T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/436 Esas
KARAR NO : 2024/763
DAVA : Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/07/2023
KARAR TARİHİ : 16/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilleri murisleri ve aynı zamanda destekleri olan ... ... ve ... ... 30.03.2023 tarihinde meydana gelen, tek taraflı trafik kazası sonucu ... plaka sayılı aracın kullanıcısı ve yolcusu olmaları nedeniyle vefat ettiğini, dava dışı ... ekiplerince, kaza mahallinde yola bitişik şekilde açılmış yaklaşık 5 m derinliğinde 8 m genişliğindeki çukurun, aydınlatma, şerit çevirme ve uyarı levhası konulmaması nedeniyle seçilmemesinden ve araç yoluna bitişik olmasından kaynaklı olarak kazanın gerçekleşmiş olduğunu, müteveffa ... ... ve ... ...'ün içinde bulunduğu ... plakalı aracın su birikintisi ile dolu çukara düşmesi ve aracın ters dönmesi neticesinde desteklerin boğulmalarından kaynaklı ölümlerinin gerçekleştiğini, murislerden ... ..., 10.06.1983 doğumlu olup, davaya konu haksız fiilin yaşandığı 30.03.2023 tarihinde, 39 yaşında olduğunu, Muris/destek ... ..., asgari ücret seviyesinde gelir elde etmekteyken vefat ettiğini, ... ...'ün, ... ...'ün babası olduğunu ve 11.11.1952 doğumlu olduğunu, murislerden ... ...'ın, 10.01.1980 doğumlu olup, davaya konu haksız fiilin yaşandığı 30.03.2023 tarihinde, 43 yaşında olduğunu, Muris/destek ... ..., asgari ücret seviyesinde gelir elde etmekteyken vefat ettiğini, ... ...'ın, ... ...'ın babası olduğunu ve 10.11.1952 doğumlu olduğunu,
meydana gelen trafik kazasında, asli ve tam kusurlu taraf olduğunu, Kara Yolları Genel Müdürlüğü olduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, şimdilik HMK. m. 107 uyarınca belirsiz alacak olarak;
davacı ... ... için 1000 TL destekten yoksun kalma tazminatının, sigorta şirketine başvuru tarihi olan 26/04/2023 tarihinden 8 gün sonrası olan 05/05/2023 tarihinden itibaren yasal faizi ile,
davacı ... ... için 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının, sigorta şirketine başvuru tarihi olan 26/04/2023 tarihinden 8 gün sonrası olan 05/05/2023 tarihinden itibaren yasal faizi ile olmak üzere şimdilik toplamda 2.000,00 TL nin, davalıdan tahsili ile müvekkillerine verilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya tahmiline
karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; dava şartı yokluğundan davanın usulden reddini talep ettiğini, düzenlemeye göre zarar görenlerin doğrudan dava açma hakkı ortadan kaldırılmış; dava öncesinde sigorta kuruluşu’na başvuru zorunluluğu getirildiğini, dava konusu trafik kazası anılan zamanaşımı süreleri geçtikten çok sonra açılmış olduğundan zamanaşımı itirazlarımız doğrultusunda davanın reddinin gerektiğini, ikame edilen davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun bulunduğundan süresi içerisinde cevaplarının sunulması zaruretinin hasıl olduğunu, destekten yoksun kalma tazminatı belirlenirken; bilinen ücretin, belirlenebilir bir ücret yoksa asgari ücret baz alınması gerektiğini, dava dilekçesinde gelir ile ilgili hiçbir delile dayanılmadığını, SGK'ya müzekkere yazılarak, davacılara ödeme yapılıp yapılmadığının ve yapılmış ise hangi koldan ödeme yapıldığının araştırılmasını talep ettiğini, davacılar murislerinin (her ikisi için de) takılması zorunlu emniyet kemeri takmadığından müterafik kusuru bulunduğunu bildirip, öncelikle, zamanaşımı def'i ve usuli itirazları dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesini,
müteveffa ... ...'ün üçüncü kişi konumunda olmayıp, doğrudan sigorta poliçesinin lehtarı olması, sigortalının kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerinin teminat dışı olması sebepleri ile ... ... yönünden davanın reddine karar verilmesini,
... ... yönünden dosyanın ... ne ihbarına karar verilmesini,
... A.Ş'ye müzekkere yazılarak poliçe süresi içerisinde başkaca kaza olup olmadığının ve davaya konu kaza nedeni ile davacıya veya diğer hak sahiplerine veya kurumlara yapılan ödemelerin sorularak poliçe limitinin belirlenmesine karar verilmesini, ... A.Ş.‘ye ait ... nolu hasar dosyasının celbine karar verilmesini,
hiç bir kabul anlamına gelmemek kaydı ile; müteveffaların veraset ilamı ve nüfus aile kayıt tablolarının dosyaya celbine karar verilmesini,
aleyhe hüküm kurulması halinde kusur durumunun tespiti için Adli Tıp ... İhtisas Dairesi’nden rapor alınmasına karar verilmesini,
SGK’ya müzekkere yazılarak davacılara ödeme yapılıp yapılmadığının ve yapılmış ise hangi koldan ödeme yapıldığının sorulmasına karar verilmesini,
hiç bir kabul anlamına gelmemek kaydı ile; tazminat oranı ve miktarının tespiti için, hazine müsteşarlığı aktüerler sicili’ne kayıtlı aktüer bilirkişiden rapor alınarak, gerçek zararın tespit ettirilmesine karar verilmesini,
hiç bir kabul anlamına gelmemek kaydı ile; müteraffık kusur indirimi ve hatır taşıması indirimi yapılmasına karar verilmesini,
haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davacıların taleplerinin reddine karar verilmesini,
yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
... Cumhuriyet Başsavcılığı'na müzekkere yazılarak 2023/804 soruşturma sayılı dosyasının gönderilmesi istenilmiş ve dosyanın UYAP kaydı dosyamız arasına alınmıştır.
Davacılar için ilgili kolluk birimine müzekkereler yazılarak, sosyo ekonomik durum araştırılması yapılması istenilmiş ve müzekkere cevapları dosyamız arasına alınmıştır.
... Noterler Birliği'ne müzekkere yazılarak ... plakalı aracın aktif - pasif mülkiyet kayıtlarının gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Davalı Sigorta Şirketi'ne müzekkere yazılarak hasar dosyasının gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Adli Tıp Kurumu ... İhtisas Dairesine kusur raporu aldırılmak üzere dosya gönderilmiş ve 19/03/2024 tarihinde Adli Tıp Raporu dosyaya sunulmuştur.
11/06/2024 tarihinde Aktüerya Hesap Uzmanı vasıtasıyla rapor aldırılmış ve dosyamıza sunulmuştur.
GEREKÇE:
Dava, trafik kazası sebebiyle destekten yoksun kalma maddi tazminatı talebine ilişkindir.
Trafik kazaları nedeniyle maddi ve manevi tazminat talepleri asıl olarak haksız fiil sorumluluğuna dayanır. TBK md. 49’a göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar gören karşı tarafın kusurunu ve zarara uğradığını ispat yükü altındadır.
KTK md. 85 ve 88 uyarınca trafik kazası sonucu meydana gelen kazadan aracın işleteni veya aracın bağlı bulunduğu işletmenin sahibi de müştereken ve müteselsilen sorumludur. İşleten veya aracın bağlı bulunduğu işletmenin sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusursuz olması ve kazanın araçtaki bir bozukluktan meydana gelmemesi şartıyla, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya 3. kişinin ağır kusurundan kaynaklandığını ispat ederek sorumluluktan kurtulur. Hem TBK md. 52 hem de KTK md.86/2 uyarınca kazada zarar görenin de kusurunun bulunması halinde tazminat miktarından indirim yapılması gerekir.
TBK md. 53’te ölüm sonucu vukua gelen bir kısım zararların tazminini hükme bağlanmaktır. Bu hükme göre, ölenin yardımından faydalananlar, bu yüzden yoksun kaldıkları faydayı, tazminat olarak, sorumludan isteyebilirler. Buna destekten yoksun kalma tazminatı denir. Trafik kazası sonucu ölenin desteğinden yoksun kalanlar, zarar gören sıfatıyla destekten yoksun kalma tazminatı davası açabilirler. Bu davada ölenin desteğinden faydalandıklarını ispat etmeleri yeterlidir, müteveffa ile mirasçılık veya akrabalık bağının bulunması şart değildir.
Destekten yoksun kalma tazminatı, bir şahıs öldüğünde, ölenin sağlığında destek olduğu veya ileride destek olacağı kimseleri korumayı, desteklerinin ölümünden önceki sosyal ve ekonomik durumlarına uygun hayat sürdürebilmeleri için, ölüm sebebiyle mahrum kaldıkları yardımı, ölüme sebebiyet verenden tazmin edebilmelerini amaçlayan bir tazminat türüdür. Kanun metninden de anlaşılacağı gibi destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir. Yani haksız bir eylem sonucu desteğini yitiren kimse TBK’nın 53. maddesine dayanarak uğradığı zararın ödetilmesini isteyebilir. Davalı destekten yoksun kalmadan ileri gelen somut zararı gidermek zorundadır. Bu nedenle tazminat hesabından önce zarar tutarını belirlemek gerekir. Bunun yanında amaç zarar görenin mal varlığındaki eksilmeyi giderme olduğuna göre, ölüm nedeniyle desteğini yitirenin elde ettiği çıkarlar varsa, bunların da zarar tutarından indirilmesi gerekir. Aksi hâlde zarar görenin malvarlığında olaydan önceki duruma göre bir artış meydana gelmiş olur. Buradaki amaç zarar görenin mal varlığını zenginleştirmek değil, desteğini yitiren kişiye ölümden önceki yaşam düzeyini sürdürebilme imkânı tanımaktır. Destek zararından bahsedebilmek için destekten yoksun kalan kimse devamlı ve gerçek bir ihtiyaç içerisinde bulunmalıdır. Genel olarak bakım ihtiyacı, sosyal düzeye uygun olan yaşamın devamını sağlamak için gerekli imkânlardan yoksun kalmayı anlatır. Eğer ölenin eylemli olarak baktığı davacı, ölüm yüzünden bu bakımın sağladığı yaşama düzeyinin altına düşmüş olursa, ihtiyaç bulunma şartı gerçekleşmiş sayılır. Burada önemli olan, davacının ve ailesinin temsil ettiği sosyal ve ekonomik düzeye göre normal karşılanan giderlerdir.
Trafik kazasından doğan tazminat davalarında 2 ve 10 yıllık zamanaşımı süreleri uygulanır. Ancak fiilin cezayı gerektirmesi durumunda, ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı süresinin öngörülmesi şartıyla, bu süre uygulanır.
Somut olayda dava konusu kaza 30/03/2023 tarihinde tek taraflı olarak meydana gelmiştir. Kaza yapan aracın sürücüsü ve maliki vefat eden ... ...’tür. Davacı ... ... ise, müteveffanın babasıdır. Araçta yolcu olarak bulunan ... ... da kazada vefat etmiştir. Diğer Davacı ... ... ise, ...’ın babasıdır. Davalı sigorta şirketi, kaza yapan ... plakalı aracın zmms sigortacısıdır.
Davalı taraf dava açılmadan önce sigorta şirketine başvuru yapılmadığını iddia etmiştir. Davacı tarafın sunmuş olduğu evraklardan dava açılmadan önce başvuru şartının yerine getirildiği anlaşılmıştır. Kaza tarihi ile dava tarihi gözetildiğinde davalının zamanaşımı itirazının da yerinde olmadığı görülmüştür.
Davacı vekili 11/09/2024 tarihinde Davacı ... ... için davadan feragat ettiğini bildirmiştir. Vekâletnamenin incelenmesinde vekilin feragate yetkili olduğu ve feragat beyanının usule uygun olduğu anlaşılmıştır. Davalı sigorta şirketi vekili ise, feragat sebebiyle davacı taraftan herhangi bir yargılama gideri taleplerinin bulunmadığını beyan etmiştir. Feragat, HMK md. 307 vd. maddeleri uyarınca davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi anlamında olup, karşı tarafın veya mahkemenin kabulüne bağlı değildir. Feragat, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. Feragat kayıtsız ve şartsız olarak yapılmalıdır. Açıklanan sebeplerle Davacı ... ... yönünden davanın feragat sebebiyle reddine karar verilmiş; bu davacı yönünden davalı lehine yargılama giderine hükmedilmemiştir.
Davacı ... ... yönünden yapılan değerlendirmede; vefat eden oğlunun aracın sürücüsü olduğu görülmüştür. 19/03/2024 tarihli ATK ... İhtisas Dairesi’nin raporunda meydana gelen kazada Sürücü ... ...’ün %100 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Kazaya ilişkin yürütülen ... CBS 2023/... Soruşturma sayılı dosyada da Sürücü ... ...’ün tam kusurlu olduğu, yolun durumuyla ilgili bir kusurun bulunmadığı belirtilmiştir. Bu belirleme üzerine savcılık dosyası KYOK kararı ile kapatılmıştır.
Sigortalı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu trafik kazası sonucu açılan destekten yoksun kalma tazminatlarında sigorta şirketinin sorumlu olup olmadığı hususu uygulamada ve doktrinde tartışmalı bir konudur. Konuyla ilgili Yargıtay HGK’nun 2020/(17)4-191 Esas ve 2021/514 Karar sayılı ilamında “Tek taraflı trafik kazasında işletenin yüzde yüz kendi kusuru ile kendisinin ölümüne neden olması durumunda kendisinin, kendisine üçüncü kişi olması düşünülemez. Bunun yanında işleten adına motorlu aracı sevk ve idare eden ve işletenin eylemlerinden sorumlu olduğu sürücü de işletene göre üçüncü kişi değildir. Böylece işletene göre üçüncü kişi olmayan işletenin kendisi veya eylemlerinden sorumlu olduğu sürücünün ölümü veya bedensel zarara uğraması veya malının zarara uğramasından doğan zararlardan nasıl işleten sigortalı sorumlu değilse sigortacı sorumlu bulunmamaktadır. Bu durum sorumluluk sigortasının da bir gereğidir.” ve aynı kararda “KTK’nın 91. maddesine göre sigortacı, işletenin KTK’nın 85/1. maddesindeki motorlu aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere vermiş olduğu zararlardan sorumluluğunu üstlenmektedir. Bir başka deyişle sigortacının motorlu bir aracın işletilmesinden doğan zarardan sorumlu tutulabilmesi için öncelikle o zarardan işleten sigortalının sorumlu olması gerekir. İşleten sigortalının sorumlu olmadığı bir zarardan sigortacıyı sorumlu tutma imkanı bulunmamaktadır. Davacıların kendi desteklerinin tam kusuru ile kendi ölümüne neden olduğu olayda destekten yoksun kalma zararlarını işleten sigortalıya karşı nasıl ileri süremeyeceklerse sigortacıya karşıda ileri süremeyeceklerdir. Bu nedenle zorunlu malî sorumluluk sigortacısının, sigortalı işletenden daha fazla bir sorumluluk altına girmesi mümkün değildir.” şeklindeki gerekçe ile müteveffanın tam kusuruyla vefat etmesi halinde, destekten yoksun kalma tazminatı yönünden sigorta şirketinin sorumlu olmadığına hükmetmiştir. Mahkememizce de HGK kararında belirtilen gerekçe ile sigorta şirketinin sorumluluğunun sigortalısının kusuru kadar olacağı, sigortalıya dava açılamayacağı noktada sigorta şirketine de dava açılamayacağı ve bu kabulün sigorta hukukunun genel ilkelerine ve amacına daha uygun olduğu benimsenmiştir.
Yukarıda açıklanan sebeplerle, Davacı ... ... yönünden dava konusu trafik kazasında müteveffa sigortalının %100 kusurlu olması sebebiyle, sigortalının kendisinin sorumluluğunun doğmadığı noktada sigortacının da sorumluluğuna gidilemeyeceği kanaatiyle, davacının destekten yoksun kalma zararından davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunmadığının kabulüyle davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davacı ... ... yönünden davanın feragat sebebiyle reddine,
2-Davacı ... ... yönünden davanın reddine,
3-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 157,75-TL eksik harcın davacılardan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı ... A.Ş tarafından yapılan 60,00 TL yargılama giderinin Davacı ... ...'ten alınarak, davalı ... A.Ş'ye verilmesine,
6-... ... yönünden, davalı tarafça bu dava sebebi ile yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı ... A.Ş kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden ve sadece Davacı ... ... yönünden yargılama gideri talebi bulunmadığını bildirdiğinden, A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 1.000,00-TL vekalet ücretinin Davacı ... ...'ten alınarak, Davalı ... A.Ş'ye verilmesine,
8-Davacı ... ... yönünden, davalı vekili tarafından talep edilmediğinden lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
9-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, zorunlu arabuluculuk başvurusu yapıldığı ancak sarf kararı düzenlenmediği görülmekle; Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenecek olan 2023 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret tarifesi uyarınca hesaplanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, hazineye irat kaydına,
-Sarf kararı düzenlendiğinde; arabuluculuk ücretinin tespit edilenden eksik/fazla olması durumunda bakiye miktarın iadesine ya da tahsiline ilişkin talep halinde işlem yapılmasına,
10- Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/12/2024
Katip ...
¸
Hakim ...
¸