T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/98 Esas
KARAR NO :2025/288
DAVA:İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:13/02/2024
KARAR TARİHİ:25/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalıya ait olan muhtelif plakalı araçlar ile gerçekleştirilen ihlâlli geçişler nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla .... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinin davalıya tebliğ edildiğini, borçlunun, “tebliğ edilen ödeme emrinin dayanağı olan takip haksız ve hukuka aykırı olup müvekkil şirketin alacaklıya böyle bir borcu bulunmamaktadır …” ifadeleri ile müvekkil şirketine borcu olmadığını öne sürmek suretiyle borcun tamamına itiraz ettiğini, itiraz sonrası takibin durdurulduğunu, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30.maddesinin 5. Fıkrasında (25/05/2018 tarihli ve 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 18. Maddesinde tadil edildiği haliyle) “4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir” düzenlemesi getirilerek Müvekkili Şirkete işletici şirket sıfatıyla geçiş tutarının 4 katı tutarındaki ceza tutarını genel hükümlere göre tahsil etme hak ve yetkisi verildiğini beyanla icra takibine yapılan haksız itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı tarafa usulüne uygun tebligata rağmen dosyaya cevap dilekçesi sunulmamıştır.
Mahkememizin 05/06/2024 tarihli celsesinde dosyanın karayolları taşımacılığı ihlalli geçişler alanında uzman bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup 13/12/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle: "Dosyada mevcut beyan, bilgi ve belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda;
1. Karayollarına ait tüm otoyollarda ve 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollarda 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve yönetmeliklerde belirtilen şekilde geçiş ücreti ve cezasının tahsil edildiği,
2. 6001 sayılı kanunda geçiş yapan araçlara geçiş sırasında mesaj veya uyarı verme gibi bir mecburiyetin bulunmadığı,
3. Ücretli otoyolları kullanan sürücü veya firmaların geçiş sırasında geçiş ücretini ödeyecek mevcut yöntemlerden birini kullanmaları gerekmektedir. Davaya konu otoyol işletmecisinin sorumlu olduğu yol güzergahında OGS/HGS sistemleri, geçiş sırasında nakit ödeme veya geçişlerini takip eden 15 gün içinde ödeme gibi alternatiflerin mevcut olduğu, geçiş sırasında OGS/HGS etiketiniz yok veya yeterli bakiyesi mevcut değil ise bariyerlerin genellikle açılmadığı, bariyerleri geçebilmeniz için ya nakit ödeme yöntemi ya da görevli personelin size vereceği ve 15 gün içinde belirtilen bankalara ödeme yapmanız ya da OGS/HGS bakiyenizi yeterli hale getirmeniz gerektiği bilgisinden sonra bariyerlerin görevli tarafından açıldığı bir sistem kullanıldığı, bu sebeple bu aşamaları geçmeden gişelerden geçilemeyeceği,
4. 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edileceği,
5. Davacı tarafından, dava dosyasına sunulmuş olan ihlâlli geçiş listesi ile dava dosyasına sunulmuş olan ihlâlli geçiş görüntüleri bire bir kıyaslanarak 239 adet geçişe ait tüm geçiş görüntülerinin dava dosyasına sunulduğunun tespit edildiği,
6. Davaya konu ... plaka sayılı araçların ücret ödenmeksizin geçişler yaptıkları iddia edilen 11.08.2021 ile 26.05.2022 tarihleri arasında davalı ... Ltd. Şti. adına kayıtlı olduğu kanaatine varıldığı,
7. ... plaka sayılı araç için bildirilen 239 adet geçişin 20 adedinin normal geçiş ve 219 adet geçişin ihlâlli geçiş olduğu kanaatine varıldığı,
8. ... plaka sayılı araç için bildirilen 239 adet geçiş için;
a- Sayın Mahkeme sonuç bölümünde bakiye uygun olarak belirtilen geçişleri ihlalli geçiş olarak taktir etmemesi durumunda bu geçişler için sadece normal geçiş ücretleri hesaplanmış olup ihlalli geçiş cezaları toplama dahil edilmemiştir.
20 adet normal geçiş ve 219 adet ihlalli geçiş toplamı:
Genel Toplam: 21.925,00 TL geçiş ücret, 85.832,00 TL 4 katı ceza olmak üzere toplam 107.757,00 TL olarak hesaplandığı,
b- Sayın Mahkeme 239 adet geçişin tamamını ihlalli geçiş olarak taktir etmesi durumunda;
239 adet ihlalli geçiş toplamı:
Genel Toplam: 521.925,00 TL geçiş ücret, 87.700,00 TL 4 katı ceza olmak üzere toplam 109.625,00 TL olarak hesaplandığı,
Teknik inceleme ve tespitlerimi, hukuki değerlendirme ve kanaat takdiri sayın mahkemenize ait olmak üzere saygıyla arz ederim." şeklinde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE:
Dava, davacı tarafından ihlalli geçiş alacağının tahsili için davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğünün .... Sayılı dosyasında başlatılan icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın iptali istemine ilşikindir.
Somut olayda davacı vekili tarafından mahkememize sunulmuş olan dava dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalıya ait olan muhtelif plakalı araçlar ile gerçekleştirilen ihlâlli geçişler nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla .... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasından başlatmış olduğu takibin davalının itirazı üzerine durması sebebiyle işbu itirazın iptali davasının açılmış olduğu görülmüştür.
İtirazın iptali davalarında alacaklının, İİK m.67 uyarınca borçlunun süresi içerisinde icra dosyasına yapmış olduğu itirazının, kendisine tebliği tarihinden itibaren bir sene içerisinde genel mahkemelere yapacağı başvuru üzerine genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat etmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup sürenin başlaması için borçlunun itirazının alacaklıya tebliği zorunludur. İşbu dava dosyasının temelini teşkil eden icra dosyasında yapılan kontrolde davacının açmış olduğu davasının süresinde olduğu kabul edilmekle yargılama yapılmıştır.
Yargılama esnasında davacı vekili tarafından mahkememize sunulan ihlalli geçiş görüntüleri uyarınca ihlalli geçiş yaptığı iddia edilen aracın söz konusu geçiş tarihleri itibariyle tescil bilgileri, HGS/OGS bilgileri ...'den ve Karayolları Genel Müdürlüğünden celp edilmiş, akabinde dava konusu edilen araçların ihlalli geçiş yapıldığı iddia edilen tarihler arasındaki sahiplik bilgileri de göz önünde bulundurularak söz konusu tarihlerde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uyarınca dava dilekçesi ekinde belirtilmiş olan tarihlerde ihlalli geçişlerinin olup olmadığı, geçiş tarihinde HGS/OGS bakiyelerinin olup olmadığı, geçişten sonraki 15 günlük süre içerisinde hesaplarının uygun hale getirilip getirilmediğinin, sonraki süreçte hesaplarına yükleme yapılmış ise ücretlerin tahsil edilip edilmediği, tahsil edilmemiş ise davacının icra dosyası ve dava dilekçesinde talep etmiş olduğu miktarlar da göz önünde bulundurulmakla davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise ne miktarda alacağının bulunduğu hususlarında rapor tanzim edilmesi için dosya konusunda uzman bilirkişiye tevdii edilmekle bilirkişi tarafından hazırlanan rapor dosyamız arasına alınmıştır.
Bilirkişi tarafından hazırlanılarak mahkememize sunulmuş olan raporda özetle; " 5. Davacı tarafından, dava dosyasına sunulmuş olan ihlâlli geçiş listesi ile dava dosyasına sunulmuş olan ihlâlli geçiş görüntüleri bire bir kıyaslanarak 239 adet geçişe ait tüm geçiş görüntülerinin dava dosyasına sunulduğunun tespit edildiği,
6. Davaya konu ... plaka sayılı araçların ücret ödenmeksizin geçişler yaptıkları iddia edilen 11.08.2021 ile 26.05.2022 tarihleri arasında davalı ... Ulusl. Nak. Petr. Dep. Kuy. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına kayıtlı olduğu kanaatine varıldığı,
7. ... plaka sayılı araç için bildirilen 239 adet geçişin 20 adedinin normal geçiş ve 219 adet geçişin ihlâlli geçiş olduğu kanaatine varıldığı,
8. ... plaka sayılı araç için bildirilen 239 adet geçiş için;
a- Sayın Mahkeme sonuç bölümünde bakiye uygun olarak belirtilen geçişleri ihlalli geçiş olarak taktir etmemesi durumunda bu geçişler için sadece normal geçiş ücretleri hesaplanmış olup ihlalli geçiş cezaları toplama dahil edilmemiştir.
20 adet normal geçiş ve 219 adet ihlalli geçiş toplamı:
Genel Toplam: 21.925,00 TL geçiş ücret, 85.832,00 TL 4 katı ceza olmak üzere toplam 107.757,00 TL olarak hesaplandığı,
b- Sayın Mahkeme 239 adet geçişin tamamını ihlalli geçiş olarak taktir etmesi durumunda; 239 adet ihlalli geçiş toplamı:
Genel Toplam: 521.925,00 TL geçiş ücret, 87.700,00 TL 4 katı ceza olmak üzere toplam 109.625,00 TL olarak hesaplandığı "şeklinde rapor tanzim edilmiştir.
İhlâlli geçişlerde uygulanacak yasal mevzuat 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanununun "Geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlâl" başlığını taşıyan 30. Maddesi olup buna göre;
"(1) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16/5/2018-7144/18 Md.) (1)(2)
(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.
(7)Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fikrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/18 Md.) Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez."
"(1) 27/03/2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “o güzergahın en uzun mesafesine” ibaresi “geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye” olarak değiştirilmiştir.
(2) 25/05/2018 tarihinde yürürlüğe giren ve 7144 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “on” ibaresi “dört” şeklinde değiştirilmiştir.
(3) 2713/2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “yedi gün” ibaresi “on beş gün” olarak değiştirilmiştir."
Yargılama esnasında Karayolları Genel Müdürlüğüne, ... A.Ş.'ye yazılan müzekkereler ile dava konusu araçların HGS/OGS kayıtlarına ilişkin celp edilen belgeler, davacı şirketi nezdinde tutulan listeler ve görüntüler karşılaştırılmak sureti ile hazırlanan denetime elverişli rapor göz önüne alındığında Karayolları Trafik Kanununu hükümleri uyarınca davalının araçların işleteni konumunda olduğu, dosya kapsamında yapılan inceleme ve bilirkişi raporundan ; davacı otoyol işletmecisi tarafından dava dosyasına detayları sunulan toplam 239 adet geçişten detayı bilirkişi raporu içeriğinde belirtilen çizelgede yer alan 20 adet geçişte; geçiş anında araç plakalarına tanımlı HGS ürün bakiyelerinin ilgili geçişlerin geçiş ücretlerini karşılayacak HGS bakiyelerinin yeterli olmasına rağmen geçiş ücretlerinin tahsil edilmediğinin tespit edildiği, bu geçişlerin sonuç bölümünde “Bakiye Uygun” olarak belirtildiği,
Geçiş anında HGS bakiyesi uygun olmasına rağmen; ilgili geçişlerin tahsil edilmeme sebebinin davacı otoyol işletmecisinin sisteminden mi veya HGS ürün kullanıcısının bankasından mı kaynaklandığının tespit edilemediği ancak her iki durumda da davalının bu geçişlerde bakiyesi uygun olmasına rağmen geçişin tahsil edilmemesinin sorumluluğunun davalıya yüklenemeyeceği kanaatine varıldığı, bu nedenle; bu geçişler ihlali geçiş sayılamayıp normal geçiş ücretinin hesaplandığı, geriye kalan 219 geçişin ise ihlalli geçiş olduğu anlaşılmakla bu yönde hesaplama yapıldığı ve bilirkişi raporunda yapılan seçenekli hesaplama ile bu hali ile davacının 107.757,00 TL alacağı bulunduğunun hesaplandığı, yukarıda açıklanan nedenlerle 20 adet geçişte; geçiş anında araç plakalarına tanımlı HGS ürün bakiyelerinin ilgili geçişlerin geçiş ücretlerini karşılayacak HGS bakiyelerinin yeterli olmasına rağmen geçiş ücretlerinin tahsil edilmediğinden bu geçişlerin ihlalli geçiş değil normal geçiş olarak hesaplanması gerektiği kanaatine varılmış açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar vermek gerekmiş , alacak likit ve belirlenebilir olduğundan davacının icra inkar tazminatı isteminin de kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile davalının ....İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 107.757,00-TL asıl alacak üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Asıl alacağın %20'si olan 21.551,40-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 7.360,88 TL harçtan peşin alınan 1.324,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.036,88 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına.
4-Davacı tarafından yatırılan 1.324,00 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça yapılan 488,40 TL ilk masraf (başvuru + vekalet harcı), 64,00 TL müzekkere ve tebligat gideri, 4.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.052,40 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranları üzerinden hesaplanan 4.966,31 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerine bırakılmasına,
7-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep edilmesi halinde kendilerine iadesine,
8-Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ve red oranları üzerinden hesaplanan 3.538,66 TL'sinin davalıdan, 61,34 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına.
Dair, davacı vekilinin (e duruşma ile) yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/04/2025
Katip ...
Hakim ...