiğinde, davacı tarafça önce ... İcra Müdürlüğünde takip başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya tebliği üzerine borçlu tarafça müvekkili şirketin adresi yazılarak akabinde de ... İcra Müdürlüğünün yetkili olduğunu iddia edilmesi nedeniyle ... İcra Müdürlüğünce icra dosyasının yetkisizlik ile ... İcra Müdürlüğüne gönderildiği, ... İcra Müdürlüğünce çıkartılan ödeme emrinin 26/09/2022 tarihinde borçluya tebliği edildiği, borçlu tarafından tebliği tarihinden önce 21/09/2022 tarihinde borca ve ferilerine itiraz edildiği, takibin durduğu görülmüştür. Ödeme emri incelendiğinde, alt kısmında "Extruder sonrası yapılan imalat ve montaja ilişkin bakiye fatura alacağı 36.000USD , Çapraz kesim makinesi revizyonuna ait bakiye fatura alacağı 45.000USD " denilerek bir sözleşmeden dolayı 15.000USD diğer sözleşmeden kaynaklı 23.330USD bakiye alacak ve işlemiş faizlerinin tahsili için takip başlatıldığı görülmüştür. Asıl davanın konusu olan sözleşmeler incelendiğinde, "Extruder sonrası yapılan imalat ve montaj " başlıklı sözleşmede sözleşme bedelinin 35.000USD + KDV olduğu ayrıca sözleşmede yetki hükmününde mevcut olduğu incelendiğinde 13.maddesinde bu sözleşmeden doğan ihtilaflarda ... Mahkemeleri ve İcra Dairesinin yetkili kılındığının yazılı olduğu görülmüştür. "Çapraz kesim makinesi revizyonu" ile ilgili belgenin teklif mahiyetinde olduğu bununla ilgili her iki tarafça da sunulan deliller incelendiğinde her iki tarafça imzalanan sözleşme bulunmadığı sadece asıl davacının imzaladığı teklif mahiyetindeki belge olduğu, sözleşme bedelinin 45.000USD + KDV olduğu görülmüştür. İcra ödeme emri ile bu sözleşmeler birlikte değerlendirildiğinde yukarıda açıklandığı üzere asıl davanın bu iki sözleşmeye dayalı olarak açıldığı sabittir. "Extruder sonrası yapılan imalat ve montaj " sözleşmesinde ... Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkili kılınmış diğerinde ise herhangi bir yetki hükmünün bulunmadığı görülmüş, davacı taraf ...'de icra takibi başlatmış, karşı tarafın ... İcra Dairelerinin yetkili olduğunu bildirmesi nedeniyle de icra dosyası ...'e gönderilmiştir.
Karşı davacı cevap dilekçesi ile birlikte karşı dava açmış olup, karşı dava da asıl davanın konusu olmayan 29/09/2021 tarihli "Tam otomatik lastik imal makinesi montaj ve devreye alma" sözleşmesi de dava konusu yapılarak maddi tazminat ve manevi tazminat davası açılmıştır. Davalı asıl davaya karşı vermiş olduğu cevap dilekçesinde, asıl davanın konusu olmayan "Tam otomatik lastik imal makinesi montaj ve devreye alma" sözleşmesinden açıkça bahsederek bu sözleşmede İstanbul Mahkemeleri'nin yetkili kılındığı belirterek ve HMK 17.maddesine dayanarak yetkisizlik itirazında bulunmuştur.
HMK 13, 132, 133, 134, maddelerinde karşı dava düzenlenmiş olup, karşı dava asıl dava açıldıktan sonra cevap dilekçesi ile açılan ve asıl davanın görüldüğü mahkemece bakılması gereken dava türüdür . Karşı davacı taraf , asıl davaya karşı vermiş olduğu cevap dilekçesinde asıl davanın konusu yapılmayan "Tam otomatik lastik imal makinesi montaj ve devreye alma" sözlemesindeki yetki hükmüne dayanarak asıl davaya karşı yetkisizlik itirazında bulunmuştur. Karşı davacı cevap dilekçesinde sadece sözleşmedeki yetki hükmüne dayanarak yetki itirazında bulunmuş başka sebebe dayalı olarak herhangi bir yetki itirazında bulunmamıştır.
HMK 17.maddesinde " (1) Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır." denilmektedir. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere taraflar, yetkili kıldıkları mahkemenin yanında , kanunen yetkili kılınan genel veya özel yetkili mahkemelerin tamamının veya bir kısmını da yetkisinin devam etmesini istiyorlarsa , yani yetki sözleşmesinin münhasır olmayan yetki sözleşmesi şeklinde olmasını istiyorlarsa bu durumu yetki sözleşmesinde ayrıca belirtmeleri gerek. Asıl davanın konusu olan "Extruder sonrası yapılan imalat ve montaj " sözleşmesinde taraflarca açıkça sadece ... Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkili kılınmış, asıl davanın konusu olan Çapraz Kesim Revizyonu başlıklı sözleşmede ise yetki hükmünün bulunmadığı görülmüştür. Karşı davacı asıl davaya vermiş olduğu cevap dilekçesinde, asıl davanın konusu olmayan karşı davaya konu ettiği farklı bir sözleşme olan Tam otomatik lastik imal .... .sözleşmesindeki yetki hükmüne dayanarak İstanbul Mahkemeleri'nin yetkili olduğu iddia etmiş, yetki itirazını HMK 17.maddesine dayandırmış, bunun dışında davalı şirketin adresi itibari ile herhangi bir yetki itirazında bulunmamıştır. Karşı davacı bir nevi karşı davaya konu ettiği sözleşmedeki yetki hükümüne dayalı olarak asıl davanında İstanbul Mahkemeleri'nde görülmesi neticesini doğuran yetki itirazında bulunmuş ve mahkemece bu husus dikkate alınarak yetkisizlik ile dosya mahkememize gönderilmiştir.
HMK 116/1a'da kesin yetki kuralının bulunmadığı hallerde yetki itirazı ilk itiraz olarak değerlendirilmiş ve HMK 19.maddesinde ise yetki itirazının ileri sürülmesi şekli düzenlenmiştir. HMK 19/4.maddesine göre yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı süresi içerisinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir denilmektedir. Yukarıda da açıklandığı üzere Tam otomatik lastik imal... Sözleşmesi asıl davanın konusu olmadığından bu sözleşmedeki yetki hükmüne dayalı olarak yetki itirazında bulunulamaz, ayrıca karşı davacı Tam otomatik lastik imal sözleşmesini açıkça vurgulayarak ve HMK 17.maddesine dayalı olarak yetki itirazı yaptığı bunun dışında başka bir nedene dayalı olarak herhangi bir yetki itirazında bulunamadığı dolayısı ile HMK 19/4.maddesine göre asıl dava yönünden yapılmış herhangi bir yetki itirazının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Karşı dava konusu olan tam otomatik lastik imal makinesi montaj ve devreye alma sözleşmesinde yetkili mahkeme İstanbul olup, karşı davacı bu sözleşmeye dayalı olarak İstanbul Mahkemesinde açmak yerine, ... Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen dava da karşı dava olarak açmıştır. Karşı dava açısından yetki itirazında bulunma hakkı bu defa davacı-karşı davalıdadır. Davacı-karşı davalı, karşı davaya karşı sunmuş olduğu 25.04.2023 tarihli cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmamıştır. Kaldı ki HMK 13. Maddesinde " Kesin yetkinin söz konusu olmadığı hâllerde, asıl davaya bakan mahkeme, karşı davaya bakmaya da yetkilidir." denildiğinden asıl davaya bakan ... Mahkemesi, karşı dava açısından yetkili hale gelmiştir.
Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 2022/... Esas, 2022/... Karar Sayılı, 21/03/2022 Tarihli "... Dosya kapsamında davalı vekili cevap dilekçesinde, ... veya ... Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirttiği, davalının usulüne uygun yetki itirazında bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı yer olan Harran Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir." şeklindeki ilamı, ... Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin 2023/... Esas, 2023/... Karar Sayılı, 25/12/2023 Tarihli "Taraflar arasında görülen davada, kesin yetki halinin sözkonusu olmadığı, kesin yetki halinin bulunmadığı hallerde yetkisizlik ilk itirazı üzerine verilen yetkisizlik kararı hatalı olsa dahi istinaf edilmeksizin kesinleşmesi durumunda, bu kararın, yetkisizlik kararı verilen mahkemeyi bağlayacağı, ancak bu neticenin doğabilmesi için usulüne uygun bir şekilde yetkisizlik itirazının ileri sürülmesi gerektiği," şeklindeki ilamı ve Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 2023/... Esas, 2023/... Karar Sayılı, 23.10.2023 Tarihli ilamı uyarınca, davalı süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetkili mahkemeyi göstermezse, davanın açıldığı ilk mahkeme yetkili hâle geleceğinden mahkememizin yetkili olmadığı kabul edilerek aşağıdaki şekilde karşı yetkisizlik kararı vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın ve karşı davanın HMK madde 116/1-a , 19/2 , 19/4 , 17 maddeleri uyarınca davaya bakmaya mahkememizin yetkili olmaması nedeniyle davanın usulden reddine ,
2-Davaya ve karşı davaya bakmaya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olması nedeniyle, Mahkememizin yetkisizliğine,
3-Bu kararın taraflarca istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde daha önce ... Asliye Ticaret Mahkemesince verilen yetkisizlik kararı da kesinleştiğinden , ... Asliye Ticaret Mahkemesi ile Mahkememiz arasında oluşan yetki uyuşmazlığının çözümü ve yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın reesen ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesine gönderilmesine,
4-Harç, yargılama gideri ve vekalet ücreti hususlarının yetkili mahkemece değerlendirilmesine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Mahkemesine İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 12/09/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır
¸e-imzalı dır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır