T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/271 Esas
KARAR NO:2024/36
DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ:03/05/2023
KARAR TARİHİ:17/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Ülkemizde 06/02/2023 tarihinde meydana gelen deprem ve devamındaki artçı depremlerden doğrudan etkilenmiş bulunan davacı bankanın .../... şubesinin hizmet binasının tamamen yıkıldığını / ağır hasar gördüğünü, şube nezdinde bulunan kıymetli evrakın saklandığı kasaların da deprem neticesinde hasar gördüğünden / kaybolduğundan içerisinde bulunan kıymetli evrak da zayi olduğunu, anılan belgeler arasında yer alan 4 adet çek ile ilgili olarak davacı banka tarafından gerçekleştirilen tasnif çalışması neticesinde, bu çeklerin davacı bankanın ... Şubesi'ne yine davacı bankanın başka şubeleri tarafından tahsil için gönderildiğinin tespit edildiğini, bununla birlikte depremde yıkılan / ağır hasar gören ... Şubesinde oluşan zararın tespitini teminen T.C. .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Değişik ... sayılı dosyasından delil tespiti talebinde bulunulduğunu, zayi olan belgeler, ticari defterlere ilişkin olarak .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından TTK m.82/7 gereğince zayi belgesi talep edildiğini, müşteriler tarafından teslim edilen çeklerin yetkili hamili konumundaki davacı banka, deprem felaketi öncesinde şube hizmet binaları nezdinde sakladığı ancak meydana gelen doğal afet neticesinde zayi olan kıymetli evrak asıllarından kaynaklanacak hak kayıplarının önüne geçme sorumluluğu ile iptalini talep etmek durumunda olduklarını, olağanüstü hal ilan edilen illerde bir kısım yargısal sürelerin 06 Nisan 2023 tarihine kadar durdurulmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 11.02.2023 tarihinde yayımlanmış ve son olarak 120 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Yargı Alanında Alınan Tedbirlere İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci maddesine“(11) 6/2/2023 tarihi itibarıyla yerleşim yeri onuncu fıkrada sayılan yerler olan gerçek ve tüzel kişilerin keşidecisi olduğu çekler bakımından ibraz süreleri 9/6/2023 (bu tarih dâhil) tarihine kadar durur.” fıkra eklendiğini, iptali istenen çeklerin deprem dolayısı ile enkazdan çıkarılması mümkün olamadığından ödeme yapılması da mümkün bulunmadığını, hak kayıplarının önüne geçilmesini teminen iptali istenen kıymetli evraka ilişkin olarak HMK 392. maddesi "İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmî belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez. Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davasının açılmaması üzerine teminat iade edilir." gereğince dilekçe ekinde sunulan listede yer alan çekler hakkında teminat alınmaksızın tedbiren ödeme yasağına karar verilmesini, yargılama sonucunda çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Davacı vekilinin dava dilekçesi ekinde iptalini talep ettiği çeklerin fotokopilerini sunmuş olduğu, ... Bankası ... ... / İstanbul Şubesi'nin ... seri numaralı 30/04/2023 tarihli 200.000-TL bedelli çekin fotokopisini, ... A.Ş. ... Şubesi'nin ... seri numaralı 450.000-TL bedelli tarih kısmının sadece 30.04 olarak gözüktüğü çekin fotokopisini, ... A.Ş. ... Ticari Merkez Şubesi'nin E1-... seri numaralı 1.500.000-TL bedelli tarih kısmının sadece 30.09.2 olarak gözüktüğü çekin fotokopisini, ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin ... seri numaralı 375.000-TL bedelli 18/05/2023 tarihli çekin fotokopisini, ... ... Bankası'nın 04/01/2023 tarihli çek tevdi bordrosunun fotokopisini, 12/01/2023 ve 26/12/2022 tarihli bordro bilgileri formlarının fotokopisini, .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. ... sayılı dosyasından alınan bilirkişi raporunun fotokopisini ve depremden ağır hasar gören ... Şubesi'ne ait olduğu bildirilen resimlerin fotokopilerinin sunulmuş olduğu görüldü.
Mahkememizin 03/05/2023 tarihli tensip tutanağı ile davaya konu çekler ile ilgili ilanların yaptırılmasına ve ilan yaptırdığına dair makbuzu ibraz ettikten sonra ödeme yasağı talebinin %15 teminatla kabulüne karar verildiği, ilanların yaptırılmış olduğu, davacı vekilinin 29/05/2023 tarihli dilekçesi ile ... ... Bankası .... ...Sarayı Şubesi'nin 29/05/2023 tarihli 378.500,00-TL bedelli teminat mektubunu sunmuş olduğu, mahkememizce ilgili bankalara ödeme yasağı kararının gönderilmiş olduğu görüldü.
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının bir suretinin UYAP sisteminden gönderilerek dosyamıza alınmış olduğu, dosyanın tetkikinden davacı ... ... Bankası A.Ş. tarafından hasımsız olarak 06/02/2023 tarihli depremden etkilenen ... ... Şubesi hizmet binasının yıkılmış olması sebebiyle bankanın saklamakla yükümlü olunan defter ve belgeler hakkında zayi belgesi verilmesi talepli dava açıldığı anlaşıldı.
... ....'ye yazılan müzekkereye cevap verildiği, verilen cevapta ... numaralı 30/04/2023 tarihli 450.000,00-TL bedelli çekin 02/05/2023 tarihinde ... ... Bankası tarafından ibraz edildiğini, takas sistemi kapsamında 76-Ödeme Yasağı Konulmuş Çek kodu işlem gördüğünün bildirildiği görüldü.
... Bankası A.Ş. ... ... İstanbul Şubesi'ne yazılan müzekkereye cevap verilmiş olduğu, verilen cevapta ... numaralı 200.000,00-TL bedelli çekin yazımız kendilerine ulaşmadan önce 02/05/2023 tarihinde takas sisteminden ödenmiş olduğunun bildirildiği görüldü.
Davacı vekilinin 03/10/2023 tarihli beyan dilekçesi ile ...'ın E1-... numaralı 1.500.000,00-TL bedelli çekin keşide tarihinin 30/09/2023 olduğunun bildirildiği görüldü.
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazılan müzekkereye cevap verildiği, ... Esas sayılı dosyasının karara çıktığı, kararın henüz kesinleşmemiş olduğunun bildirildiği görüldü.
... Bankası A.Ş. ... ... İstanbul Şubesi'ne yazılan müzekkereye cevap verilmiş olduğu, verilen cevapta ... numaralı 200.000,00-TL bedelli çekin ... Bankası takas sistemi üzerinden ibraz edildiğinin, bu nedenle ibraz bilgilerine ulaşılamadığının bildirildiği, mahkememizce ... ... Bankası'na müzekkere yazılarak ibraz bilgilerinin istenildiği, verilen cevapta çekin 03/05/2023 tarihinde ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından ibraz edildiği ve takas servisi aracılığıyla ödemesinin yapıldığının bildirildiği görüldü.
... Bankası A.Ş.'ye yazılan müzekkereye cevap verilmiş olduğu, verilen cevapta ... numaralı çekin ... ... Bankası tarafından 18/05/2023 tarihinde takas merkezine ibraz edilerek ödenmiş olduğunun bildirildiği, mahkememizce ... ... Bankası'na müzekkere yazılarak ibraz bilgilerinin istenildiği, verilen cevapta çekin 18/05/2023 tarihinde ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Tarafından ibraz edildiği ve takas servisi aracılığıyla ödemesinin yapıldığının bildirildiği görüldü.
... A.Ş.'ye yazılan müzekkereye cevap verilmiş olduğu, verilen cevapta ... numaralı çekin 02/10/2023 tarihinde ... ... Bankası şubesine takas merkezine ibraz edilerek ödenmiş olduğunun bildirildiği, mahkememizce ... ... Bankası'na müzekkere yazılarak ibraz bilgilerinin istenildiği, verilen cevapta çekin 02/10/2023 tarihinde ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından ibraz edildiği ve takas servisi aracılığıyla ödemesinin yapıldığının bildirildiği görüldü.
Mahkememizin 23/10/2023 tarihli ara kararı ile iptali istenilen ... Bankası A.Ş. ... ... İstanbul Şubesi'nin ... numaralı, 30/04/2023 tarihli, 200.000,00-TL bedelli çeki bankaya ibraz eden 3. kişi ... Vergi Numaralı ... TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ'ne karşı İstirdat davası açması için davacı tarafa 2 haftalık kesin süre verildiği, kararın davacı vekiline tebliğ edildiği, davacı vekilinin 25/10/2023 tarihli beyan dilekçesini sunmuş olduğu görüldü.
... ... Bankası'na yazılan müzekkereye cevap verildiği, verilen cevapta ... A.Ş. ... Şubesi'nin 30/04/2023 tarih ... numaralı 450.000,00-TL bedelli çekin 02/05/2023 tarihinde ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından ibraz edildiği, ödemesinin yapılmamış olduğunun bildirildiği görüldü.
Mahkememizin 06/11/2023 tarihli ara kararı ile iptali istenilen ... A.Ş. ... Şubesi'nin 30/04/2023 tarihli, ... numaralı, 450.000,00-TL bedelli çekin 02/05/2023 tarihinde ... Vergi Numaralı ... TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ tarafından ibraz edildiği bildirildiğinden; çeki bankaya ibraz eden 3. kişi ... Vergi Numaralı ... TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ'ne karşı İstirdat davası açması için davacı tarafa 2 haftalık kesin süre verildiği, kararın davacı vekiline tebliğ edildiği görüldü.
Mahkememizin 13/11/2023 tarihli ara kararı ile iptali istenilen ... ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin 18/05/2023 tarih ... numaralı 375.000,00-TL bedelli çekin ... SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. tarafından ibraz edildiği bildirildiğinden; çeki bankaya ibraz eden 3. Kişi ... vergi numaralı ... SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ.'ne karşı İstirdat davası açması için davacı tarafa 2 haftalık kesin süre verildiği, ... A.Ş. ... Ticari Şubesi'nin 30/09/2023 tarih E1-... numaralı 1.500.000,00-TL bedelli çekin ... TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ tarafından ibraz edildiği bildirildiğinden; çeki bankaya ibraz eden 3. kişi ... TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ'ne karşı İstirdat davası açması için davacı tarafa 2 haftalık kesin süre verildiği, kararın davacı vekiline tebliğ edildiği, davacı vekilinin 23/11/2023 ve 28/11/2023 tarihli beyan dilekçelerini sunmuş olduğu görüldü.
Dava; TTK'nın 651. ve izleyen maddeleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali isteminden ibarettir.
TTK'nın 651.maddesi gereğince; Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.
Mahkememizin 23/10/2023 tarihli ara kararı ile davacı vekiline ... Bankası A.Ş. ... ... İstanbul Şubesi'nin ... numaralı, 30/04/2023 tarihli, 200.000,00-TL bedelli çeki bankaya ibraz eden 3. kişi ... TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ'ne karşı İstirdat davası açması için davacı tarafa 2 haftalık kesin süre verildiği, açılmadığı takdirde davanın reddedileceğinin ara kararın davacı vekilinin elektronik tebligat adresine 24/10/2023 tarihinde yapılan e-tebligat ile ihtar edildiği,
06/11/2023 tarihli ara kararı ile davacı vekiline ... A.Ş. ... Şubesi'nin 30/04/2023 tarihli, ... numaralı, 450.000,00-TL bedelli çeki bankaya ibraz eden ... TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ'ne karşı İstirdat davası açması için davacı tarafa 2 haftalık kesin süre verildiği, açılmadığı takdirde davanın reddedileceğinin ara kararın davacı vekilinin elektronik tebligat adresine 08/11/2023 tarihinde yapılan e-tebligat ile ihtar edildiği,
13/11/2023 tarihli ara kararı ile davacı vekiline ... ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin 18/05/2023 tarih ... numaralı 375.000,00-TL bedelli çeki bankaya ibraz eden 3. kişi ... SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ.'ne karşı İstirdat davası açması için davacı tarafa 2 haftalık kesin süre verildiği, ... A.Ş. ... Ticari Şubesi'nin 30/09/2023 tarih E1-... numaralı 1.500.000,00-TL bedelli çeki bankaya ibraz eden 3. kişi ... TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ'ne karşı İstirdat davası açması için davacı tarafa 2 haftalık kesin süre verildiği, açılmadığı takdirde davanın reddedileceğinin ara kararın davacı vekilinin elektronik tebligat adresine 13/11/2023 tarihinde yapılan e-tebligat ile ihtar edildiği, ancak davacı vekili tarafından İstirdat davaları açılmadığı anlaşıldı.
Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757- 764. madde hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.
Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; Mahkememizce ilgili bankalara yazılan müzekkerelere verilen cevapların incelenmesinde; ... Bankası A.Ş. ... ... İstanbul Şubesi'nin ... numaralı, 30/04/2023 tarihli, 200.000,00-TL bedelli, ... A.Ş. ... Şubesi'nin 30/04/2023 tarihli, ... numaralı, 450.000,00-TL bedelli çeki ve ... A.Ş. ... Ticari Şubesi'nin 30/09/2023 tarih E1-... numaralı 1.500.000,00-TL bedelli çeki bankaya ibraz eden 3. kişinin ... TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ olduğu, ... ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin 18/05/2023 tarih ... numaralı 375.000,00-TL bedelli çeki bankaya ibraz eden 3. kişinin ise ... SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. olduğu, davacı vekilinin dava dilekçesi ekinde sunmuş olduğu çek fotokopileri ile ilgili bankalardan bildirilen çekleri bankalara ibraz eden kişilerin çeklerdeki yetkili hamiller oldukları, 6102 sayılı TTK'nın 757/1. maddesine göre çek iptalini, ancak çek (kıymetli evrak) üzerinde hak sahibi olan lehtarın veya hamilin isteyebileceği, iptali istenen çeklerin yetkili hamili/lehtarı olmayan davacının çeklerin iptalini istemekte hukuki yararının da olmadığı anlaşılmakla açılan davanın HMK 114/1-h ve HMK 115/2 madde ve fıkraları gereğince usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Açılan davanın HMK 114/1-h ve HMK 115/2 madde ve fıkraları gereğince USULDEN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan, Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL harçtan peşin yatırılan 179,90-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 247,70-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 17/01/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır