T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/720 Esas
KARAR NO:2025/218
DAVA:Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi
DAVA TARİHİ:27/11/2024
KARAR TARİHİ:27/03/2025
DAVA : Davacılar vekili mahkememize ibraz etmiş olduğu dava dilekçesinde, müvekkili Gülden Tüfekçi'nin davalı şirkette %22,61 , Mehmet Necmettin Tüfekçi'nin ise %0,86 oranında pay sahibi olduğunu, 23/05/2024 tarihli genel kurul toplantısında finansal tablolar ve buna bağlı konuları müzakeresinin ertelenmesine itiraz edilen konuların açıklığa kavuşturulması amacıyla, müvekkilleri vekilince şirket yönetimine bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamında ... 6 Noterliğinin 11 Haziran 2024 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile yöneltilen sorulara ve 2017-2022 maliye yılı olağan genel kurul toplantısında ilgili dönemlerin finansallarına ilişkin soruların yönetildiğini, sorulan sorulara davalı şirketçe geçiştirilerek cevap verildiğini ancak verilen cevapların yetersiz olması nedeniyle bilgi alma haklarının engellendiğini, şirketin 2023 maliye yılı olağan genel kurulunun, ertelenen konuları görüşmek üzere 27 Ağustos 2024 tarihinde dava dilekçesinde sıralanan gündem maddeleri ile toplandığını, daha önce yöneltilen ve yetersiz şekilde cevaplanan soruların bilgi alma kapsamında tekrar genel kurul toplantısında gündeme getirildiğini yine sorularına yeterli cevap verilmediğini, TTK 438.maddesi kapsamında talep edilen özel denetçi tayin edilmesi hususundaki taleplerinin de yapılan oylama neticesinde red edildiğini, bilgi alma hakkının mahkeme vasıtası ile kullandırılması için ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/509 esas sayılı dosyası ile dava açtıklarını ancak mahkemece , bilirkişi incelemesi dahi yaptırılmaksızın sorulan soruların cevaplarının müvekkillerince bilindiği yönündeki gerekçe ile davanın red edildiğini, dava açılması için gerekli dava şartlarının mevcut olduğunu belirterek , dava dilekçesinde ayrıntılı olarak izah edilen hususlarda ve özetle ;
(i)Yatırım amaçlı gayrimenkullere ilişkin özellikle 2022 ve 2023 mali yıllarında hazırlanan değerleme raporları da incelenmek suretiyle her bir gayrimenkulün ne değerde olduğu, bunların finansal tablolara balon değerlemelerle mi yansıtıldığı,
(ii)...’ye göre Şirket’te 771.744.673 TL net dönem kârı görünmekte iken, VUK’a göre hazırlanan ve fakat pay sahipleri incelemesine sunulmayarak sadece zarar edildiği belirtilen tablolarda geçmiş yıl kârının 1.474.217.269 TL ve dönem net zararının 913.356.126 TL olmasının nasıl açıklanabildiği, Şirket’in kâr mı zarar mı ettiği, bu tablolardan Şirket’in mali durumunun nasıl anlaşılması gerektiği ve VUK’a göre düzenlenen finansal tablolarda görünen zararın sebepleri,
(iii)Yönetim kurulu üyelerine her ay ödenen ücret ve prim tutarları,
(iv)%100 bağlı ortaklık ... ... ile girişilen işlemler karşılığı karşılıklı edinimlerin neler olduğu,
(v)... Enerji ve ... Enerji’den alınan danışmanlıklar kapsamında lisanssız elektrik üretim tesisinin ne zaman kurulabileceği ve kurulumun ardından ... Enerji’den enerji alınmasına gerek kalıp kalmayacağı,
(vi)... Yapı ve ... Holding’e ödenen garantörlük komisyonları kapsamında uygulanan iç emsal oranının nasıl belirlendiği ve aylık olarak ne oranlar uygulandığı, garantör olunan kredi sözleşmeleri kapsamında bankalara karşı katlanılan yükümlülüklerin yanında garantörlük komisyonu oranının uygun bir oran olup olmadığı, grup şirketlerinin teminat mektupları kapsamında katlandıkları yükümlülüklerin yanında garantörlük komisyonu oranının uygun bir oran olup olmadığı, kısacası garantörlük komisyon oranlarının ve ödenen garantörlük komisyon bedellerinin emsallere uygun olup olmadığı, ve
(vii)... Yapı’ya her sene verilen ve fakat finansal tablolara yansıtılmaması amacıyla her sene sonu kapatılan ve bir sonraki yıl tekrar verilen borçların tutarları ve hangi oranda faiz uygulandığı, hususlarının özel denetimle açıklığa kavuşturulması için bu kapsamda bir veya birden fazla bağımsız uzman görevlendirilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde, genel kurulda ileri sürülmeyen konularda istenilen özel denetçi talebinin esasa girilmeden reddi gerektiğini, denetçi atanması istenilen hususların denetime konu edilebilecek nitelikte somut vakıalar olmadığını, davacıların bilgi alma ve inceleme hakkının dürüst hesap verme ilkesine uygun olarak karşılandığını, özel denetçi taleplerinin bilgi edinme haklarının ihlaline dayandıran davacıların açtıkları bilgi edinme davasının ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...sayılı ilamı ile red edildiğini, karar gerekçesinde " davalı şirket ortağı olan davacıların şirket ile ilgili her bilgi ve belgeye şirket yönetim kurulu gibi vakıf olmasının ve her istediğinde bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamında bunları inceleyebilmesi mümkün olmayıp aksi durumun şirket yönetim kurulu üyeliği ile salt şirket ortaklığını farksız kılacağı, yetki ve sorumluluk kapsamında yönetim kurulu üyeliği şirket ortaklığından farklı olarak şirketin her türlü işleyişine vakıf olmayı gerektirirken şirket hissedarlığının ise şirketle ilgili tüm bilgilere sınırsız erişim hakkı tanımadığı, somut olayda davalı şirket tarafından davacıların talep ettiği hususlarda gerek genel kurul öncesi gerekse genel kurulda ayrıntılı bilgi ve cevapların verildiği, şirketin mali durumuna ilişkin kayıtların genel kurul öncesi incelemeye hazır tutulduğu, bu haliyle davacılara bilgi alma ve inceleme hakkının kullandırıldığı sabit olup, davacıların talep ettiği hususların şirket işlemlerinin dayanağının açıklanmasına ilişkin olması ve davacıların sözleşme, belge ve yazışma gibi inceleme talep ettiği belgelerin ticari sır içeren nitelikte belgeler olması kapsamında bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmasına yönelik koşullar oluşmadığından davacılar tarafından açılan davanın reddine karar verilmiştir.” denildiğini, özel denetçi atanmasını şartlarının dava da gerçekleşmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE : Dava, davalı şirkete özel denetçi atanması talebine ilişkindir.
Deliller ; Noter ihtarnameleri, 23 Mayıs 2024 tarihli genel kurul toplantı tutanağı, 27 Ağustos 2024 tarihli genel kurul toplantı tutanağı, ... Asliye Ticaret Mahkemesine ait ...sayılı ilam, yasal mevzuat.
Bilgi alma ve inceleme hakkı başlıklı TTK 437. Maddesine göre, " (1) Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir. (2) Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz. (3) Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir. (4) Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir. (5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir. (6) Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz. " denilmektedir.
Özel denetim isteme hakkı 1. Genel kurulun kabulü başlıklı TTK 438. Maddesine göre, "(1) Her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, belirli olayların özelbir denetimle açıklığa kavuşturulmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebilir. (2) Genel kurul istemi onaylarsa, şirket veya her bir pay sahibi otuz gün içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebilir. " denilmektedir.
Genel kurulun reddi başlıklı 439.maddesine göre, " (1) Genel kurulun özel denetim istemini reddetmesi hâlinde, sermayenin en az onda birini, halka açık anonim şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri veya paylarının itibarî değeri toplamı en az birmilyon Türk Lirası olan pay sahipleri üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atamasını isteyebilir. (2) Dilekçe sahiplerinin, kurucuların veya şirket organlarının, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koymaları hâlinde özel denetçi atanır. " denilmektedir.
TTK 437/2 bendinde bilgi alma hakkının genel kurulda kullanılması gerektiği, genel kurulda bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlatımında bilgi alamayan pay sahiplerinin reddi izleyen 10 gün içinde diğer hallerde makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu Asliye Ticaret Mahkemesine başvurabileceklerinin düzenlendiği görülmektedir. TTK 438.maddesine göre, mahkemeden denetçi tayininin istenebilmesinin ön koşulu, bilgi alma ve inceleme hakkının daha önceden belirli olaylarla ilgili olarak genel kurulda istenmesi gerektiği görülmektedir. Genel kurulda belirli olaylarla ilgili bilgi inceleme talep edilip bu talep karşılandığında verilen bilgi yeterli değilse yada talebin red edilmesi veya cevapsız bırakılması halinde davacıların denetçi tayini talep etmeden önce TTK 437.maddesine göre, bilgi alma hakkının Asliye Ticaret Mahkemesi vasıtası ile kullanılması amacıyla dava açmaları gerekmektedir. Açılan dava sonunda verilen bilgi de yeterli olmadığı taktirde, bu defa bilgi alma talep edilen belirli konularda olmak üzere TTK 439. Maddesi kapsamında özel denetçi talebinin genel kurulda ileri sürülmesi, genel kurulun özel denetçi talebini reddetmesi halinde ise, Asliye Ticaret Mahkemesinden denetçi tayin edilmesi talebi ile dava açmaları gerekmektedir.
Nitekim davacılar tarafından bu maddeye uygun şekilde ... ATM de bilgi alma hakkının mahkeme vasıtası ile kullandırılması için dava açtıkları tespit edilmiştir.
.... ATM'ye ait ... nolu dosyadan verilen ilam sureti alınıp incelendiğinde, davacılarının ..., davalısının ise ... San. Ve Tic. A.Ş olup, talebin bilgi alma ve inceleme hakkının mahkeme vasıtasıyla kullandırılmasına ilişkin olduğu, mahkemece yapılan yargılama sonunda "Davacı tarafça davalı şirketin 27/08/2024 tarihli 2023 faaliyet yılına ilişkin genel kurulunda bilgi alma ve inceleme hakkına yönelik taleplerin karşılıksız bırakılmak suretiyle cevaplanmadığı bu şekilde bilgi alma ve inceleme haklarının ihlal edildiğinden bahisle dava dilekçesinde talep edilen hususlarda ve ilgili belgelerin incelenmesine şirketçe izin verilmesi istemiyle için eldeki dava açılmış olup, yukarıdaki yasal düzenleme kapsamında şirket hissedarlarının şirket hakkında bilgi alma ve inceleme haklarının TTK 437 maddesinde güvence altına alınan, kapsamı ve sınırları belirlenen kısıtlanamaz haklardan biri olduğu açık olup, somut olayda davacılar tarafından davalı şirketin 27/08/2024 tarihli olağan genel kurulunda sorulan soruların cevaplandırıldığı ve dava tarihinden önce davalı şirket tarafından davacılara hitaben gönderilen .... Noterliği'nin 1 Temmuz 2024 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sorulan sorulara ayrıntılı cevaplar verildiği anlaşılmakla, davacılar tarafından bilgi alma ve inceleme haklarının kullandırılmadığı iddiasıyla eldeki dava açılmış ise de şirketin finansal tablolarının, yönetim kurulu yıllık faaliyet raporunun, bağımsız denetleme raporunun ve bağlılık raporunun 27/08/2024 tarihli genel kurul öncesinde şirket merkezinde incelemeye hazır bulundurulduğu, davacı şirket hissedarları tarafından davalı şirketin 23/05/2024 tarihinde yapılan genel kurul sonrası müzakeresi ertelenen 2023 mali yılına ilişkin finansal tablolar ve bağlı konulara ilişkin davacılar tarafından sorulan sorulara ilişkin davalı şirkete gönderilen ... 6. Noterliği'nin 11 Haziran 2024 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesine gerek 27/08/2024 tarihli genel kurulda gerekse ihtarnameye cevaben düzenlenen .... Noterliği'nin 1 Temmuz 2024 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile detaylı ve somut cevaplar verildiği, yine davalı şirket tarafından bağımsız denetim raporunun revize edilen kısımlarına ilişkin de .... Noterliği'nin 2 Temmuz 2024 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacıların bilgi edinme hakkı kapsamında bildirimde bulunulduğu sabit olmakla, davalı şirket ortağı olan davacıların şirket ile ilgili her bilgi ve belgeye şirket yönetim kurulu gibi vakıf olmasının ve her istediğinde bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamında bunları inceleyebilmesi mümkün olmayıp aksi durumun şirket yönetim kurulu üyeliği ile salt şirket ortaklığını farksız kılacağı, yetki ve sorumluluk kapsamında yönetim kurulu üyeliği şirket ortaklığından farklı olarak şirketin her türlü işleyişine vakıf olmayı gerektirirken şirket hissedarlığının ise şirketle ilgili tüm bilgilere sınırsız erişim hakkı tanımadığı, somut olayda davalı şirket tarafından davacıların talep ettiği hususlarda gerek genel kurul öncesi gerekse genel kurulda ayrıntılı bilgi ve cevapların verildiği, şirketin mali durumuna ilişkin kayıtların genel kurul öncesi incelemeye hazır tutulduğu, bu haliyle davacılara bilgi alma ve inceleme hakkının kullandırıldığı sabit olup, davacıların talep ettiği hususların şirket işlemlerinin dayanağının açıklanmasına ilişkin olması ve davacıların sözleşme, belge ve yazışma gibi inceleme talep ettiği belgelerin ticari sır içeren nitelikte belgeler olması ve bu belgelerin incelenmesi talebinin özel denetim amacını taşıması nedeniyle TTK 437 kapsamında incelenemeyeceği anlaşılmakla davacıların TTK 437/5 maddesi kapsamında bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmasına yönelik koşullar oluşmadığı" gerekçesiyle davacılar tarafından açılan davanın reddine karar verildiği, kararın yasa gereği kesin olduğu tespit edilmiştir.
Yukarıda da belirtiliği üzere özel denetçi tayin edilmesi için dava açılmasının ön koşulu, bilgi alma inceleme hakkının genel kurulda kullanılması, genel kurulda yeterli bilgi verilmediği taktirde TTK 437. Maddesi gereğince bilgi alma hakkının mahkeme vasıtasıyla kullandırılması için dava açılması, açılan dava sonunda verilen bilginin de yeterli olmadığı taktirde bu defa bilgi alma talep edilen konularda TTK 439. Maddesi kapsamında özel denetçi talebinin genel kurulda ileri sürülmesi, genel kurulun özel denetçi talebini reddetmesi halinde Asliye Ticaret Mahkemesinden denetçi tayin edilmesi talebinde bulunulması gerekmektedir.
Davacı tarafça .... ATM'ne, bilgi alma hakkının mahkeme vasıtasıyla kullandırılması için dava açıldığı, .... ATM'nce verilen kararda açıklandığı üzere davacıların talep ettiği hususlarda gerek genel kurul öncesi gerekse genel kurulda yeteri kadar bilgi verildiği tespit edilmekle açılan davanın reddine kesin olmak üzere karar verildiği, buna göre davacıların talep ettikleri konularda davalı şirket tarafından gerektiği ve yeteri kadar bilgilendirildiği, sorularına cevap verildiği anlaşıldığından, denetçi istemine ilişkin davanın, koşulları oluşmadığından aşağıdaki reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davacıların davasının reddine,
2-Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı tarafa verilmesine,
3-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına,
4-Fotokopi masrafı olarak davalı tarafın yatırmış olduğu gider avansından kullanılan 1.405,00 TL yargılama giderinin davacılardan alınarak davalı tarafa verilmesine,
5-Gider avansından kullanılmayan kısmın yazı işleri müdürlüğünce resen ilgilisine iadesine,
6-Bu dava sebebiyle 615,40 TL maktu karar ve ilam harcı alınması gerektiğinden peşin alınan 427,60 TL'nin mahsubu ile kalan 187,80 TL karar ve ilam harcının davacılardan alınarak hazineye irat kaydına,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kesin olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 27/03/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır