T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/1378 Esas
KARAR NO: 2021/373
DAVA: Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 28/12/2018
KARAR TARİHİ: 21/04/2021
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacı şirketin uluslarası olarak faaliyet gösteren Belçika mevzuatına göre kurulmuş bir sigorta şirketi olduğunu, sigortalısı ...A.Ş. tarafından organize edilen taşımada emtianın taşımasını gerçekleştiren ...-... davalının zilyetliğinde iken davalının kusuru ve ihmali neticesinde çalınmış olduğunu, emtianın ziyanından dolayı... Lojistik nezdinde doğan dava ve talep haklarının davacı şirketçe temlik alınmakla, alacağın tahsili için CMR Konvansiyonu Madde 31 uyarınca malın teslim alınacağı ülke mahkemesi olarak yetkili mahkemelerden olan Türkiye Cumhuriyeti mahkemeleri nezdinde dava açma zaruriyetinin hasıl olduğunu, gönderenin ve emtia sahibinin dava dışı .... A/S olduğunu ve yine dava dışı ... Ltd. ve ...A.Ş. firmalarına gönderilen toplam 34.211,56 Euro değerindeki emtianın ...’dan Türkiye’ye taşınması davacı şirketin sigortalısı ...Lojistik ve sigortalının üst taşıyan işvereni ...AS aracılığı ile organize edildiğini, taşıma işinin fiili olarak 23.05.2016 tarihli CMR taşıma seneti ile ...BM plakalı çekici tır ve... plaka no’lu dorse i̇le davalı tarafından gerçekleştirildiğini, davalı tarafından gerçekleştirilen işbu taşımada emtianın 23.05.2016 tarihinde ...’dan teslim alınmış olup araç taşıma sonrası Esenyurt İstanbul’da bulunan ....Müdürlüğüne bağlı.... Tekstil İnşaat Taahhüt Lojistik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. Antreposu önüne 30.05.2016 tarihinde gelerek park ettiğini, araç sürücüsünün güvenliksiz bölgede istirahate çekildiğini, 31.05.2016 tarihinde ise araç brandası yırtılmak suretiyle mal faturasına göre değeri 21.707,99 Euro tutarında ve 1.215 kg ağırlığa tekabül eden 7.225 koli emtianın çalındığını, ilgili taşıma senedi ve ekteki belgeler uyarınca davalının taşıyıcı sıfatına haiz ve taşımayı gerçekleştirdiği sırada çalınan imkanın ziyaa uğradığını, meydana gelen zarardan taşıyıcının CMR Md.17/1 uyarınca sorumlu olduğunu, davalı taşıyanın sorumluluğunda olan emtianın zayi olması sonucunda emtia sahibi ...tarafından, DKK 159.358,64 tutarında olan zarar alacağının 11.07.2017 tarihinde Danimarka menşeili ... A/S’e devredildiğini, 13.07.2016 tarihinde ...’ın i̇lgili borcu üst taşıyan... AS’a fatura etmiş olduğunu zararın karşılanması neticesinde taşıyan ... da zararını davacı şirketin sigortalısı ...’a 30.09.2017 tarihli temlik belgesini... adına düzenlediğini, akdi taşıyan sıfatını haiz olan davacı şirket sigortalısı ... lojistik, söz konusu taşıma uyarınca ziyadan hiçbir sorumluluğu olmamasına rağmen sözleşmesel ilişki gereği zayi olan malların değeri tutarında üst taş yan niteliğine haiz firma ... AS’e hasar bedeli olarak 12.729,54 Euro ödeme yaparak zarara uğradığını, ... Lojistik ile fiili taşıyan davalı şirket arasında olan “...” başlıklı taşıma sözleşmesi kapsamında davalının madde 4’e göre CMR şartlarına uygun bir sigorta ile kendini koruma altına alacağını fakat sigortanın kapsamadığı durumlarda bütün zararlardan sorumlu tutulacağını beyan ettiğini, şartlarına uygun bir sigorta ile kendini koruma altına alacağını fakat sigortanın kapsamadığı durumlarda bütün zararlardan sorumlu tutulacağını beyan ettiğini, işbu zarardan esas olarak sorumlu olan taşımayı gerçekleştirenin davalı olduğunu, ...Lojistik’in işbu zarardan doğan tazminat alacağını davacı şirket BK m.183 ve devamı maddeleri uyarınca temlik aldığını ve temlik uyarınca alacağın tahsili amacıyla bu davayı ikame etmek zor zaruriyetlerinin doğduğunu beyanla; davanın kabulüne, 12.729,54 Euro’nun 28.12.2018 tarihindeki Türk Lirası karşılığı olan 76.886,42 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yıllık %5 faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı ya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davanın alacağın temliki suretiyle görülmesinin mümkün olmadığını, davacının davada taraf sıfatının oluşmadığını, davacının temlik aldığı alacak bakımından temlik edenin hak sahibi olduğunun sabit olmadığını, davanın bu yönüyle reddinin gerektiğini, davalı şirket ...’nun Avrupa’da Uluslararası Taşıma Nakliye alanında faaliyetleri bulunan Bulgaristan ... bir firma olduğunu, davalı ile dava dışı ... Lojistik Hizmetleri ve Ticaret AŞ arasında emtia taşınması hususunda anlaşıldığını, taşıma işini o dönem davalı şirket çalışanı olan ...adlı şoför tarafından gerçekleştirildiğine sürücünün 23.05.2016 tarihli CMR Taşıma Senedi uyarınca 25.05.2016 tarihinde Bulgaristan ...’tan .... plakalı doğru senin bağlı olduğu... BM plakalı çekici ile yola çıktığını, 26.05.2016 tarihinde kapıkule Sınır Kapısı’ndan Türkiye’ye giriş yaptığını ve 30.05.2016 tarihinde İstanbul Esenyurt’ta bulunan ... Müdürlüğü’ne bağlı ... Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.’nin antreposuna aracını park ettiğini, Taşıma işleminin anlaşmaya uygun şekilde ve zamanda hiçbir zarar dolmadan davalı şirket tarafından gerçekleştirildiğini, Türkiye’ye giriş yaptıktan sonra gümrük işlemleri için... Ltd. Şti.’nde beklediği sırada 31.05.2016 tarihinde sabah 05:00 sularında aracın sağ yan tarafında bulunan brandanın kesilerek dorsede bulunan malların çalındığını, dava dışı ... tarafından ...Ltd Şti’ye gönderilmiş olan /... Aleyhe hususları kabul anlamına gelmemekle birlikte .../ 11.07.2016 tarih ve ...yevmiye numaralı ihtarname de, davaya konu açıp onun kontrolü altındayken çalınmış olduğu açıkça beyan edilmiş ve bu sebeple oluşan zarardan dava dışı antrepo sahibi ... Lojistik şirketinin sorumlu olması sebebiyle zarar miktarının ... Lojistik şirketi tarafından kendilerine ödenmesinin talep edildiğini, Araç dorsesindeki hırsızlıkta davalı araç sahibi ve çalışanı olan araç sürücüsünün hiçbir kusurunun ve sorumluluğunun bulunmadığını, dava dışı ...’in dava dışı ... Lojistik firmasına gönderdiği ihtarnamede “… açıklandığı üzere kontrolünüz altındaki sahada hırsızlığı meydana gelmiş olması sebebiyle sorumluluk tarafınıza ait olduğundan … müşteri tarafından talep edildiği için ödemek zorunda kalınacak emtia bedeli, gümrük vergisi, masraf gibi tüm kalemler için tarafınıza rücu edileceğini…” Şeklinde ifade, izah ve kabul edildiğini, emtianın çalınmasından sonra davalı şirket çalışanının 31.05.2016 tarihinde ... Merkezine başvurarak şikayetçi olduğunu, davalı şirket çalışanının emniyete verdiği şikayet beyanında, dorsedeki malların Gümrüklü mallar olduğunu ve aracın mührü gümrük muhafaza görevlisi tarafından açılabileceğinden bu mührü söküldükten sonra ne kadar mal çalındığını beyan edeceğini izah ettiğini,...bağlı ... Ltd. Şti Antreposunda bulunan araç hakkında, antrepo’nun ... sayı ve 31.05.2016 tarihli dilekçesine istinaden ... Müdürlüğü tarafından muayene heyeti görevlendirildiğini ve heyetin görevlendirildikleri alanda işlemlerini yaparak tutanak altına aldıklarını, görevlendirilen heyetin işlemlerini tamamlaması, çalınan malların listesinin çıkarılmasından sonra davalı şirket çalışanının 3.06.2016 tarihinde tekrar ... Emniyet Müdürlüğü’ne ek beyanda bulunarak çalınan malların listesi ile hırsızlık olayına ilişkin kamera kaydını emniyete ibraz ettiğini beyanla; müvekkili şirketin, dava konusu olayda herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, davalı şirketin ... ile anlaştı üzere emtiaları zamanında ve anlaşılan şartlar doğrultusunda taşıdığını, ... Antreposunda bu şirketin kontrolü ve sorumluluğu altında iken çalındığını, iddiaları kabul anlamına gelmemekle birlikte, taşınan ve çalınan eşya, üst taşıyıcı ile emtia sahibi şirket arasında sigortalama ilişkisi bulunmadığını, davalı açısından zarar tespiti ve sorumluluğu mümkün olmadığını, davalı şirkete işbu davadan önce zarar gören tarafından dava açılmamış, herhangi bir bildirim uyarı ve ihtar yapılmamış olup dava ve alacak talepleri de zamanaşımına uğradığını, davacının işbu davada taraf sıfatının bulunmadığını, öncelikle alacağın temliki ve taraf sıfatı hususlarında ki itirazın değerlendirilmesi ile davanın reddi ne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Emtiaya ait fatura örneği, navlun faturası örneği, 23/05/2016 tarihli CMR taşıma senedi örneği, taşıma sözleşmesi örneği, tır karnesi örneği, olay yeri inceleme raporu örneği, müşteki ifade tutanağı örneği, 02/06/2016 tarihli ... depo tutanağı örneği, temlik belgesi örneği,...'e hasar bedeli için dava dışı üst taşıyan firmadan yollanan fatura örneği, mal sahibi tarafından üst taşıyan ...'ye gönderilen hasarın karşılanması talebi örneği, taşıması yapılan eşyada eksik çıkan eşyaların miktar ve kıymetini gösterir kayıt, ...Lojistik tarafından alt taşıyana ve antrepo işleticisine gönderilen ihtar örneği, Üst taşıyan ...'nin davacı şirket ve sigortalısı adına vermiş olduğu ibraname örneği, ekspertiz raporu örneği, alacak ve hakların devrini gösterir temlik belgesi örneğinin dosyamız arasında olduğu görüldü.
Mahkememizin 20/11/2019 tarihli celsesinin 9 nolu ara kararı gereğince dosya üzerinde 3 kişilik bilirkişi heyeti ile inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 11/11/2020 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;
•Uyuşmazlığa konu davada CMR Konvansiyonu ve TTK hükümlerinin birlikte uygulama alanı bulacağı,
•Somut olay bakımından dava dışı firmalara ait emtia-eşyalarda meydana gelen kısmi hasar zıyaında, davalı fiili taşıyıcıya hata ve kusur atfedilemeyeceği,
•Davalıya ait aracın dava dışı ...işletmesinin kontrol ve sorumluluğundaki park alanında hırsızlık olayına maruz kaldığı, dolayısıyla hasar zararında ... İşletmesinin hata ve kusurlu olduğunun kabulü gerekeceği yönünde görüş ve kanaat blidirdiği görülmüştür.
Bilirkişi raporunun taraf vekillerine usulüne uygun olarak tebliğ edildiği görüldü.
Davacı vekilinin bilirkişi raporuna beyan ve itirazlarını içerir 02/12/2020 tarihli dilekçesinin dosyada olduğu görüldü.
Davalı vekilinin bilirkişi raporuna beyanlarını içerir 07/12/2020 tarihli dilekçesinin dosyada olduğu görüldü.
Mahkememizin 06/01/2021 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı gereğince taraf vekillerinin rapora itiraz dilekçeleri doğrultusunda dosyanın yeni 3 kişilik bilirkişi heyetine tevdi ile rapor düzenlenmesine karar verilmiş olup, yeni seçilen bilirkişi heyetinin 16/03/2021 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;
1- Dava konusu uyuşmazlığa CMR Konvansiyon hükümlerinin tatbikinin gerektiği,
2- Davacı şirketle ile ...Taşımacılık arasında imzalanan “Alacak ve Hakların Devri” sözleşmesi gereğince davacı şirket sigortalıya yapacağı 12.479,54 EURO’luk tazminat karşılığında TBK 183 vd ve TTK 1472.md hükümleri gereğince sigortalısının haklarına halef olabileceği, ANCAK;
3- Davalının, emtiayı tam, sağlam ve eksiksiz aldığı ve gümrüklü ve güvenlikli alan olan varış noktasına tam, sağlam ve eksiksiz getirdiği,
4- Taşımacının CMR Md. 17/2’ de belirlenen sorumluluktan kurtulma hallerinden istek sahibinin verdiği talimattan kaynaklanması durumu ile bağdaştığını, değerlendirme kısmında detaylı şekilde açıklanan sebeplerle de davalının sorumlu tutulamayacağı,
5- Sayın mahkemenizin kararı doğrultusunda taşımacının sorumlu bulunduğu durumdaysa taşıma konusunda ticaret yapan tacirin (davalının) göstermesi gereken azami özeni gösterdiği, gönderici tarafından gönderilen emtianın alıcısına teslim edilemediğinin tespiti beraberinde, taşımacının zarara kasten veya pervasızca bir davranışla sebep olmadığı kanaati ile davalı taraf olan taşımacıların CMR Konvansiyonu Madde 23; sınırlı sorumluluk maddesi uyarınca sorumlu tutulabileceği, bu bedelin de incelemeler kısmında hesaplandığı üzere 12.729,537 EURO üzerinden tazminat hakkının doğduğu; ancak temlikname ile ödenecek miktar 12.479,54 EURO olarak kararlaştırıldığı için, tazminat miktarının azami 12.479,54 EURO olabileceği yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.
16/03/2021 tarihli Bilirkişi raporunun taraf vekillerine usulüne uygun olarak tebliğ edildiği görüldü.
Davacı vekilinin bilirkişi raporuna beyan ve itirazlarını içerir 06/04/2021 tarihli dilekçesinin dosyada olduğu görüldü.
Davalı vekilinin bilirkişi raporuna beyanlarını içerir 11/04/2021 tarihli dilekçesinin dosyada olduğu görüldü.
GEREKÇE:
Dava; davalı şirket tarafından taşıma esnasında davaya konu emtianın çalınması sebebiyle sigortalının uğramış olduğu zararın davacı temlik alan tarafından davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Somut olayda; dava dışı...A.Ş. ile davalı ... -.... Firması arasında, Danimarka'dan Türkiye'ye karayolu ile yapılacak olan taşıma için düzenlenen CMR-Uluslararası...Senedi tahtında tek seferlik Taşıma Sözleşmesi'nin kurulduğu, anılan sözleşme çerçevesinde çekişme konusu davada ...Lojistik ... A.Ş.'nin asıl-üst/ akdi, davalı ... firmasının alt/fiili taşıyıcı sıfatına haiz olduğu, ...Lojistik ... A.Ş.'nin alacak ve haklarını Temlik Sözleşmesi ile Devreden taraf sıfatı ile ... Dağıtım Depolama Taşımacılık ve Tic. A.Ş/nin devralan ... şirketine "Alacak ve Hakların Devri" başlıklı 12.479,54 EUR tutarında talepten doğan bütün alacak ve hakların temlik edildiğine ilişkin temliknamede... Lojistik'in; Dava dışı ... Lojistik şirketinin çalınan mallar için ödenen tazminatın ... şirketine rücu hakkını davacıya devrettiği anlaşılmıştır.
Dava dosyasına ibraz edilen belgeler, tarafların iddia ve savunmaları, ekspertiz raporu üzerinde yapılan incelemeler neticesinde CMR Konvansiyonu 11.madde de ''Bu anlaşma sözleşmede belirtildiği gibi yükleme yeri ile teslim için belirlenen yerin iki ayrı ülkede olması halinde, ücret karşılığında yüklerin taşıt ile karadan taşınmasına ait her sözleşmeyi kapsar. Bu ülkelerden en az birinin Akit iilke olması zorunludur.'' şeklinde düzenleme mevcut olup eşyaların kara yolu ile uluslararası taşınmasında yükleme ve teslim yerinin iki ayrı ülke olması ve bunlardan en az bir ülkenin CMR'ye (...-Eşyaların karayolundan uluslararası nakliyatı için mukavele sözleşmesine) taraf olması ve taşımanın kara yolundan taşıt (motorlu taşıt, dizi halinde taşıt, römorklar veya yarı römorklar) ile bir ücret karşılığında yapılması, CMR hükümlerinin uygulanması için yeterli olduğu CMR uluslararası karar taşımalarına uygulanacak hükümleri düzenleyen uluslararası bir sözleşme olup dava konusu taşıma işlemi Danimarka-Türkiye arasında uluslararası olarak gerçekleştiği ve Türkiye söz konusu konvansiyon ve ek protokolüne 31 Ekim 1995 tarihinde taraf olduğu için söz konusu uyuşmazlığa CMR Konvansiyon hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmıştır.
Buna göre; CMR Konvansiyonu 17/1. maddesinde "Taşımacı, yükü teslim aldtğı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur." şeklinde düzenleme mevcut olup taşımacının sorumluluğu belirlenmiştir. Alt taşıyıcı olan davalının da Konvansiyonun ilgili maddesi gereği sorumluluğu bulunur, ancak CMR Konvansiyonu taşımacının hangi hallerde sorumluluğunun olmayacağını, ya da hangi hallerde kısmi sorumluluktan yararlanamayacağını açıkça belirtmiştir. yine Konvansiyon 17/2. Maddesinde "Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise,taşımacı sorumlu tutulamaz." şeklinde düzenleme mevcut olup taşımacının sorumlu olmayacağı durumlardan bir tanesini açıklamıştır.
Taraflar arasında yapılan araç kira sözleşmesinin 15. Maddesinde ise Davacı tarafından belirlenen talimat olarak sürücünün güvenlikli alanlar haricinde park yapıp dinlenemeyeceği belirtilmektedir.
Somut olayda; Danimarka'dan Türkiye/İstanbul'a uluslararası karayolu taşımasını gerçekleştiren davalı fiili taşıyıcının, birden farklı gümrük denetimindeki Genel ...-eşya boşaltmak üzere, Tır Karnesi düzenlendiği, bu kapsamda ilk boşaltma yeri olan Esenyurt/İstanbul adresindeki dava dışı ... Antreposuna parsiyel yükünü boşaltmak üzere geldiği, davalının ifa yardımcısı sürücü, anılan antrepoya aracı park ederek istirahate çekildiği, ancak araç dorsesinde ki bir kısım emtia-eşyanın hırsızlar tarafından çalındığı, akabinde hırsızlık olayının mahallin Polis Merkezi Amirliği tarafından 'Olay Yeri İnceleme Raporu' ile tespit edildiği, araç sürücüsünün bahsi geçen Polis Merkezi'nde 'Şikayetçi İfade Tutanağı' ile şikayetçi olduğu, daha sonra olayın meydana geldiği ... yetkililerinin bağlı bulundukları ...Müdürlüğü'ne vaki müracaatları üzerine, Müdürlükçe görevlendirilen muayene memurları ve ambar yetkilisinden oluşan heyet tarafından hasar tespiti yapılarak 'Tutanak' altına alındığı, ...Antreposuna boşaltılacak emtia-eşyalarda hırsızlık olmadığı, ancak ikinci boşaltma yeri olan ... Müdürlüğü'ne bağlı Antrepolara boşaltılacak olan dava dışı ...Ltd. Şti. ve ...A.Ş.'ne ait toplam 7.225 adet, 21.707,99 Euro tutarında emtia-eşyanın çalınmak suretiyle zıyaı uğradığının anlaşıldığı, davaya konu olan taşımada sürücü/taşımacı ilgili emtiayı Türkiye'ye kadar taşıdığı ve gümrük işlemleri için ...Esenyurt'ta bulunan ...Ltd Şti'nde beklediği sırada hırsızlık olayının vuku bulduğu gerek ilgili tutanaklarda, gerek ekspertiz raporunda, gerek de tarafların beyanlarında görüldüğü ,her ne kadar taşımacı eşyayı henüz teslim etmemiş olsa da, göndericinin talimatı üzerine aracını gümrüklü ve güvenlikli saha içerisine park ederek varış noktasında boşaltma işlemi için bekleme esnasında hırsızlık olayına maruz kaldığı anlaşılmış olup, mahkememizce aldırılan bilirkişi heyet raporunda; davalı fiili taşıyıcının ifa yardımcısı sürücü tarafından aracın park edildiği ...Antrepo alanının güvenlikli ve korunaklı ve bu şirketin kontrolü altında olduğu, ... Müdürlüğü'nün denetiminde olan mahallin, Yer/Mekan kavramı irdelendiğinde; Tır konaklama/park yeri olarak kabul edileceği, bu alanın '...işletmesine ait yükleme ve boşaltma yeri olduğu gibi, sürücülerin aracının park ederek yükünü boşaltmak, dinlenmek ve teknik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla bulundukları yer olduğu (Gümrük Genel Tebliğ Tır İşlemleri Seri No:l) değerlendirildiği ve davalı fiili taşıyıcının ifa yardımcısı sürücünün, taşıdığı yükün bir kısmını boşaltacağı ...İşletmesinin kontrolündeki güvenlikli alana aracını çekerek park ettikten sonra istirahate çekildiği, dolayısıyla az yukarıda açıklanan nedenlerle de davalı fiili taşıyıcıya hata ve kusur atfedilemeyeceği, dikkate alınarak davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 59,30-TL karar harcının peşin yatırılan 1.313,03-TL'den mahsubu ile fazla yatırılan 1.253,73-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği hesap ve takdir olunan 10.795,23-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Artan Gider Avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 21/04/2021
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza