T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/214 Esas
KARAR NO: 2024/185
DAVALI : HASIMSIZ
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 04/04/2023
KARAR TARİHİ: 07/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; depremde müvekkili banka şubesinin yıkılması nedeniyle bir kısım çeklerin zayi olduğunu, zayi olan 13 adet çekin; "1-keşideci: ... Tic. Ltd.şti, Lehtar: ... Ltd.şti, Keşide Tarihi: 12.02.2023, Bedeli: 75.000 Tl, Çek Seri Numarası: ..., Çek Bankası Ve Şubesi: ... ... A.ş./ ... ... Caddesi, 2- Keşideci: ... San Lehtar: ... Ltd.şti Keşide Tarihi: 25.02.2023, Bedeli: 30.000 Tl, Çek Seri Numarası: ..., Çek Bankası Ve Şubesi: Türkiye Cumhuriyeti ... Bankası A.ş./ ... Şubesi, 3- Keşideci: ... Ltd. Şti., Lehtar: Hamiline, Keşide Tarihi: 25.02.2023, Bedeli: 350.000 Tl, Çek Seri Numarası: ..., Çek Bankası Ve Şubesi: ... A.ş./ .../..., 4- Keşideci: ... , Lehtar: Hamiline Keşide Tarihi: 05.03.2023, Bedeli: 50.000 Tl, Çek Seri Numarası: ..., Çek Bankası Ve Şubesi: ... Bankası A.ş. / ..., 5- Keşideci: ... Ticaret Ltd Şti., Lehtar: ... Gıd Ltd. Şti, Keşide Tarihi: 12.03.2023, Bedeli: 75.000 Tl, Çek Seri Numarası: ..., Çek Bankası Ve Şubesi: ... ... A.ş. / ... ... Caddesi, 6- Keşideci: ... , Lehtar: Hamiline, Keşide Tarihi: 24.03.2023, Bedeli: 250.000 Tl, Çek Seri Numarası: ..., Çek Bankası Ve Şubesi: ... A.ş./ .../...,7- Keşideci: ... Lehtar: Hamiline, Keşide Tarihi: 24.03.2023, bedeli: 250.000 Tl,çek Seri Numarası: ... , çek Bankası Ve Şubesi: ... A.ş./.../..., 8- Keşideci: ... ,Lehtar: ... Tic. - ... , Keşide tarihi: 08.04.2023, Bedeli: 50.000 TL, Çek seri numarası: ..., Çek bankası ve şubesi: ... Bankası A.ş./ ... Şube ..., 9- Keşideci: Mesut Bilir Lehtar: ..., Keşide Tarihi: 20.04.2023,bedeli: 250.000 Tl,çek Seri Numarası: ... , Çek Bankası Ve Şubesi: ... Bankası A.ş./ .../ 10- Keşideci: ..., Lehtar: Hamiline, Keşide Tarihi: 20.04.2023, Bedeli: 250.000 Tl,çek Seri Numarası: ..., Çek Bankası Ve Şubesi: ... A.ş./ .../... , 11- Keşideci: ... Ltd. Şti. , Lehtar: ... , Keşide Tarihi: 28.04.2023, Bedeli: 120.000 Tl, Çek Seri Numarası: ..., Çek Bankası Ve Şubesi: ... Bankası T.a.o./ ... Ticari Şubesi, 12- Keşideci: ... İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti. Lehtar: ... ..., Keşide Tarihi: 26.05.2023, Bedeli: 120.000 Tl, Çek Seri Numarası: ..., Çek Bankası Ve Şubesi: ... Bankası T.a.o./ ... Ticari Şubesi, 13- Keşideci: ... Ltd. Şti., Lehtar: ... ..., Keşide tarihi: 07.07.2023, Bedeli: 120.000 TL, Çek seri numarası: ..., Çek bankası ve şubesi:... Bankası ... Ticari Şubesi..."şeklinde olduğunu, müvekkili bankanın Genel Müdürlüğü'nün İstanbul ... adresinde bulunduğundan davanın burda ikame edildiğini, depremde zayi olan toplam 13 adet çekle ilgili iptal davası açmak gereğinin hasıl olduğunu, beyanlarla zayi olan 13 adet çek hakkında, öncelikle teminatsız olarak mahkeme aksi kanaatte ise teminat karşılığında, ödeme yasağı kararı verilmesini, çeklerin üçüncü kişiler tarafından icraya koyulmasının önlenmesi amacıyla başlatılmış ve/veya başlatılacak icra takiplerinin durdurulması için tedbir kararı verilmesini ve çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava; TTK'nın 651. ve izleyen maddeleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali isteminden ibarettir.
Kıymetli evrakın ziyaı ve iptali TTK'nun 651 ve 652. maddelerinde düzenlenmiştir. Yasa hükümlerine göre kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Yargıtay içtihatlarına göre yiten, yırtılan, okunamayacak kadar tahrip olan, elden her hangi bir şekilde çıkan senetler zayi kavramı içinde değerlendirilir.
Senedin kimin elinde olduğu biliniyorsa o kişiye karşı istirdat davası açılması gerekir. Senedin kimin elinde olduğu bilinmiyorsa senedin iptali davası açılması gerekir.
Dava konusu çeklerle ilgili Türkiye Cumhuriyeti ... Bankası Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'ne, ... Anonim Şirketi'ne, ... Bankası Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'ne, ... Bankası Anonim Şirketi'ne, ... Bankası T.A.O. Genel Müdürlügü'ne, ... ... Anonim Şirketi'ne, ... Anonim Şirketi'ne yazılan müzekkerelere cevap verildiği, çeklere ilişkin olarak; İptali istenen ... ... A.Ş. ... ... Caddesi Şubesi'nin 12/02/2023 tarih ... seri numaralı 75.000,00-TL bedelli çekin ... A.Ş.'ye ... Ltd. Şti. tarafından ibraz edildiği ve tahsil edildiğinin, İptali istenen Türkiye Cumhuriyeti ... Bankası A.Ş. ... / ... Şubesi'nin 25/02/2023 tarih ... seri numaralı 30.000,00-TL bedelli çekin ... A.Ş.'ye ... Ltd. ŞTİ. (VN: ... ) tarafından ibraz edildiği ve tahsil edildiğinin, İptali istenen ... A.Ş. ... / ... Şubesi'nin 25.02.2023 tarihli ... seri numaralı 350.000,00-TL bedelli çekin ... A.Ş. ... Şubesi'ne ... ... ... Ve Tic Ltd Şti tarafından ibraz edildiği ve karşılıksız işlemi gördüğünün, İptali istenen ... Bankası A.Ş. / ... Şubesi'nin 05.03.2023 tarihli ... seri numaralı 50.000,00-TL bedelli çekin ... A.Ş.'ye ... Ltd. ŞTİ. tarafından ibraz edildiği ve tahsil edildiğinin, İptali istenen ... ... A.Ş. ... ... Caddesi Şubesi'nin 12.03.2023 tarihli ... seri numaralı 75.000,00-TL bedelli çekin ... A.Ş.'ye ... Ltd. ŞTİ. tarafından ibraz edildiği ve tahsil edildiğinin, İptali istenen ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesi'nin 08.04.2023 tarihli ... seri numaralı 50.000,00-TL bedelli çekin ... A.Ş.'ye İman ... tarafından ibraz edildiği ve tahsil edildiğinin, İptali istenen ... Bankası A.Ş. ... / ... Şubesi'nin 20.04.2023 tarihli ... seri numaralı 250.000,00-TL bedelli çekin ... A.Ş.'ye ... ... ... Tic Ltd ŞTİ tarafından ibraz edildiğinin ve tahsil edildiğinin, İptali istenen ... A.Ş. ... / ... Şubesi'nin 20.04.2023 tarihli ... seri numaralı 250.000,00-TL bedelli çekin takastan ... ... Tic. LTD. ŞTİ. tarafından ibraz edildiğinin ve tahsil edildiğinin, İptali istenen ... Bankası ... Şubesi'nin 28.04.2023 tarihli ... seri numaralı 120.000,00-TL bedelli çekin ... A.Ş.'ye ... Tic. Ltd. Şti. tarafından ibraz edildiğinin ve tahsil edildiğinin, iptali istenen ... ... Ticari Şubesi'nin 26.05.2023 tarihli ... seri numaralı 120.000,00-TL bedelli çekin ... A.Ş.'ye ... San Ve Tic Ltd Şti tarafından ibraz edildiği ve tahsil edildiğinin, İptali istenen ... Bankası ... Ticari Şubesi'nin 07.07.2023 tarihli ... seri numaralı 120.000,00-TL bedelli çekin ... A.Ş.'ye ... Tic Ltd Şti tarafından ibraz edildiğinin ve tahsil edildiğinin bildirildiği görülmüştür.
Yine ... A.Ş.'ye yazılan müzekkereye cevap verildiği, verilen cevapta davaya konu ... ve ... seri numaralı çeklerin 02/05/2023 tarihinde ... Şubesi'ne ... San Ve Tic Ltd Şti tarafından ibraz edildiğinin bildirildiği ve yazı ekinde çekin ön - arka yüzünün ve ibraz eden şirkete ait imza sirkülerinin fotokopisinin gönderildiği anlaşılmıştır.
Bu haliyle mahkememizce verilen 09/01/ 2024 ve 23/01/2024 tarihli ara kararlar ile dava konusu edilen 13 çekle ilgili davacı vekiline İstirdat davası açması için 2 haftalık kesin süre verildiği, açılmadığı takdirde davanın bu çek yönünden reddedileceğinin ihtar edildiği, usulüne uygun ihtaratın yapıldığı anlaşılmıştır.
Davacı vekili 31/01/2024 tarihli dilekçesiyle; zayi nedeniyle iptalini talep ettikleri çeklerin ibraz edildiği ve tahsil edildiğinden bahisle söz konusu çekler hakkında çeki bankaya ibraz eden üçüncü kişilere karşı istirdat davası açılması için iki haftalık kesin süre verildiğini, taraflarından sunulan 31 Ekim 2023 tarihli beyan dilekçesinde; söz konusu çeklerin bankaya ibrazlarını takiben ve zayi olmalarından önce sistem girişleri yapılmış olmaları nedeniyle sistem üzerinden tahsilat işlemlerinin devam ettirildiği, çekler her ne kadar zayi olmuşlarsa da tahsile ilişkin süreçlerin sistem üzerinden bankalarında devam ettirildiği, bununla birlikte ... A.Ş. .../... Şubesi'nin 25.02.2023 tarihli ... seri numaralı 350.000,00-TL bedelli çekin ise sistem üzerinden tahsil işlemlerine devam edilmesine rağmen tahsil edilmediği, sistem üzerinden karşılıksız kaydı düşüldüğünün ifade edildiğini, dolayısı ile söz konusu çeklere ilişkin işlemler zayi olmalarından önce sistem girişleri yapılmış olmaları nedeniyle devam ettirilmiş olup çeklerin zayi olduğunu, bu nedenlerle mahkeme tarafından oluşturulan 9 Ocak 2024 tarihli ve 23 Ocak 2024 tarihli ara kararlardan rücu edilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce de verilen 09/01/2024 ve 23/01/2024 tarihli ara kararlar usul ve yasaya uygun olduğundan davacı vekilinin ara kararlardan rücu talebinin reddine karar verilmiştir. Davacı vekilince 05/02/2024 tarihli dilekçe ile yine ara karardan rücu talep edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; Mahkememizce ilgili bankalara yazılan müzekkerelere verilen cevapların incelenmesinde; talep konusu çeklerin vade tarihinde ibraz edildiği, ... A.Ş. ... Şubesi'nin 25.02.2023 tarihli ... seri numaralı 350.000,00-TL bedelli çek hakkında karşılıksızdır işlemi yapıldığı ve diğer çeklerin tahsil edildiği anlaşılmıştır. Davacı vekili çeklerin zayi olmadan önce sisteme girişlerinin yapıldığını ve tahsil işlemlerinin sistem üzerinden devam ettiğini ve bu durumun çeklerin iptali kararı verilmesine engel olmadığını aşamalarda ileri sürmüştür. Dava dilekçesi ekinde bulunan çek tevdi bordrolarından yalnızca birinde tarih olduğu, bu tevdi bordrosunda yer alan çeklerin de tahsil edildiği dosya kapsamındaki belgelerden anlaşılmıştır. Sunulan diğer tevdi bordroları tarihsiz olup, çeklerin sisteme ne zaman kaydedildiğine ilişkin bir delil dosyaya sunulmamıştır. Bununla birlikte davacı vekilinin, çeklerin yetkili hamiller tarafından tahsil edildiği ve tahsilatların hak sahibi olmayan kişiler tarafından yapıldığı yönünde bir itirazı da bulunmamaktadır.
Açıklanan sebeplerle, talep konusu çeklerin vadesinde ibraz edildiği ve bir çek dışında diğerlerinin tahsil edildiği, tahsil edilemeyen çek hakkında karşılıksızdır işlemi yapılması, çekleri ibraz eden kişilerin belli olması ve bu kişilere karşı mahkememizce verilen kesin süre içinde istirdat davası açılmaması, çeklerin tahsil edilmesi ile ihtiva ettiği alacak hakkının sona ermesi sebepleriyle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davacının davasının reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan, Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 427,60.-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 179,90.-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 247,70.-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Fazla yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının dosya kesinleştiğinde ve talep halinde yatıranlara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu ( ... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/03/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır