T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/455 Esas
KARAR NO: 2024/532
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı))
DAVA TARİHİ: 06/08/2024
KARAR TARİHİ: 07/08/2024
Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı asilin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafa verdiği ... Bankası keşideci ..., lehtar ... olan şubesi 10/08/2024 tarihli 375.000,00TL bedelli ve ... Bankası keşideci ..., lehtar ... olan ... şubesi 07/08/2024 tarihli 375.000,00TL bedelli çeklerin karşılığında mal teslimi alamadığını, davalı taraftan çeklerin iadesini talep ettiğini, davalının çekleri kaybettiğini söylediğini, çeklerin iptalini ve banka tarafından el konulmasını talep etmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, kıymetli evraklardan olan çekin iptali istemine ilişkindir.
Somut olayda davacı asil tarafından mahkememize ibraz edilmiş olan dava dilekçesinde talep sonucunun açık olmaması ve sunulan dilekçenin HMK m.119 hükmünün yasal şartlarını taşımaması sebebiyle öncelikle ara karar oluşturularak davacıdan usulüne uygun talep sonucunu açıklamak ve dilekçe ibraz etmek üzere verilen kesin süre içerisinde yeniden bir dilekçe ibraz edilmiş olduğu ve davasında çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiş olduğu görülmüştür.
Yasal Mevcuat incelendiğinde; 6102 Sayılı Türk Ticarek Kanunu madde 651'e göre "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. " şeklinde düzenleme ile yine aynı kanunun 652. Maddesinde " İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." şeklinde düzenleme mevcut olup bu düzenlemenin ve 818/s. maddesinin yollaması gereği poliçenin iptaline ilişkin hükümler çekin iptalinde de uygulanacaktır.
6102 Sayılı TTK' nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652).Aynı Kanunun 759. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 790. maddesinde "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır. Uyuşmazlığa ilişkin yasal düzenleme TTK nun 818/s atfıyla uygulanacak TTK nun 757 ve devamı maddeleri uyarınca "iradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerinde ki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.TTK 764(1) elden çıkan poliçe ,verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir" şeklinde olup, kural olarak çeki elinde bulunduran yetkili hamil tarafından çekin iradesi dışında elinden çıkması sebebiyle hasımsız olarak çek iptali davası açılması gerekmekte olup somut olay bakımından yapılan incelemede; davacının keşideci olduğu, çeki elinde bulunduran tarafı davalı olarak göstermiş olduğu ve aralarındaki iş ilişkisi sebebiyle çek bedelinin ödenmesinin engellenmesi amacıyla eldeki çek iptali davasını açmış olduğu, aynı zamanda dilekçe içeriğinde çekin lehtarı tarafından kaybedilmiş olduğunun da beyan edilmiş olduğu görülmüştür.
6102 sayılı TTK'nun 651 ve TTK 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757. ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisi hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette bulunan ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2022/ ... Esas, 2022/ ... Karar Sayılı, 04/07/2022 Tarihli "Dava; zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. ... Dosya kapsamı delillere göre, zayi istemine konu edilen çekin keşidecisinin davacı olduğu, dava dilekçesi ile celp ve ibraz edilen kayıtlar ile sabittir. TTK'nın 651. maddesindeki genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK'nın 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı, keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır.(benzer nitelikte Yargıtay 11. HD. 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı) Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda (Davanın HMK. 6100 sayılı kanunun 114/1-d ve 115/2. Maddeleri gereği aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine) usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, davacı istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir." şeklindeki ilamı da göz önünde bulundurulduğunda davacı keşideci tarafından eldeki davayı açmakta aktif husumet ehliyetinin bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş olup aynı gerekçeler ile tedbir talebi de reddedilmiş; 6100 Sayılı HMK'nın "Adli tatilde görülecek dava ve işler" başlığını taşıyan 103. Maddesinin 1. Fıkrasının d bendinin "d) Ticari defterlerin kaybından dolayı kayıp belgesi verilmesi talepleri ile kıymetli evrakın kaybından doğan iptal işleri" adli tatilde görülebilecek işlerden olması sebebiyle dosya üzerinden inceleme yapılarak aşağıdaki şekilde karar tesis edilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklanmış olduğu üzere;
1-Davacının davasının aktif husumet yokluğundan usulden reddine,
2-Davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine,
3-Alınması gereken 427,60-TL karar ilam harcından dava açılırken başlangıçta peşin alınan 12.808,13TL'nin mahsubu ile artan 12.380,53-TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
4-Yargılama giderlerinin davanın mahiyeti itibariyle davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmı karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ... Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 07/08/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
* İş bu karar 5070 Sayılı Kanun hükümlerine göre güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.