T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/276 Esas
KARAR NO: 2024/450
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 13/05/2024
KARAR TARİHİ: 06/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ... ile grup şirketler; ... A. Ş., ... Ltd. Şti., ... Ltd. Şti'nin; ... Anonim Şirketi adına ... ... katında bulunan Şirketlerinin ortak arşiv ve depo alanı olarak kullanılan bölümde 20/09/2023 tarihinde ... katında meydana gelen su borusu patlaması sonucu su bastığını, Müvekkili şirket ve grup şirketlerinin bir kısım ticari defter ve belgeleri işbu arşiv ve depo alanında tutulmakta olduğunu, su basması sonucunda ortak depoda bulunan kâğıt evraklar ve ambalaj malzemeleri kullanılamaz hale geldiğini bildirip, davanın kabulü ile müvekkili şirkete ait pay defterinin zayi olduğuna dair belgenin tarafına verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
... 'ya müzekkere yazılarak, davacı ... ... tarafından 20/09/2023 tarihi itibariyle kiralanan bir depo bulunup bulunmadığı, 20/09/2023 tarihinde B7 katta su borusu patlaması olayı yaşanıp yaşanmadığı ve davacının kiraladığı deponun bu olaydan etkilenip etkilenmediği hususunda müzekkere yazılmıştır.
... na müzekkere yazılarak, Mahkememiz davacısı ...' ne ait şirket kayıtlarının çıkartılarak gönderilmesi istenilmiştir.
... ne müzekkere yazılarak, davacı ...'ne ait pay defterinin noter tasdiklerinin hangi noterde ve hangi tarihte yapıldığı hususu hakkında kurumunuzda kayıt bulunup bulunmadığının araştırılarak mahkememize bilgi verilmesi istenilmiştir.
GEREKÇE:
Talep, şirket pay defteri hakkında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. TTK md. 82/7 uyarınca bir tacirin saklamak ile yükümlü olduğu defterler ve belgeler bir afet veya hırsızlık sebebi ile zayii olur ise tacir bunu öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde mahkemeye başvurarak kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. TTK hükümleri uyarınca tacir ticari defter ve kayıtları korumak ve saklamak ile yükümlüdür. Ticari defterlerin zayii olması sebebi ile kendisine belge verilmesini isteyen tacir bu belgeleri korumak ve saklamakta gereken dikkat ve özeni göstermek zorundadır. Tacirin kusuru ile ticari defter ve belgelerin zayii olması durumunda tacir, TTK madde 82/7 uyarınca başvuru yapamaz. ... BAM ... . HD’nin 2023/... Esas ve 2023/... Karar sayılı ilamında bu husus “Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.” şeklinde belirtilmiştir.
Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde, bu defterlerin ikincil örneklerinin Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da gerekle izinlere sahip kuruluş bünyesinde saklanması zorunludur.
Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 7. maddesinde “e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.” düzenlemesi yer almaktadır. Bu kapsamda e-defterlerin ve beratların zayi olduğunun kabul edilebilmesi için, bunların ikincil örneklerinin de temin edilememiş olması gerekmektedir. Yasal mevzuatta belirtildiği şekilde ikincil örneklerin usulüne göre saklanmaması halinde ise, tacirin basiretli bir şekilde davrandığı, gerekli dikkat ve özeni gösterdiği, saklama yükümlülüğünü yerine getirdiği ve gerekli tedbirleri aldığı söylenemez.
Eldeki davada talep eden, şirkete ait pay defterinin bulunduğu depoda 20/09/2023 tarihinde su borusu patlaması sonucu su basması olayı yaşandığını ve şirketin pay defterinin bu olayda zayi olduğunu iddia etmiştir. Talep eden tarafından ibraz edilen ve mahkememizce yapılan araştırma sonucunda; talep eden şirketin kiracısı olduğu plazada 20/09/2023 tarihinde su borularının patladığı ve kiracının deposunda zarar meydana geldiği, 09/10/2023 tarihide şirket satın alma müdürü ve teknik müdür tarafından depoda bulunan evrakların zayi olduğunun tutanak altına alındığı ve 23/10/2023 tarihinde başka bir firma tarafından evrakların imha edildiği anlaşılmıştır. Talep edenden her ne kadar zayi olan ticari defterinin noter onaylarına ilişkin bilgi ve belge istenmiş ise de, talep eden vekilince bu konuda bir bilgilerinin bulunmadığını beyanla, bu husususun ... nden sorulması talep edilmiştir. ... nden gelen 04/06/2024 tarihli cevabi yazıda talep eden şirket adına herhangi bir defter tasdik işlemi yapılmadığı bildirilmiştir. Talep eden tarafından sunulan fotoğrafların incelenmesinde ise, su basması sonucu zayi olan karton kutu ve ambalajların bulunduğu, ticari defter ve evraklara ilişkin fotoğraf bulunmadığı görülmüştür.
Talep eden vekili 02/05/2024 tarihli tutanak ile pay defterinin zayi olduğunun öğrenildiğini iddia etmiş ise de; talep eden şirket yetkilileri tarafından olayın gerçekleşmesi üzerine yapılan inceleme ve kontroller sonucu 09/10/2023 tarihinde tutanak tutulduğu, 23/10/2023 tarihinde imha işleminin yapıldığı, aradan geçen yaklaşık 7 aylık süre sonunda pay defterinin zayi olduğunun tespit edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kanaatiyle talep eden vekilinin öğrenme tarihi konusundaki iddiası mahkememizce kabul edilmemiştir.
Yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda olayın değerlendirilmesinde; su basması olayının 20/09/2023 tarihinde yaşandığı, talep edenin aynı tarihte bu olaydan haberdar olduğu, şirket çalışanları tarafından yapılan inceleme sonucu 09/10/2023 tarihinde hangi evrakların zayi olduğuna dair tutanak tutulduğu ve bunların 23/10/2023 tarihinde imha edilmek üzere gönderildiği gözetilerek, talep edenin zayi belgesi talep ettiği pay defterinin zayi olduğunu en geç 09/10/2023 tarihinde öğrenmiş olduğu kanaatiyle 13/05/2024 tarihinde açılan işbu davanın 30 günlük hak düşürücü süre içinde açılmadığı kanaatiyle hak düşürücü süre sebebiyle davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davanın hak düşürücü süre sebebiyle REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Fazla yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının dosya kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu ( ... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.06/06/2024
Katip ...
Hakim ...