T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/699 Esas
KARAR NO:2025/514
DAVA:Alacak (Ticari İş Tellallığı Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:15/11/2023
KARAR TARİHİ:09/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, bilgisayar teknolojileri yazılımları ve programları konularında eğitim ve öğretim vermek, seminer düzelemek, özel dershane ve kurs açıp işletmek, başkaca şirketlere çalışına seçme ve yerleştirme hususlarında danışmanlık işleri ile tescil ve tadil metninde belirtilen işlerle iştigal ettiğini, davalı taraf ile aralarında 19.03.2021 tarihli Seçme ve Yerleştirme Danışmanlık Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamında müvekkilinin görevinin davalının talebi doğrultusunda, davalı şirkette çalıştırılmak üzere adaylar bulmak ve çeşitli aşamalar geçirildikten sonra adayı şirkete yönlendirmek olduğunu, davalı şirketin müvekkili şirket tarafından yönlendirilmiş olan aday ile iş sözleşmesi imzalaması ve kendi nezdinde çalıştırmaya başlaması ile müvekkilinin şirket çalışma adayına teklif edilecek yıllık brüt ücretin %12'si+KDV ücretine hak kazanacağını, sözleşmede taraflara başkaca yükümlülükler de yüklendiğini, sözleşmenin 5.2. maddesi ile ilgili yükümlülüklerin davalı şirket tarafından ihlal edildiğini beyanla; davanın kabulüne, taraflar arasındaki 19.03.2021 tarihli sözleşme kapsamında, müvekkilinin hak kazandığı, hizmet bedeli ve cezai şart için şimdilik 10.000,00 TL'nin işçinin işe başlatıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile ödenmesine, yapılacak giderlerin ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının talebini somutlaştırması gerektiğini, davacının hizmet bedeline hak kazanamadığını, cezai şartın koşullarının oluşmadığını, davacının sözleşmesel edimlerini yerine getirmediğinden ücrete hak kazanamadığını, personelin doğrudan müvekkili şirkete başvurduğunu, 22/04/2022 tarihinde davacı şirketin aracılığı ile yapılan görüşmenin dava dışı ...'nın iş tekliğini kabul etmemesi üzerine sonlandırıldığını, sonrasında ...'nın bizzat 23/08/2022 tarihinde mail yolu ile müvekkili şirkete başvurduğunu ve işe alındığını beyanla; sözleşmede kararlaştırılan hizmetlerin davacı yanca yerine getirilmemesi ve ayrıca sözleşmede aranan "3. kişiler vasıtasıyla işe alım" şartının gerçekleşmemesi ve sair nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Taraflar arasında imzalanmış 19.03.2021 tarihli Seçme ve Yerleştirme Danışmanlık Sözleşmesi örneği, 14.06.2023 tarihli anlaşmama arabuluculuk son tutanak örneği, ... SGK Hizmet Dökümü, e-posta yazışmaları, taraflar arasında ...'nın işe alım sürecine yönelik yapılan e-posta yazışmalarının dosyamız arasında olduğu görülmüştür.
Mahkememizin 12/06/2024 tarihli celsesinde tarafların tanıklarının dinlenilmesine karar verilmiş olup, davacı tanığı ...'in "Davacı şirkette müdür olarak görev yapıyorum, şirketin ortağı değilim, davalı taraf ile aramızda seçme ve yerleştirme danışmanlık sözleşmesi imzalanmıştır, sözleşmede belirlendiği şekilde bize başvuran adayları mail ortamında yorumlarımızla birlikte davalı tarafa bildiririz, davalı tarafta bizden uygun bulduğu adaylar için görüşme talep eder, son süreçte söz konusu aday davalı taraf ile görüşme yapar ve görüşme sonucunu davalı mail olarak bize bildirir, davaya konu ...'yı aynı şekilde davalı şirkete bildirdik, görüşme yapıldıktan sonra bizden referansını istediler, yazılı olarak mail ortamında referansını sunduk, sonrasında teklif formunu bize ilettiler biz de bunu aday olan ...'ya sözlü olarak ilettik, sonraki süreç davalı şirket ile ... arasında devam etti, aday bize teklif edilen ücretin çalıştığı şirketteki miktara yakın olduğundan revize edilmesini istediğini belirtti, revize yapılıp yapılmadığını hatırlamıyorum, bu adayın durumu askıda kaldı. Sonrasında bütün adaylarımızın kontrolünü yaptığımız ... programı aracılığıyla kontrol yaptığımızda bu adayın davalı şirkette işe başladığını öğrendik, fatura düzenleyebilmek adına hakediş için ...'na teklif edilen bedeli öğrenmek için talepte bulunduk, ancak davalı taraf herhangi bir cevap vermedi, davaya konu olaya ilişkin sürece dair bizzak bilgim vardır, yazışmalar benim bilgim dahilinde olmuştur, bilgi ve görgüm bundan ibarettir." şeklinde,
Davacı tanığı ...'nun "Ben davacı şirkette 4 yıldır işe alım ve danışman olarak çalışmaktayım, farklı adaylarla birlikte ...'nın CV'sini referanslarıyla birlikte davalı şirkete yönelttik, aday olan ... teklifi düşük bulduğu için ücretin revize edilmesini istedi, tekrar revize edilerek bir teklif daha sunuldu, aday bir süre daha kendi şirketinde kalmaya devam kararı aldığı için teklifimiz askıda kaldı, sonrasında şirketimizin yaptığı rutin kontrollerde ... programı aracılığıyla adayın davalı şirkette işe başladığını tespit ettik, fatura düzenleyebilmek için teklif edilen ücretin tarafımıza bildirilmesini istedik, ancak bu talebimizi karşılamadır, teklif edilen ücreti bildirmediler, bilgi ve görgüm bundan ibarettir." şeklinde,
Davalı tanığı ...'nın "Davaya konu iş hususunda öncelikle davacı şirket aracılığıyla davalı şirketle görüşmüştüm ancak bu görüşmeler sırasında çalışmakta olduğum şirketin ihtiyacı olması sebebiyle mevcut çalıştığım şirkette kalmaya devam etme kararı aldığımdan teklifi reddettim, yaklaşık 4 ay sonrasında çalıştığım şirketten ayrılma kararı aldım, ... programı üzerinden araştırma yapmaya başladım ve davalı şirketin o zaman ki insan kaynakları müdürü olan ... Bey'e mail göndererek mevcut olarak ilanda bulunan iş ile ilgili başvuru yapıp yapamayacağımı sordum, sonrasında davalı şirkete başvuru yaptım ve görüşme süreci sonrasında 08/09/2022 tarihinde davalı şirkette işe başladım, hala aynı şirkette çalışıyorum,
Davacı vekilinin sorusu üzerine tanık beyanında; ... programında davalı şirketin ilanı ve ilanın altında ... beyin mail adresi bulunuyordu, ilan ve altındaki mail adresinden dolayı ... Beye mail attım." şeklinde,
Davalı tanığı ...'nin "Aralık 2021-Kasım 2022 arasında davalı şirkette çalışıyordum, davalı şirketten söz konusu pozisyona ilişkin adaya ihtiyacımız olduğuna dair seçme yerleştirme hizmeti alımını ben talep ettim, davacı şirket söz konusu ... isimli adayı bize yönlendirdi, aday işlemlerine ilişkin işlemleri önceki adayların belirlendiği şekilde gerçekleştirdik, şirket tarafından da teknik görüşme gerçekleştirildi, adayın İnsan Kaynakları görüşmesini ben yaptım, sonrasında teklifi adaya ilettik, aday kendi şirketinde çalışacağı belirterek teklifi reddetti, 2022 yılı Ağustos ayında ... bana ... üzerinden söz konusu pozisyon uygun ise çalışmak istediğini belirten mail gönderdi, bu mail üzerine aday ile yeniden görüşme ve teklif süreci sonrasında işe başladı, işe alım sürecinde önceki kadar detaylı bir prosedür olmadı, ancak yeniden görüşme teklif süreci yaşandı,
Davacı vekilinin sorusu üzerine tanık beyanında: ... ... ile işe alım sürecinde bu aday için herhangi bir olumsuzluk yaşanmadı, ... programında ilanın altında kurumsal mail yer alır, bu mail adresi "....ileri.ozan.com." şeklindedir. Söz konusu mail adresinden aday bana mail atmıştır. Dedi. Benim bilgim ve görgüm bundan ibarettir." şeklinde beyanda bulundukları görülmüştür.
Mahkememizin 12/06/2024 tarihli celsesinin 2 nolu ara kararı gereğince dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 15/01/2025 tarihinde sunmuş oldukları raporunda sonuç ve özet olarak;
"Davacının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini tam ve gereği gibi yerine getirmiş olduğu,
Davalının davacının bulmuş olduğu işçi ile görüşme yapmasına ve işçiyi işe almasına rağmen belirlenen sürede davacıya bildirimde bulunmaması nedeniyle sözleşmeyi ihlal ettiği,
Sözleşmeni ihlal edilmesi nedeniyle, davacıya 48.532,50 ücret ve 69.886,80 TL cezai şart tazminatı ödenmesi gerektiği" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.
Mahkememizin 17/02/2025 tarihli ara kararı ile taraf vekillerinin bilirkişi raporuna beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişi heyetinden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 22/05/2025 tarihinde sunmuş oldukları ek raporunda sonuç ve özet olarak;
"Davacının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini tam ve gereği gibi yerine getirmiş olduğu,
Davalının davacının bulmuş olduğu işçi ile görüşme yapmasına ve işçiyi işe almasına rağmen belirlenen sürede davacıya bildirimde bulunmaması nedeniyle sözleşmeyi ihlal ettiği,
Sözleşmeni ihlal edilmesi nedeniyle, davacıya 48.532,50 ücret ve 824.664,20 TL cezai şart tazminatı ödenmesi gerektiği" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.
GEREKÇE:
Dava; taraflar arasındaki seçme ve yerleştirme, danışmanlık sözleşmesinden kaynaklanan hizmet bedeli ve cezai şart alacağı taleplerine ilişkindir.
Taraflar arasında 19.03.2021 tarihli Seçme ve Yerleştirme Danışmanlık Sözleşmesi imzalandığı, sözleşme kapsamında, davacının dava konusu ... adlı çalışanı davalıya yönlendirdiği, davalının anılan işçiyi işe almadığı, bir yıllık süre geçmeden davalının işçiyi işe başlattığı ve durumdan davacıyı haberdar etmediği hususlarında bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Davacı vekili dava dilekçesi ile hizmet bedeli ve cezai şart için 10.000,00 TL üzerinden dava açmış ise de; 22/05/2025 tarihli ek rapor akabinde 82.466,42 TL hizmet bedeli, 824.664,20 TL cezai şart bedeli olmak üzere 907.130,62 TL'ye artırdığı, bu miktar üzerinden tamamlama harcının yatırıldığı görülmüştür.
Toplanan deliller, tanık beyanları, bilirkişi raporu ve ek raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında ...'nın 2022 yılı Nisan ayında gerçekleşen işe alım süreçlerinde uyuşmazlık bulunmadığı ile sürecin olumsuz olarak bittiği, 26.04.2022 tarihinde ... tarafından, davalı yanın iş teklifine olumsuz cevap verildiği, 23.08.2022 tarihinde ...'nın tekrar iş başvurusu ile davalı şirket tarafından işe alım süreci başlatıldığı ve 08.09.2022 tarihinde ilk işe alım sürecinden 4,5 ay sonra ve ikinci işe alım sürecinden 17 gün sonra personelin işe başlatıldığı anlaşılmış olup, İK Kariyer Süreçleri teamülleri açısından bakıldığında, davacı tarafın işe alım sürecini başlatan taraf olarak danışmanlık sorumluluklarını yerine getirdiği, sürecin olumsuz sonuçlanmış olmasının taraflardan kaynaklanmadığı, ikinci sürecin başlamasının ve sonuçlanmasının ... ile davalı şirket tarafından gerçekleştirilmiş olduğu anlaşılmıştır.
Her ne kadar davalı tarafından, davacının seçme yükümlülüğünü yerine getirmediği dolayısıyla da sözleşmeden kaynaklanan ücrete hak kazanmadığı ileri sürülmüşse de; bizzat davalı tarafın tanık beyanlarından, dava konusu çalışanın ifadelerinden ve bilirkişinin sektörel değerlendirmelerinden, davacının üstüne düşen yükümlülükleri yerine getirdiği, ancak tarafların ücret konusunda anlaşamamaları nedeniyle dava konusu çalışanın işe alınmadığı anlaşılmakla davalının bu iddiası yerinde görülmemiştir.
Yine davalı tarafın çalışanın kendisinin iş başvurusunda bulunduğu, çalışanı aramadığı, dolayısıyla bu durumda bir kusurunun bulunmadığı, bu bakımdan da ücret alacağının doğmayacağını iddia edilmişse de; taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinde, sözleşmenin 5.2. maddesinde "Müşteri, ... tarafından madde 3 kapsamında, seçme ve yerleştirme hizmeti süreci sonunda belirlenerek müşteriye bildirimi yapılan potansiyel adaylar ile sadece ...'nin aracılığı ile görüşecek olup, ... tarafından belirlenen potansiyel adaylar ile işbu sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doğrudan veya başka hiç bir istihdam bürosu ve insan kaynakları şirketi aracılığı ile görüşemeyeceğini ... kabul ve taahhüt eder." düzenlemesine yer verildiğinden davalının bu iddiası da yerinde görülmemiş olup, bu haliyle davalı taraf, çalışanla görüşmesini ve çalışanı işe almasını davacıya bildirmemekle sözleşmeyi ihlal etmiş olup sözleşmenin ihlali için ayrıca davalının iddia ettiği gibi görüşmenin başlatılması için davalının öncelikle girişimde bulunması şart olarak sözleşmede öngörülmemiştir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 5.2. maddesinde ayrıca "Müşteri, onay görüşmesi neticesinde ... tarafından belirlenen adayı istihdam etmemesi ve daha sonraki bir yıl içerisinde aynı potansiyel adayı yukarıda belirtilen 3. şahıs veya kurumlar aracılığı ile istihdam etmesi halinde bile ..., madde 6.1'de belirtilen ücrete hak kazanır. Müşterinin adayı istihdam etmesi ancak ...'ye 5 ( beş) iş günü içerisinde bildirmemesi durumunda ...'nin tüm yasal hakları saklı kalmak üzere Müşteri, gerçekleşen/gerçekleşecek himzet bedelinin 10 (on) katı tutarında ceza bedeli öder." düzenlemesine yer verilmiş olup, anılan hüküm uyarınca davacının ücret alacağının yanı sıra ayrıca kararlaştırılan cezai şart tazminatına da talep edebileceği açıktır.
Bu haliyle davacının davasında haklı olduğu, kaldı ki aksinin davalı tarafından ispatlanamadığı anlaşılmakla; bilimsel, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu ve ek raporu ile davacı vekilinin 26/05/2025 tarihli talep artırım dilekçesi doğrultusunda davanın kabulü ile 82.466,42 TL hizmet bedelinin ve 824.664,20 TL cezai şart bedelinin 12/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır." ve (14). Fıkrası: "Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No:2023/... sayılı dosyasından arabulucuya 3.120,00-TL tarife bedeli üzerinden kesilen serbest meslek makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilmiş, davanın kabulüne karar verildiği gözetilerek davalı aleyhine arabuluculuk giderleri yükletilmesi gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
DAVANIN KABULÜ İLE,
82.466,42 TL hizmet bedelinin ve 824.664,20 TL cezai şart bedelinin 12/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 61.966,09-TL karar harcından, peşin yatırılan 269,85-TL ve 15.321,00 TL tamamlama harcının toplamı olan 15.590,85'nin mahsubu ile eksik kalan 46.375,24-TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından bu dava sebebi ile aşağıda dökümü yapılan 24.683,60 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği hesap ve takdir olunan 138.998,29-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Zorunlu arabuluculuk başvurusu nedeniyle devletçe karşılanan 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.09/07/2025
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza
YARGILAMA GİDERLERİ HARÇ BEYANI
269,85 TL BAŞVURMA HARCI 269,85 TL PEŞİN HARÇ
269,85 TL PEŞİN HARÇ 15.321,00 TL TAMAMLAMA HARCI
15.321,00 TL TAMAMLAMA HARCI + 46.375,24 TL EKSİK HARÇ
38,40 TL VEKALET HARCI 61.966,09 TL KARAR VE İLAM HARCI
8.000,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ
+ 784,50 TL TEBLİGAT ÜCRETİ
24.683,60 TL TOPLAM