T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2019/338 Esas
KARAR NO: 2021/76
DAVA: Çek İstirdatı
DAVA TARİHİ: 25/06/2019
KARAR TARİHİ: 22/01/2021
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait çek ve senetlerin evinin kasasından çalındığı ve buna ilişkin Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunarak çek ve senetlerin iptali için İstanbul ... ATM... Esas sayılı dosyası ile dava açılarak ödeme yasağı aldırıldığını, ilgili çeklerin müvekkilinin yapmış olduğu ticaret sonucu aldığını ve icra konusu çeklerin gerçek hamili ve sahibinin ...-...Ltd.Şti. olmasına rağmen hırsızlık nedeni ile iradeleri sonucu ellerinden çıktığını, davalı bankanın temlik cirosu ile ciro ederek teslim alındığı bahsedilen dava dışı ... San. Ve Tic.Ltd.Şti.'nin çeki kullanma yetkisi olmadığını beyanla; davaya konu olan; ...Şb. 31.03.2019 Vade, ... Seri No 30.000,00 TL Bedelli, ...Şb. 30.04.2019 Vade, ...Seri No 27.500,00 TL Bedelli, ...Yenihal/Mersin Şb. 30.04.2019 Vade,... Seri No 18.585,00 TL Bedelli(Tahsil), ... Güzelbahçe/İzmir Şb. 31.05.2019 Vade,... Seri No 30.000,00 TL Bedelli, ... Giresun Şb. 20.06.2019 Vade, ... Seri No 25.000,00 TL Bedelli, ... ivedik Şb. 31.06.2019 Vade, ... Seri No 2.068,45 TL Bedelli, ... Tatvan . 30.06.2019 Vade, ... Seri No 50.000,00 TL Bedelli, ...Ticari Şb. 05.07.2019 Vade, ... Seri No 5.809,00 TL Bedelli çeklerin, İstanbul ...ATM ... Esas sayılı dosyasındaki yetkiye ve ihtara istinaden müvekkilinden çalındığı ve davalının da çekin meşru hamili olmadığından, çeklerin meşru hamilinin müvekkili olduğunun tespitine ve iadesine, öncelikle ileride telafisi zor ve güç zararlar doğuracağından iş bu çeklerle ilgili işlem yapılmasının ve icraya konulmaması için tedbir kararı verilmesine vekâlet ücreti ve tüm yargılama giderlerinin davalı taraflara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Usule İlişkin olarak çeklerden hiç birinde ... adına ciro bulunmadığına ve 2 ayrı çekte yapılan cironun ise ...Firmasına yapıldığından davalının çek iptali talepli davayı ve elindeki istirdat talepli davayı açma ve iş bu davada taraf sıfatına haiz olma hakkı bulunmadığından öncelikle davanın usulden reddini, esas yönünden ise davacı tarafın çeklerin kendisine kim tarafından verildiği ve hangi noktadan sonra ciro silsilesinin bozulduğu yönündeki iddiasına açıklık getirmediği gibi, dava konusu çeklerin hiçbirinde davacı ...'a yapılmış bir ciro bulunmadığını, Türk Ticaret Kanunu'muzun 649/1. maddesinin "Devredilebilen bütün kıymetli evrakın, senedin içeriğinden veya niteliğinden aksi anlaşılmadıkça, ciro edilmesi ve zilyetliğin geçirilmesiyle cirantanın hakları ciro edilene devrolunur." hükmüne amir olduğu, bir çekin hamili olunabilmesi için kanun iki koşul belirlemiş olup; ilgili gerçek veya tüzel kişi adına ciro edilmesi ve zilyetliğinin geçirilmesi gerektiğini, dava konusu çeklerde her iki koşulun da karşılanmadığı görüldüğü ve tüm çeklerde, ne davacı adına bir ciro bulunmakta ne de zilyetliğin davacıya geçirildiğine dair bir delil sunulmadığından davacının hak sahipliği iddiasının dinlenebilmesinin hukuken mümkün olmadığını, dava konusu çeklerin müvekkili şirketin dava dışı ... Ltd. Şti. ile girdiği ticari ilişki sonucu doğan alacaklarına karşılık olarak ilgili şirket tarafından temlik cirosuyla ciro edilerek verildiğini, müvekkili bankaca ibraz edilen ve karşılığı bulunmayan çekler hakkında; davacının geçersiz gerekçelerle çek iptali talepli dava açmasının ardından İstanbul .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasından ödeme yasağı kararı verildiği, müvekkili şirket kanunla kurulmuş, özel mevzuatlara bağlı, devlet kurumları ve bağımsız şirketlerce denetlenen bir finans kuruluşu olup hukuka ve yasaya aykırı herhangi bir durumun içerisinde olmasının düşünülemeyeceğini ve dava konusu tüm çeklerde müvekkili şirketten önce 4 ila 7 adet ciranta bulunduğu gibi bunlardan herhangi birinin çekleri nasıl devraldığı, kendi cirantasıyla arasındaki ilişki, imzalarının sıhhati gibi durumları müvekkil şirketin inceleyebilme imkanı bulunmamakta olup müvekkiline yasa ve içtihatlarla da böyle bir yükümlülük de yüklenmediğini, dava konusu çeklerde geçerli ve birbirine bağlı ciro silsilesine dayanarak çeklerin yetkili ve meşru hamilinin müvekkili olup, Davacının bu çeklerin kendisine ciro edildiğini, meşru hamilinin kendisi (...) olduğunu iddia etmekte ise de çeklerin hiçbirinde ... adına yapılmış bir ciro bulunmadığından, davacının hak sahipliği iddiasının geçerli olamayacağını ve çeklerde tedbir talep eden davacı adına yapılmış bir ciro söz konusu olmadığından davacının tedbir talebinin reddinin gerektiğini ifade ederek, Haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
... CBS ... Soruşturma sayılı dosyasının bir örneği, İstanbul ... ATM ...Esas sayılı dosyasının bir örneği, İTO kayıtları, davaya konu çek fotokopileri İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının mahkememiz dosyası arasında olduğu görüldü.
Mahkememizin 24/06/2020 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı gereğince tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi 07/10/2020 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;
1- DAVACI ... AÇISINDAN;
Davacı tarafın 28.02.2019 tarihinde polis merkezine başvurarak çek ve diğer evrak çalıntı ihbarında bulunduğu, 01.03.2019'da İstanbul ... ATM ...Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası ikame ettiği, ilgili mahkemenin 15.03.2019 tarihinde bankalara çeklerle ilgili ödeme yasaklarının bildirildiği,
Dava konusu çeklerin dava dışı ...Ltd.Şti tarafından yukarıda ayrıntısı verildiği şekilde dava dışı 3. Kişiler ile yapılan faturaya dayalı ticari münasebet sebebiyle iktisap edildiğinin belirlendiği, ancak şikayetin davacı ... tarafından yapıldığı,
2- DAVALI ... A.Ş. AÇISINDAN;
Davalı... A.Ş.’nin dava dışı... şirketi ile 05.02.2019 tarihinde 1.000.000 TL limitli Genel Kredi sözleşmesi düzenleyerek, kredi karşılığı davamız konusunu oluşturan 8 adet çek ile ilgili;
01.03.2019 tarihinde;
... Bankası Giresun Şb. 20.06.2019 Vade,... Seri No 25.000,00 TL
...Tatvan . 30.06.2019 Vade, ... Seri No 50.000,00 TL
...Güzelbahçe/İzmir Şb. 31.05.2019 Vade, ...Seri No 30.000,00 TL
... Beyazıt Şb. 31.03.2019 Vade, ... Seri No 30.000,00 TL Bedelli çekleri,
04.03.2019 Tarihinde;
...İvedik Şb. 31.06.2019 Vade, ... Seri No 2.068,45 TL
...Yenihal/Mersin Şb. 30.04.2019 Vade,...Seri, 18.585,00 TL
... Bandırma Şb. 30.04.2019 Vade,... Seri No 27.500,00 TL
... Ticari Şb. 05.07.2019 Vade, ... Seri No 5.809,00 TL Bedelli çeklerin kredi karşılığı “Çek Tevdi Bordrosu” ile temlik alındığı,
Kredi karşılığı temlik alınan
a...Yenihal/Mersin Şb. 30.04.2019 Vade,...Seri, 18.585,00 TL bedelli çekin davalı tarafından tahsil edilmiş olduğu,
b. ... Tatvan Şb. 30.06.2019 Vade,...Seri No 50.000,00 TL bedelli çekte CİRO SİLSİLESİNİN kopuk olduğu
c. Diğer 6 adet çekte ciro silsilesinde herhangi bir kopukluğa rastlanmadığı, tespit edilmiş olup davalının dava konusu çeki/çekleri iktisabında haklı olup olmadığı ve haksız yere elinde bulundurduğunun ve/veya TTK m.792 uyarınca çek iktisaplarında ağır kusurlu olduğuna dair takdirin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirdiği görülmüştür.
Bilirkişi raporu taraf vekillerine usulüne uygun olarak tebliğ edildiği görülmüştür.
Davacı vekilinin 21/10/2020 tarihli bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinin dosyada olduğu görüldü.
Davalı vekilinin 22/10/2020 tarihli bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinin dosyada olduğu görüldü.
GEREKÇE:
Dava; davacının rızası dışında elinden çıkan çeklerin davalıdan istirdatı talebine ilişkindir.
Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; davacıya ilişkin defterlerin ibraz edilmediği, davacı tarafından şirket yetkilisi olduğu dava dışı... Ltd. Şti.'ne ait defterleri ibraz edildiği, dava dışı şirketin kayıtlarında dava konusu 8 adet çekin tamamının ticari ilişki sonucu... şirketi tarafından fatura karşılığında yine dava dışı şirketlerden ciro/keşide yolu ile tahsil makbuzları mukabilinde iktisap edildiği, davaya konu 7 adet çekte davacının veya çeki fatura karşılığı iktisap eden dava dışı ... Ltd. Şti'nin cirosunun bulunmadığı, bir adet çekte ise dava dışı... Ltd. Şti.'ne emrine tam ciro olarak cirolanmış olduğu, bu çekte dava dışı ... şirketinin cirosu olmadan ciro silsilesinin koptuğu, davalının ise davaya konu 8 adet çeki kredi karşılığı dava dışı şirketten çek tevdi bordrosu ile temlik alındığı mahkememizce alınan bilirkişi raporu ile sabittir.
Davacının dava dilekçesinde davacı taraf olarak ...- ... Ltd. Şti olarak gösterildiği, dosya arasında yer alan incelenen İTO kayıtlarına göre ;... Ltd. Şti'nin ...'un şirket ortağı ve şirket yetkilisi olduğu ve açılan davada şirket adına hareket ettiği ve yine şirket defterlerini mahkememize ibraz ettiği ve bu haliyle aktif husumete yönelik iddialar mahkememizce yerinde olmadığı kanaatine varılarak esas incelemesi yapılmıştır.
Buna göre;TTK 792. Maddesinde 'Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.') şeklinde düzenleme mevcut olup, belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü olmadığı, aksi halin kabulü kıymetli evrakın “mücerretlik” ilkesini ortadan kaldıracağı, Hukuk Genel Kurulu 2012/19-185 E. , 2012/386 Kararında da; kötü niyetten maksadın, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmak olarak kabul edilmiştir. Somut olayda davacı ...- ...Ltd.Şti. Hamili bulunduğu çeki kaybettiğini, bu nedenle İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını ve çekin yasal hamilinin kendisi olduğunu iddia etmişse de Davalı ... ' nin ticari defter ve kayıtlarında davaya konu çeklerin çek tevdi bordrosu ile dava dışı şirket ile yapılan genel kredi sözleşmesine istinaden teslim alındığı davaya konu 7 adet çekte ciro silsilesinde herhangi bir kopukluk olmadığı ve davacı tarafından davalının söz konusu çeki kötüniyetli iktisap ettiğine veya iktisabında ağır kusurlu olduğuna ilişkin bir delil bildirilmediği gibi davacı çekin rıza hilafına elinden çıktığını da ispatlayamadığı, davacı tarafından TTK'nun 704. Maddesi gereğince işbu davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu ispat edilemediğinden TTK'nun 704. Maddesi uyarınca çekin iadesine ilişkin koşullar somut olayda gerçekleşmediği, gözetilerek davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 59,30-TL Karar ve İlam harcından, peşin yatırılan 3.227,01-TL'nin mahsubu ile fazla yatırılan 3.167,71-TL karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği hesap ve takdir olunan 21.677,37-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Artan Gider Avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 22/01/2021
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza