T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/160 Esas
KARAR NO :2024/896
DAVA:İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:07/03/2024
KARAR TARİHİ:16/12/2024
Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, distribütör ve davalı arasında 01.08.2018 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirket ve bayi/distribütör tarafından Sözleşme uyarınca yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin tamamının eksiksiz olarak yerine getirilmiş olmasına rağmen, karşı tarafın Sözleşme’ye aykırı olacak şekilde Sözleşme'nin ilgili maddelerine aykırı davrandığını ve Sözleşme'ye aykırı şekilde sözleşmeye konu ürünlerin ticaretini bıraktığını ve işletmesini kapattığının öğrenildiğini, bunun akabinde davalıya 05.06.2023 tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edildiğini, izah edildiği nedenlere dayalı olarak davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasıyla katkı bedeli iadesi, cezai şart, ihtarname masraflarının ödenmesi talebiyle ikame ettiklerini, icra takibine davalının itiraz etmiş olması nedeniyle işbu itirazın iptali davasını açma zorunluluğunun doğduğunu, taraflar arasındaki Sözleşme ilgili maddeleri uyarınca toplamda 95.000,00-TL nakit bazlı katkı bedeli davalıya ödendiğini, izah edilen sebeplerle ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; davalının .... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasına yaptığı haksız itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, davalının üzerine kayıtlı menkul, gayrimenkul ve 3. Kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına, yargılama giderleri, harç ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA VE KARŞI TALEP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı taraf ile davalı müvekkilİ arasında Açık Satış Noktası Sözleşmesinin, davalı müvekkilinin maliki bulunduğu ... adresindeki işletme için imzalandığını, işbu adreste bulunan taşınmazın bulunduğu bina için T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca lisanslandırılan firma tarafından düzenlenen riskli yapı tespit raporunun ... Belediyesi'ne iletildiğini, akabinde 6306 sayılı Kanun kapsamında ... Tapu Müdürlüğü'ne bildirimde bulunulduğunu ve ... Tapu Müdürlüğü'nce söz konusu taşınmazın tapu kaydına "6306 sayılı Kanun kapmasında riskli yapıdır" şerhi tesis edildiğini, bu durum üzerine davalı müvekkilince mecburen işletmesinin boşalttığını, boşaltma işleminin ardından da bağlı bulunduğu binanın yıkıldığını, bu durumun taraflarınca davacıya tarafa izah edilmiş olmasına rağmen, davacı tarafın anlayış göstermediğini davacı tarafından haksız şekilde ikame edilen davanın reddine, her türlü yargılama harç ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Cevap dilekçesi, .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası, bilirkişi raporu.
Mahkememizin 16/09/2024 tarihli dosyanın mali müşavir ve borçlar hukuku nitelikli hesap uzmanından oluşan bilirkişilere tevdii ile ; taraf iddiaları müzekkere cevapları ve dosya kapsamı gözetilerek taraflar arasında ki sözleşme nedeniyle davacının takip tarihi itibari ile davalıdan katkı payı bedeli ve cezai şart alacağının bulunup bulunmadığı var ise miktarı konusunda rapor düzenlenilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
Mahkememiz dosyasına 19.08.2024 tarihli bilirkişi raporu ibraz edilmiştir.
Raporda özetle;" A, Mali inceleme neticesinde:
1. Davacı ... A.Ş. nin E-DEFTER mükellefi olduğu, kağıt ortamında tutulan 2018-2019-2020 dönemleri envanter tasdiklerini TTK. Md. 64 ve devam eden maddeleri ile VUK 220-226 maddeleri hükmü uyarınca yasal sürede usule uygun şekilde noterden yaptırdığı, dönemler yılı “yevmiye ve defter-i kebir”lerini ise 13.12.2011 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “ELEKTRONİK DEFTER TUTMA TEBLİĞİ” hükümleri uyarınca ticari defter tekil numaralarını zamanı içerisinde oluşturduğu görülmüş olup, davacının ticari defterlerinin lehinde delil niteliğinin nihai takdirinin Sayın Mahkemenizin emrinde olduğu,
2. Sözleşme Mad.3.de davalının davacı firmanın bira ürünlerinden 60.000 Lt. miktarındaki ürünü satmayı taahhüt ettiği, sözleşmede süre belirtilmediği, bu satış rakamına ulaşınca kendiliğinden sözleşmenin sona ereceğinin yazılı olduğu,
Davacının adresinde yapılan bilirkişi incelemesinde davacının bayi üzerinden yaptığı satışların tutulduğu satış sistemlerinde, davacının direkt davalıya satış yapmadığı, bayisi ... Süt Ürün.Tic.Ltd.Şti. aracılığı ile davalıya satış yaptığı, dava dışı bayi ...'ın davalıya fatura kestiği,
Davacının satış sistemlerinde; 01.08.2018 tarihli sözleşme kapsamında davacının davalı ile ticariilişkinin 06.08.2018 tarihinde başladığı ve son satışın yapıldığı 10.11.2020 tarihinde sona erdiği, TOPLAMDA davalıya 35.598,60 TL bira ürünü bu süre zart (2 Yıl 3 ay 6 günde) satıldığının görüldüğü
3. Davacının bankadan davalı ...'a ... Bank'tan 27.09.2018 tarihinde “...” açıklaması ile 50.000 TL ...'tan 20.08.2019 tarihinde “... 176 FT.ÖDEMESİ” açıklaması ile 45.000 TL Toplam 95.000 TL ödediği,
4. Davalı ...'un davaya konu dönemler ticari defter kayıtlarını dosyaya sunmadığı, davalının bağlı olduğu vergi dairesinden 17.05.2024 tarihinde gelen müzekkereye cevap yazısında davalı ...'un Lokantıcılık (İçkili ve İçkisiz) faaliyetinde bulunduğu, ticari faaliyetine 09.04.2008 tarihinde “işe başladığı” ve 31.12.2020 tarihinde işi “terk ettiği”nin anlaşıldığı,
B. Borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde: Sayın Mahkemece 16/09/2024 tarihli duruşmada “taraflar arasındaki sözleşme nedeniyle davacının takip tarihi itibari ile davalıdan katkı payı bedeli ve cezai şart alacağının bulunup bulunmadığı var ise miktarı konusunda rapor düzenlenilmesinin istenilmesine...” karar verilmiş olup
1. Taraflar arasında 01.08.2018 tarihinde “Açık Satış Noktası Sözleşmesi” başlıklı sözleşmenin kurulduğu; sözleşmede yer alan irade açıklamaları incelendiğinde sözleşmenin bayilik sözleşmesi olduğu kanaatine varıldığı; davacının “bayilik veren”, davalının ise “bayi” olduğu;
2. Davalının sözleşmeye aykırı olarak faaliyeti bıraktığı, işletmesini kapattığının iddia edildiği,
3. Davacı tarafından davalıya, ... 1. Noterliği'nden 05.06.2023 tarihinde ... yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiği, özetle davalının sözleşmenin 2., 3. ve 10.b maddesine aykırı davranması nedeniyle sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin, davalıya ödenen 95.000TL.lik yatırım bedelinin ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren işlemiş faizi ile ödenmesinin, ayrıca sözleşmenin 20. maddesi gereğince 95.000TL.lik ceza koşulu (cezai şart) bedelinin de tebliğden itibaren 3 gün içinde ödenmesinin talep edildiği, işbu ihtarnamenin 08.06.2023 tarihinde tebliğ edildiği; hal böyle olmakla davalı bayinin 12.06.2023 tarihi itibariyle TBK m. 117 hükmünce borçlunun temerrüdüne düştüğü kanaatine varıldığı, takdirin elbette Sayın Mahkeme'ye ait olduğu,
4. Sözleşmenin
- 2. maddesinde davalının, sözleşme süresince sözleşme adresinde yazılı işyerinde davacının pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerini düzenlilik ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, satmayı ve bulundurmayı üstlendiği,
- 3. maddesinde davalının, davacının pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 60.000 litre miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı taahhüt ettiği,
- 9. maddesinde davalının, işyerini faal olarak işletmeye açmayı ve ruhsat, izin, satış belgesi vs. gibi her türlü yasal zorunlulukları belirtilen süreye kadar yerine getirerek ürün satışını sağlamayı üstlendiği,
- 10.b. maddesinde davalının bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı ve bira satışını azaltacak davranış ve eylem içerisinde girmemeyi üstlendiği,
- 20. maddesinde davalının sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması veya sözleşme hükümlerinden birini ihlal etmesi halinde aldığı katkı payını ödemenin yapıldığı tarihten itibaren T.C. Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz ile birlikte geri ödeyeceğinin ve ayrıca 95.000TL.lik cezai şartın ödeyeceğinin kararlaştırıldığı,
5. Davacı tarafından .... İcra Mü ğü'nün 2023/..., sayılı dosyası ile davalı aleyhine başlatılan icra takibinde 258.256,32TL.nin ödenmesinin talep edildiği; “borcun sebebi”nin
Katkı Bedeli 45.000TL.;
Katkı Bedeli 50.000TL.;
Cezai Şart 95.000TL.;
İhtarname Masrafı 1.003,58TL. olarak gösterildiği,
6. Yukarıdaki mali inceleme neticesinde davalı bayinin 2 yıl, 3 ay, 6 gün boyunca toplamda 35.598,60 litre alım yapıldığı tespit edildiği için davalı bayinin sözleşmenin 3. maddesini ihlal ettiği kanaatine varıldığı, takdirin elbette Sayın Mahkeme'ye ait olduğu,
7.Katkı bedelleri yönünden: Yukarıdaki mali inceleme neticesinde davalı bayiye 27.09.2018 toplam 95.000TL.lik katkı bedellerinin iadesi elbette Sayın Mahkeme'ye ait olduğu,
8. Ceza koşulu (cezai şart) talebi yönünden: Yukarıdaki mali inceleme neticesinde davalı bayinin toplamda 35.598,60 litre alım yapıldığı; 31.12.2020 tarihinde de işi terkettiği tespit edildiği için davalı bayinin sözleşmenin 2. ve 3. maddesini ihlal ettiği kanaatine varılır ise bu halde sözleşmenin 20. maddesi gereği leşmenin ihlal edilmesi, ifa edilmemesi nedeniyle TBK m. 179 hükmüne göre ceza koşulunun (cezai şartın) talep edilebileceği kanaatine varıldığı, takdirin elbette Sayın Mahkeme'ye ait olduğu,
9. İhtarname masrafı yönünden: Davacı tarafından davalıya, ... 1. Noterliği'nden 05.06.2023 tarihinde ... yevmiye numaralı ihtarnameye ilişkin makbuz incelendiğinde davacının 1.003,58TL.lik ödeme yaptığının anlaşıldığı;
C. Davacının faiz talebi yönünden mali değerlendirme yapıldığında; Eğer yukarıdaki açıklamalar gereğince davalı bayinin 12.06.2023 tarihi itibariyle borçlunun temerrüdüne düştüğü kabul edilir ise bu halde icra talebine konu edilen dört alacak kalemi yönünden faiz hesaplamasının:
- Katkı Bedeli 45.000TL. için 778,56 TL. faizin hesaplandığı,
- Katkı Bedeli 50.000TL. 865,07 TL. faizin hesaplandığı
- Cezai Şart 95.000TL. 1.643,63 TL. faizin hesaplandığı,
- İhtarname Masrafı 1.003,58TL. 17,36 TL. faizin hesaplandığı, " değerlendirme ve tespitleri yapılmıştır.
GEREKÇE :
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Dava; "Katkı bedeli 45.000,00 TL, katkı bedeli 50.000,00 TL, cezai şart 95.000,00 TL ve ihtarname masrafı 1.003,58 TL" açıklamalı olarak faiz dahil toplam 258.256,32 TL toplam bedel üzerinden .... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasından davacının başlattığı takibin davalının itirazı üzerine ikame olunan itirazın iptali davasıdır.
Taraflar arasındaki 01.08.2018 tarihli sözleşme kapsamında davalı tarafından davacıya ait ürünlerin davalı tarafından iş yerinde satışının yapılmasının taahhüt edildiği, bu kapsamda davacı tarafından davalıya 95.000,00 TL katkı payı ödemesinin yapıldığı, sözleşme devam ederken ... Belediyesi tarafından davacının iş yerinin bulunduğu binanın taraflar arasındaki sözleşme tarihinden sonra 17.06.2019 tarihinde riskli yapı kapsamına alındığı ve idari yolla binanın 17.01.2020 tarihinde binanın tahliyesinin sağlandığı, sözleşmenin 3. Maddesinde süre sınırlaması olmaksızın davalının 60.000 litre alım taahhüdünün olduğu ve bu alım tutarı gerçekleştiğinde sözleşmenin kendiliğinden feshedilmiş olacağının kararlaştırıldığı ancak davalının 35.598,60 litre alım yaptığı ve sözleşmenin davacı tarafından feshedilerek katkı payı payı ve cezai şart talepli icra takip işlemi başlatılmış itiraz üzerine iş bu dava ikame olunmuştur. Taraflar arasındaki sözleşme sözleşme taraflardan kaynaklanmayan bir sebeple idari karar sonucu uygulanamaz hale geldiğinden davacının sözleşme başlangıcında davalıya ödediği katkı payının konusu kalmadığından ve bu bedelin iadesine ilişkin davacı talebi yerindedir. Ancak davalıya atfedilecek herhangi bir kusur olmadığından ve davalının iradesi harici sözleşme fiilen uygulanamaz hale geldiğinden davalıdan cezai şart talep edilmesini gerektirecek davalının sözleşme ihlali söz konusu olmadığından davacının cezai şart talebinin reddine dair, davanın kısmen kabulüne, ... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasına davalının yaptığı itirazın kısmen iptaline, 95.000,00 TL katkı payı asıl alacağı, 1.400,92 TL katkı payı faizi ve 1.003,58 TL ihtarname gideri olmak üzere toplam 97.404,50 TL bedel üzerinden takibin devamına, takip tarihinden itibaren bu asıl alacağa avans faizinin uygulanmasına, 19.480,90 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklanmış olduğu üzere;
1-Davanın kısmen kabulüne, ... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasına davalının yaptığı itirazın kısmen iptaline, 95.000,00 TL katkı payı asıl alacağı, 1.400,92 TL katkı payı faizi ve 1.003,58 TL ihtarname gideri olmak üzere toplam 97.404,50 TL bedel üzerinden takibin devamına, takip tarihinden itibaren bu asıl alacağa avans faizinin uygulanmasına,
2- 19.480,90 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3- Davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine,
4-Alınması gerekli 6.653,70-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 3.119,10 TL'nin düşümü ile eksik kalan 3.534,60 TL eksik harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul üzerinden hesaplanan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davalı taraf vekille temsil olunmakla red üzerinden hesaplanan karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
7-Davacı tarafından yapılan (488,40 TL ilk masrafı+ 372,00 TL posta masrafı+ 10.000,00 TL bilirkişi ücreti ) olmak üzere toplam 10.860,40 TL yargılama giderinin red ve kabul oranına ( % 37,72 kabul ) nazaran 4.096,54 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Davacı tarafça yatırılan yatırılan artan delil-gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
9-Davacı tarafça yatırılan 3.119,10 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
10-Tarafların dava şartı olan arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, arabuluculuk son tutanağı aslından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanun'un 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00 TL’nin red ve kabul oranına ( %37,72 kabul ) nazaran 1.176,86TL'sinin davalıdan, 1.943,14 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına.
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır