T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/188 Esas
KARAR NO:2025/856
DAVA:Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:03/11/2017
KARAR TARİHİ:10/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, ... ili, ... ilçesi, ... ... Köyü adresinde kurulu olan taş ocağının sahibi olduğunu, agrega (çakıl) ve kumların yıkanmasını sağlayacak bir tesisin kurulması için davalı firma ile görüştüğünü, yapılan görüşme neticesinde, "... 101" modelli makinanın satın alınmasında anlaşmaya varıldığını, yapılan sözleşme doğrultusunda davalıya, ... .. yıkama zenginleştirme ve geri kazanma tesisi'nin imal edilip kurulması karşılığında 110.000,01) £ (yüz on bin ingiliz sterlini) ödendiğini, (Türk lirası karşılığı 558.282,78- TL ) davalı tarafça, yurtdışından ithal edilen makinanın, müvekkilinin ...'de bulunan şantiyesinde kurulduğunu, ancak makinanın incelenmesinden, kurulan makinanın ... 101 model olmadığı,makina üzerindeki metal plakaların/etiketlerin incelenmesinde ... 71 modelli başka bir makina olduğunun anlaşıldığını, yine makinanm üretim kapasitesi incelendiğinde de kurulan makinanın ... 101 model olmadığı, bu kapasitenin daha alt bir model olan ... 71 modele ait olduğunun anlaşıldığını, her her iki model makinanm 2017 yılına ait fiyat tekliflerini sunduklarını, ... 101 makinası için yapılan teklif (makinanın ek özellik ilave edilmemiş hali için) 103.000,00 sterlin iken. ... 71 için yapılan teklif 90.000,00- Sterlin olduğunu, müvekkilinden ... 101 model makinanın parasının alınmış olmasına karşın, daha düşük kapasiteli ve daha ucuz bir makina kurulmak suretiyle müvekkilinin zarara uğratıldığını, teslim edilen makinanın ... 101 Model makina olup olmadığının tespiti için ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D. İş dosyasında alınan raporda; taraflar arasında anlaşılan modelin ... 101 olduğunu, ancak makinenin değişik yerlerinde ... etiketinin bulunduğunu, makinenin üzerindeki etiketlerdeki bilgilerin ... 101 modeline göre farklı değerler taşıdığını, makinenin ... 101 makinesinden beklenen besleme oranından daha düşük besleme hızı gerçekleştiğini, makinede elde edilen nihai ürünün istenen kalitede olmadığını, bu durumun makine üzerine yapılan perdormans testiyle tespit edilmiş olduğunu, davalı tarafından kurulan makinanın ... 101 model makine olmadığının tespit edildiğini, raporun davalıya tebiiğ edilmesine karşın, rapora itiraz edilmediğini, davalı tarafça satımı ve kurulumu gerçekleştirilen makinanın sözleşmede kararaştırılan model olmayıp, daha düşük bir model olduğunu müvekkilinden fazladan tahsil edilen paranın tespit edilerek davalıdan tahsilini talep ettiklerini, taraflar arasında imzalanan 09.03 2016 tarihlî satış sözleşmesinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunun belirlendiğini, sonuç olarak, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, davalıya fazla ödenmiş olan paranın tespit edilerek, şimdilik 10.000,00- TL'sinin davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davalıya yükletiImesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan 09.06.2016 tarihli satış sözleşmesi ile 1 adet "... ... YIKAMA SİSTEMİ" nin alıcıya bedeli karşılığında satışı hususunda anlaşma sağlandığını, satışa konu tesisin 29.09.2016 tarihinde alıcıya sorunsuz bir şekilde teslim edilerek garanti süresinin sonuna kadar da sorunsuzca kullanılmaya devam edildiğini, davacı tarafından yokluklarında yaptırılan tespite kadar, herhangi bir ayıp ihbarında bulunulmadıklarını, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyasında yokluklarında yapılan tespit neticesinde İstanbul Anadolu Hukuk Mahkemeleri Ön Bürosunun 2017/... Muhabere numaralı ve 20.10.2017 tarihli dilekçesi ile itiraz ettiklerini, davacının iddialarına göre, belki de bilirkişi incelemesine dahi ihtiyaç duyulmadan bile farkedilebilecek, farkedildiğinde ise garanti süresi sonuna kadar beklemeye gerek kalmayacak çoğu iddianın gerçekliği biran için kabul edilse dahi, bu iddiaların hukuken ileri sürülebilecek zamanda ve nitelikte olmadıklarının açık olduğunu, gerek dava dilekçesinde gerekse tespit dilekçesinde ileri sürülen hususların davacı tarafından yapılan kontrol ile tespit edildiği iddialarına bizzat davacı beyanlarında yer verilmiş olmasının da huzurdaki davanın, belirttikleri esasa ilişkin savunmalarına gerek dahi duyulmadan, öncelikle süreler açısından redde mahkum olduğunu, ayıp ihbarının süresinde yapılmadığını, davacının işbu davasını dayandırmış olduğu bilirkişi raporunun da, işbu dava açısından hükme esas alınabilecek nitelik ve yetkinlikte olmadığını, bilirkişinin, uzmanı olmadığı bir makine ve tesis hakkında rapor verme yoluna gittiğini ve hatalı tespitler neticesinde makinenin "... 101" modeline göre farklı değerlere sahip olduğuna kanaat getirildiğini; tespite konu makine standart bir “... 101” modeli olmayıp, “... ...” 2 kademe yıkama makinesi olduğunu, bilirkişi tarafından buna dair yapılan tespitin kabulünün mümkün bulunmadığını, kaldı ki tamamen alıcı tarafından sağlanan şartlar neticesinde belirlenebilecek olan nihai ürün temizliği ile besleme kapasitesi hususunda da müvekkili şirket tarafından verilmiş bir garanti ve taahhüt bulunmadığını, buna dair davacı tarafından ortaya atılmış bir iddianın dahi bulunmadığını belirterek, öncelikle hakdüşürücü/zamanaşımı itirazlarının ve sonrasında esasa ilişkin itirazlarının kabulü ile yasal ve içtihadi dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin de davacıya tahmiline karar verilmesini savunmuştur.
Mahkememizin 11/12/2019 tarih ve ... sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin 08/11/2023 tarih ve 2020/1645 Esas 2023/1216 Karar sayılı ilamıyla kaldırıldığı ve yukarıdaki esasa kaydı yapılarak yargılamaya devam olunduğu görüldü.
Mahkememiz dosyasının 22/03/2024 tarihli tensip zaptının 2 numaralı ara kararı uyarınca dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, 08/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" 1. Davacının kum kirliliğine uygun bir yıkama ve zenginleştirme tesisinin davalı yan tarafından planlandığı, bu tesisin yurt dışında ... firması tarafından 2016 model ve sıfır olarak imal edildiği ve davalı yan tarafından davacının tesisine montajı yapılarak çalışır durumda teslim edildiği
2. Davacının tesisine uygun tasarlanan dava konusu ... Yıkama-Zenginleştirme ve Geri Kazanım Tesisinin katalog ürün değil, davacı taleplerine uygun olarak davacının davalı ile yaptığı sözleşmede belirtilen teknik özelliklerde imal edilen özel bir sistem olduğunun anlaşıldığı,
3. Tesisin tek cins 0-5 mm aralığında yıkanmış kumu ürün olarak verdiği, bu sistemin tek cins kum üreten ... marka ... serisi makinelerden ... 71 den daha fazla güç gereksinimine ihtiyaç duyan yüksek kapasiteli pompa ve siklona haiz olduğu ve daha yüksek ( saatte 100 ton) kum yıkama potansiyeline sahip olan iki geçişli bir tesis olduğu ve davacının kum yıkama tesisinin davalı ile yaptığı sözleşme kapsamındaki ... Yıkama-Zenginleştirme ve Geri Kazanım Tesisi olduğu Sonuç ve kanaati ile bilirkişi heyet raporumuz sayın mahkemenin takdirlerine saygı ile arz olunur." şeklinde görüş ve kanaatinde bulunulduğu görüldü.
Mahkememiz dosyasının 22/01/2025 tarihli celsesinin 2 numaralı ara kararı uyarınca ek rapor alınmak üzere dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, 25/08/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;" a- Davacının kum kirliliğine uygun bir yıkama ve zenginleştirme tesisinin davalı yan tarafından planlandığı, bu tesisin yurt dışında ... firması tarafından 2016 model ve sıfır olarak imal edildiği ve davalı yan tarafından davacının tesisine montajı yapılarak çalışır durumda teslim edildiği;
b- Davacının tesisine uygun tasarlanan dava konusu ... Yıkama-Zenginleştirme ve Geri Kazanım Tesisinin katalog ürün olmadığı, davacı taleplerine uygun olarak davacının davalı ile yaptığı sözleşmede belirtilen teknik özelliklerde imal edilen özel bir sistem olduğunun anlaşıldığı,
c-Tesisin tek cins 0-5 mm aralığında yıkanmış kumu ürün olarak verdiği, bu sistemin tek cins kum üreten ... marka ... serisi makinelerden ... 71 den daha fazla güç gereksinimine ihtiyaç duyan yüksek kapasiteli pompa ve siklonlara haiz olduğu davacının kum yıkama tesisinin davalı ile yaptığı sözleşme kapsamındaki ... Yıkama-Zenginleştirme ve Geri Kazanım Tesisi olduğu
3. Davacının satın aldığı iki geçişli sistemin susuzlaştırma eleği kaynaklı olarak istenen kapasiteyi sağlayamadığı anlaşılmakla tesisin bu açıdan ayıplı olduğu, bu ayıbın zamanla farkedilebilecek gizli bir ayıp olduğu; makinanın susuzlaştırma eleğinin boyutlarının ve elek açıklık çapının arttırılması ile ayıbın giderilebileceği, makinada susuzlaştırma eleğinin1800 mm X 2400 mm boyutlarında ve poliüretan açıklık oranı büyük olanının konulması ve işçilik ile makinanın kapasitesinin 80-100 mtph değerine ulaşacağı anlaşıldığı, bu durumda davacının ödediği 110.000 Sterlin tutarın 9010 u karşılığında 11.000 Sterlin bir nefaset kesinti olacağı görüşüne varılmıştır. Arz olunur. " şeklinde görüş ve kanaatinde bulunulduğu görüldü.
Davacı vekilinin 03/09/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile 10.000,00 TL olarak talep ettikleri alacağın 605.220,00 TL'ye ıslah ettiğini beyan ettiği görüldü.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE:
Dava, davalının satım sözleşmesinde belirlenen makineden farklı bir ürün teslim ettiği iddiasına dayalı olarak açılan ürünler arasındaki değer farkı bedelinin ödenmesi istemine ilişkindir.
Mahkememizce verilen 11/12/2019 tarihli karar ile davanın reddine karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin 2020/1645 E., 2023/1216 K. Sayılı kararı ile mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiş mahkememizce istinaf ilamında belirtilen eksiklikler giderilmeye çalışılmıştır.
Mahkememizce dosyanın ... nden alanında uzman üç makine mühendisi öğretim üyesinden oluşacak yeni bir teknik bilirkişi heyetine tevdi ile; dosya arasında bulunan raporlar ve mahkememiz kararının kaldırılmasına ilişkin istinaf ilamında belirtilen hususlar da dikkate alınarak, davalının sözleşmeye aykırı ifada bulunup bulunmadığı, sözleşmede kararlaştırılan makineden farklı bir makine teslim edilip edilmediği, farklı bir makine teslim edilmiş olması halinde davacının uğradığı zarar (davacıya teslim edilen aracın sözleşmenin ifa edildiği tarih itibariyle piyasa rayici tespit edilerek taraf ve yargı denetimine elverişli, bilimsel verilere uygun şekilde) tespit edilecek şekilde düzenlenmiş bilirkişi raporu tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiş ve 01/10/2024 tarihli bilirkişi raporu dosyaya kazandırılmıştır. İlgili raporda " Deliller ve hukuki değerlendirmelere göre varılacak sonuç tamamen Mahkemenin takdirinde olmak üzere;
1. Davacının kum kirliliğine uygun bir yıkama ve zenginleştirme tesisinin davalı yan tarafından planlandığı, bu tesisin yurt dışında ... firması tarafından 2016 model ve sıfır olarak imal edildiği ve davalı yan tarafından davacının tesisine montajı yapılarak çalışır durumda teslim edildiği;
2. Davacının tesisine uygun tasarlanan dava konusu ... Yıkama-Zenginleştirme ve Geri Kazanım Tesisinin katalog ürün değil, davacı taleplerine uygun olarak davacının davalı ile yaptığı sözleşmede belirtilen teknik özelliklerde imal edilen özel bir sistem olduğunun anlaşıldığı,
3. Tesisin tek cins 0-5 mm aralığında yıkanmış kumu ürün olarak verdiği, bu sistemin tek cins kum üreten ... marka ... serisi makinelerden ... 71 den daha fazla güç gereksinimine ihtiyaç duyan yüksek kapasiteli pompa ve siklona haiz olduğu ve daha yüksek ( saatte 100 ton) kum yıkama potansiyeline sahip olan iki geçişli bir tesis olduğu ve davacının kum yıkama tesisinin davalı ile yaptığı sözleşme kapsamındaki ... Yıkama-Zenginleştirme ve Geri Kazanım Tesisi olduğu sonuç ve kanaati ile " şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmüştür.
Kök raporun dosyaya sunulması akabinde mahkememizce, ... Asliye Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak ... D. İş sayılı dosyasının fiziken tüm ekleri ile birlikte dosyamız arasına gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiş akabinde dosyanın ek rapor alınmak üzere bilirkişi heyetine tevdi ile; raporda davacının rapora itirazlarının değerlendirilmesinin ayrıca takdiri mahkememize ait olma üzere bilirkişi heyeti tarafından varılacak kanaate göre davacıya farklı bir makine teslim edilip edilmediği, farklı bir makine teslim edilmiş olması halinde davacının bundan dolayı bir zarara uğrayıp uğramadığı (davacıya teslim edilen ve taraflar arasındaki anlaşmaya konu aracın sözleşmenin ifa tarihindeki piyasa rayiç değerleri tespit edilip dikkate alınarak) uğramış ise zarar miktarının ne kadar olduğu hususların tereddüte yer vermeyeceği şekilde ek rapor tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiş ve 01/09/2025 tarihli ek rapor dosyaya kazandırılmıştır.
İlgili raporda "a- Davacının kum kirliliğine uygun bir yıkama ve zenginleştirme tesisinin davalı yan tarafından planlandığı, bu tesisin yurt dışında ... firması tarafından 2016 model ve sıfır olarak imal edildiği ve davalı yan tarafından davacının tesisine montajı yapılarak çalışır durumda teslim edildiği;
b- Davacının tesisine uygun tasarlanan dava konusu ... Yıkama-Zenginleştirme ve Geri Kazanım Tesisinin katalog ürün olmadığı, davacı taleplerine uygun olarak davacının davalı ile yaptığı sözleşmede belirtilen teknik özelliklerde imal edilen özel bir sistem olduğunun anlaşıldığı,
c- Tesisin tek cins 0-5 mm aralığında yıkanmış kumu ürün olarak verdiği, bu sistemin tek cins kum üreten ... marka ... serisi makinelerden ... 71 den daha fazla güç gereksinimine ihtiyaç duyan yüksek kapasiteli pompa ve siklonlara haiz olduğu davacının kum yıkama tesisinin davalı ile yaptığı sözleşme kapsamındaki ... Yıkama-Zenginleştirme ve Geri Kazanım Tesisi olduğu
3. Davacının satın aldığı iki geçişli sistemin susuzlaştırma eleği kaynaklı olarak istenen kapasiteyi sağlayamadığı anlaşılmakla tesisin bu açıdan ayıplı olduğu, bu ayıbın zamanla farkedilebilecek gizli bir ayıp olduğu; makinanın susuzlaştırma eleğinin boyutlarının ve elek açıklık çapının arttırılması ile ayıbın giderilebileceği, makinada susuzlaştırma eleğinin1800 mm X 2400 mm boyutlarında ve poliüretan açıklık oranı büyük olanının konulması ve işçilik ile makinanın kapasitesinin 80-100 mtph değerine ulaşacağı anlaşıldığı, bu durumda davacının ödediği 110.000 Sterlin tutarın %10 u karşılığında 11.000 Sterlin bir nefaset kesintisinin uygun olacağı görüşüne varılmıştır. "şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmüştür.
Somut uyuşmazlıkta; davalı tarafından davacıya teslim edilen makine ile taraflar arasında sözleşmeye konu makinenin farklı makinelene olup olmadığı, davacıya teslimi yapılan makinenin taraflar arasındaki sözleşmeye konu makineden daha düşük kapasite ve özellikte olup olmadığı bu kapsamda davacının fazla ödeme yapıp yapmadığı, yapmış ise ne tutarda fazla ödeme yaptığı, davalının zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazlarının yerinde olup olmadığı ve bedelin davalıdan tahsili uyuşmazlık konusudur.
Ayıp doktrinde bir malda normal olarak bulunması gereken niteliklerin bulunmaması veya bulunmaması gereken kusurların mevcudiyeti olarak açıklanmaktadır. Somut uyuşmazlık çerçevesinde tarafların tüzel kişi tacir sıfatları bulunmaktadır. Bu bağlamda TTK m. 23/c hükmü “Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.” şeklindedir. TBK m. 223 ise, “Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.” ifadelerini içermektedir.
TBK m. 225’e göre “(1) Ağır kusurlu olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz. (2) Satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da aynı hüküm geçerlidir.” şeklinde düzenleme bulunduğu, doktrinde söz konusu kanuni düzenlemeye ilişkin olarak, “… satıcılığı meslek edinmiş olan kişilerin, meslekleri gereği bilmeleri gereken ayıplar bakımından, ağır kusurlu oldukları kabul edilmektedir. Bu bakımdan, satıcılığı meslek haline getirmiş kişilerin de, bilmeleri gereken ayıplar bakımından, alıcının külfetleri yerine getirmemesini ileri sürerek sorumluluktan kurtulma imkanları ortadan kaldırılmıştır.”( benzer mahiyette İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 2020/750 E., 2022/1502 K. Sayılı ilamı)
Somut olay bakımından yapılan değerlendirmede; mahkememizce de hükme esas alınan 01/09/2025 havale tarihli ek raporda " Davacının kum kirliliğine uygun bir yıkama ve zenginleştirme tesisinin davalı yan tarafından planlandığı, bu tesisin yurt dışında ... firması tarafından 2016 model ve sıfır olarak imal edildiği ve davalı yan tarafından davacının tesisine montajı yapılarak çalışır durumda teslim edildiği,
b- Davacının tesisine uygun tasarlanan dava konusu ... Yıkama-Zenginleştirme ve Geri Kazanım Tesisinin katalog ürün olmadığı, davacı taleplerine uygun olarak davacının davalı ile yaptığı sözleşmede belirtilen teknik özelliklerde imal edilen özel bir sistem olduğunun anlaşıldığı," şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmüştür. Teknik bilirkişilerin incelemesinde davalı tarafından davacıya teslimi yapılan ürünün katalog ürün olmayıp taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre davalı tarafından imal edildiği bildirilen bir ürün olduğu tespit edildiğinden ve davaya konu ürünün taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre üretilmiş bir ürün olması gerektiği değerlendirildiğinden, davacının fazla ödeme yaptığı yönündeki iddianın değerlendirilmesi için davalı tarafından davacıya teslim edilen ürünün taraflar arasındaki sözleşmede yer alan nitelikleri karşılayıp karşılamadığı değerlendirilmiş, bu kapsamda bilirkişiler tarafından yapılan inceleme ile davacının satın aldığı iki geçişli sistemin susuzlaştırma eleği kaynaklı olarak istenen kapasiteyi sağlayamadığı, tesisin bu açıdan ayıplı olduğu, bu ayıbın zamanla farkedilebilecek gizli bir ayıp olduğu; makinanın susuzlaştırma eleğinin boyutlarının ve elek açıklık çapının arttırılması ile ayıbın giderilebileceği, makinada susuzlaştırma eleğinin1800 mm X 2400 mm boyutlarında ve poliüretan açıklık oranı büyük olanının konulması ve işçilik ile makinanın kapasitesinin 80-100 mtph değerine ulaşacağı anlaşıldığı, bu durumda davacının ödediği 110.000 Sterlin tutarın %10 u karşılığında 11.000 Sterlin bir nefaset kesintisinin uygun olacağı görüşüne varılmış, teknik bilirkişi raporu ile davalı tarafından davacıya teslimi yapılan makinenin taraflar arasındaki teknik özellikleri sağlamadığı ve ayıplı olduğu anlaşıldığından , ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğu ve zamanla ortaya çıkacağı yönündeki teknik tespitlerden davalının zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazlarını yerinde olmadığı kanaatine varıldığından kaldı ki TBK m. 225’e göre “(1) Ağır kusurlu olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz. (2) Satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da aynı hüküm geçerlidir.” şeklindeki yasal düzenleme de dikkate alındığında davalının sorumluluktan kurtulamayacağı kanaatine varıldığından davacının yaptığı fazla ödemenin davalıdan alınarak davacıya iadesine karar vermek gerekmiştir.
Davacı tarafından dosyaya sunulan 03/09/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile bilirkişi raporunda yapılan hesaplama ile belirlenen 11.000 Sterlin in ıslah tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası karşılığı talep edilmekle bu miktara ilişkin ıslah dilekçesinin sunulduğu görülmüştür.
Emsal mahiyetteki Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2025/517 E., 2025/3162 K. Sayılı kararında " 6098 sayılı TBK'nın 99. maddesi hükmü gereğince, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde vade veya fiili ödeme tarihindeki rayice göre Türk parası ile ödenmesi istenebilir. Bu hak yenilik doğuran seçimlik hak niteliğinde olduğundan kullanılmakla tükenir. Somut davada, davacı yüklenici asıl dava dilekçesinde talebini kısmi dava olarak açıklayarak, bir kısım talebi yönünden seçimlik hakkını Türk Lirası cinsinden kullanmıştır. Seçimlik hakkını bu şekilde kullandıktan sonra iradeyi sakatlayan sebeplerin bulunmaması dışında bundan dönülmesi mümkün değildir. Davacının daha sonra yaptığı ıslah kısmi ıslah olup sadece miktar artırımı yapıldığından dava açarken kullanmış olduğu seçim hakkıyla bağlı durumdadır. Davacı, asıl davadaki ilave imalat bedeli alacağı yönünden ve birleşen davadaki tazminat talepleri yönünden, dava açarken fazlaya ilişkin haklarını saklı tutsa da bu kalemler yönünden seçim hakkını Türk Lirasından yana kullanmıştır ve artık bu seçim hakkından dönemez. Bu durumda, asıl ve birleşen davada davacının seçimlik hakkını kullandığı dava tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden karşılığının hüküm altına alınması doğru olmuştur. " şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmüştür. Yine emsal mahiyetteki ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 2019/282 E., 2019/343 K. Sayılı kararında " Ancak; davacı taraf dava dilekçesinde alacağını Türk Lirası cinsinden talep etmiş ve tahsilde tercihini para cinsi olarak Türk Lirası olarak kullanmıştır. Ayrıca; davacı taraf dava dilekçesinde dava tarihi olan 27/06/2016 tarihindeki USD kuru üzerinden talepte bulunmuş; ancak, ıslah dilekçesi ile ıslah tarihindeki kur üzerinden hesaplama yaparak 32.882,91 TL üzerinden davasını ıslah etmiş; mahkemece de ıslah edilen tutar üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir. Davacı taraf; dava dilekçesinde dava tarihindeki kur üzerinden talepte bulunduktan sonra talebini aşacak şekilde ıslah tarihindeki kur üzerinden talepte bulunamaz. Dava dilekçesindeki talebi ile bağlıdır. Mahkemece de talep aşılarak hüküm kurulamaz. Bu nedenle; dava tarihindeki 1 USD= 2,9461 TL olduğundan 8.450,00 USD x 2,9461= 24.894,54 TL olduğundan bu miktara hükmedilmesi gerekirken; mahkemece ıslah tarihindeki kur üzerinden davanın tümden kabulüne karar verilmesi isabetli olmadığından" şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmüştür. Emsal mahiyetteki yüksek mahkeme içtihatları dikkate alınarak yapılan değerlendirmede; davacının dava dilekçesi ile 10.000-TL alacak üzerinden talepte bulunduğu, bu hali ile davacının seçimlik hakkını Türk Lirası üzerinden kullandığı, bu durumda, davacının seçimlik hakkını kullandığı dava tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden karşılığının hüküm altına alınması gerekeceği, bu tutarın da 11.000* 5,0688 (dava tarihi olan 03/11/2017 tarihli Sterlin kur karşılığı) = 55.756,80-TL olduğu ve açıklanan nedenlerle davanın bu miktar üzerinden kısmen kabul kısmen reddine karar vermek gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile; 10.000,00-TL nin dava tarihi olan 03/11/2017 tarihinden, bakiye 45.756,80 TL nin ise ıslah tarihi olan 03/09/2025 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 3.808,75 TL harcın, peşin alınan 10.335,78 TL (170,78 dava açılırken + 10.165,00 TL ıslah harcı olmak üzere) harçtan mahsubu ile artan 6.527,03 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine
3-Davacı tarafından yatırılan 10.335,78 TL harcın (170,78 dava açılırken + 10.165,00 TL ıslah harcı olmak üzere) davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca 87.914,11 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafça yapılan 1.920,70 TL müzekkere ve tebligat gideri, 14.800,00 TL bilirkişi ücreti ile 36,00 TL ilk masraf (31,40 TL başvurma harcı + 4,60 TL vekalet harcı) olmak üzere toplam 16.756,70 TL yargılama giderinin davanın kabul red oranına göre hesaplanan 1.543,74 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinden bırakılmasına,
7-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep edilmesi halinde kendilerine iadesine,
Dair, hazır bulunanların yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/12/2025
Katip ...
(e-imzalıdır)
Hakim ...
(e-imzalıdır)