T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2025/494 Esas
KARAR NO:2025/603
DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ:07/07/2025
KARAR TARİHİ:23/09/2025
Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait boş olan ... ... Bankası A.Ş. ...-... Mahallesi Şubesi, ... numaralı çek, Keşide Yeri; İstanbul, ... ... Bankası A.Ş. ...-... Mahallesi Şubesi, ... çek nolu 07.07.2025 vadeli 350.000-TL bedelli bir adet çek,Keşide Yeri; İstanbul, ... ... Bankası A.Ş. ...-... Mahallesi Şubesi, ... numaralı çek,Keşide Yeri; İstanbul, ... ... Bankası A.Ş. ...-... Mahallesi Şubesi, ... numaralı çek,Keşide Yeri; İstanbul, ... ... Bankası A.Ş. ...-... Mahallesi Şubesi, ... numaralı çek,Keşide Yeri; İstanbul olan toplamda 5 adet çek yaprağının müvekkili yedinde bulunduğu sırada kaybolduğu, müvekkilinin mağduriyetine sebep olduğunu, söz konusu çeklerin taraf olmayan ve kötüniyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi ve bununla birlikte müvekkilinin mağdur duruma düşmesi ihtimaline istinaden, doğabilecek olumsuz sonuçlara tedbir olarak, bahse konusu çek yapraklarıyla ilgili iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava kıymetli evraklardan olan çekin iptali istemine ilişkindir.
Somut olayda davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilmiş olan dava dilekçesinde özetle; davacıya ait olan ve boş olan ... ... Bankası A.Ş. ...-... Mahallesi Şubesi, ... numaralı çek, Keşide Yeri; İstanbul, ... ... Bankası A.Ş. ...-... Mahallesi Şubesi, ... çek nolu 07.07.2025 vadeli 350.000-TL bedelli bir adet çek,Keşide Yeri; İstanbul, ... ... Bankası A.Ş. ...-... Mahallesi Şubesi, ... numaralı çek,Keşide Yeri; İstanbul, ... ... Bankası A.Ş. ...-... Mahallesi Şubesi, ... numaralı çek,Keşide Yeri; İstanbul, ... ... Bankası A.Ş. ...-... Mahallesi Şubesi, ... numaralı çek,Keşide Yeri; İstanbul olan toplamda 5 adet çek yaprağının zayi nedeniyle iptalini talep ve dava etmiş olduğu görülmüştür.
Yasal Mevcuat incelendiğinde; 6102 Sayılı Türk Ticarek Kanunu madde 651'e göre "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. " şeklinde düzenleme ile yine aynı kanunun 652. Maddesinde " İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." şeklinde düzenleme mevcut olup bu düzenlemenin ve 818/s. maddesinin yollaması gereği poliçenin iptaline ilişkin hükümler çekin iptalinde de uygulanacaktır.
6102 Sayılı TTK' nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652). Aynı Kanunun 759. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.
Yargılama esnasında dava dilekçesi bir bütün olarak incelendiğinde davacı keşidecinin boş olduğunu beyan ettiği 5 adet çek yaprağından 1 tanesine ilişkin olarak sunduğu beyan dilekçesinde tanımadığı bir şirket tarafından söz konusu çekin ibraz edildiği, imzanın kendisine ait olmadığını beyan ettiği, geriye kalan4 adet çeke ilişkin olarak ibraz eden olup olmadığına yönelik herhangi bir beyanda bulunmadığı, bankaya yazılan müzekkereye cevaben söz konusu çeklerin ibraz edilmediğinin bildirilmiş olduğu görülmekle yasal düzenleme uyarınca çek iptali davası açma hakkının hamile ait olması, davacı hesap sahibinin çek iptali davası açabilmesi için aktif husumetinin bulunmadığı kanaatine varılmış olup nitekim iptali istenen çek yapraklarından bir kısmının boş olması sebebiyle çek vasfını- kıymetli evrak vasfını taşımadığı, işbu hali ile dava açılmasında hukuki yararın da bulunmadığı kanaatine varılmış olup mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette bulunan Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2016/9840 Esas, 2018/2362 Karar Sayılı, 03/04/2018 Tarihli ".... Davacı vekili, müvekkiline ait çek defterinin bazı yapraklarının kaybolduğunu, boş çek yapraklarının kötüniyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi halinde müvekkilinin zarara uğrayacağını ileri sürerek çek iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; çek iptali davası açma yetkisinin çek hamilinde olduğunu, davacının çek keşidecisi olduğunu, dava açmakta hukuki yararı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve kambiyo senedi vasfını kazanmayan boş çek yaprakları için zayi belgesi verilmesinin mümkün bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir." şeklindeki gerekçeli ilamı ve güncel İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 2023/1636 Esas, 2023/1374 Karar Sayılı, 15/09/2023 Tarihli "... TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir(TTK m.652).
Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK'nın 114/h maddesi uyarınca dava şartıdır.Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı , çeklerin hamili değil çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu gibi çekler henüz keşide dahi edilmemiş yani kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprakları olduğu açıklanmıştır. Keşideci hesap sahibinin boş çekler için iptal talebinde hukuki yararı bulunmamaktadır." şeklindeki gerekçeli ilamı bir bütün olarak incelendiğinde işbu davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklanmış olduğu üzere;
1-Davacının davasının USULDEN REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40-TL karar ilam harcı dava açılırken başlangıçta peşin olarak alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Yargılama giderlerinin davanın mahiyeti itibariyle davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/09/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır