T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2025/412 Esas
KARAR NO:2025/693
DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ:03/06/2025
KARAR TARİHİ:15/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin elinde iken dava konusu çekin kaybolarak zayi olduğunu, çekin kötüniyetli kişilerin eline geçmesi halinde müvekkilinin mağdur olacağını, sebepsiz zenginleşmeye mahal vermemek ve mağdur olunmaması adına ihtiyati tedbir talepleri olduğunu belirterek davanın kabulünü, çek hakkında ödeme yasağı konulmasını ve dava konusu çekin zayisi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememiz dosyasının 03/06/2025 tarihli tensip zaptı ile %15 teminat karşılığında ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verildiği, 15.000,00 TL teminat bedelinin dosyaya yatırıldığı görüldü.
Mahkememiz dosyasında çek hakkında ödeme yasağı verilmesine ilişkin ilgili bankaya müzekkere yazılırken, müzekkere içeriğinde ... Anonim Şirketine hitaben yazıldığı fakat sehven sistem üzerinden ... Anonim Şirketine gönderildiği, ilgili müzekkerenin ... Anonim Şirketine ulaşmadığı, ... Anonim Şirketinin 16/06/2025 tarihli yazısında da ilgili çekin tahsil edildiği, tahsile ilişkin ilgili bilgilerin mahkememize gönderildiğinin bildirildiği, buna ilişkin olarak 10/07/2025 tarihli tutanağın tutularak dosya arasına alındığı görüldü.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE:
Dava, 6102 sayılı TTK' nın 757/1 maddesi uyarınca zayi nedeniyle hasımsız olarak açılan çek iptali istemine ilişkindir.
TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanması gereken aynı kanunun 758. maddesinde "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. (2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır" , 759. maddesinde "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. (2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür." ve 763. maddesinde "(1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemeleri yer almaktadır.
Dosyanın yapılan incelemesinde; davacının 03/06/2025 tarihinde açmış olduğu davadaki dava dilekçesinde dava konusu çekin 3. Kişilere ödenmemesi için ödeme yasağı verilmesi hususunda ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu, mahkememizce düzenlenen 03/06/2025 tarihli tensip zaptı ile ödeme yasağı talebinin %15 teminat karşılığında kabulüne karar verildiği, 04/06/2025 tarihinde teminat yatırılması üzerine mahkememizce aynı gün bankaya ödeme yasağının bildirilmesi için müzekkere yazıldığı, dava dilekçesinde davaya konu çekin ... A.Ş. Ye ait olduğunun bildirildiği, 04/06/2025 tarihli mahkememiz müzekkeresinin de dava dilekçesine uygun şekilde ... “Anonim Şirketi'ne hitaben yazıldığı , mahkememizce müzekkere içeriğinde, dava dilekçesinde bildirilen dava konusu çeke ilişkin bilgilerin ve banka bilgilerinin doğru olarak yazıldığı, müzekkere başlığında da ... A.Ş. yazdığı ancak müzekkerenin sistem üzerinden ilgili bankaya gönderimi sırasında müzekkerenin ... A.Ş.'ye gönderilmesi -gerekirken, işlemi yapan katip tarafından sehven sistemde ... A.Ş.'nin seçildiği ve müzekkerenin ...'a gönderilmesi gerekirken sehven sistemden ...'a gönderildiği, bu hususun dosya arasına gelen banka müzekkere cevapları sonrasında anlaşıldığı, dosya arasına gelen ... ....'nin 11/06/2025 tarihli yazı cevabı ile müzekkereye konu çekin bankalarına ait olmadığının bildirildiği, bunun üzerine mahkememizce ödeme yasağına ilişkin hazırlanan 04/06/2025 tarihli müzekkeremiz akıbeti hususunda ... -A.Ş.'ye 12/06/2025 tarihinde yeniden müzekkere yazıldığı ve ... A.Ş.'nin 16/06/2025 tarihli müzekkere cevabı ile 04/06/2025 tarihli yazımızın ...'a ulaşmadığının ve çekin ... Şubeye ibraz edilip tahsil edildiğinin bildirildiği, bu:bankaya yazılan müzekkeremiz sonrası dosya arasına gelen ... Bankası ..../İstanbul .... Şubesinin 07/07/2025 ve 01/07/2025 tarihli yazı cevapları ile davaya konu çekin ... A.Ş tarafından 10/06/2025 tarihinde ibraz edildiğinin ve tahsil edildiğinin bildirildiği ilgili hususların dosya arasında mevcut tutanak ile de tespit edildiği anlaşılmıştır.
759. maddesinde "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. Şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür. Mevcut durumda davaya konu çekin ... A.Ş tarafından 10/06/2025 tarihinde ibraz edildiğinin ve tahsil edildiğinin bildirildiği görülmekle dosya kapsamında gelen müzekkere cevapları ile davacının çekin muhatabını (hamilini) bilebilecek durumda olduğu, ve çek bedelinin tahsil edildiği sabittir. Emsal mahiyetteki ... Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 2023/432 E., 2023/385 K. Sayılı kararında " Çek iptali davaları özelliği itibariyle hasımsız açılan davalardan olup yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda çek iptali davasını açan davacıya mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde çek iptali davası konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. Ancak somut olayda çek iptali davasının devamı sürecinde dava dışı 3.kişi tarafından çekin bankaya ibraz edilerek tahsil edildiği bildirilmiştir. O halde iptal davasına konu çekin yargılama sırasında tahsil edilmesi ve çekin 3.kişinin elinde olmaması nedeniyle çek iptalini talep eden davacıya çek istirdadı davası açmak için bu aşamada süre verilmesinde hukuki yarar bulunmamaktadır. Mahkemece verilen davanın reddi kararı yerinde olmamakla birlikte toplanacak başkaca bir delil kalmadığından dava konusu çekin bankaya ibraz edilerek tahsilinin sağlanmış olması ve bu suretle davanın konusuz kalmış olması nedeniyle davacının istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir. " şeklinde yine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2014/11081 E., 2014/18387 K. Sayılı kararında " Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacı vekilinin 10.04.2014 tarihli duruşmada çekin keşidecisi tarafından ödendiğini beyan ettiği bu nedenle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir." şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmüş olmakla; emsal yüksek mahkeme içtihatları ve mevcut dosya durumu itibari ile dava konusu çek ödendiğinden ve davaya konu edilen çekin kayıp olma durumu ortadan kalktığından bu aşamadan sonra davacının çek veya çek bedeli üzerinde bir iddiası var ise bu hususun ayrı bir dava ile ileri sürülmesi gerekip huzurdaki hasımsız çek iptali dosyasında tartışılması mümkün olmadığından mahkememizce esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-) Dava konusuz kaldığından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2-) Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcı dava açılırken başlangıçta peşin olarak alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-) Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-) Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmı karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 15/10/2025
Katip ...
(e-imzalıdır)
Hakim ...
(e-imzalıdır)