T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/246 Esas
KARAR NO: 2024/213
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 19/12/2018
KARAR TARİHİ: 14/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; davalının 24.08.2015 tarihli 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) dağıtım şirketi olan müvekkili ...A.Ş.’nin bayiliğini yaptığını, 24.08.2015 tarihli LPG ile çalışan Karayolları Taşıtları için İkmal İstasyonu Bayiliği Sözleşmesi’nin normal şartlar altındaki sona erme tarihinin 24.08.2020 olduğunu, davalının 03.09.2018 tarihinde gönderdiği ihtarname ile bayilik sözleşmesini gördüğü lüzum üzerine feshettiğini bildirdiğini, davalı tarafından yapılan feshin, hem sözleşme hükümlerine hem de hukuka aykırı olduğunu, davalı ile müvekkili arasındaki bayilik sözleşmesinin 5 yıl süreli olması sebebiyle, davalının süresinden önce sözleşmeyi feshinin haksız olduğunu, davalının, sözleşmeyi haksız olarak feshetmekle ve/veya feshine sebebiyet vermekle, müvekkilinin zarara uğramasına neden olduğunu, bu nedenle davalının, Bayilik sözleşmesinin 32. maddesine göre müvekkilinin uğradığı müspet zararı tazmin etmek durumunda olduğunu, davalının, bayiliğe devam ettiği süre boyunca LPG satışına devam ettiğini ve müvekkilinin de bu satışlardan kar elde ettiğini, bu nedenle sözleşmenin olağan şartları altında devam etseydi, davalının LPG satışlarına devam edeceği ve müvekkilin de kar etmeye devam edeceğini, sözleşmenin süresinden önce davalının kusuru ile sona ermiş olması sebebiyle müvekkilinin bu kardan mahrum kaldığını, davalının satış rakamlarının müvekkili ticari defterleri üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesiyle tespit edilmesini talep ettiklerini, müvekkilinin LPG alış ve davalıya LPG satış fiyatlarının, davalının satışları ile birlikte değerlendirilerek müvekkilinin uğradığı kar mahrumiyetinin yapılacak bilirkişi incelemesi ile tespit edilmesini talep ettiklerini, müvekkilinin LPG alış ve davalıya LPG satış fiyatlarının müvekkili şirket kayıtlarında görüldüğünü, davalının satışları ile birlikte değerlendirilerek müvekkilinin uğradığı kar mahrumiyetinin yapılacak bilirkişi incelemesi ile tespit edilmesini talep ettiklerini, davalı tarafın, sözleşmenin 32. Maddesinin b bendine göre sözleşmeye aykırı davranışlarıyla sözleşmeyi feshettiğinden cezai şart ödemekle yükümlü olduğunu, cezai şart hesabının, bayinin LPG alımı yaptığı dönemde LPG alımının en yüksek olduğu aydaki LPG miktarının fesih tarihindeki perakende satış fiyatı ile çarpımıyla hesap edildiğini, yapılacak bilirkişi incelemesi ile davalının LPG alımı yaptığı dönemde aldığı en yüksek LPG miktarının tespiti ile sunulacak olan perakende satış fiyatları göz önüne alınarak cezai şart miktarının tespit edilmesini talep ettiklerini, bayilik sözleşmesinde kararlaştırılan cezai şartın, ifaya eklenen cezai şart niteliğinde dolayısıyla hem müspet zarar (kar mahrumiyeti) hem de cezai şartın aynı anda talep edilebileceğini, ayrıca fesih ihtarnamesinin müvekkili tarafından tebellüğü tarihinden itibaren, her iki tarafın da tacir olması sebebiyle müvekkili şirketin alacağına avans faiz oranı üzerinden faiz işletilmesini, sözleşmeden kaynaklanan diğer talep hakları saklı kalmak kaydıyla talep ettiklerini beyanlarla delillerin toplanması ile sabit olacak iddiaları gibi fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile; Kar mahrumiyeti olarak bilirkişi tarafından hesaplandığında artırılmak üzere şimdilik 10.000-TL, cezai şart olarak bilirkişi tarafından hesaplandığında artırılmak üzere şimdilik 90.000-TL olmak üzere şimdilik toplam 100.000-TL’nin fesih ihtarnamesinin tebliği tarihinden itibaren işleyecek avans faiz oranı üzerinden faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, masraf ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle;davacının davasını ve beyanlarını kabul etmediklerini, davacının iddia ettiği gibi 24 05.2015 tarihli sözleşme ile davacı firmanın müstakil olarak LPG bayiliğini üstlenmiş olmadıklarını, müvekkili şirketin davacının da anlaşmalı olduğu ... firmasının Lüleburgaz/Kırklareli Akaryakıt Bayiliğini üstlendiğini bu sözleşme çerçevesinde, ... firmasının anlaşmalı olduğu LPG dağıtım firmasının da bayiliğini yaptığını, davacıya keşide ettikleri Çerkezköy ... Noterliğinin 03.09.2018 tarih...yevmiye nolu ihtarnamede "gördüğümüz lüzum üzerine değil, “Akaryakıt İstasyonu işletmeciliğimiz ve mal sahibi ile kiracılık ilişkimiz sona ermiştir. Bayiliğinizi devam ettirme imkanımız kalmamıştır. Bayilik sözleşmesi ve bağlantılı tüm sözleşmeleri feshettiğimizi” şeklinde ifadeler ile davacıya bildirdiğini, davacı yanın bu ihtarnameye cevap vermediğini, müvekkili şirketin Akaryakıt Bayiliği ve kiracı olduğu istasyonda sözleşmesi sona erince davacı yan ile LPG Bayiliğini sürdürme ve ticaretine devam etme imkanının olmadığını,davacının da bu yolda bir talebinin ve itirazı olmadığını, davacının kar mahrumiyeti ve cezai şart talebine gerekçe olarak sözleşmenin feshinin yahut feshine sebep olmasını göstermesi, müvekkilinin haksız ve hukuka aykırı süresinden önce sözleşmeyi sonlandırdığı iddiasının hiçbir somut sebebe dayanmadığını, çekilen ihtarnameye cevap verme lüzumu dahi görmediğini, sözleşmenin asıl tarafı olan ... firması ile sözleşmeye aykırı olarak kararlaştırılan fiyatların üzerinde fiyatlarla akaryakıt fatura ederek sözleşmeye aykırı davranıldığı konularında ihtarname çekildiğini, müvekkili şirketin sözleşmeye aykırı bu fiyatlandırmadan zarar gördüğünü, yapılan ticaretten zarar ettiğini, bu şekilde sözleşmenin devam ettirilmesinin kendisinden beklenemeyeceğini müteahhit defalar ... firmasına ihtar ettiğini, geriye müspet dönüş olmadığını, çekilen ihtarnamelerin; Çerkezköy ... Noterliğinin 11.06.2018 tarih ... yevmiye nolu ve Çerkezköy... Noterliği’nin 06.07.2018 tarih ... yevmiye nolu ihtarnameler olduğunu, bu ihtarname ve taleplere rağmen ... firmasından geri dönüş ve cevap alınamadığını, davacının iddia ettiği gibi görülen lüzum üzerine değil müvekkili şirketin sözleşmeyi sürdürmesinin kendisinden beklenemeyecek derecede ve sürekli biçimde zarar etmesi sebebi ile sözleşmenin feshedildiğini, davacının anlaşmalı olduğu ... firmasının müvekkili akaryakıt bayisi şirketle işbirliği yapmaması, dayanışma içinde içinde olmaması, bizatihi sözleşmede kararlaştırılan fiyatların üzerinde fiyatlardan faturalandırma yaparak sözleşmeye aykırı davranışı sözleşmenin feshi sebebi olduğunu, bu ana sözleşmenin feshine sebep olan ... firması olduğundan, davacı ile müvekkili şirketin çalışma ilişkisi ... üzerinden yürüdüğünden, davacının hukukunu ... firmasından ayrı düşünmeye imkan olmadığını, davacı ile müvekkili şirketin sözleşme ilişkisinin ... firması üzerinden kurulduğunu ve yürüdüğünü, davacı ile müvekkili şirket arasında ... firmasının arada olmadığı müstakil bir sözleşmenin bulunmadığını, bu halde ihtilafın ... ile davacı arasında olması gerektiğini, müvekkili şirkete dava açılmasının haksız ve yersiz olduğunu, müvekkili şirket ... firmasının bu sözleşmeye aykırı işlemlerinden zarar gördüğünü, hala daha zarar gören durumunda olduğunu, ... firması aralarındaki cari hesap “0” olmasına rağmen müvekkiline ait teminat mektubunu iade etmediğini, paraya çevirerek tahsil ettiğini, müvekkilinin istirdadı için dava açmak zorunda kaldığını, bu davanın İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi' nin... Esas sayılı dosyası olduğunu, müvekkili şirket ile ... arasında düzenlenen Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve ayrıca düzenlenen Bayilik Protokolü’nde davacı LPG Bayiliği’nin ...’in iznine bağlı olacağı Bayilik Protokolü’nün 3.2.3 nolu maddesinde ... firması ile Otogaz Bayilik Sözleşmesi’nin yapılacağı başlığının yer aldığını, davacı ile ayrı sözleşme yapılmasına ... firması olmadan imkan ve ihtimal olmadığını, bu nedenle ... firması ile sözleşme sona erdirildiğinde davacı firmanın bu sonuçtan doğrudan etkileneceğinin şüphesiz olduğunu beyanlarla tüm bu sözleşmeler çerçevesinden bakıldığında davacının müvekkili şirkete karşı açtığı dava haksız ve yersiz olduğunu, haksız ve yersiz açılmış hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dosya kapsamındaki dava dilekçesi ve ekleri, cevap dilekçesi, sunulan tüm beyan dilekçeleri, celp edilen dosyalar ve dosyanın tümü hep birlikte incelenmiştir.
İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyasının celp edilerek yapılan incelenmesinde; davacı ... Ltd Şti. tarafından davalı ...Anonim Şirketi aleyhine davalıya borçlu olmadığının tespiti, 21.12.2011 tarihli, 150.000,00 TL bedelli teminat mektubunun iadesi, terditli olarak, teminat mektubunun paraya çevrilmesi halinde ödenilen bedelin ticari faizi ile birlikte istirdadı istemli dava açıldığı, dosyada bilirkişi incelemesi yapıldığı ve müzekkere tarihi itibariyle dosyanın derdest olduğu anlaşılmıştır.
Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası ve bu dosyaya birleşen dosyaların yapılan incelenmesinde; Davacı ... Limited Şirketi tarafından davalı ... Ticaret Anonim Şirketi aleyhine 01.05.2016 tarihli istasyonlu bayilik sözleşmesi ve onun eki olan 25.05.2016 tarihli protokol isimli sözleşmelere davalının aykırı davranması nedeniyle KDV dahil 195.785,30 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemli dava açıldığı, yine mahkeme dosyasına birleşen Davacısı ... Orman ve Petrol Ürünleri Ticaret Limited Şirketi, davalı... Anonim Şirketi olan davada taraflar arasında akdedilen 01.05.2016 tarihli istasyonlu bayilik sözleşmesi ve onun eki olan 25.05.2016 tarihli protokol isimli sözleşmelerini, davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle, haklı sebeplerle sözleşmeyi fesih edildiğinin ve davalıya herhangi bir nedenle borcu olunmadığının tespiti ile teminat olarak verilen ... Bankası Güneşli Şubesinden verilme 23.06.2017 tarihli, 150.000,00 TL meblağlı... nolu teminat mektubu aslı ile Yine ...Bankası Güneşli şubesinin ... hesap nosundan verilme, 250.000,00 TL meblağlı, 27.11.2019 keşide tarihli teminat olarak verilen çek aslının iade edilmesine veya iptaline karar verilmesi istemli dava açıldığı, aynı dosyaya birleşen davacısı Davacısı ... Limited Şirketi, davalısı (dosyamız davacısı) ...Petrol olan davada ; 01/05/2016 tarihli LPG ile çalışan karayolu taşıtları için ikmal istasyonu bayiliği sözleşmesinin ve 07/06/2011 tarihli protokol isimli sözleşmelerinin haklı nedenle fesih edildiğinin, davalının ...A.Ş. İle kardeş şirket olduğunun, ortaklarının neredeyse aynı olan ve ... Holding bünyesinde bulunan şirketler olduğunun, bu sözleşmeler nedeniyle davalı tarafa ceza-i şart ve kar mahkumiyeti adı altında toplam 322.446,40 TL borçlu olmadıklarının tespiti istemli dava açıldığı, mahkemece yapılan yargılama neticesinde, ... Esas, 2022/372 karar sayılı karar ile "Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi incelendiğinde, sözleşmenin 41. maddesinde “bayiye satılacak her türlü Petrol ürününün fiyatı ... tarafından saptanır ve uygulanır. Bayi iş bu sözleşme uyarınca satın aldığı Petrol ürünleri bedellerini ... tarafından belirlenecek fiyatlar üzerinden, yine ...’in belirlediği ödeme koşullarına göre ...’e ödeyecektir” hükmüne yer verildiği görülmektedir.
Söz konusu hüküm dikkate alındığında davalı ...’ın satış fiyatlarını ve ödeme koşullarını belirleme hakkının bulunduğu görülmektedir. Dolayısıyla davacının “davalı davalı ...’ın satış fiyatlarını ve ödeme koşullarını belirleme hakkının bulunduğu, davacının “davalı ...’ın sözleşme ve protokolde tanınmış olan vadeyi kaldırarak peşin satış yapmaya başladığı, ayrıca ...
çıkış fiyatını uygulaması artı maliyetler eklediği bu bakımdan sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği” yönündeki iddiaları yerinde olmadığı, taraflar arasındaki sözleşmeler uyarınca sözleşmenin süresinden önce haklı nedenle feshedilmesi halinde davalı ...i şart ve zararların tazminini isteme hakkı düzenlendiğinden, davacının, davalı ...’a yönelik teminatların iadesi
ve davalılara karşı ceza-i şart ve kar mahkumiyetinden kaynaklanan bir borcunun olmadığının tespitine ilişkin talebinin yerinde olmadığı, faturanın ispat kuvvetine ilişkin TTK. m. 21/2 hükmüne göre: “Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır”. Hükmü dikkate alındığında, davalının düzenlenen ürün faturalarına karşı herhangi bir itiraz bulunmadığı, faturaları ticari defterlerine işlediği, ayrıca fatura bedellerini öderken de herhangi bir ihtirazı
kayıt sunmadığı, bu haliyle davacının, herhangi bir ihtirazı kayıt ileri sürmeksizin davalıdan cezai şart isteme hakkının bulunmadığı, fatura ve ticari defterlerin ispat kuvveti, ihtirazi kayıt
sunulmaması gibi hususlar dikkate alındığında davacının fesih bildiriminin haklı olmadığı anlaşılmakla asıl ve birleşen davanın reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçeleriyle Asıl davanın (...ddine, Birleşen Bakırköy ... ATM nin ... esas sayılı davanın reddine dair karar verildiği anlaşılmıştır.
Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazılan yazıya, ...esas sayılı dosyasından tefrik edilen Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyasının mahkemelerinin 2022/337 esasını almış olduğundan bahisle yanıt verildiği ilgili dosya örneğinin gönderildiği, müzekkere tarihi itibariyle dosyanın derdest olduğu anlaşıldı.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na yazılan müzekkereye cevap verildiği, 24/08/2015-03/09/2018 tarihleri arasındaki Kırklareli ili Lüleburgaz ilçesi LPG perakende satış fiyatlarının, Kırklareli ili için dağıtım şirketleri tarafından bayileri adına bildirim sistemi aracılığıyla Kuruma bildirilen LPG tavan/tavsiye fiyatları tablo halinde mahkememize gönderilmiştir.
...Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden ...'ne ait vergi kayıtlarını gösterir bilgi ve belgeler celp edilmiştir.
Davacı vekili tarafından 30/12/2019 tarihli dilekçe ile davalı bayinin alımlarını ve fiyatlandırmalarını içerir bilgilerin dosyaya ibraz edildiği anlaşılmıştır.
10/06/2019 tarihli celsede dosyanın re'sen seçilecek bir SMM , bir sektör uzmanı bilirkişiye tevdii ile rapor aldırılmasına karar verilerek düzenlenen bilirkişi heyeti raporunda eksik hususların bildirildiği, bu doğrultuda 16/12/2019 tarihli celsede ek rapor aldırılmasına karar verilmiş, bilirkişi heyeti ek raporunda neticeten;
"Davalının iddialarını destekleyecek şekilde dosyaya delil listesi sunmadığı, ... ile yapılmış olan bayilik sözleşmesinin dosya kapsamında olmadığı için incelenemediği, davalının sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği iddialarının Sayın Mahkemece kabul edilmemesi ve davacının taleplerinin kabulü halinde sözleşmenin 32. maddesi kapsamında yoksun kalınana kar ve ceza koşulu hesaplanması gerektiği,
Cezai Şart:
Sözleşme başlangıç tarihinden 03.09.2018 tarihine kadar geçen sürede en yüksek satışın 2016 Yılı Temmuz ayında 66.959 kg Otogaz olduğu,
Sözleşme fesih tarihinde EPDK'nın Kırklareli ili Lüleburgaz ilçesi LPG satış fiyat listesinde 17.08.2018 tarihli İt fiyatının 3,89 TL olduğu, 66.959,00 kg / 0,56 lt = 119.569,64 It x 3,89 TL = 465.125,91 TL Sayın Mahkemenizce cezai şartın doğduğu kabul edildiği takdirde, cezai şartın 465.125,91 TL olduğu,
Yoksun kalınan kar:
Davacı firmanın davalı firmaya yaptığı aylık ortalama satış miktarlarında 2016 yılında 2015 yılına göre artış, 2017 yılında 2016 yılına göre azalış 2018 yılında 2017 yılına azalış olduğu,
Davacı firma tarafından son satış faturasının sözleşme feshinden yaklaşık iki ay önce 07.07.2018 tarihinde düzenlendiği,
2018 yılı başından sözleşme fesih tarihi 03.09.2018'e kadar geçen sürenin 246 gün olduğu, sözleşme bitiş tarihi olan 24.08.2020 tarihine kadar kalan sürenin 710 gün olduğu,
710 günlük kalan sürede Kar mahrumiyeti hesabında; 2018 yılında sözleşme fesih tarihine kadar geçen 246 günlük süreçte yapılan ortalama günlük 3.212,71 TL tutar baz alındığında, 3.212,71 TL x 710 gün = 2.281.025,25 TL'lik satış yapılabileceği,
Satış üzerinden elde edilebilecek karın, davacı 2018 yılı Kurumlar Vergisi Beyannamesinde beyan edilen karlılık oranı 02,66'ya göre hesaplandığında mahrum kalınabilecek karın; 2.281.025,25 TL x 12,66 = 60.675,27 TL olabileceği,
2. Davacının ticari defter kayıtlarına göre davalıdan 14.09.2018 itibariyle borç/alacak bulunmadığı..." yönünde görüş bildirilmiştir. Bilirkişi raporu taraf vekillerine ayrı ayrı tebliğ edilmiştir.
16/11/2020 tarihli celsede bilirkişi raporunun hükme esas alınması elverişli olmadığından tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, tarafların ticari kayıtları, dosyaya sunulan deliller bir arada değerlendirilmek suretiyle; davalının ticari defterleri üzerinde inceleme yapılarak,sözleşmenin haklı nedenle feshedilip edilmediği, davacının cezai şartla kar mahrumiyeti alacağının bulunup bulunmadığı, cezai şart alacağının davalının mahvına sebebiyet verip vermeyeceği hususlarında inceleme yapmak üzere bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiş, düzenlenen ek raporda 03.09.2020 Tarihli kök raporda sonuç bölümünü değiştirecek herhangi bir tespitin yapılamadığı yönünde görüş bildirilmiştir.
Daavcı vekilince 05/07/2021 tarihli bedel artırım dilekçesinin sunulduğu, harcının yatırıldığı ve dilekçeden bir suretin karşı tarafa tebliğ edildiği görülmüş, bedel artırım dilekçesini müteakip dosyanın miktar itibariyle heyete tevdi edildiği anlaşılarak yargılamaya devam olunmuştur.
26/10/2023 tarihli celsede tüm eksik hususlar giderilerek dava, cevap, ibraz olunan deliller, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu, taraf vekillerinin bilirkişi raporu karşı itiraz ve beyanları, celp olunan İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E. ve Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin dosyaları birlikte incelenip değerlendirilmek suretiyle mahkememizce tespit olunan hukuki uyuşmazlık ile organik bağ iddiaları da değerlendirilmek suretiyle yeni bir heyetten rapor aldırılmasına karar verilmiş, MM ..., teknik bilirkişiler ... ile ... tarafından düzenlenen bilirkişi heyeti raporunda sonuç olarak özetle;
"Davacı/Davalı taraflarca düzenlenen faturaların tarafların Yasal Defterlerinde yer aldığı, Açılış ve kapanış kayıtlarının Kanun öngördüğü süreler içinde yapıldığı, Paylaşılan yıllar için Taraflar lehine delil olma kuvvetine sahip olduğu,
Tarafların Cari Hesaptan kaynaklı olarak MUTABIK oldukları hesabın SIFIR olduğu, Davacı ile Dava dışı ...'in ayrı Tüzel kişilikler olduğu, Sermaye yapıları içinde Pay sahiplerinin ayrı gerçek ya da Tüzel kişiler olduğu, Davaya konu Sözleşme başlangıç tarihinde Davacının yönetim Kurulu ile Davalının yönetim Kurulunda Ortak herhangi bir yöneticinin / kişinin bulunmadığı,
Davacı ile Dava dışı ... arasında sermaye olarak organik bağın olmadığı, Davacı tarafın Cezai şart olarak 401.124,59 TL'a talep edeceği, Davacı tarafın kar mahrumiyeti olarak 61.572,06 TL'a talep edeceği, davalı tarafından paylaşılan Bilançosuna göre Ekonomik mahvına sebebiyet vermeyecek tutarda olmakla birlikte kararın Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu" gerekçeleriyle görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Bilirkişi raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiştir. Davacı vekili 19/01/2024 tarihli dilekçesiyle, Davalı vekili ise 24.01.2024 tarihli dilekçesiyle bilirkişi raporuna karşı beyanda bulunmuştur.
Dava konusu uyuşmazlığın, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin fesh edilmesi nedeni ile kar kaybı ve cezai şart alacağı istemine ilişkin olup, sözleşmenin haklı nedenlerle fesh edilip fesh edilmediği, davacının alacağının bulunup bulunmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama, taraf iddia ve savunmaları, alınan bilirkişi heyeti raporları ile tüm dosya içeriği birlikte incelenip değerlendirildiğinde;
Dava, 24.08.2015 tarihli LPG ile çalışan Karayolları Taşıtları için İkmal İstasyonu Bayiliği Sözleşmesinin davalı tarafından haksız feshi iddiası nedeniyle bayilik sözleşmesinin 32. maddesine göre cezai şart ve kar mahrumiyeti istemlerine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalının 24.08.2015 tarihli 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları dağıtım şirketi olan müvekkili...A.Ş.’nin bayiliğini yaptığını, sözleşmenin sona erme tarihinin 24.08.2020 olduğunu, davalının 03.09.2018 tarihinde gönderdiği ihtarname ile bayilik sözleşmesini haksız olarak feshettiğini, sözleşmenin davalı tarafından haksız feshi nedeniyle Bayilik sözleşmesinin 32. maddesine göre davalının cezai şart ve kar mahrumiyeti ödemekle yükümlü olduğunu ifade ettiği anlaşılmıştır.
Davalı tarafın ise savunmasında; akaryakıt İstasyonu işletmeciliklerinin ve mal sahibi ile kiracılık ilişkilerinin sona erdiğini, bayiliği devam ettirme imkanı kalmadı, Akaryakıt Bayiliği ve kiracı olduğu istasyonda sözleşmesi sona erince davacı yan ile LPG Bayiliğini sürdürme ve ticaretine devam etme imkanının olmadığını, sözleşmenin asıl tarafı olan ...' in sözleşmeye aykırı olarak kararlaştırılan fiyatların üzerinde fiyatlarla akaryakıt fatura ettiğini, sözleşmeye aykırı bu fiyatlandırmadan zarar gördüğünü, yapılan ticaretten zarar ettiğini, bu şekilde sözleşmenin devam ettirilmesinin kendisinden beklenemeyeceğinin müteahhit defalar ... firmasına ihtar ettiğini, geriye müspet dönüş olmadığını, sözleşmenin feshine sebep olan ... firması olduğundan, davacı ile müvekkili şirketin çalışma ilişkisi ... üzerinden yürüdüğünden, davacının hukukunu ... firmasından ayrı düşünmeye imkan olmadığını, davacı ile müvekkili şirketin sözleşme ilişkisinin ... firması üzerinden kurulduğunu ve yürüdüğünü ifade ederek davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.
Dava konusu somut olayda, taraflar arasında 24.08.2015 tarihinde beş yıllık LPG ile çalışan karayolu Taşıtları için İkmal İstasyonu Bayilik sözleşmesi akdedildiği ve bayi-dağıtıcı ilişkisinin başladığı, sözleşme hükümlerine göre, sözleşmenin 24.08.2020 tarihinde son bulacağı, ancak davalı tarafça keşide edilen Çerkezköy ... Noterliği' nin 03.09.2018 tarih ...yevmiye nolu ihtarnamesi ile sözleşmenin " akaryakıt İstasyonu işletmeciliğimiz ve mal sahibi ile kiracılık ilişkimiz sona ermiştir. Bayiliğinizi devam ettirme imkânımız kalmamıştır. Bayilik sözleşmesi ve bağlantılı tüm sözleşmeleri feshettiğimizi” beyanları ile sözleşmenin fesholunduğu davacıya bildirilmiştir.
Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesi' nin... Esas ve... esas dava dosyalarında, bilirkişiler Dr. ... Nitelikli Hesaplama Uzmanı, ...- SMMM ve... - Akaryakıt Sektör Bilirkişisi tarafından hazırlanan 10.11.2021 tarihli Kök ve 28.02.2022 tarihli EK ve 2022/ 337 esas dosya için 08.05.2023 tarihli bilirkişi raporunda taraflar ... ile ... Ltd. Şti. ...Petrol A.Ş. arasındaki davaya sunulan raporlarında özetle; ... firmasının...firması ile olan sözleşmesini haklı nedenle fesih edildiği yönündeki iddialarının yerinde olmadığı, ...'ın cezai şart ve zarar tazmini isteme hakkının oluştuğu, Davacının ...çıkış fiyatları ile davalı şirketin düzenlediği faturalar arasında maliyet farkının olduğu, 2018 -2019 yılları için 281.669,46 TL + KDV (%18) 50.700,50 TL fazladan maliyete katlandığı ve bu maliyeti talep edebileceği, talepte bağlılık ilkesi gereğince KDV Dahil 195.785,39 TL talep edebileceği, Davacı ... Petrol'ün, ... ile olan sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın feshetmesi, ...Petrol'ün ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olması ve taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 4. Maddesinde, iddia edilenin aksine açıkça “Bayiler diledikleri LPG dağıtım şirketi ile otogaz LPG bayiliği sözleşmesi imzalamakta serbesttirler. Bayinin ...ile otogaz LPG bayiliği sözleşmesi imzalamak istememesi durumunda bayi dilediği LPG dağıtım şirketi ile münferit olarak otogaz LPG bayiliği sözleşmesi imzalamakta serbest olup bu husus ...'in ... ile imzalamış olduğu sözleşmeye aykırı bir durum teşkil etmeyecektir” maddesinde yer aldığı üzere başka bir LPG dağıtım şirketiyle sözleşme yapabileceğinin öngörülmesi hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının ...Petrol ile olan sözleşmelerini de haksız olarak feshetmiş olduğunun kabulü, taraflar arasındaki sözleşmenin 32/a hükmünde,...Petrolün sözleşmenin hukuka aykırı olarak davacı tarafından feshedilmesi halinde, maruz kaldığı zarar, ziyan ve anlaşma süresinin sonuna kadar hesap edilmek üzere, mahrum kaldığı kar karşılığı tazminatını talep edebileceği öngörüldüğünden, Davacının bu konuda cezai şart ve kar kaybından kaynaklı borcunun var olacağı” yönünde tespit ve kanaat bildirmişlerdir. Yine ...A.Ş. ile ...A.Ş. arasında organik bağ araştırılmış olup 26.05.1997 yılında tescil edildiği... sicil numarası ile İstanbul Tic. Sicil Müdürlüğü' ne kaydedildiği, her iki şirketin de Eski yönetim Kurulu üyeleri arasında ..., ...ve...'ın olduğu yer almakla birlikte davalı şirketlerin eski yönetim kurulu üyesinden iki tanesinin aynı şirkette görev yaptıkları tespit edilmiş ise bu husus tek başına her iki şirketin aynı şirket olarak nitelendirilmesini kabul etmeye yeterli olmadığı değerlendirilmiştir.
Mahkememizce gerek işbu dosyada alınan 09.09.2020 tarihli kök ve ek bilirkişi raporu gerekse de Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nden ve İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nden alınan bilirkişi raporları birlikte incelenip değerlendirilmek suretiyle alınan 03.01.2024 tarihli bilirkişi heyeti raporuna itibar olunduğu, raporun sektörel inceleme değerlendirilmesine göre; İstasyon işletmeciliğinde lisans sahibinin ilgili istasyonun sahibi olabildiği gibi, dağıtım şirketinden veya istasyonun sahibinden kira sözleşmesi yoluyla istasyonu belirli süreli olarak işletebileceği, bu ilişkinin kira sözleşmesi ve tapuya şerh edilen kira hakkı ile belirtilen süre için işleticiye kullanım hakkı vereceği, dağıtım şirketi ile olan sözleşmesi devam ettiği halde mal sahibiyle olan kira sözleşmesi sonra eren bayiliklerin olabileceği, bu durumun mücbir sebep olarak değerlendirilebileceği, davalının istasyon sahibinden kiralama yoluyla istasyonu işlettiği fakat kiracılık ilişkisi sona erdiği için sözleşmesini feshettiğini bildirdiğini, davalının kiracılık ilişkisinin bittiğini gösteren herhangi bir sözleşmeyi/delili dosyaya sunmadığı, bu halde sözleşmesinin haksız olarak feshedildiği kanaatine varılmakla davacının sözleşme uyarınca kar mahrumiyeti ve cezai şart talep koşullarının oluştuğu kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi heyetinin İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi' nin ... Esas sayılı dosyasındaki görüşüne göre ise; Akaryakıt bayilik sözleşmesinde belirtilen ticari şartların bayi aleyhine uygulandığı, sadece 02.01.2018-09.07.2018 tarihleri arasındaki motorin alım faturaları incelendiğinde 18.729,69 TL fark tespit edildiği, yanlış fiyat farkı uygulamasını bayinin dağıtım firmasına bildirmesine rağmen bir sonuç alamadığı, dava dışı ... firması ile yapılan akaryakıt sözleşmesinin haklı olarak feshedildiği yönündedir.
Sözleşme Maddeleri incelendiğinde kar mahrumiyeti açısından yapılan değerlendirmede;
Madde 29: Fiyatlandırma ve ödeme “Bayiye satılacak LPG'nin fiyatı ile perakende pompa satış fiyatı, LPG Piyasası mevzuatına uygun olarak ... tarafından saptanıp, Bayi'ye tavsiye edilen perakende pompa satış fiyatı olarak bildirilir. Bayi, LPG Piyasası mevzuatı uyarınca perakende pompa satış fiyatının üzerinde bir fiyatla satış yapamaz...”
Madde 32'de; Bayinin süresinden önce haksız olarak bayilik sözleşmesini feshetmesi veya ...'ın Bayi'nin Sözleşmeye aykırı davranışı sebebiyle sözleşmeyi feshetmesi halinde; a) ..., Bayiden sözleşmenin süresinden önce feshedilmiş olması sebebiyle maruz kaldığı zarar , ziyan ve anlaşma süresinin sonuna kadar hesap edilmek üzere, mahrum kaldığı kar karşılığı faizinin temerrüt veya tahsil tarihindeki reeskont (yıllık) faizin 2 katı oranında temerrüt faizi uygulanacağını taraflar kabul eder.
b) 32/a maddesinde yer alan yükümlülükten ayrı olarak; Bayi'nin ...'dan LPG alımı yapacağı dönem içinde LPG alımının en yüksek olduğu aydaki LPG miktarının fesih tarihindeki parekende satış fiyatı ile çarpımı sonucu bulunacak bedeli cezai şart olarak Bayi ...'a ödemeyi kabul ve taahhüt eder.
03.01.2020 tarihli T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Tarifeler Dairesi Başkanlığı Sayı:...azısında Davalının iş yerinin bulunduğu Kırıkkale ili, Lüleburgaz ilçesindeki LPG satış fiyatının 17.08.2018 tarihinden sözleşmenin fesih tarihine kadar Perakende Satış Fiyatı 3,89 TL olarak ilan edilmiş ve dosyada yer almaktadır.
- Otogazın litreden kg çevriminde kullanılacak oran 1 litre = 0,56 Kg olacaktır. (1 litre LPG = 0,56 kilogram LPG' ye eşittir.)
Bilirkişi heyeti raporunda da isabetli olarak hesaplandığı üzere; 2018 yılında 01.01.2018 - 03.09.2018 tarih Aralığında 246 günde yapılan satışların toplamı TL:790.327,06 TL olup, 1 günlük Satış TL değeri (790.327,06 TL / 246 gün=) 3.212,71 TL olacağı, davalının sözleşme süresi sonu 24.08.2020 tarihine kadar kalan süre (24.08.2020 / Sözleşme bitiş tarihi — 04.09.2018 / Sözleşme Fesih tarihi=) 720 gün olacaktır. Kalan süre için Satış Tutarı 3.212,71 TL x 720 gün= 2.313.152,37 TL olacaktır. 2018 yılı Brüt Kar oranı 0,026618247'den hesaplanan Kar Mahrumiyeti (2.313.152,37 TL x 0,0266 / karlılık oranı) 61.572,06 TL olarak tespit edilmiştir.
Sözleşme maddeleri incelendiğinde cezai şart açısından yapılan hesaplama ve değerlendirmede; Taraflar arasındaki Sözleşmenin 32/a maddesine göre hesaplama; davalının LPG alımının en yüksek olduğu ay 2016 yılı Temmuz ayında 66.959 kg olarak gerçekleşmiş olup litre karşılığı (66.959 kg x 1,56 Litre=) 104.456,04 Litre olduğu, 104.456,04 litre x 3,89 = 401.124,59 TL olarak hesaplanmıştır. (bilirkişi heyeti otogazın litreden kg çevriminde kullanılacak oran 1 litre=0,54 kg olarak hesaplamıştır. Bilirkişi heyeti hesaplama yaparken 1 litre=0,54 kg olarak kabul ederek maddi hata yapmıştır. Nitekim önceki raporda da 1 litre= 0,56 kg olarak hesaplama yapılmıştır.)
Organik bağ iddiasının değerlendirilmesi açısından; Davalı ile Dava dışı ... arasında imzalanan 17.08.2015 imza tarihli bayilik protokolü 3.2.3- Bayilik Hizmet Bedeli Sağlama Yükümlülüğü bölümünde; ... bayi ile yeniden tesis edeceği 5 yıl süreli akaryakıt bayilik ilişkisi için ve Bayinin belirlenen sürede İstasyonla ilgili olarak ... Markası ve ... Kurumsal kimliği altında yürütmeyi taahhüt ettiği istasyonlu akaryakıt bayiliği için Bayi 40.000.- TL + KDV tutarındaki bedeli Bayinin tanzim edeceği fatura mukabilinde Bayiye teslim etmekle yükümlüdür. ...'çe bayilik hizmet bedeli olarak teslim edilecek bedel, BAYİ ile ... arasındaki akaryakıt bayilik ilişkisinin kurulması, ... firması ile Otogaz Bayilik Sözleşmesinin imzalanması ve ...'nin tesliminden sonra BAYİ'ye sağlanacaktır. Bayilik sözleşmesinin taraflarca her ne suretle olursa olsun feshedilmesi veya herhangi bir sebeple sözleşmenin uygulanamaz hale gelmesi durumlarında, bayilik hizmet bedeli altında ödenen bedelden 5 yıllık olağan sözleşme süresinin kullanılmayan kısmına kıstelyevm hesaplama neticesinde denk gelecek bedel, ...'in ilk talebi üzerine Bayi tarafından nakden ve defaden ödenecektir.”
Davacının 26.03.2015 tarihinde yapılan 2014 yılı Olağan Genel Kurul Toplantı tutanağına göre, davacının hisse yapısında dava dışı ...' in Ortaklığı bulunmadığı ve dava dışı ...'den herhangi bir kişinin de şirketi teşmile yetkili olmadığı tespit edilmekle davacı ile dava dışı ... arasında organik bağ bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Davacı tarafça sunulan bedel artırım dilekçesinde temerrüt tarihi belirtilmediği, dava dilekçesinde de talep olunduğu üzere fesih ihtarnamesinin tebliği temerrüt tarihi olarak kabul edilemeyeceğinden dava tarihinden temerrüt faizine hükmetme cihetine gidilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davacının davasının kısmen kabulü, kısmen reddi ile; 406.333,99.-TL cezai şart alacağı ile taleple bağlı kalınarak 60.675,27.-TL kar mahrumiyeti alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 31.901,40.-TL Karar ve İlam Harcından, peşin ve ıslah harcı olarak yatırılan 8.979,75.-TL'nin mahsup edilerek eksik kalan 22.921,65.-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince 71.381,30.-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı vekil ile temsil edildiğinden ve kısmi red nedeniyle yürürlükte olan AAÜT gereğince 17.900,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan posta ve tebligat gideri 214,00.-TL, bilirkişi ücreti 19.800.-TL, 35,90.- başvuru harcı, 5,20.-TL vekalet harcı, 8.979,75.-TL peşin ve ıslah harcı olmak üzere toplam 29.034,85.-TL yargılama giderinin red ve kabul oranına göre taktiren 25.782,94.-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye gider avansının davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yapılan 1.512,00.-TL yargılama giderinin red ve kabul oranına göre taktiren 182,00.-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Karar kesinleştiğinde yatırılan ancak kullanılmayan gider avansının yatıranlara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, (Taraf vekilleri E-duruşma ile katılmakla) kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/03/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır