T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/803 Esas
KARAR NO : 2024/638
DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 28/12/2023
KARAR TARİHİ : 22/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından davalı şirket aleyhine .... İcra Müdürl lüğü 2023/... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, söz konusu takibe konu alacak, aşağıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere Yurt Dışı Fuar Katılım Sözleşmesi gereği cari hesaptan kaynaklanmakta olup dosya alacağı toplam 3.330,10 USD'de olduğunu, davalının ise borca itiraz dilekçesinde özetle, müvekkil şirkete herhangi bir borcunun bulunmadığını belirterek borca itiraz ettiği, söz konusu itiraz haksız, mesnetsiz ve hukuka aykırı olup Mahkemece itirazın iptali ile davamızın kabulüne karar verilmesi gerektiği, öncelikle davalı şirket ile müvekkili şirket arasında 15-17 Kasım 2023'te gerçekleşecek ... Fuarı için bir yurt dışı fuar katılım sözleşmesi imzalandığı, Daha sonra davalı firma maddi sıkıntıları sebebiyle söz konusu fuar için harcama yapamayacaklarını bildirdiği, müvekkili şirket de bir iyiniyet göstergesi ve ticari faaliyetin devamını sağlamak amacıyla davalı şirket ile bir sonraki yıl (2024 yılında) gerçekleşecek fuar için Kasım 2023 fuarının ücretini de eklemek şartıyla yeni bir Yurt Dışı Fuar Katılım Sözleşmesi imzalamayı önermiş ve davalının da kabul etmesiyle taraflar 06.07.2023 tarihinde Yurt Dışı Fuar Katılım Sözleşmesi imzalandığı, söz konusu sözleşmenin imzalanmasının müvekkili yönünden tek ve en önemli şartı da peşinat ödemesinin yapılması olduğu, böylece taraflar, imzalanan bu sözleşme uyarınca müvekkil şirketin, davalıya 15-17 Kasım tarihlerinde Dubai'de gerçekleşen ... DUBAİ 2023 fuarı için stand tahsis etmesi; buna karşılık da davalı müvekkili şirkete 2 taksit olacak şekilde toplam 3.240,00 USD ödeme yapması kararlaştırıldığı, müvekkilinin tüm iyiniyetine ve taraflar arasındaki sözleşmeye rağmen davalı taraf sözleşme bedelini ödemediği, taraflarınca takip konusu ödemeler haricen defalarca talep edilmiş ise de davalıdan olumlu bir cevap alınamadığı, bu sebeple davalıya ... Noterliğinin 21.09.2023 tarihli ... Yevmiye Nolu ihtarnamesi keşide edilmiş, bakiye 3.240,00 USD'nin ödenmesi talep edildiği, ancak davalı bu taleplerine de olumlu cevap vermediği, nihayetinde davalıya karşı .... İcra Müdürlüğü 2023/... E. sayılı dosyası ile 3240 USD alacağı, 90,10 USD işlemiş faizi (3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı) olmak üzere toplam 3330,10 USD'nin ödenmesi talep edildiği, Davalı söz konusu takibe itiraz ettiği, söz konusu itiraz üzerine taraflarınca Ticari Davalarda Dava Şartı Zorunlu arabuluculuk kapsamında arabuluculuk başvurusu yapılmış ise de görüşmeler ... Arabuluculuk Bürosu'nun 2023/... Nolu dosyası ile anlaşmama ile sonuçlandığı, ilgili kanun maddesi gereği, arabuluculuğa başvuru aşaması tamamlanmış ve anlaşmaya varılamamış olduğundan huzurdaki davayı açma zorunluluğu doğduğu, sonuç olarak davalı taraflar arasında imzalanmış olan fuar katılım sözleşmesinden doğan borçtan sorumlu olup davalının icra takibine haksız itirazın bertaraf edilmesi için mahkemeye başvurmak zaruretinin hasıl olduğu, tüm bu açıklanan nedenler ile davalının borca vaki itirazının iptaline, icra takibinin devamına %20 icra inkar tazminatı ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; müvekkili 15-17/11/2024 tarihinde gerçekleşecek fuar için hizmet almamış, sözleşme edimleri karşı tarafça yerine getirilmediği, bu sebeple de davacı yanın müvekkilden herhangi bir hak ve alacağı bulunmadığı, davacı yan tarafından sunulan 06.07.2023 tarihli sözleşme ve ayrıca 02.04.2023 tarihli sözleşme aşağıda belirtilen sebeplerle geçersiz olduğu, davacı tarafından sunulan sözleşme sadece davacı lehine genel işlem koşullarını barındırdığından geçerli olmadığını, bu sebeple dava konu alacak davacı lehine doğmadığı, Mahkemenin de bilgi ve takdirlerinde olduğu üzere, kitlelere sunulan bir mal veya hizmet söz konusu olduğunda sözleşmeyi hazırlayanın ve mal ve hizmet sağlayan tarafın devamlı olarak kendi lehine ve karşı taraf aleyhine kanunda genel işlem şartları olarak geçen maktu, tip sözleşmeler düzenlemesiyle kötüye kullanımların meydana gelebileceği zira mal veya hizmet almayı isteyen ve genelde daha zayıf durumda olan karşı taraf, ya bu maktu, tip sözleşmelerle kendisine dayatılan koşulları kabul edecek ya da bu mal veya hizmetten mahrum kalacağı, bu kötüye kullanımları önlemek amacıyla da TBK 20-25 maddeleri arasında genel işlem şartlarına ilişkin bazı düzenlemeler getirildiği, müvekkilinin son yaşanan ekonomik hareketler, güneydoğuda olan deprem felaketi, piyasada “yaşanan seçim atmosferine girilmesi, artan kira ve gıda fiyatları, ana harcamalarını sadece temel ihtiyaç giderlerine yöneltmesi, son aylarda yaşanan ekonomik krizin iç piyasayı durdurma noktasına getirdiği, müvekkili şirketin de bu durumdan etkilendiği, asgari ücretin aşırı artışı ile birlikte üretim giderleri aşırı artmış olup satışların durma noktasına geldiği izah edildiği, Davacı yanın dava dilekçesi ekinde sunduğu 20 Jun 2023 tarihli mailde de müvekkilce işbu durumların izah edildiği görüldüğü, Müvekkilinin beklenmedik hal karşısında herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı, müvekkilinin 01/02/2024 tarihli ... Noteri ... Yevmiye nolu ihtarnamesi ile, Sözleşme hükümlerinin 3. Maddesi uyarınca — 06.07.2023 tarihli Yurt Dışı Fuar Katılım Sözleşmesini, 02.04.2023 tarihli Yurt Dışı Fuar Katılım Sözleşmesini ve davacı yanla yapılmış tüm sözleşmeleri feshettiği, müvekkilinin 01/02/2024 tarihli ... Noteri ... Yevmiye nolu ihtarnamesi ile, "02.04.2023 tarihli sözleşmesin ren edilmesindeki belirtilen “tüketim sektörüne hitap ettiğimizden dolayı, son yaşanan ekonomik hareketler, güneydoğuda olan deprem felaketi, piyasada “yaşanan seçim atmosferine girilmesi, artan kira ve gıda fiyatları, ana harcamalarını sadece temel ihtiyaç giderlerine yöneltmesi, son aylarda yaşanan ekonomik krizin iç piyasayı durdurma noktasına getirmesi ile birlikte şirketimizin içerisinde bulunduğu mali kriz, ödemelerini tahsil edememesi, müvekkili hakkında icra takiplerinin başlamış olması, asgari ücretin aşırı artışı ile birlikte üretim giderleri aşırı artmış olup satışlarının durma noktasına geldiğini, yine piyasanın daralması nedeniyle küçülme yoluna gidilmiş olması ile birlikte, yapılması planlanan yatırım, reklam, fuar ve danışmanlık hizmetleri şirketimize giderilemeyecek oranda yük getireceğinden beklentilerimizin ötesindeki gelişmelerden dolayı ödeme dengesi bozulmuş olup” Sözleşme hükümlerinin 3. Maddesi uyarınca 06.07.2023 tarihli Yurt Dışı Fuar Katılım Sözleşmesini, 02.04.2023 tarihli Yurt Dışı Fuar Katılım Sözleşmesini ve şirketinizle yapılmış tüm sözleşmeleri feshediyoruz. İhbar ve ihtar ederiz." şeklinde belirterek dava konusu sözleşmeleri feshettiğini, sözleşmenin geçerliliğini ve davacının herhangi bir hak ve alacağını kabul anlamına gelmemek kaydıyla, mahkeme aksi kanaatte ise davacı yan tarafından davaya konu icra takibi fuarın tarihine (15-17/11/2024) 1 yıldan daha fazla süre varken 31.10.2023 tarihinde açılmış ve davacı yanca sözleşmenin 3. Maddesi uygulanmadan hizmet bedelinin tamamı talep edilmiş olup davacı işbu talebinde haksız ve kötü nivetli olduğu, sözleşmenin geçerliliğini asla kabul anlamına gelmemek kaydıyla, sözleşmenin geçersiz olduğunu yineleyerek ve müvekkilin beklenmedik hal karşısında sorumsuzluğunu belirterek; ancak Mahkeme aksi kanaat hasıl olacak ise de sözleşmenin 3. Maddesi (Fuara 91 gün ve daha öncesinde yapılan iptallerde, hizmet bedelinin %50'si ödeneceği) dikkate alındığında, fuara 9 aydan daha fazla bir zaman kala dava konusu sözleşmeleri fesheden müvekkilin talep olunan meblağ oranında bir borcunun bulunmadığı, yukarı da da yer alan mailde görüleceği üzere, 2023 yılındaki 15-17/11/2023 tarihli Fuardaki iptal şartları sözleşmenin 3. Maddesi uyarınca Fuara 91 gün ve daha öncesinde yapılan iptallerde, hizmet bedelinin 9650'si ödeneceği hükmü uygulanarak, mailde 2023 yılı Fuarına 91 günden daha fazla süre öncesinde yapılan iptalde %50 oranında hizmet bedeli davacı yanca talep edildiği, huzurda görülen davaya konu icra takibi fuarın tarihine ( 15-17/11/2024) | yıldan daha fazla süre varken 31.10.2023 tarihinde açılmış ve davacı yanca sözleşmenin 3. Maddesi uygulanmadan hizmet bedelinin tamamı talep edilmiş olup davacı işbu talebinde haksız ve kötü niyetli olduğu, bu sebeple haksız davanın reddinin gerektiği, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Dosya kapsamındaki dava dilekçesi, ekleri ve dosyanın tümü hep birlikte incelenmiştir.
... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyası celp edilerek incelenmiştir.
Bilirkişi ...' in 26/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda sonuç ve özet olarak,
"İncelenen davacı şirkete ait 2023 yılı ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda yaptırılması gereken yevmiye defteri kapanış tasdiklerinin yasal süresinde TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olduğu ve davacı şirketin 2023 yılı ticari defterlerini TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmasından dolayı davacı şirketin 2023 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, İncelenen davalı şirkete ait 2023 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve 2023 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulü: olduğundan davalı şirketin 2023 yılına ait ri defterler sahibi lehine delil niteliği taşıdığı,
Taraflar arasında 06.07.2023 tarihinde Yurt Dışı Fuar Katılım Sözleşmesi'nin akdedildiği, bu sözleşme uyarınca davalıya 15-17 Kasım tarihlerinde Dubai'de gerçekleşen ... 2023 fuarı için stand tahsis edilmesi ve buna karşılık da davalı tarafından 2 taksit olacak şekilde toplam 3.240,00 USD ödeme yapmasının kararlaştırıldığı,
Davacı ve davalı şirketin 2023 yılına ait ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi neticesinde;
Davacı şirketin, 06.07.2023 tarihinde Yurt Dışı Fuar Katılım Sözleşmesi'ne istinaden davalı yana herhangi bir fatura düzenlemediği, davalı yanın da sözleşme kapsamınca davacı yana herhangi bir ödeme yapmadığı, Başka bir ifadeyle, tarafların ticari defterlerinde sözleşme kapsamınca talep edilen miktarla ilgili herhangi bir kaydın bulunmadığı,
Davacı şirketin, 06.07.2023 tarihinde Yurt Dışı Fuar Katılım Sözleşmesi'nde belirlenen miktarı dava ve icra takibine konu ettiği,
Davacı şirketin, sözleşmeye istinaden fatura düzenlememesinden kaynaklı olarak İcra takip tarihi olan 14.11.2023 tarihi itibariyle davalı ... . Tic. Ltd. Şti.'den herhangi bir alacağının bulunmadığı,
Davalı şirketin, sözleşmeye istinaden tarafına herhangi bir fatura düzenlenmemesinden kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 14.11.2023 tarihi itibariyle davacı ... Ltd. Şti.'den herhangi bir borcunun bulunmadığı,
Tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu," yönünde görüş ve kanaat bildirmişlerdir.
Bilirkişi raporunun taraflara usulüne uygun tebligat çıkartıldığı, davacı vekilinin rapora karşı beyan ve itiraz dilekçesini, davalı vekilinin rapora karşı beyan dilekçesini dosyaya ibraz ettikleri görülmüştür.
GEREKÇE
Dava konusu uyuşmazlık konusunun, 15/05/2021 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacıya ait ... plakalı araçta meydana gelen hasar bedelinin taraflar arasında düzenlenen kasko poliçesi kapsamında davalıdan tahsili talepli, davacı tarafından başlatılan ... İcra Müdürlüğü' nün 2021/... esas sayılı icra dosyasına davalı tarafça yapılan itirazın iptali ve takibin kaldığı yerden devamı ile icra inkar tazminatı talebi noktalarında toplandığı anlaşıldı.
İcra İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.
İtirazın iptali davalarında dava konusu farklı sebeplere dayanabileceği için görev ve yetki hususu, dava konusunun niteliğine göre HMK ve özel kanunlar çerçevesinde gözetilmesi gerekir.
İtirazın iptali davaları, icra takibine bağlı davalar olup, takibe dayanak belgelere bağlı olarak yargılama yapılır. Yargıtay HGK’nun 11/02/2020 tarih, 2017/19-2076 E. ve 2020/117 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere itirazın iptali davaları icra takibine bağlı davalardır. Alacağın varlığının genel hükümlere göre ispatlanması imkânı, takip talebinde yer alan borç sebebinden ve takip dayanağından uzaklaşmak anlamında düşünülmemelidir. Burada sadece icra mahkemesinin dar yetkisi nedeniyle inceleyemediği delillerin genel mahkemede serbestçe ancak borca bağlı olarak ileri sürülmesi olanağının varlığı söz konusu olmaktadır. Bu sebeple itirazın iptali davalarında alacaklı, takipte dayanmadığı belgeler dışındaki başka belgelere dayanamaz. Bu davaların konusu, icra takibine konu alacağın varlığıdır. Bu yönüyle itirazın iptali davalarının alacak davalarından farklı bir yönü bulunmamaktadır.
Dosya ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde;
Dava, tarafların ticari ilişkilerine dayalı fatura alacağına ilişkin başlatılan icra takibinde itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, mahkememizce dosya arasına alınan denetime elverişli bilirkişi raporu ile ticari defter ve kayıtları incelendiğinde,
Davacılının 01/02/2024 tarihli ihtarnamesi ile davacı ile olan 06/07/2023 tarihli yurt dışı fuar katılım sözleşmesini ve 02/04/2023 tarihli yurt dışı fuar katılım sözleşmelerini gönderilen ihtarname ile feshettiği anlaşılmakla davacının davalıya mevcut borç ile alakalı herhangi bir faturanın kesilmediği tespitine ulaşılmış olup, tüm bu değerlendirmeler ışığında dosya kapsamına alınan belgeler ver bilirkişi raporları doğrultusunda davacının alacağını ispatlayamadığı kanaatine ulaşılarak aşağıdaki şekilde hüküm verilmiştir.
Davacı alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması gerekir. Alacağın likit olmasından kasıt, alacağın belirlenebilir olmasıdır. Bunun yanında davalı borçlu yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının takibinde haksız olması ve kötü niyetli olması gerekir. Alacağın ispatlanamadığı gerekçesi ile icra inkar tazminatının da reddine karar verilmiştir.
HUAK 18/A-(13) ve (14). Fıkrası hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya Numarası 2023/... sayılı dosyasından arabulucu olarak atanan ... ekte sunulan 3.120.-TL tarife bedeli üzerinden kesilen 28/03/2024 tarihli Serbest Meslek Makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilerek, davanın reddine karar verildiği de dikkate alınarak davacı aleyhine ara buluculuk giderlerinin de yükletilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davanın REDDİNE,
-Davalının kötü niyet tazminatının REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan, Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 427,60.-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 712,54.-TL'nin yatıran tarafa iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.000,00.-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından bu dava sebebi ile yapılan 250,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Fazla yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının dosya kesinleştiğinde ve talep halinde yatıranlara iadesine,
7-Zorunlu arabuluculuk başvurusu nedeniyle devletçe karşılanacak 3.120,00.-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu ( ... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/10/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır