T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/435 Esas
KARAR NO: 2024/511
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 30/07/2024
KARAR TARİHİ: 31/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Talep konusu 2 adet çeki metrobüste seyahat ederken kaybettiğini veya çaldırdığını iddia ederek çekler hakkında zayi olması sebebiyle iptal kararı verilmesini, ve Kötüniyetli 3. Şahısların , davacıyı mağdur etmemeleri yönünden davaya konu çeklerin tedbiren ödenmesinin durdurulmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava, kaybolan çekler hakkında zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.
Kıymetli evrakın ziyaı ve iptali TTK'nun 651 ve 652. maddelerinde düzenlenmiştir. Yasa hükümlerine göre kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Yargıtay içtihatlarına göre yiten, yırtılan, okunamayacak kadar tahrip olan, elden her hangi bir şekilde çıkan senetler zayi kavramı içinde değerlendirilir.
Senedin kimin elinde olduğu biliniyorsa o kişiye karşı istirdat davası açılması gerekir. Senedin kimin elinde olduğu bilinmiyorsa senedin iptali davası açılması gerekir.
TTK md. 757 hükmü “İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” şeklindedir. Bu hükme göre çek iptali davalarında yetkili mahkeme ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri mahkemesidir. Yargıtay 5. HD’nin 2021/11037 Esas ve 2021/13519 Karar sayılı ilamında da “6102 sayılı TTK'nın 757. maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebileceği hükme bağlanmıştır. Anılan düzenleme aynı Yasa'nın 818. maddesi uyarınca çek iptali taleplerinde de uygulanacaktır.” şeklinde yetkili mahkemenin belirlenmesinde karar verilmiştir.
Somut olayda zayi olan çeklerin fotokopisi sunulmamakla birlikte talep dilekçesinde çek bilgileri belirtilmiştir. Buna göre çekin bağlı bulunduğu banka şubesi Malatya ve çekin keşide yeri ...’dır. Talep dilekçesinde belirtilen adresten talep eden hamilin yerleşim yerinin de ... olduğu anlaşılmıştır. Keşideci şirketin ticaret sicil kayıtlarının incelenmesinde merkezinin Mardin/Kızıltepe ve şubesinin ...’da bulunduğu tespit edilmiştir. Muhatabın şube bilgisi çekte yer aldığı ve TTK md. 781/2’de yer alan “Çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır.” düzenlemesi gözetildiğinde muhatabın merkezinin bulunduğu yerin ödeme yeri sayılması mümkün değildir.
Yukarıda açıklanan sebeplerle; TTK md. 757’ye göre hamilin yerleşim yeri ve ödeme yeri mahkememiz yetki sınırlarında bulunmadığından, talep eden hamilin yerleşim yeri ... Mahkemelerinin yetkili olduğunun tespiti ile yetkisizlik kararı verilmiştir.
HÜKÜM: (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere)
1-Mahkememizin yetkisizliği sebebiyle davanın usulden reddine, yetkili mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunun tespitine,
2-Karar kesinleştiğinde ve iki haftalık süre içerisinde taraflarca mahkememize başvurulması halinde dosyanın yetkili ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,
3-6100 sayılı yasanın 20. madde uyarınca süresi içinde kanun yoluna başvurulmadığı takdirde, kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulması durumunda başvurunun reddi kararının tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde taraflarca mahkememize başvurarak dosyanın görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi halinde dosyanın re'sen ele alınarak açılmamış sayılmasına karar verilmesine,
4-6100 sayılı HMK'nın 331. maddesi uyarınca yargılama gideri ve vekâlet ücretinin görevli ve yetkili mahkemece nazara alınmasına,
Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere karar verildi. 31/07/2024
Katip ...
e-imzalıdır.
Hakim ...
e-imzalıdır.